Shivapurana 1.24
Śivapurāṇa (complete text) 1.24
- Language
- Sanskrit
Contents
1.24.17
uddhūlanaṃ tripuṃḍraṃ ca śraddhayā nācaranti ye
teṣāmācaritaṃ sarvaṃ viparītaphalāya hi
1.24.18
mahāpātakayuktānāṃ jaṃtūnāṃ śarvavidviṣām
tripuṃḍroddhūlanadveṣo jāyate sudṛḍhaṃ mune
1.24.19
śivāgnikāryaṃ yaḥ kṛtvā kuryāttriyāyuṣātmavit
mucyate sarvapāpaistu spṛṣṭena bhasmanā naraḥ
1.24.20
sitena bhasmanā kuryyāttrisandhyaṃ yastripuṇḍrakam
sarvapāpavinirmuktaḥ śivena saha modate
1.24.21
sitena bhasmanā kuryāllāṭe tu tripuṇḍrakam
yo sāvanādibhūtānhi lokānāpto mṛto bhavet
1.24.22
akṛtvā bhasmanā snānaṃ na japedvai ṣaḍakṣaram
tripuṃḍraṃ ca racitvā tu vidhinā bhasmanā japet
1.24.23
adayo vādhamo vāpi sarvapāpānvitopi vā
uṣaḥpāpānvito vāpi mūrkho vā patitopi vā
1.24.24
yasmindeśeva sennityaṃ bhūtiśāsanasaṃyutaḥ
sarvatīrthaiśca kratubhiḥ sāṃnidhyaṃ kriyate sadā
1.24.25
tripuṃḍrasahito jīvaḥ pūjyaḥ sarvaiḥ surāsuraiḥ
pāpānvitopi śuddhātmā kiṃ punaḥ śraddhayā yutaḥ
1.24.26
yasmindeśe śivajñānī bhūtiśāsanasaṃyutaḥ
gato yadṛcchayādyāpi tasmistīrthāḥ samāgatāḥ
1.24.27
bahunātra kimuktena dhāryaṃ bhasma sadā budhaiḥ
liṃgārcanaṃ sadā kāryaṃ japyo maṃtraḥ ṣaḍakṣaraḥ
1.24.28
brahmaṇā viṣṇunā vāpi rudreṇa munibhiḥ suraiḥ
bhasmadhāraṇamāhātmyaṃ na śakyaṃ paribhāṣitum
1.24.29
iti varṇāśramācāro luptavarṇakriyopi ca
pāpātsakṛttripuṃḍrasya dhāraṇātsopi mucyate
1.24.30
ye bhasmadhāriṇaṃ tyaktvā karma kurvaṃti mānavāḥ
teṣāṃ nāsti vinirmokṣaḥ saṃsārājjanmakoṭibhiḥ
1.24.31
te nādhītaṃ guroḥ sarvaṃ te na sarvamanuṣṭhitam
yena vipreṇa śirasi tripuṃḍraṃ bhasmanā kṛtam
1.24.32
ye bhasmadhāriṇaṃ dṛṣṭvā narāḥ kurvaṃti tāḍanam
teṣāṃ caṃḍālato janma brahmannūhyaṃ vipaścitā
1.24.33
mānastokena maṃtreṇa maṃtritaṃ bhasma dhārayet
brāhmaṇaḥ kṣatriyaścaiva prokteṣvaṃgeṣu bhaktimān
1.24.34
vaiśyastriyaṃ bakenaiva śūdraḥ paṃcākṣareṇa tu
anyāsāṃ vidhavāstrīṇāṃ vidhiḥ proktaśca śūdravat
1.24.35
paṃcabrahmādimanubhirgṛhasthasya vidhīyate
triyaṃbakena manunā vidhirvai brahmacāriṇaḥ
1.24.36
aghoreṇātha manunā vipinasthavidhiḥ smṛtaḥ
yatistu praṇavenaiva tripuṃḍrādīni kārayet
1.24.37
ativarṇāśramī nityaṃ śivohaṃ bhāvanātparāt
śivayogī ca niyatamīśānenāpi dhārayet
1.24.38
na tyājyaṃ sarvavarṇaiśca bhasmadhāraṇamuttamam
anyairapi yathājīvaissadeti śivaśāsanam
1.24.39
bhasmasnānena yāvaṃtaḥ kaṇāḥ svāṇge pratiṣṭhitāḥ
tāvaṃti śivaliṃgāni tanau dhatte hi dhārakaḥ
1.24.40
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścāpi ca saṃkarāḥ
striyotha vidhavā bālāḥ prāptāḥ pākhaṃḍikāstathā
1.24.41
brahmacārī gṛhī vanyaḥ saṃnyāsī vā vratī tathā
nāryo bhasma tripuṃḍrāṃkā muktā eva na saṃśayaḥ
1.24.42
jñānājñānadhṛto vāpi vahnidāhasamo yathā
jñānājñānadhṛtaṃ bhasma pāvayetsakalaṃ naram
1.24.42.p1
nāśnīyājjalamannamalpamapi vā bhasmākṣadhṛtyā vinā
bhuktvāvātha gṛhī vanīpatiyatirvarṇī tathā saṃkaraḥ
1.24.43
enobhuṇnarakaṃ prayāti sata dāgāyatrijāpena tadvarṇānāṃ tu yatestu
mukhyapraṇavājapena muktaṃbhavet
1.24.44
tripuṃḍraṃ ye viniṃdaṃti nindanti śivameva te
dhārayaṃti ca ye bhaktyā dhārayanti tameva te
1.24.45
dhigbhasmarahitaṃ bhālaṃ dhiggrāmamaśivālayam
dhiganīśārcanaṃ janma dhigvidyāmaśivāśrayām
1.24.45.p1
ye niṃdaṃti maheśvaraṃ trijagatāmādhārabhūtaṃ haraṃ ye nindaṃti tripuṃḍradhāraṇakaraṃ
1.24.45.p2
doṣastu taddarśane
1.24.46
te vai saṃkarasūkarāsurakharaśvakroṣṭukīṭopamā jātā eva bhavaṃti
pāpaparamāstenārakāḥ kevalam
1.24.46.p1
te dṛṣṭvā śaśibhāskarau niśi dine svapnepi no kevalaṃ paśyaṃtu
śrutirudrasūktajapato mucyeta tenādṛtāḥ
1.24.47
satsaṃbhāṣaṇato bhaveddhi narakaṃ nistāravānāsthitaṃ ye bhasmādividhāraṇaṃ
hi puruṣaṃ niṃdaṃti maṃdā hi te
1.24.48
na tāṃtrikastvadhikṛto norddhvapuṃḍradharo mune
saṃtaptacakracihnotra śivayajñe bahiṣkṛtaḥ
1.24.49
tatraite bahavo lokā bṛhajjābālacoditāḥ
te vicāryāḥ prayatnena tato bhasmarato bhavet
1.24.50
yaccaṃdanaiścaṃdanakepi miśraṃ dhāryaṃ hi bhasmaiva tripuṃḍrabhasmanā
vibhūtibhālopari kiṃcanāpi dhāryaṃ sadā no yadi saṃtibuddhayaḥ
1.24.51
strībhistripuṇḍramalakāvadhi dhāraṇīyaṃ bhasma dvijādibhiratho
vidhavābhirevam
tadvatsadāśramavatāṃ viśadāvibhūtirdhāryāpavargaphaladā sakalāghahantrī
1.24.52
tripuṇḍraṃ kurute yastu bhasmanā vidhipūrvakam
mahāpātakasaṃghātairmucyate copapātakaiḥ
1.24.53
brahmacārī gṛhastho vā vānaprasthotha vā yatiḥ
brahmakṣattrāśca viṭśūdrāstathānye patitādhamāḥ
1.24.54
uddhūlanaṃ tripuṃḍraṃ ca dhṛtvā śuddhā bhavaṃti ca
bhasmano vidhinā samyakpāparāśiṃ vihāya ca
1.24.55
bhasmadhārī viśeṣeṇa strīgohatyādipātakaiḥ
vīrahatyāśvahatyābhyāṃ mucyate nātra saṃśayaḥ
1.24.56
paradravyāpaharaṇaṃ paradārābhimarśanam
paranindā parakṣetraharaṇaṃ parapīḍanam
1.24.57
sasyārāmādiharaṇaṃ gṛhadāhādikarma ca
gohiraṇyamahiṣyāditilakambalavāsasām
1.24.58
annadhānyajalādīnāṃ nīcebhyaśca parigrahaḥ
daśaveśyāmataṃgīṣu vṛṣalīṣu naṭīṣu ca
1.24.59
rajasvalāsu kanyāsu vidhavāsu ca maithunam
māṃsacarmarasādīnāṃ lavaṇasya ca vikrayaḥ
1.24.60
paiśunyaṃ kūṭavādaśca sākṣimithyābhilāṣiṇām
evamādīnyasaṃkhyāni pāpāni vividhāni ca
sadya eva vinaśyaṃti tripuṃḍrasya ca dhāraṇāt
1.24.61
śivadravyāpaharaṇaṃ śivaniṃdā ca kutracit
niṃdā ca śivabhaktānāṃ prāyaścittairna śuddhyati
1.24.62
rudrākṣaṃ yasya gātreṣu lalāṭe tu tripaṃḍrakam
sacāṃḍālopi saṃpūjyassarvavarṇottamottamaḥ
1.24.63
yāni tīrthāni lokesmingaṃgādyāssaritaśca yāḥ
snāto bhavati sarvatra lalāṭe yastripuṃḍrakam
1.24.64
saptakoṭi mahāmaṃtrāḥ paṃcākṣarapurassarāḥ
tathānye koṭiśo maṃtrāḥ śaivakaivalyahetavaḥ
1.24.65
anye maṃtrāśca devānāṃ sarvasaukhyakarā mune
te sarve tasya vaśyāḥ syuryo bibharti tripuṃḍrakam
1.24.66
sahasraṃ pūrvajātānāṃ sahasraṃ janayiṣyatām
svavaṃśajānāṃ jñātīnāmuddharedyastripuṃḍrakṛt
1.24.67
iha bhuktvā khilānbhogāndīrghāyurvyādhivarjitaḥ
jīvitāṃte ca maraṇaṃ sukhenaiva prapadyate
1.24.68
aṣṭaiśvaryaguṇopetaṃ prāpya divyavapuḥ śivam
divyaṃ vimānamāruhya divyatridaśasevitam
1.24.69
vidyādharāṇāṃ sarveṣāṃ gaṃdharvāṇāṃ mahaujasām
iedrādilokapālānāṃ lokeṣu ca yathākramam
1.24.70
bhuktvā bhogānsuvipulānprajeśānāṃ padeṣu ca
brahmaṇaḥ padamāsādya tatra kanyāśataṃ ramet
1.24.71
tatra brahmāyuṣo mānaṃ bhuktvā bhogānanekaśaḥ
viṣṇorloke labhedbhogaṃ yāvadbrahmaśatātyayaḥ
1.24.72
śivalokaṃ tataḥ prāpya labdhveṣṭaṃ kāmamakṣayam
śivasāyujyamāpnoti saṃśayo nātra jāyate
1.24.73
sarvopaniṣadāṃ sāraṃ samālokya muhurmuhuḥ
idameva hi nirṇītaṃ paraṃ śreyastripuṃḍrakam
1.24.74
vibhūtiṃ niṃdate yo vai brāhmaṇaḥ sonyajātakaḥ
yāti ca narake ghore yāvadbrahmā caturmukhaḥ
1.24.75
śrāddhe yajñe jape home vaiśvadeve surārcane
dhṛtatripuṃḍraḥ pūtātmā mṛtyuṃ jayati mānavaḥ
1.24.76
jalasnānaṃ malatyāge bhasmasnānaṃ sadā śuci
maṃtrasnānaṃ haretpāpaṃ jñānasnāne paraṃ padam
1.24.77
sarvatīrtheṣu yatpuṇyaṃ sarvatīrtheṣu yatphalam
tatphalaṃ samavāpnoti bhasmasnānakaro naraḥ
1.24.78
bhasmasnānaṃ paraṃ tīrthaṃ gaṃgāsnānaṃ dine dine
bhasmarūpī śivaḥ sākṣādbhasma trailokyapāvanam
1.24.79
na tadūnaṃ na taddhyānaṃ na taddānaṃ japo na saḥ
tripuṃḍreṇa vināyena vipreṇa yadanuṣṭhitam
1.24.80
vānaprasthasya kanyānāṃ dīkṣāhīnanṛṇāṃ tathā
madhyāhnātprāgjalairyuktaṃ parato jalavarjitam
1.24.81
evaṃ tripuṃḍraṃ yaḥ kuryyānnityaṃ niyatamānasaḥ
śivabhaktaḥ savijñeyo bhuktiṃ muktiṃ ca viṃdati
1.24.82
yasyāṃgenaiva rudrākṣa ekopi bahupuṇyadaḥ
tasya janmanirarthaṃ syāttripuṃḍrarahito yadi
1.24.83
evaṃ tripuṃḍramāhātmyaṃ samāsātkathitaṃ mayā
rahasyaṃ sarvajaṃtūnāṃ gopanīyamidaṃ tvayā
1.24.84
tisro rekhā bhavaṃtyeva sthāneṣu munipuṃgavāḥ
lalāṭādiṣu sarveṣu yathokteṣu budhairmune
1.24.85
bhruvormadhyaṃ samārabhya yāvadaṃto bhavedbhruvoḥ
tāvatpramāṇaṃ saṃdhāryaṃ lalāṭe ca tripuṃḍrakam
1.24.86
madhyamānāmikāṃgulyā madhye tu pratilomataḥ
aṃguṣṭhena kṛtā rekhā tripuṃḍrākhyā bhidhīyate
1.24.87
madhyeṃgulibhirādāya tisṛbhirbhasma yatnataḥ
tripuṇḍradhārayedbhaktyā bhuktimuktipradaṃ param
1.24.88
tisṛṇāmapi rekhānāṃ pratyekaṃ navadevatāḥ
sarvatrāṃgeṣu tā vakṣye sāvadhānatayā śṛṇu
1.24.89
akāro gārhapatyāgnirbhūdharmaśca rajoguṇaḥ
ṛgvedaśca kriyāśaktiḥ prātaḥsavanameva ca
1.24.90
mahadevaśca rekhāyāḥ prathamāyāśca devatā
vijñeyā muniśārdūlāḥ śivadīkṣāparāyaṇaiḥ
1.24.91
ukāro dakṣiṇāgniśca nabhastattvaṃ yajustathā
madhyaṃdinaṃ ca savanamicchāśaktyaṃtarātmakau
1.24.92
maheśvaraśca rekhāyā dvitīyāyāśca devatā
vijñeyā muniśārdūla śivadīkṣāparāyaṇaiḥ
1.24.93
makārāhavanīyau ca paramātmā tamodivau
jñānaśaktiḥ sāmavedastṛtīyaṃ savanaṃ tathā
1.24.94
śivaścaiva ca rekhāyāstṛtiyāyāśca devatā
vijñeyā muniśārdūla śivadīkṣāparāyaṇau
1.24.95
evaṃ nityaṃ namaskṛtya sadbhaktyā sthānadevatāḥ
tripuṃḍraṃ dhārayecchuddho bhuktiṃ muktiṃ ca viṃdati
1.24.96
ityuktāḥ sthānadevāśca sarvāṃgeṣu munīśvaraḥ
teṣāṃ saṃbaṃdhino bhaktyā sthānāni śṛṇu sāṃpratam
1.24.97
dvātriṃśatsthānake vārddhaṣoḍaśasthānakepi ca
aṣṭasthāne tathā caiva paṃcasthānepi nānyaset
1.24.98
uttamāṃge lalāṭe ca karṇayornetrayostathā
nāsāvaktragaleṣvevaṃ hastadvaya ataḥ param
1.24.99
kūrpare maṇibaṃdhe ca hṛdaye pārśvayordvayoḥ
nābhau muṣkadvaye caivamūrvorgulphe ca jānuni
1.24.100
jaṃghādvayepadadvandve dvātriṃśatsthānamuttamam 100b
agnyabbhūvāyudigdeśadikpālānvasubhiḥ saha
1.24.101
dharā dhruvaśca somaśca apaścevānilonalaḥ 101b
pratyūṣaśca prabhāsaśca vasavoṣṭau prakīrtitāḥ
1.24.102
eteṣāṃ nāmamātreṇa tripuṃḍraṃ dhārayedbudhāḥ 102b
kuryādvā ṣoḍaśasthāne tripuṇḍraṃ tu samāhitaḥ
1.24.103
śīrṣake ca lalāṭeca kaṃṭhe cāṃsadvaye bhuje 103b
kūrpare maṇibaṃdhe ca hṛdaye nābhipārśvake
1.24.104
pṛṣṭhe caivaṃ pratiṣṭhāya yajettatrāśvidaivate 104b
śivaśaktiṃ tathā rudramīśaṃ nāradameva ca
1.24.105
vāmādinavaśaktīśca etāḥ ṣoḍaśadevatāḥ 105b
nāsatyo dasrakaścaiva aśvinau dvau prakīrtitau
1.24.106
athavā mūrddhni keśe ca karmayorvadane tathā 106b
bāhudvaye ca hṛdaye nābhyāmūruyuge tathā
1.24.107
jānudvaye ca padayoḥ pṛṣṭhabhāge ca ṣoḍaśa 107b
śivaścandraśca rudraḥ ko vighneśo viṣṇureva vā
1.24.108
śrīścaiva hṛdaye śambhustathā nābhau prajāpatiḥ 108b
nāgaśca nāgakanyāśca ubhayorṛṣikanyakāḥ
1.24.109
pādayośca samudrāśca tīrthāḥ pṛṣṭhe viśālataḥ 109b
ityeva ṣoḍaśasthānamaṣṭasthānamathocyate
1.24.110
guhyasthānaṃ lalāṭaśca karṇadvayamanuttamam 110b
aṃsayugmaṃ ca hṛdayaṃ nābhirityevamaṣṭakam
1.24.111
brahmā ca ṛṣayaḥ saptadevatāśca prakīrtitāḥ 111b
ityevaṃ tu samuddiṣṭaṃ bhasmavidbhirmunīśvarāḥ
1.24.112
atha vā mastakaṃ bāhūhṛdayaṃ nābhireva ca 112b
paṃcasthānānyamūnyāhurdhāraṇe bhasmavijjanāḥ
1.24.113
yathāsaṃbhavanaṃ kuryyāddeśakālādyapekṣayā 113b
uddhūlanepyaśaktiścettripuṇḍrādīni kārayet
1.24.114
trinetraṃ triguṇādhāraṃ trivedajanakaṃ śivam 114b
smarannamaḥ śivāyeti lalāṭe tu tripuṇḍrakam
1.24.115
īśābhyāṃ nama ityuktvāpārśvayośca tripuṇḍrakam 115b
bījābhyāṃ nama ityuktvā dhārayettu prakoṣṭhayoḥ
1.24.116
kuryādadhaḥ pitṛbhyāṃ ca umeśābhyāṃ tathopari 116b
bhīmāyeti tataḥ pṛṣṭhe śirasaḥ paścime tathā
1.24.116.p1
iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ bhasmadhāraṇavarṇanonāma caturviṃśo'dhyāyaḥ
Other recensions (2)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vāruṇapaddhati — Sanskrit
- Vīrāgama — Sanskrit
- Sakalāgamasārasaṅgraha — Sanskrit
- Liṅgadhāraṇacandrikā — Nandikeśvara 1625, Sanskrit
- Śivarahasyapurāṇa — Sanskrit
- Ācāramayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit