Shivapurana 3.12

Śivapurāṇa (complete text) 3.12

Language: Sanskrit

3.12.1

brahmājī ne kahā--he nāradajī ! usa samaya dakṣa ne eka mahāyajña kā ārambha kiyā aura dīkṣā lekara sabhī maharṣiyoṃ ko āmantrita kiyā

3.12.2

śivamāyā meṃ mohita devagaṇa aura ṛṣigaṇa yajña karāne ke lie vahām̐ pahum̐ce

3.12.3

agastya, kaśyapa, atri, vāmadeva, bhṛgu, dadhīci, vyāsa, bharadvāja tathā gautama

3.12.4

paila, parāśara, garga, bhārgava, kakupasita, sumantatrika, kaṃka aura vaiśaṃpāyana

3.12.5

tathā anya aneka muni prasanna hokara vahām̐ āye | yaha sabhī strī-putroṃ sahita dakṣa ke yajña meṃ upasthita hue

3.12.6

isī prakāra sabhī devatā, lokapāla tathā anya devatā, upakaraṇa tathā bala se sampanna vahām̐ āye

3.12.7

satyaloka se mujhe bhī prārthanā karake āmantrita kiyā gayā aura maiṃ bhī saparivāra tathā mūrta veda śāstrādi ke sahita vahām̐ pahuṃcā

3.12.8

vaikuṇṭhācca tathā viṣṇuḥ saṃprārthya vividhādarāt sapārṣadaparīvāraḥ samānīto makhaṃ prati

3.12.9

evamanye samāyātā dakṣayajñaṃ vimohitāḥ satkṛtāstena dakṣeṇa sarve te hi durātmanā

3.12.10

bhavanāni mahārhāṇi suprabhāṇi mahāṃti ca tvaṣṭrā kṛtāni divyāni tebhyo dattāni tena vai

3.12.246

śiva kā bhāga na hone para dadhīdhi kā virodha

3.12.11

teṣu sarveṣu dhiṣṇyeṣu yathāyogyaṃ ca saṃsthitāḥ sammānita arāste sakalā viṣṇunā mayā

3.12.12

varttamāne mahāyajñe tīrthe kanakhale tadā ṛtvijaśca kṛtāstena bhṛgvādyaśca tapodhanāḥ

3.12.13

adhiṣṭhātā svayaṃ viṣṇuḥ saha sarvamarudgaṇaiḥ ahaṃ tatrābhavaṃ brahmā trayīvidhinidarśakaḥ

3.12.14

tathaiva sarve dikpālā dvārapālāśca rakṣakāḥ sāyudhāḥ saparīvārāḥ kutūhalakarāḥ sadā

3.12.8-2

atyanta ādara sahita vaikuṇṭha se bhagavān viṣṇu ko bulāyā aura ve bhī apane pārṣada tathā parivāra sahita padhāre

3.12.6-2

anya aneka mahātmā mohita hokara dakṣa-yajñameṃ āyeṃ aura usa śivadrohī dakṣane sabhī kā satkāra kiyā

3.12.10-2

viśvakarmā dvārā nirmita atyanta prakāśamāna bhavana una sabako rahane ke lie batā die

3.12.11-2

una sthānoṃ meṃ mere aura nārāyaṇa ke sahita sabhī devatā sammānita hokara virājamāna hue

3.12.12-2

yaha mahāyajña usa kanakhala tīrtha meṃ jaise hī prārambha huā, usa samaya bhṛgu ādi tapasvī usameṃ ṛtvik bane

3.12.13-2

saba marudgaṇoṃ ke sahita viṣṇu isameṃ adhiṣṭhātā hue aura trayī kī vidhi kā jñātā maiṃ usa yajña meṃ brahmā huā

3.12.14-2

isī prakāra saba dikpāla yajñameṃ dvārapāla rūpa se usake rakṣaka hue, ve hāthoṃ meṃ āyudha dhāraṇa kie usa kutūhala meṃ saparivāra saṃlagnathe

3.12.15

upastasthe svayaṃ yajñaḥ surūpastasya cādhvare sarve mahāniśreṣṭhāḥ svayaṃ vedadharā'bhavan

3.12.16

tananūpādapi nijaṃ cakre rūpaṃ sahasraśaḥ haviṣāṃ grahaṇayāśu tasmin yajñe mahotsave

3.12.17

aṣṭāśītisahasrāṇi juhvanti saha ṛtvijaḥ udgātāraścatuḥṣaṣṭisahasrāṇi surarṣayaḥ

3.12.18

adhvaryavo'tha hotārastāvanto nāradādayaḥ saptarṣayaḥ samā gāthāḥ kurvantisma pṛthakpṛthak

3.12.16-2

gaṃdharvavidyādharasiddhasaṃdhānādityasaṃdhān sayagaṇān sayajñān saṃkhyāvarānnāga carān samastān vavre sa dakṣo hi mahādhvare sve

3.12.20

dvijararṣirājarṣisurarṣisaṃghā nṛpāḥ samitraḥ sacivāḥ sasainyāḥ vasupramukhyā gaṇadevāśca sarve vṛtāstena makhopavettrāḥ

3.12.21

dīkṣāyuktastadā dakṣaḥ kṛtakautukamaṃgalaḥ bhāryayā sahito reje kṛtasvastyayano bhṛśam

3.12.15-2

usa sthāna para yajña bhī apane svarūpa meṃ sthita ho gayā tathā saba mahāmuni svayaṃ hī veda ke dhāraṇa karane vāle hue

3.12.16-3

agni ne apane sahasroṃ rūpa dhāraṇa kie aura usa mahotsavayukta yajña meṃ āhuti grahaṇa karane lage

3.12.17-2

aṭhāsī hajāra ṛṣi āhuti de rahe the aura cauṃsaṭha hajāra ṛṣi usameṃ udgātā the

3.12.18-2

itane hī adhvarya tathā hotā the tathā nārada ādi saptarṣi pṛthak-pṛthak gāthā gāna kara rahe the

3.12.16-4

gandharva, vidyādhara tathā siddhoṃ ke samūha, ādityagaṇa,yajñagaṇa, samasta saṃkhyā vāle nāga tathā samasta cara dakṣa dvārā yajña meṃ varaṇa kiye gae the

3.12.20-2

brahmarṣi, rājarṣi, devarṣi, mitra, mantrī, tathā senā sahita sabhī rājā, vasu tathā gaṇa devatāo ko dakṣa ne varaṇa kiyā thā

3.12.21-2

kautuka maṃgala ke uparānta dakṣa ne dīkṣā grahaṇa kī tathā svastivācana ke paścāt bhāryā sahita suśobhita huā

3.12.22

tasmin yajñe vṛtaḥ śaṃbhurna dakṣeṇa durātmanā kapālīti viniścitya tasya yajñārhatā na hi

3.12.23

kapālibhāryeti satī dayitā svasutāpi ca nāhūtā yajñaviṣaye dakṣeṇāguṇadarśinā

3.12.24

evaṃ pravartamāne hi dakṣayajña mahotsave svakāryamagnāstatvāsan sarve te'dhvarasaṃmatāḥ

3.12.25

etasminnaṃtare tatrādṛṣṭvā vai śaṃkaraṃ prabhum prodvignamānasaḥ śaivoḥ dadhīcirvākyamabravīt

3.12.26

sarve śṛṇuta madrākyaṃ devarṣipramukhā mudā kasmānnai bāgato śaṃbhuraśmin yajñe mahotsave

3.12.251

ete sureśā munayo sahuttarāḥ salokapālāśca samāgatā hi śiva kā bhāga na hone para dadhīdhi kā virodha

3.12.27

tathāpiyajñastu na śobhatebhṛśapinākinā tena mahātmanā vinā

3.12.28

yenaiva sarvāṇyapi maṃgalāni bhavati śaṃsanti mahāvipaścitaḥ so'sau na dṛṣṭo'trapumān purāṇo vṛṣadhvajo nīlagalaḥ pareśaḥ

3.12.22-2

parantu usa durātmā ne śivajī ko kapālī aura ayogya kahakara usa yajña meṃ āmantrita nahīṃ kiyā

3.12.23-2

yadyapi usako apanī kanyā satī atyanta priya thī, kintu vaha kapālī kī patnī hai, aisā vicāra kara use bhī yajña meṃ nahīṃ bulāyā

3.12.24-2

isa prakāra dakṣa ke yajña mahotsava kā ārambha huā aura sabhī adhvaryu apane kārya meṃ tatpara hue

3.12.25-2

taba vahām̐ apane svāmī bhagavān śiva ko na dekhakara parama śaivya dadhīci ne udvigna mana se kahā

3.12.26-2

dadhīci ne kahā—sabhī devagaṇa aura ṛṣigaṇa isa sabhā meṃ merā praśna suneṃ ki isa yajña mahotsava meṃ bhagavān śaṃkara kyoṃ nahīṃ padhāre ?

3.12.27-2

sabhī sureśvara,munīśvara aura lokapāla isa yajña meṃ upasthita haiṃ, parantu mahātmā śivajī ke abhāva meṃ yaha yajña śobhā nahīṃ pā rahā hai

3.12.28-2

mahātmā jana jinake dvārā sampūrṇa maṃgala honā kahate haiṃ, unhīṃ purāṇa puruṣa, vṛṣabhadhvaja, nīlakaṇḍa ke yahām̐ darśana nahīṃ ho rahe haiṃ

3.12.26-3

amaṃgalānyeva ca maṃgalāni bhavanti yenādhigatāvi dakṣa tripaṃcakecāpyatha maṃgalāni bhavanti sadyaḥ parataḥ purāṇi

3.12.30

tasmātvayaiva kartavyamāhvānaṃ parameśituḥ tvaritaṃ brahmaṇā vāpi viṣṇunā prabhāviṣṇunā

3.12.31

indreṇa lokapālaiśca dvijaiḥ siddhaiḥ sahādhunā sarvathā''nayanīyo'sau śaṃkaro yajñapūrttaye

3.12.32

sarverbhadbhirgaṃtavyaṃ natna devo maheśvaraḥ dākṣāyaṇyā samaṃ śambhumānayadhvaṃ tvarānvitāḥ

3.12.33

tena sarvaṃ pavitraṃ syācchambhunā paramātmanā atrāgatena deveśāḥ sāṃbena paramātmanā

3.12.34

yasya smṛtyā ca nāmoktyā samagraṃ sukṛtaṃ bhavet tasmātsarva prayatnena hyānetadhyo vṛṣadhvajaḥ

3.12.35

samāgate śaṃkare'tra pāvano hi bhavenmakhaḥ bhaviṣyatyanyathā'pūrṇaḥ satyametadbravīmyaham

3.12.26-4

jinake pāte hī sampūrṇa amaṃgala maṃgala rūpa ho jāte hai aura āṭhoṃ diśāyeṃ maṃgala se paripūrṇa ho jātī haiṃ

3.12.30-2

isalie brahmājī yā bhagavān viṣṇu ko bheja kara śīghra hī bhagavān śaṃkara ko yahām̐ bulānā cāhie

3.12.31-2

indra, lokapāla yā siddha brāhmaṇoṃ ke sahita yajña pūrti ke lie śaṃkara ko yahām̐ śīghra lānā cāhiye

3.12.32-2

athavā sabhī una maheśvara ke pāsa jākara unheṃ dakṣa-sutā sahita yahām̐ le āveṃ

3.12.33-2

yadi ve deveśa yahām̐ satī sahita ā gaye to yaha yajña pavitra ho jāyagā

3.12.34-2

unake smaraṇa karane athavā nāmoccāraṇa karane se saba sukṛta hotā hai, una bṛṣabhadhvaja ko prayatnapūrvaka yahām̐ lānā cāhie

3.12.35-2

maiṃ satya kahatā hūm̐ ki śaṃkara ke āne se hī yajña pavitra hogā, anyathā apūrṇa hī raha jāyagā

3.12.36

tasya tadvacana śrutvā dakṣo roṣasamanvitaḥ uvāca tvaritaṃ mūḍhaḥ prahasanniva duṣṭadhīḥ

3.12.37

mūlaṃ viṣṇurdevatānāṃ yatra dharmaḥ sanātanaḥ samānīto mayā samyak kimūnaṃ yajñakarmaṇi

3.12.38

yasminvedāśca yajñāśca karmāṇi vividhāni ca pramiṣṭhitāni sarvāṇi so'sau viṣṇurihāgataḥ

3.12.36-2

satyalokātsamāyāto brahmā lokapitāmahaḥ vedaiḥ sopaniṣadbhiśca vividhairāgamaḥ sahaḥ

3.12.40

tathā sūragaṇaiḥ sākamāgataḥ surarāṭ svayam tathā yūyaṃ samāyātā ṛṣayo vītakalmaṣāḥ

3.12.41

ye ye yajñocitā śāṃtāḥ pātrabhūtāḥ samāgatāḥ vedavedārthatatvajñāḥ sarve yūyaṃ dṛḍhavratā

3.12.253

brahmājī ne kahā ki dadhīci ke isa prakāra vacana sunakara dakṣa atyanta śiva kā bhāga na hone para dadhīci kā virodha

3.12.36-3

krodhita huā aura ahaṃkāra se ham̐satā huā kahane lagā

3.12.37-2

viṣṇu bhagavān devatāoṃ ke mūla haiṃ aura sanātana dharma unhīṃ meṃ sthita hai, maiṃne unako isa yajña meṃ bulā hī liyā hai to aba nyūnatā hī kyā raha gayī ?

3.12.38-2

jina viṣṇu bhagavān meṃ aneka karma, yajña aura veda bhī sthita haiṃ ve yahām̐ sākṣāt upasthita haiṃ

3.12.36-4

satyaloka se loka pitāmaha brahmā bhī ā gaye haiṃ tathā upaniṣada aura āgama bhī mūrta rūpa se unake sātha yahām̐ haiṃ

3.12.40-2

saba devatāoṃ ke sahita devarāja yahām̐ haiṃ hī aura āpa saba pāpa-rahita ṛṣigaṇa bhī yahām̐ haiṃ

3.12.41-2

yajña meṃ ucita pātra rūpa veda vedārtha ke tatva-jñātā evaṃ dṛr̤havratī jitane bhī haiṃ, ve sabhī yahām̐ ā gaye haiṃ

3.12.42

atraiva ca kimasmākaṃ rudreṇāpi prayojanam kanyā dattā mayā vipra brahmaṇā noditena hi

3.12.43

haro'kulīno'sau vipra pitṛmātṛvivarjitaḥ bhūtapretapiśācānāṃ paretako duratyayaḥ

3.12.44

ātmasambhāvito mūḍhaḥ stabdho maunī samatsaraḥ karmaṇyasminna yonyo'sau nānīto hi mayā'dhunā

3.12.45

tasmāttvayedṛśaṃ vākyaṃ punarvācyaṃ na hi kvacit sarvairbhavadbhiḥ kartavyo yajño me saphalo mahān

3.12.46

etacchrutvā vacastasya dadhīcirvākyamabravīt sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ devamunīnāṃ sārasaṃyutam

3.12.47

ayajño'yaṃ mahājāto vinā tena śivena hi vināśo'pi viśeṣeṇa hyatra te hi bhaviṣyati

3.12.48

evamuktvā dadhīco'sāveka eva vinirgataḥ yajñāvāṭācca dakṣasya tvaritaḥ svāśramaṃ yayau

3.12.46-2

tato'nye śāṃkarā ye ca mukhyāśśivamatānugāḥ niryayuḥ svāśramān sadyaḥ śāpaṃ dattvā tathaiva ca

3.12.42-2

phira rudra se hameṃ kyā prayojana hai ? brahmājī kī ājñā se maiṃne apanī kanyā unako dī thī

3.12.43-2

parantu, he brahman ! ve to akulīna mātā-pitā hīna tathā bhūta:piśācoṃ ke adhipata aura durgama haiṃ

3.12.44-2

ātmā kī sambhāvanā se yukta, stabdha, ahaṃkārī, karma meṃ ayogya hone ke kāraṇa maiṃne unheṃ nahīṃ bulāyā hai

3.12.45-2

isalie āpa saba milakara hī mere yajña ko saphala kareṃ aura rudra ke viṣaya meṃ phira kucha na kaheṃ

3.12.46-3

brahmājī ne kahā-dakṣa kī bāta sunakara dadhīci ne puna: kahā, jise devatā, muni ādi saba ne sunā

3.12.47-2

dadhīci bole-śivajī ke binā yaha yajña, ayajña hī hai, isase tuma naṣṭa ho jāoge

3.12.48-2

itanā kahakara dadhīci vahām̐ se uṭhakara cale gae aura apane āśrama meṃ jā pahum̐ce

3.12.46-4

inake paścāt jo bhī śivabhakta vahām̐ āye the, sabhī dakṣa ko śāpa dekara apane-apane sthāna ko gae

3.12.50

muno vinirgate tasmin makhādanyeṣu duṣṭadhī: śivadrohī munīn dakṣa: prahasannidamabravīt

3.12.51

gata: śivapriyo vipro dadhīco nāma nāmata: anye tathāvidhā ye ca gatāste mama cādhvarāt

3.12.52

etacchubhataraṃ jātaṃ mamataṃ me hi sarvadā satyaṃ bravīmi deveśa surāśca munayastathā

3.12.53

vinaṣṭacittā maṃdāśca mithyāvādaratā: khalā: vedavāhyā durācārāstyājyāste makhakarmaṇi

3.12.54

vedavādaratāyūyaṃ sarve viṣṇupurogamā: yajñaṃ me saphalaṃ viprā: surā: kurvantu mā ciram

3.12.55

ityākarṇya vacastasya śiva māyāvimohitā: yanmakhe devayajanaṃ cakru: sarve surarṣaya:

3.12.56

iti tanmakhaśāpo hi varṇitau me munīśvara yajñavidhvaṃsayogo'pi procyate śṛṇu sadāram

3.12.50-2

jaba kucha anya munigaṇa bhī vahām̐ se cale gaye taba vaha śivadrohī dakṣa upasthita janoṃ se kahane lagā

3.12.51-2

dakṣa ne kahā-śaṃkara kā priya dadhīci yahām̐ se calā gayā aura usa jaise anya vyakti bhī yahām̐ se uṭhakara cale gaye

3.12.255

yaha atyanta śubha huā, maiṃ bhī yahī cāhatā thā, maiṃ satī kā yajña meṃ jāne ke lie āgraha

3.12.52-2

yaha satya hī kaha rahā hūm̐

3.12.53-2

jinakī buddhi naṣṭa ho gaī ho, ātmā asvaccha hoṃ, mithyāvāda meṃ rata hoṃ, veda se viruddha tathā durācāra se pravṛtta hoṃ, aisoṃ ko kabhī bhī yajña meṃ na bulāve

3.12.54-2

viṣṇu ādi āpa sabhī vedavāda meṃ nirata haiṃ | he vipro ! he devatāo ! āpa hī mere yajña ko saphala kījie

3.12.5-2

brahmājī ne kahā—dakṣa ke aise vacana sunakara śivamāyā meṃ mohita hue devatā aura ṛṣi usa yajña meṃ deva-yajana karane lage

3.12.56-2

isa prakāra yajña meṃ śāpa dene kā varṇana huā aba yajña vidhvaṃsa kā vṛttānta ādara sahita śravaṇa karo

Other recensions (1)

Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit