Shivapurana 3.22
Śivapurāṇa (complete text) 3.22
- Language
- Sanskrit
3.22.1
nāradajī ne pūchā-ākāśavāṇī ko sunakara usa adūradarśī dakṣa ne tathā vahām̐ upasthita anya vyaktiyoṃ ne kyā kiyā, yaha mere prati kahiye
3.22.2
jaba śivagaṇa bhṛgu ke mantra bala se parāsta ho gae taba unhoṃne kyā kiyā aura ve kahām̐ gaye ? isa saba vṛttānta ko mujha se kahiye
3.22.3
brahmā jī ne kahā-ākāśavāṇī sunakara sabhī devatā āścarya cakita hokara mauna kā avalambana kara baiṭhe rahe
3.22.4
udhara bhṛgu ke mantra se parāsta hokara bhāge hue śivagaṇa śivajī kī śaraṇa meṃ pahum̐ce
3.22.5
aura unake samakṣa upasthita hokara praṇāma kiyā tathā ādara sahita sampūrṇa vṛttānta unheṃ sunāyā
3.22.6
gaṇoṃ ne kahā - he deva deva ! hama śaraṇāgatoṃ kī rakṣā karie | he prabho ! āpa vistārapūrvaka satī kī bāta suneṃ
3.22.7
he prabho ! usa durātmā dakṣa ne atyanta ahaṅkārapūrvaka devatāoṃ sahita satī kā tiraskāra kiyā
3.22.8
tubhyaṃ bhāgamadānnaḥ sa devebhyaśca pradattavān durvacāṃsyavadatproccairduṣṭo dakṣaḥ sugarvitaḥ
3.22.9
tato dṛṣṭvā na te bhāga yajñe'kupyatsatī prabho viniṃdya bahuśastātamadhākṣītsvatanuṃ tadā
3.22.10
gaṇāstvayutasaṃkhyā kā mṛtāstatra vilajjayā svāṃgānyācchidya śastraiścaknudhyāmahyaparetrayam
3.22.11
tadyajñaṃ dhvaṃsituṃ vegātsannaddhāstu bhayāvahāḥ tiraskṛtā hi bhṛguṇā svaprabhāvāddvirodhinā
3.22.12
te vayaṃ śaraṇaṃ prāptāstava viśvambhara prabho nirdayān kuru nastasmādyamāna bhavadbhayāt
3.22.13
apamānaṃ viśeṣeṇa tasmin yajñe mahāprabho dakṣādyāste'khilā duṣṭā akurvan garvitā ati
3.22.14
ityuktaṃ nikhilaṃ vṛttaṃ sveṣāṃ satyāścanārada teṣāṃ ca mūr̤ha buddhīnāṃ yathecchasi tathā kuru
3.22.8-2
āpako yajña bhāga na dekara anya sabhī devatāoṃ ko diyā aura ahaṅkāra pūrvaka bahuta-se durvacana dakṣa ne kahe haiṃ
3.22.6-2
he nātha ! āpakā bhāga yajña meṃ na dekhakara satī ko atyanta krodha huā aura unhoṃne apane pitā kī aneka prakāra se bhartsanā karake apane deha kā tyāga kara diyā
3.22.10-11
lajjā ke kāraṇa hajāroṃ śivagaṇoṃ ne vahām̐ apane aṃgoṃ ko kāṭakara prāṇa tyāga diye, parantu jaba hama use mārane aura yajña vidhvaṃsa karane lage, taba āpake virodhī bhṛgu ne mantra bala se hamako roka diyā
3.22.12-2
he prabho ! hama bhayabhīta hokara āpake śaraṇa meṃ āye haiṃ, hamārā nirdayatā pūrvaka parābhava huā hai, hamako bhaya rahita kījie, he nātha ! hama para dayā karie
3.22.13-2
he śaṃkara ! hamārā usa yajña meṃ ghora apamāna huā hai, una duṣṭa dakṣa ādi ne hamārā pūrṇa tiraskāra kiyā hai
3.22.14-2
hamane satī kī aura apanī sampūrṇa vārtā āpase nivedana kara dī, aba āpa jaisā ucita samajheṃ, vaisā hī kareṃ
3.22.15
ityākarṇya vacastasya svagaṇānāṃ vacaḥ prabhuḥ sasmāra nāradaṃ sarvaṃ jñātuṃ taccaritaṃ laghu
3.22.16
āgatastvaṃ drutaṃ tatra devarṣe divyadarśanaḥ praṇamya śaṃkaraṃ bhaktyā sāṃjalistatra tasthivān
3.22.17
tvāṃ praśasyātha sa svāmī satyā vārtāṃ ca pṛṣṭavān dakṣayajñagatāyā vai paraṃ ca caritaṃ tathā
3.22.18
pṛṣṭeva śaṃbhunā tātā tvayā''śuveva śivātmanā tatsarvaṃ kathitaṃ vṛttaṃ jātaṃ dakṣādhvare hi yat
3.22.16-2
tadākarṇyeśvaro vākyaṃ mune tattvanmukhoditam cukopātidrutaṃ rudro mahāraudraparākramaḥ
3.22.20
utpāṭyaikāṃ jaṭāṃ rudro lokasaṃhāra kārakaḥ āsphālayāmāsa ruṣā parvatasya tadopari
3.22.281
śivajī kā vīrabhadra ko prakaṭa karanā
3.22.21
todanācca dvidhā bhūtā sā jaṭā ca mune prabhoḥ sambabhūva mahārāvo mahāpralayabhīṣaṇaḥ
3.22.15-2
brahmājī ne kahā—isa prakāra apane gaṇoṃ kī bāta sunakara usa caritra ko śīghra jāna lene kī icchā se bhagavān śaṃkara ne nāradajī ko yāda kiyā
3.22.16-3
taba, he divya-darśana nāradajī ! tuma turanta hī vahām̐ pahum̐ce aura śivajī ko bhaktipūrvaka praṇāma kara hātha jor̤e
3.22.17-2
usa samaya śiva ne tumhārī praśaṃsā karake satī kā vṛttānta tathā dakṣa-yajña meṃ jāne kā sampūrṇa samācāra kahane ko kahā
3.22.18-2
śivajī dvārā aisā praśna karane para vahām̐ jo kucha ghaṭanā ghaṭī thī, vaha saba tumane unako sunāī
3.22.19
tumhāre mukha se sampūrṇa vṛttānta sunakara śivajī atyanta krodhita hokara mahāraudra rūpa ho gae
3.22.20-2
loka saṃhāraka rudra ne apanī eka jaṭā ukhār̤a krodhapūrvaka parvata para de mārī
3.22.21-2
jaṭā ke mārate hī usake do khaṇḍa ho gae aura usase mahāpralaya ke samāna bhayaṅkara śabda huā
3.22.22
tajjaṭāyāḥ samudbhūto vīrabhadro mahābalaḥ pūrvabhāgena devarṣe mahābhīmo gaṇāgraṇīḥ
3.22.23
sa bhūmiṃ viśvatovṛtya cātyatiṣṭhadaśāṃgulam pralayānatasaṃkāśaḥ pronnato doḥ sahasravān
3.22.24
kopa niḥśvāsatastatra mahārudrasya ceśituḥ jātaṃ jvarāṇāṃ śatakaṃ saṃnipātāstrayodaśa
3.22.25
mahākālī samutpannā tajjaṭāparabhāgataḥ mahābhayaṃkarā tāta bhūtakoṭibhirāvṛtā
3.22.26
sarve mūrtidharāḥ krūrā jvarā lokabhayaṃkarāḥ svatejasā prajvalaṃto dahaṃta iva sarvataḥ
3.22.27
atha vīro vīrabhadraḥ praṇamya parameśvaram kṛtāṃjalipuṭaḥ prāha vākyaṃ vākyaviśāradaḥ
3.22.28
mahārudra mahāraudra somasūryāgnilocana kiṃ karttavyaṃ mayā kāryaṃ śīghramājñāpaya prabho
3.22.22-2
) usa jaṭā se mahābalī vīrabhadra prakaṭa huā | jaṭā ke pūrva bhāga se utpanna yaha vīra, vīroṃ meṃ agraṇī tathā atyanta bhayaṅkara thā
3.22.23-2
isane sampūrṇa pṛthivī ko vyāpta kara liyā tathā vaha daśa aṃgula parimāṇa sthāna meṃ sthita thā | vaha pralaya kī agni ke samāna tejasvī thā aura usake do hajāra bhujāem̐ thīṃ
3.22.24-2
mahārudra ke krodha se usa samaya sau jvara aura teraha prakāra ke sannipāta utpanna hue
3.22.25-2
jaṭā ke dūsare bhāga se mahākālī utpanna huī, vaha mahā bhayaṅkara aura karor̤a bhūtoṃ se ghirī huī thīṃ
3.22.26-2
yaha sabhī mahā bhayaṅkara krūra svarūpa vāle the, ve apane teja se prajvalita hue saba diśāoṃ ko dagdha karate hue se pratīta hote the
3.22.27-2
usa samaya vaha vīrabhadra śivajī ko praṇāma kara hātha jor̤atā huā isa prakāra kahane lagā
3.22.28-2
vīrabhadra ne kahā—he mahārudra ! he soma sūrya aura agni jaise netra vāle ! mujhe kyā kārya karanā hai, isakī śīghra hī ājñā dījie
3.22.26-3
śoṣaṇīyāḥ kimīśāna kṣaṇa rddhenaiva siṃdhavaḥ peṣaṇīyāḥ kimīśāna kṣaṇārddhenaiva parvatāḥ
3.22.30
kṣaṇena bhasmasātkuryāṃ brahmāṃḍamuta kiṃ hara kṣaṇena bhasmasātkuryāṃ surānvā kiṃ munīśvarān
3.22.31
vyāśvāsaḥ sarva lokānāṃ kimukāryo hi śaṃkara kartavyaṃ kimuteśāna sarvapāṇivihiṃsanam
3.22.32
mamāśakyaṃ na kutrāpi tvatprasādānmaheśvara parākrameṇa mattulyo na bhūto na bhaviṣyati
3.22.33
yatra yatkāryamuddiśya preṣayiṣyasi māṃ prabho tatkāryaṃ sādhayāmyeva satvaraṃ tvatprasādataḥ
3.22.34
kṣudrāstaranti lokābdhi śāsanācchaṃkarasyate harāto'haṃ na kiṃ tattuṃ mahāpatsāgaraṃ kṣamaḥ
3.22.35
tvatpreṣitatṛṇenāpi mahatkāryamayatnataḥ kṣaṇena śakyaye kartuṃ śaṃkarātra na saṃśayaḥ
3.22.283
he īśāna ! ājñā ho to kṣaṇamātra meṃ samudra kā śoṣaṇa kara ḍālūm̐ śivajī kā vīrabhadra ko prakaṭa karanā
3.22.26-4
athavā kṣaṇa mātra meṃ hī parvatoṃ ko cūrṇa kara ḍālūm̐
3.22.30-2
he śaṃkara ! kṣaṇa mātra meṃ brahmāṇḍa ko bhasma karadūm̐ yā devatāoṃ aura munīśvaroṃ ko dagdha kara ḍālūm̐
3.22.31-2
saba lokoṃ ko asta-vyasta karadūm̐
3.22.32-2
athavā saba prāṇiyoṃ ko hī naṣṭa kara ḍālūm̐ | āpake prasāda se maiṃ saba kucha karane meṃ samartha hūm̐ kyoṃki mere samāna parākramī na koī huā na hogā
3.22.32-3
he nātha ! āpa jisa-jisa kārya ke lie jahām̐-jahām̐ mujhe bhejeṃge, maiṃ vahīṃ-vahīṃ jākara usa-usa kārya ko karūm̐gā
3.22.34-2
he śaṃkara ! āpake śāsana se kṣudra prāṇī bhī bhavasāgara se tara jāte haiṃ, to kyā maiṃ āpakī kṛpā se mahā vipatti ke sāgara se tarane meṃ aśakya hūm̐ ?
3.22.35-2
āpakī kṛpā se tinakā bhī mahān kārya karane meṃ samartha hotā hai aura kṣaṇabhara meṃ kara sakatā hai isameṃ saṃśaya nahīṃ hai
3.22.35-3
līlāmātreṇa te śambho kāryaṃ yadyapi siddhyati tathāpyahaṃ preṣaṇīyastatraivānugraho hyayam
3.22.37
śaktiretādṛśī śambho mamāpi tvadanugrahāt vinā śaktirna kasyāpi śaṃkara tvadanugrahāt
3.22.38
tvadājñayā vinā ko'pi tṛṇādīni vastutaḥ nava cālayituṃ śaktaḥ satyametanna saṃśayaḥ
3.22.36
śambho niyamyāḥ sarve'pi devādyaste maheśvara tathaivāhaṃ niyamyaste niyantuḥ sarvadehinām
3.22.40
praṇato'smi mahādeva bhūyo'pi praṇato'smyaham preṣaya sveṣṭasiddhyarthaṃ māmādya hara satvaram
3.22.41
spando'pi jāyate śambho savyāṅgānāṃ muhurmuhuḥ bhaviṣyatyadyavijayo māmataḥ preṣayaḥ prabho
3.22.42
harṣotsāhaviśeṣo'pi jāyate mama kaścana śambho tvatpādakamale saṃsaktañca mano mama
3.22.36-2
he prabho ! yadyapi āpakī līlā se hī saba kārya pūrṇa ho jāte haiṃ phira bhī āpa kṛpā karake mujhe kārya ke lie bhejie
3.22.37-2
he nātha ! āpake anugraha se mujha meṃ jo śakti hai, vaha āpakī kṛpā ke abhāva meṃ kabhī sambhava nahīṃ hai
3.22.38-2
āpakī ājñā ke binā koī tinake ko bhī calāyamāna nahīṃ karatā, yaha maiṃ satya hī kaha rahā hūm̐
3.22.36-3
he śiva ! jaise saba devatā āpake niyama meṃ sthita haiṃ, vaise hī maiṃ bhī āpake niyama meṃ pūrṇatayā sthita hūm̐
3.22.40-2
he śaṃkara maiṃ āpako bārambāra praṇāma karatā hūm̐, āpa apanī icchā pūrti ke lie mujhe avaśya bhejiye
3.22.41-2
he prabho ! mere dakṣiṇa aṃga nirantara phar̤aka rahe haiṃ, āpa mujhe jahām̐ kahīṃ bhejeṃge, vahīṃ vijaya honā niścita hai
3.22.42-2
he prabho ! merā mana āpake pada-padmoṃ meṃ hai aura mujhe eka viśeṣa prakāra kā utsāha tathā harṣa ho rahā hai
3.22.43
bhaviṣyatyati pratipadaṃ śubhasantānasatatiḥ
3.22.44
tasyaiva vijayo nityaṃ tasyaiva śubhamanvaham yasya śambho dṛḍhā bhaktistvayi śobhanasaṃśraye
3.22.45
ityuktaṃ tadvacaḥ śrutvā santuṣṭo maṅgalāpati vīrabhadra jayeti tvaṃ proktāśīḥ prāha taṃ punaḥ
3.22.46
śṛṇu madvacanaṃ tāta vīrabhadra sucetasā karaṇīyaṃ prayatnena taddrutaṃ me pratoṣakama
3.22.47
yāgaṃ kartuṃ samudyukto dakṣo vidhisutaḥ khalaḥ madvirodhī viśeṣeṇa mahāgarvo'budho'dhunā
3.22.48
tanmakhaṃ bhasmātkṛtvā sayāgaparivārakam punarāyāhi matsthānaṃ satvaraṃ gaṇasattama
3.22.46-2
surā bhavatu gandharvā yakṣā vānye ca kecana tānapyadyaiva sahasā bhasmasātkuru satvaram
3.22.43-2
acchī santāna kī santati bhī pratyeka pada meṃ acchī hī hotī hai
3.22.44-2
āpa sundara āśraya vāle śaṃkara ke caraṇoṃ meṃ jisakī bhakti ho usī kī nitya vijaya tathā saba prakāra maṅgala hogā
3.22.45-2
brahmājī ne kahā—bhagavān śaṅkara usake vacanoṃ se santuṣṭa ho gae aura unhoṃne vīrabhadra ! terī jaya ho | isa prakāra use āśīrvāda diyā
3.22.46-3
śivajī bole—he vīrabhadra ! tuma śreṣṭha mana se merī bāta suno aura mere santoṣa ke lie merā ādeśa pālana karo
3.22.285
vaha duṣṭa brahmaputra dakṣa yajña kara śivajī kā vīrabhadra ko prakaṭa karanā
3.22.47-2
rahā hai, vaha merā drohī, mūrkha tathā ghora ahaṅkārī hai
3.22.48-2
saparivāra usakā yajña naṣṭa karake tuma śīghra hī mere pāsa lauṭa āo
3.22.48-3
vahām̐ devatā, gandharva jo koī bhī upasthita hoṃ, una sabhī ko bhasma kara ḍālo
3.22.50
tatrāstu viṣṇurbrahmā vā śacīśo vā yamo'pi vā api cādyai va tānsarvānpātayasva prayatnataḥ
3.22.51
surā bhavantu gandharvā yakṣā vānye ca kecana tānapyadyai va sahasā bhasmasātkuru satvaram
3.22.52
dadhīcikṛtamullaṃghya śapathaṃ mayi tatra ye tiṣṭhanti te prayatnena jvālanīyāstvayā dhruvam
3.22.53
prathamāścāgamiṣyanti yadi viṣṇuvādayo bhramāt nānākarṣaṇamantreṇa jvālayā''nīya satvaram
3.22.54
ye tatrollaṃghya śapathaṃ madīyaṃ garvitāḥ sthitāḥ te hi madrohiṇī'tastān jvālayānalamālayā
3.22.55
sapatnīkānsasārāṃśca dakṣayāgasthalasthitān prajvālya bhasmasātkṛtvā punarāyāhi satvaram
3.22.56
tatra tvayi gate devā viśvādyā api sādaram stoṣyanti tvāṃ tadātyāśu jvālayā jvālayaiva tān
3.22.50-2
viṣṇu, brahmā, indra, yama jo koī vahām̐ mile, usī ko naṣṭa kara do
3.22.51-2
deva, gandharva, yakṣa jo koī ho use dagdha karo
3.22.51-3
dadhīci kī śapatha ko ullaṃghana kara jo koī vahām̐ sthita rahe, una sabhī ko bhasma kara do
3.22.53-2
yadi viṣṇu bhī unake sātha koī bhramapūrṇa kārya kareṃ to aneka prakāra ke ākarṣaṇa mantroṃ dvārā unheṃ jalā do
3.22.54-2
usa ṛṣi kī śapatha kā ullaṃghana karake vahām̐ ṭhaharane vāle sabhī mere drohī haiṃ unheṃ agnilapaṭoṃ se bhasma kara do
3.22.55-2
jo bhī strī dhana ādi ke sahita dakṣa yajña meṃ sthita hoṃ, una sabhī ko bhasma karake mere pāsa śīghra lauṭa āo
3.22.56-2
tumhāre vahām̐ pahum̐cane para yadi viśvedevā ādi devatā tumhārī stuti kareṃ to bhī unheṃ na chor̤anā aura bhasma kara denā
3.22.57
devānāpi kṛtadrohān jvālamālāsamākulaiḥ jvālaya jvalanaiḥ śīghraṃ māmādhyāyapālakam
3.22.58
dakṣādīnsakalāṃstatra sapatnīkansabāṃdhavān prajvālya vīra dakṣaṃ nu malīlaṃ salilaṃ piba
3.22.56-3
ityuktvā roṣatāmrākṣo vedamaryādapālakaḥ virarāma mahāvīraṃ kālāriḥ sakaleśvaraḥ
3.22.57-2
jo devatā hamāre drohī haiṃ, unako śīghra hī agni kī lapaṭoṃ se bhasma kara denā | unake mantra pālaka hone kā bhī dhyāna na karanā
3.22.58-2
sapatnīka gandharvādi sahita dakṣa ādi ko bhasma karake phira nīla dhārā kā jalapāna karanā
3.22.56-4
brahmājī ne kahā ki veda maryādā kā pālana karane vāle bhagavān śaṅkara krodha se raktavarṇa yukta netra vāle tathā kāla ke bhī śatru vīrabhadra se aisā kaha kara mauna ho gae
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (1)
- Śivapurāṇa bṛhat — Sanskrit