Shiva Purana 10.2
Śivapurāṇa (complete text) 10.2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.2.60 — 1 part
10.2.1
ṛṣaya ūcuḥ
kiṃ tatpāśupataṃ jñānaṃ kathaṃ paśupatiśśivaḥ
kathaṃ dhaumyāgrajaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā
10.2.2
etatsarvaṃ samācakṣva vāyo śaṃkaravigraha
tatsamo na hi vaktāsti trailokyeṣvaparaḥ prabhuḥ
10.2.3
sūta uvāca
ityākarṇya vacasteṣāṃ maharṣīṇāṃ prabhaṃjanaḥ
saṃsmṛtya śivamīśānaṃ pravaktumupacakrame
10.2.4
vāyuruvāca
purā sākṣānmaheśena śrīkaṃṭhākhyena mandare
devyai devena kathitaṃ jñānaṃ pāśupataṃ param
10.2.5
tadeva pṛṣṭaṃ kṛṣṇena viṣṇunā viśvayoninā
paśutvaṃ ca surādīnāṃ patitvaṃ ca śivasya ca
10.2.6
yathopadiṣṭaṃ kṛṣṇāya muninā hyupamanyunā
tathā samāsato vakṣye tacchṛṇudhvamataṃdritāḥ
10.2.7
puropamanyumāsīnaṃ viṣṇuḥkṛṣṇavapurdharaḥ
praṇipatya yathānyāyamidaṃ vacanamabravīt
10.2.8
śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavañchrotumicchāmi devyai devena bhāṣitam
divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ vibhūtiṃ vāsya kṛtsnaśaḥ
10.2.9
kathaṃ paśupatirdevaḥ paśavaḥ ke prakīrtitāḥ
kaiḥ pāśaiste nibadhyaṃte vimucyaṃte ca te katham
10.2.10
iti saṃcoditaḥ śrīmānupamanyurmahātmanā
praṇamya devaṃ devīṃ ca prāha puṣṭo yathā tathā
10.2.11
upamanyuruvāca
brahmādyāḥ sthāvarāṃtāśca devadevasya śūlinaḥ
paśavaḥ parikīrtyaṃte saṃsāravaśavartinaḥ
10.2.12
teṣāṃ patitvāddeveśaḥ śivaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ
malamāyādibhiḥ pāśaiḥ sa badhnāti paśūnpatiḥ
10.2.13
sa eva mocakasteṣāṃ bhaktyā samyagupāsitaḥ
caturviṃśatitattvāni māyākarmaguṇā amī
10.2.14
viṣayā iti kathyante pāśā jīvanibandhanāḥ
brahmādistambaparyaṃtān paśūnbaddhvā maheśvaraḥ
10.2.15
pāśairetaiḥ patirdevaḥ kāryaṃ kārayati svakam
tasyājñayā maheśasya prakṛtiḥ puruṣocitām
10.2.16
buddhiṃ prasūte sā buddhirahaṃkāramahaṃkṛtiḥ
indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāpañcakaṃ tathā
10.2.17
śāsanāddevadevasya śivasya śivadāyinaḥ
tanmātrāṇyapi tasyaiva śāsanena mahīyasā
10.2.18
mahābhūtānyaśeṣāṇi bhāvayaṃtyanupūrvaśaḥ
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dehināṃ dehasaṃgatim
10.2.19
mahābhūtānyaśeṣāṇi janayaṃti śivājñayā
adhyavasyati vai buddhirahaṃkārobhimanyate
10.2.20
cittaṃ cetayate cāpi manaḥ saṃkalpayatyapi
śrotrādīni ca gṛhṇanti śabdādīnviṣayān pṛthak
10.2.21
svāneva nānyāndevasya divyenājñābalena vai
vāgādīnyapi yānyāsaṃstāni karmendriyāṇi ca
10.2.22
yathā svaṃ karma kurvanti nānyatkiṃcicchivājñayā
śabdādayopi gṛhyaṃte kriyante vacanādayaḥ
10.2.23
avilaṃghyā hi sarveṣāmājñā śaṃbhorgarīyasī
avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ saṃprayacchati
10.2.24
ākāśaḥ parameśasya śāsanādeva sarvagaḥ
prāṇādyaiśca tathā nāmabhedairaṃtarbahirjagat
10.2.25
bibharti sarvaṃ śarvasya śāsanena prabhañjanaḥ
havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi
10.2.26
pākādyaṃ ca karotyagniḥ parameśvaraśāsanāt
saṃjīvanādyaṃ sarvasya kurvatyāpastadājñayā
10.2.27
viśvambharā jagannityaṃ dhatte viśveśvarājñayā
devānpātyasurān haṃti trilokamabhirakṣati
10.2.28
ājñayā tasya devendraḥ sarvairdevairalaṃghyayā
ādhipatyamapāṃ nityaṃ kurute varuṇassadā
10.2.29
pāśairbadhnāti ca yathā daṃḍyāṃstasyaiva śāsanāt
dadāti nityaṃ yakṣendro draviṇaṃ draviṇeśvaraḥ
10.2.30
puṇyānurūpaṃ bhūtebhyaḥ puruṣasyānuśāsanāt
karoti saṃpadaḥ śaśvajjñānaṃ cāpi sumedhasām
10.2.31
nigrahaṃ cāpyasādhūnāmīśānaśśivaśāsanāt
dhatte tu dharaṇīṃ mūrdhnā śeṣaḥ śivaniyogataḥ
10.2.32
yāmāhustāmasīṃ raudrīṃ mūrtimaṃtakarīṃ hareḥ
sṛjatyaśeṣamīśasya śāsanāccaturānanaḥ
10.2.33
anyābhirmūrtibhiḥ svābhiḥ pāti cāṃte nihanti ca
viṣṇuḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt
10.2.34
sṛjate trasate cāpi svakābhistanubhistribhiḥ
haratyaṃte jagatsarvaṃ harastasyaiva śāsanāt
10.2.35
sṛjatyapi ca viśvātmā tridhā bhinnastu rakṣati
kālaḥ karoti sakalaṃ kālassaṃharati prajāḥ
10.2.36
kālaḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt
tribhiraṃśairjagadbibhrattejobhirvṛṣṭimādiśan
10.2.37
divi varṣatyasau bhānurdevadevasya śāsanāt
puṣṇātyoṣadhijātāni bhūtānyāhlādayatyapi
10.2.38
devaiśca pīyate caṃdraścandrabhūṣaṇaśāsanāt
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā
10.2.39
khecarā ṛṣayassiddhā bhogino manujā mṛgāḥ
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva kīṭādyāḥ sthāvarāṇi ca
10.2.40
nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca
vedāḥ sāṃgāśca śāstrāṇi maṃtrastomamakhādayaḥ
10.2.41
kālāgnyādiśivāṃtāni bhuvanāni sahādhipaiḥ
brahmāṃḍānyapyasaṃkhyāni teṣāmāvaraṇāni ca
10.2.42
vartamānānyatītāni bhaviṣyantyapi kṛtsnaśaḥ
diśaśca vidiśaścaiva kālabhedāḥ kalādayaḥ
10.2.43
yacca kiṃcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate'pi vā
tatsarvaṃ śaṃkarasyājñā balena samadhiṣṭhitam
10.2.44
ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ
jyotirgaṇāḥ śakramukhāśca devāḥ sthiraṃ ciraṃ vā cidacidyadasti
10.2.45
upamanyuruvāca
atyāścaryamidaṃ kṛṣṇa śaṃbhoramitakarmaṇaḥ
ājñākṛtaṃ śṛṇuṣvaitacchrutaṃ śrutimukhe mayā
10.2.46
purā kila surāḥ seṃdrā vivadaṃtaḥ parasparam
asurānsamare jitvā jetāhamahamityuta
10.2.47
tadā maheśvarasteṣāṃ madhyato varaveṣadhṛk
svalakṣaṇairvihīnāṃgaḥ svayaṃ yakṣa ivābhavat
10.2.48
sa tānāha surānekaṃ tṛṇamādāya bhūtale
ya etadvikṛtaṃ kartuṃ kṣamate sa tu daityajit
10.2.49
yakṣasya vacanaṃ śrutvā vajrapāṇiḥ śacīpatiḥ
kiṃcitkruddho vihasyainaṃ tṛṇamādātumudyataḥ
10.2.50
na tattṛṇamupadātuṃ manasāpi ca śakyate
yathā tathāpi tacchettuṃ vajraṃ vajradharo'sṛjat
10.2.51
tadvajraṃ nijavajreṇa saṃsṛṣṭamiva sarvataḥ
tṛṇenābhihataṃ tena tiryagagraṃ papāta ha
10.2.52
tataścānye susaṃrabdhā lokapālā mahābalāḥ
sasṛjustṛṇamuddiśya svāyudhāni sahasraśaḥ
10.2.53
prajajjvāla mahāvahniḥ pracaṃḍaḥ pavano vavau
pravṛddho'pāṃpatiryadvatpralaye samupasthite
10.2.54
evaṃ devaissamārabdhaṃ tṛṇamuddiśya yatnataḥ
vyarthamāsīdaho kṛṣṇa yakṣasyātmabalena vai
10.2.55
tadāha yakṣaṃ deveṃdraḥ ko bhavānityamarṣitaḥ
tatassa paśyatāmeva teṣāmaṃtaradhādatha
10.2.56
tadaṃtare haimavatī devī divyavibhūṣaṇā
āvirāsīnnabhoraṃge śobhamānā śucismitā
10.2.57
tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā devāḥ śakrapurogamāḥ
praṇamya yakṣaṃ papracchuḥ ko'sau yakṣo vilakṣaṇaḥ
10.2.58
sā'bravītsasmitaṃ devī sa yuṣmākamagocaraḥ
tenedaṃ bhramyate cakraṃ saṃsārākhyaṃ carācaram
10.2.59
tenādau kriyate viśvaṃ tena saṃhriyate punaḥ
na tanniyantā kaścitsyāttena sarvaṃ niyamyate
10.2.60
ityuktvā sā mahādevī tatraivāṃtaradhatta vai
devāśca vismitāḥ sarve tāṃ praṇamya divaṃ yayuḥ
10.2.60.p1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe dvitīyo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Lele1916 — Sanskrit