Pramāṇa · Search · About · API

Shiva Purana 2.3

Śivapurāṇa (complete text) 2.3

Language
Sanskrit

Contents

2.3.1

ṛṣaya ūcuḥ
sūtasūta mahābhāga vyāsaśiṣya namo'stu te
adbhuteyaṃ kathā tāta varṇitā kṛpayā hi naḥ

2.3.2

munau gate haristāta kiṃ cakāra tataḥ param
nārado'pi gataḥ kutra tanme vyākhyātumarhasi

2.3.3

vyāsa uvāca
ityākarṇya vacasteṣāṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ
pratyuvāca śivaṃ smṛtvā nānāsūtikaraṃ budhaḥ

2.3.4

sūta uvāca
munau yadṛcchayā viṣṇurgate tasminhi nārade
śivecchayā cakārāśu māyā māyāviśāradaḥ

2.3.5

munimārgasya madhye tu virece nagaraṃ mahat
śatayojanavistāramadbhutaṃ sumano haram

2.3.6

svalokādadhikaṃ ramyaṃ nānāvastu virājitam
naranārīvihārāḍhyaṃ caturvarṇākulaṃ param

2.3.7

tatra rājā śīlanidhirnāmaiśvaryasamanvitaḥ
sutāsvayamvarodyukto mahotsavasamanvitaḥ

2.3.8

caturdigbhyaḥ samāyātaissaṃyutaṃ nṛpanandanaiḥ
nānāveṣaissuśobhaiśca tatkanyāvaraṇotsukaiḥ

2.3.9

etādṛśampuraṃ dṛṣṭvā mohamprāpto'tha nāradaḥ
kautukī tannṛpadvāraṃ jagāma madanaidhitaḥ

2.3.10

āgataṃ munivaryaṃ taṃ dṛṣṭvā śīlanidhirnṛpaḥ
upaveśyārcayāṃcakre ratnasiṃhāsane vare

2.3.11

atha rājā svatanayāṃ nāmataśśrīmatīṃ varām
samānīya nāradasya pādayossamapātayat

2.3.12

tatkanyāṃ prekṣya sa munirnāradaḥ prāha vismitaḥ
keyaṃ rājanmahābhāgā kanyā surasutopamā

2.3.13

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā prāha kṛtāṃjaliḥ
duhiteyaṃ mama mune śrīmatī nāma nāmataḥ

2.3.14

pradānasamayaṃ prāptā varamanveṣatī śubham
sā svayaṃvarasaṃprāptā sarvalakṣaṇalakṣitā

2.3.15

asyā bhāgyaṃ vada mune sarvaṃ jātakamādarāt
kīdṛśaṃ tanayeyaṃ me varamāpsyati tadvada

2.3.16

ityukto muniśārdūlastāmicchuḥ kāmavihvalaḥ
samābhāṣya sa rājānaṃ nārado vākyamabravīt

2.3.17

suteyaṃ tava bhūpālasarvalakṣaṇalakṣitā
mahābhāgyavatī dhanyālakṣmīriva guṇālayā

2.3.18

sarveśvaro'jito vīro giriśasadṛśo vibhuḥ
asyāḥ patirdhruvaṃ bhāvī kāmajitsurasattamaḥ

2.3.19

ityuktvā nṛpamāmaṃtrya yayau yādṛcchiko muniḥ
babhūva kāmavivaśaśśivamāyā vimohitaḥ

2.3.20

citte vicintyasamunirāpnuyāṃkathamenakām
svayaṃvare nṛpālānāmekaṃ māṃvṛṇuyātkatham

2.3.21

saundaryaṃ sarvanārīṇāṃ priyaṃ bhavati sarvathā
taddṛṣṭvaiva prasannā sā svavaśānātra saṃśayaḥ

2.3.22

vidhāyetthaṃ viṣṇurūpaṃ grahītuṃ munisattamaḥ
viṣṇulokaṃ jagāmāśu nāradaḥ smara vihvalaḥ

2.3.23

praṇipatya hṛṣīkeśaṃ vākyametaduvāca ha
rahasitvāṃ pravakṣyāmi svavṛttāntamaśeṣataḥ

2.3.24

tathetyukte tathābhūte śivecchākāryakartahi
brūhītyuktavati śrīśe munirāha ca keśavam

2.3.25

nārada uvāca
tvadīyo bhūpatiḥ śīlanidhissa vṛṣatatparaḥ
tasya kanyā viśālākṣī śrīmatīvaravarṇinī

2.3.26

jaganmohinyabhikhyātā trailokyepyati sundarī
pariṇetumahaṃ viṣṇotāmicchāmyadyamāciram

2.3.27

svayaṃvaraṃ cakarāsau bhūpatistanayecchayā
caturdigbhyasamāyātā rājaputrāssahasraśaḥ

2.3.28

yadi dāsyasi rūpaṃ me tadā tāṃ prāpnuyāṃ dhruvam
tvadrūpaṃ sā vinā kaṃṭhe jayamālāṃ na dhāsyati

2.3.29

svarūpaṃ dehi me nātha sevako'haṃ priyastava
vṛṇuyānmāṃ yathā sā vai śrīmatī kṣitipātmajā

2.3.30

sūta uvāca
vacaḥ śrutvā muneritthaṃ vihasya madhusūdanaḥ
śāṃkarīṃ prabhutāṃ buddhvā pratyuvāca dayāparaḥ

2.3.31

viṣṇuruvāca
sveṣṭadeśaṃ mune gaccha kariṣyāmi hitaṃ tava
bhiṣagvaro yathārttasya yataḥ priyataro'sime

2.3.32

ityuktvā munaye tasmai dadau viṣṇurmukhaṃ hare
svarūpamanugṛhyāsya tirodhānaṃ jagāma saḥ

2.3.33

evamukto munirhṛṣṭaḥ svarūpaṃ prāpya vai hareḥ
mene kṛtārthamātmānaṃ tadyatnaṃ na bubodha saḥ

2.3.34

atha tatra gataḥ śīghrannārado munisattamaḥ
cakre svayamvaraṃ yatra rājaputraissamākulam

2.3.35

svayamvarasabhā divyā rājaputrasamāvṛtā
śuśubhe'tīva viprendrā yathā śakrasabhāparā

2.3.36

tasyāṃ nṛpasabhāyāṃ vai nāradaḥ samupāviśat
sthitvā tatra vicintyeti prītiyuktena cetasā

2.3.37

māṃ variṣyati nānyaṃ sā viṣṇurūpadharandhruvam
ānanasya kurūpatvaṃ na veda munisattamaḥ

2.3.38

pūrvarūpaṃ muniṃ sarve dadṛśustatra mānavāḥ
tadbhedaṃ bubudhuste na rājaputrādayo dvijāḥ

2.3.39

tatra rudragaṇau dvau tadrakṣaṇārthaṃ samāgatau
viprarūpadharau gūḍhau tadbhedaṃ jajñatuḥ param

2.3.40

mūḍhaṃ matvā muniṃ tau tannikaṭaṃ jagmaturgaṇau
kurutastatprahāsaṃ vai bhāṣamāṇau parasparam

2.3.41

paśya nārada rūpaṃ hi viṣṇoriva mahottamam
mukhaṃ tu vānarasyeva vikaṭaṃ ca bhayaṃkaram

2.3.42

icchatyayaṃ nṛpasutāṃ vṛthaiva smaramohitaḥ
ityuktvā sacchalaṃ vākyamupahāsaṃ pracakratuḥ

2.3.43

na śuśrāva yathārthaṃ tu tadvākyaṃ smaravihvalaḥ
paryaikṣacchrīmatīṃ tāṃ vai tallipsurmohito muniḥ

2.3.44

etasminnaṃtare bhūpakanyā cāṃtaḥ purāttu sā
strībhissamāvṛtā tatrājagāma varavarṇinī

2.3.45

mālāṃ hiraṇmayīṃ ramyāmādāya śubhalakṣaṇā
tatra svayamvare reje sthitā madhye rameva sā

2.3.46

babhrāma sā sabhāṃ sarvāṃ mālāmādāya suvratā
varamanveṣatī tatra svātmābhīṣṭaṃ nṛpātmajā

2.3.47

vānarāsyaṃ viṣṇutanuṃ muniṃ dṛṣṭvā cukopa sā
dṛṣṭiṃ nivārya ca tataḥ prasthitā prītamānasā

2.3.48

na dṛṣṭvā svavaraṃ tatra trastāsīnmanasepsitam
aṃtassabhāsthitā kasminnarpayāmāsa na srajam

2.3.49

etasminnaṃtare viṣṇurājagāma nṛpākṛtiḥ
na dṛṣṭaḥ kaiścidaparaiḥ kevalaṃ sā dadarśa hi

2.3.50

atha sā taṃ samālokya prasannavadanāmbujā
arpayāmāsa tatkaṇṭhe tāṃ mālāṃ varavarṇinī

2.3.51

tāmādāya tato viṣṇū rājarūpadharaḥ prabhuḥ
aṃtardhānamagātsadyassvasthānaṃ prayayau kila

2.3.52

sarve rājakumārāśca nirāśāḥ śrīmatīmprati
munistu vihvalo'tīva babhūva madanāturaḥ

2.3.53

tadā tāvūcatussadyo nāradaṃ svaravihvalam
viprarūpadharau rudragaṇau jñānaviśāradau

2.3.54

gaṇāvūcatuḥ
he nāradamunetvaṃ hi vṛthāmadanamohitaḥ
tallipsussvamukhaṃ paśya vānarasyeva garhitam

2.3.55

sūta uvāca
ityākarṇyatayorvākyaṃ nārado vismito'bhavat
mukhaṃ dadarśa mukure śivamāyāvimohitaḥ

2.3.56

svamukhaṃ vānarasyeva dṛṣṭvā cukrodhasatvaram
śāpandadau tayostatra gaṇayormohito muniḥ

2.3.57

yuvāṃ mamopahāsaṃ vai cakraturbrāhmaṇasya hi
bhavetāṃ rākṣasau vipravīryajau vai tadākṛtī

2.3.58

śrutvā haragaṇāvitthaṃ svaśāpaṃ jñānisattamau
na kiṃcidūcatustau hi munimājñāya mohitam

2.3.59

svasthānaṃ jagmaturviprā udāsīnau śivastutim
cakraturmanyamānau vai śivecchāṃ sakalāṃ sadā

2.3.59.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṃḍe sṛṣṭyupākhyāne nāradamohavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ

Other recensions (1)