Shiva Purana 10.4: Gaurīśaṃkaravibhūtiyogaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 10.4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.4.88 — 1 part
Gaurīśaṃkaravibhūtiyogaḥ
10.4.1
kṛṣṇa uvāca
bhagavanparameśasya śarvasyāmitatejasaḥ
mūrtibhirviśvamevedaṃ yathā vyāptaṃ tathā śrutam
10.4.2
athaitajjñātumicchāmi yāthātmyaṃ pameśayoḥ
strīpuṃbhāvātmakaṃ cedaṃ tābhyāṃ kathamadhiṣṭhitam
10.4.3
upamanyuruvāca
śrīmadvibhūtiṃ śivayoryāthātmyaṃ ca samāsataḥ
vakṣye tadvistarādvaktuṃ bhavenāpi na śakyate
10.4.4
śaktiḥ sākṣānmahādevī mahādevaśca śaktimān
tayorvibhūtileśo vai sarvametaccarācaram
10.4.5
vastu kiṃcidacidrūpaṃ kiṃcidvastu cidātmakam
dvayaṃ śuddhamaśuddhaṃ ca paraṃ cāparameva ca
10.4.6
yatsaṃsarati ciccakramaciccakrasamanvitam
tadevāśuddhamaparamitaraṃ tu paraṃ śubham
10.4.7
aparaṃ ca paraṃ caiva dvayaṃ cidacidātmakam
śivasya ca śivāyāśca svāmyaṃ caitatsvabhāvataḥ
10.4.8
śivayorvai vaśe viśvaṃ na viśvasya vaśe śivau
īśitavyamidaṃ yasmāttasmādviśveśvarau śivau
10.4.9
yathā śivastathā devī yathā devī tathā śivaḥ
nānayoraṃtaraṃ vidyāccaṃdracandrikayoriva
10.4.10
caṃdro na khalu bhātyeṣa yathā caṃdrikayā vinā
na bhāti vidyamāno'pi tathā śaktyā vinā śivaḥ
10.4.11
prabhayā hi vināyadvadbhānureṣa na vidyate
prabhā ca bhānunā tena sutarāṃ tadupāśrayā
10.4.12
evaṃ parasparāpekṣā śaktiśaktimatoḥ sthitā
na śivena vinā śaktirna śaktyā ca vinā śivaḥ
10.4.13
śaktauyayā śivo nityaṃ bhaktau muktau ca dehinām
ādyā saikā parā śaktiścinmayī śivasaṃśrayā
10.4.14
yāmāhurakhileśasya taistairanuguṇairguṇaiḥ
samānadharmiṇīmeva śivasya paramātmanaḥ
10.4.15
saikā parā ca cidrūpā śaktiḥ prasavadharmiṇī
vibhajya bahudhā viśvaṃ vidadhāti śivecchayā
10.4.16
sā mūlaprakṛtirmāyā triguṇā ca tridhā smṛtā
śivayā ca viparyastaṃ yayā tatamidaṃ jagat
10.4.17
ekadhā ca dvidhā caiva tathā śatasahasradhā
śaktayaḥ khalu bhidyaṃte bahudhā vyavahārataḥ
10.4.18
śivecchayā parāśaktiḥ śivatattvaikatāṃ gatā
tataḥ parisphuratyādau sarge tailaṃ tilādiva
10.4.19
tataḥ kriyākhyayā śaktyā śaktau śaktimadutthayā
tasyāṃ vikṣobhyamāṇāyāmādau nādaḥ samudbabhau
10.4.20
nādādviniḥsṛto biṃdurbiṃdodevassadāśivaḥ
tasmānmaheśvaro jātaḥ śuddhavidyā maheśvarāt
10.4.21
sā vācāmīśvarī śaktirvāgīśākhyā hi śūlinaḥ
yā sā varṇasvarūpeṇa mātṛkepi vijṛmbhate
10.4.22
athānaṃtasamāveśānmāyā kālamavāsṛjat
niyatiñca kalāṃ vidyāṃ kalātorāgapūruṣau
10.4.23
māyātaḥ punarevābhūdavyaktaṃ triguṇātmakam
triguṇācca tato vyaktādvibhaktāḥ syustrayo guṇāḥ
10.4.24
sattvaṃ rajastamaśceti yairvyāptamakhilaṃ jagat
guṇebhyaḥ kṣobhyamāṇebhyo guṇeśākhyāstrimūrttayaḥ
10.4.25
abhavanmahadādīni tattvāni ca yathākramam
tebhyassyuraṇḍapiṇḍāni tvasaṃkhyāni śivājñayā
10.4.25-2
adhiṣṭhitānyanantādyairvidyeśaiścakravartibhiḥ
10.4.26
śarīrāṃtarabhedena śakterbhedāḥ prakīrtitāḥ
nānārūpāstu vijñeyāḥ sthūlasūkṣmavibhedataḥ
10.4.27
rudrasya raudrī sā śaktirviṣṇaurvai vaiṣṇavī matā
brahmāṇī brahmaṇaḥ proktā cendrasyaiṃdrīti kathyate
10.4.28
kimatra bahunoktena yadviśvamiti kīrtitam
śakyātmanaiva tadvyāptaṃ yathā dehe'tarātmanā
10.4.29
tasmācchaktimayaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃgamam
kalā yā paramā śaktiḥ kathitā paramātmanaḥ
10.4.30
evameṣā parā śaktirīśvarecchānuyāyinī
sthiraṃ caraṃ ca yadviśvaṃ sṛjatīti viniścayaḥ
10.4.31
jñānakriyā cikīrṣābhistisṛbhissvātmaśaktibhiḥ
śaktimānīśvaraḥ śaśvadviśvaṃ vyāpyādhitiṣṭhati
10.4.32
idamitthamidaṃ netthaṃ bhavedityevamātmikā
icchāśaktirmaheśasya nityā kāryyaniyāmikā
10.4.33
jñānaśaktistu tatkāryaṃ karaṇaṃ kāraṇaṃ tathā
prayojanaṃ ca tattvena buddhirūpādhyavasyati
10.4.34
yathepsitaṃ kriyāśaktiryathādhyavasitaṃ jagat
kalpayatyakhilaṃ kāryaṃ kṣaṇātsaṃkalparūpiṇī
10.4.35
yathā śaktitrayotthānaṃ śaktiprasavadharmiṇī
śaktyā paramayā nunnā prasūte sakalaṃ jagat
10.4.36
evaṃ śaktisamāyogācchaktimānucyate śivaḥ
śaktiśaktimadutthaṃ tu śāktaṃ śaivamidaṃ jagat
10.4.37
yathā na jāyate putraḥ pitaraṃ mātaraṃ vinā
tathā bhavaṃ bhavānīṃ ca vinā naitaccarācaram
strīpuṃsaprabhavaṃ viśvaṃ strīpuṃsātmakameva ca
10.4.38
strīpuṃsayorvibhūtiśca strīpuṃsābhyāmadhiṣṭhitam
paramātmā śivaḥ proktaśśivā sā ca prakīrtitā
10.4.39
śivassadāśivaḥ proktaḥ śivā sā ca manonmanī
śivo maheśvaro jñeyaḥ śivā māyeti kathyate
10.4.40
puruṣaḥ parameśānaḥ prakṛtiḥ parameśvarī
rudro maheśvarassākṣādrudrāṇī rudravallabhā
10.4.41
viṣṇurviśveśvaro devo lakṣmīrviśveśvarapriyā
brahmā śivo yadā sraṣṭā brahmāṇī brahmaṇaḥ priyā
10.4.42
bhāskaro bhagavāñchaṃbhuḥ prabhā bhagavatī śivā
maheṃdro manmathārātiḥ śacī śailendrakanyakā
10.4.43
jātavedā mahādevaḥ svāhā śarvārddhadehinī
yamastriyaṃbako devastatpriyā girikanyakā
10.4.44
nirṛtirbhagavānīśo nairṛtī naganaṃdanī
varuṇo bhagavānrudro vāruṇī bhūdharātmajā
10.4.45
bāleṃduśekharo vāyuḥ śivā śivamanoharā
yakṣo yajñaśirohartā ṛddhirhimagirīndrajā
10.4.46
caṃdrārdhaśekharaścaṃdro rohiṇī rudravallabhā
īśānaḥ parameśānastadāryā parameśvarī
10.4.47
anaṃtavalayo'naṃto hyanaṃtānaṃtavallabhā
kālāgnirudraḥ kālāriḥ kālī kālāṃtakapriyā
10.4.48
puruṣākhyo manuśśaṃbhuḥ śatarūpā śivapriyā
dakṣassākṣānmahādevaḥ prasūtiḥ parameśvarī
10.4.49
rucirbhavo bhavānī ca budhairākūtirucyate
bhṛgurbhagākṣihā devaḥ khyātistrinayanapriyā
10.4.50
marīcibhagavānrudraḥ saṃbhūtiśśarvavallabhā
gaṃgādharo'girā jñeyaḥ smṛtiḥ sākṣādumā smṛtā
10.4.51
pulastyaḥ śaśabhṛnmauliḥ prītiḥ kāṃtā pinākinaḥ
pulahastripuradhvaṃsī tatpriyā tu śivapriyā
10.4.52
kratudhvaṃsī kratuḥ proktaḥ saṃnatirdayitā vibhoḥ
trinetro'trirumā sākṣādanasūyā smṛtā budhaiḥ
10.4.53
kaśyapaḥ kālahā devo devamātā maheśvarī
vasiṣṭho manmathārātirdevī sākṣādaruṃdhatī
10.4.54
śaṃkaraḥ puruṣāssarve striyassarvā maheśvarī
sarve strīpuruṣāstasmāttayoreva vibhūtayaḥ
10.4.55
viṣayī bhagavānīśo viṣayaḥ parameśvarī
śrāvyaṃ sarvamumārūpaṃ śrotā śūlavarāyudhaḥ
10.4.56
praṣṭavyaṃ vastujātaṃ tu dhatte śaṃkaravallabhā
praṣṭā sa eva viśvātmā bālacandrāvataṃsakaḥ
10.4.57
draṣṭavyaṃ vasturūpaṃ tu bibhartti vaktavallabhā
draṣṭā viśveśvaro devaḥ śaśikhaṃḍaśikhāmaṇiḥ
10.4.58
rasajātaṃ mahādevī devo rasayitā śivaḥ
preyajātaṃ ca girijā preyāṃścaiva garāśanaḥ
10.4.59
maṃtavyavastutāṃ dhatte sadā devī maheśvarī
maṃtā sa eva viśvātmā mahādevo maheśvaraḥ
10.4.60
boddhavyavasturūpaṃ tu bibhartti bhavavallabhā
devassa eva bhagavānboddhā mugdhenduśekharaḥ
10.4.61
prāṇaḥ pinākī sarveṣāṃ prāṇināṃ bhagavānprabhuḥ
prāṇasthitistu sarveṣāmaṃbikā cāṃburūpiṇī
10.4.62
bibharti kṣetratāṃ devī tripurāṃtakavallabhā
kṣetrajñatvaṃ tadā dhatte bhagavānaṃtakāṃtakaḥ
10.4.63
ahaḥ śūlāyudho devaḥ śūlapāṇipriyā niśā
ākāśaḥ śaṃkaro devaḥ pṛthivī śaṃkarapriyā
10.4.64
samudro bhagavānīśo velā śailendrakanyakā
vṛkṣo vṛṣadhvajo devo latā viśveśvarapriyā
10.4.65
puṃlliṃgamakhilaṃ dhatte bhagavānpuraśāsanaḥ
striliṃgaṃ cākhilaṃ dhatte devī devamanoramā
10.4.66
śabdajālamaśeṣaṃ tu dhatte sarvasya vallabhā
arthasvarūpamakhilaṃ dhatte mugdhenduśekharaḥ
10.4.67
yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudāhṛtā
sā sā viśveśvarī devī sa sa sarvo maheśvaraḥ
10.4.68
yatparaṃ yatpavitraṃ ca yatpuṇyaṃ yacca maṃgalam
tattadāha mahābhāgāstayostejovijṛṃbhitam
10.4.69
yathā dīpasya dīptasya śikhā dīpayate gṛham
tathā tejastayoretadvyāpya dīpayate jagat
10.4.70
tṛṇādiśivamūrtyaṃtaṃ viśvakhyātiśayakramaḥ
sannikarṣakramavaśāttayoriti parā śrutiḥ
10.4.71
sarvākārātmakāvetau sarvaśreyovidhāyinau
pūjanīyau namaskāryau ciṃtanīyau ca sarvadā
10.4.72
yathāprajñamidaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ parameśayoḥ
kathitaṃ hi mayā te'dya na tu tāvadiyattayā
10.4.73
tatkathaṃ śakyate vaktuṃ yāthātmyaṃ parameśayoḥ
mahatāmapi sarveṣāṃ manaso'pi bahirgatam
10.4.74
aṃtargatamananyānāmīśvarārpitacetasām
anyeṣāṃ buddhyanārūḍhamārūḍhaṃ ca yathaiva tat
10.4.75
yeyamuktā vibhūtirvai prākṛtī sā parā matā
aprākṛtāṃ parāmanyāṃ guhyāṃ guhyavido viduḥ
10.4.76
yato vāco nivarttaṃte manasā cendriyaissaha
aprākṛtī parā caiṣā vibhūtiḥ pārameśvarī
10.4.77
saiveha paramaṃ dhāma saiveha paramā gatiḥ
saiveha paramā kāṣṭhā vibhūtiḥ parameṣṭhinaḥ
10.4.78
tāṃ prāptuṃ prayataṃte'tra jitaśvāsā jiteṃdriyāḥ
garbhakārā gṛhadvāraṃ niśchidraṃ ghaṭituṃ yathā
10.4.79
saṃsārāśīviṣālīḍhamṛtasaṃjīvanauṣadham
vibhūtiṃ śivayorvidvānna bibheti kutaścana
10.4.80
yaḥ parāmaparāṃ caiva vibhūtiṃ vetti tattvataḥ
so'paro bhūtimullaṃghya parāṃ bhūtiṃ samaśnute
10.4.81
etatte kathitaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ paramātmanoḥ
rahasyamapi yogyo'si bhargabhakto bhavāniti
10.4.82
nāśiṣyebhyo'pyaśaivebhyo nābhaktebhyaḥ kadācana
vyāharedīśayorbhūtimiti vedānuśāsanam
10.4.83
tasmāttvamatikalyāṇaparebhyaḥ kathayenna hi
tvādṛśebhyo'nurūpebhyaḥ kathayaitanna cānyathā
10.4.84
vibhūtimetāṃ śivayoryogyebhyo yaḥ pradāpayet
saṃsārasāgarānmuktaḥ śivasāyujyamāpnuyāt
10.4.85
kīrtanādasya naśyaṃti mahāntyaḥ pāpakoṭayaḥ
triścaturdhāsamabhyastairvinaśyaṃti tato'dhikāḥ
10.4.86
naśyaṃtyaniṣṭaripavo varddhante suhṛdastathā
vidyā ca varddhate śaivī matissatye pravartate
10.4.87
bhaktiḥ parāḥ śive sāmbe sānuge saparicchide
yadyadiṣṭatamaṃ cānyattattadāpnotyasaṃśayam
10.4.88
antaḥśuciḥ śive bhakto visrabdhaḥ kīrtayedyadi
prabalaiḥ karmabhiḥ pūrvaiḥ phalaṃ cetpratibadhyate
punaḥ punaḥ samabhyasyettasya nāstīha durllabham
10.4.88.p1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe gaurīśaṃkaravibhūtiyogo nāma caturtho'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Lalitāsahasranāmastotra — Śambhu, Sanskrit
- Vīraśaivasiddhāntottarakaumudī — Vīrabhadrārādhya, Sanskrit
- Lalitābhāṣya — Sanskrit