Shivapurana 3.8

Śivapurāṇa (complete text) 3.8

Language: Sanskrit

3.8.1

eka samaya dakṣasutā satī apane prasanna hue svāmī ko praṇāma kara bhakti-sahita namra hokara bolī

3.8.2

he deveśa ! maiṃ aba sukhadāyaka paramatatva ko jānā cāhatī hūṃ | he śaṃkara ! jisase yaha jīva bhava-bandhana se mukta ho jātā hai

3.8.3

viṣayī manuṣya jise pākara paramapada prāpta kara letā hai aura punaḥ saṃsārī nahīṃ hotā | āpa kṛpā karake usī tatva ko mere prati kahiye

3.8.4

brahmājī ne kahā—satī ne bhaktipūrvaka śivajī se isa prakāra praśna kiyā aura prāṇiyoṃ ke uddhāra kī icchā vyakta kī

3.8.5

taba svecchā se śarīra dhāraṇa karane vāle śaṃkara ne yaha bāta sunakara, yoga se virakta buddhi hote hue satī se kahā

3.8.6

śivajī bole—he dakṣasute ! jisa paramatatva kā jñāna prāpta kara yaha anuśayī jīva mokṣa ko prāpta hotā hai, use maiṃ tumhāre prati kahatā hūm̐, tuma śravaṇa karo

3.8.7

he maheśāni ! tuma vijñāna ko hī paramatatva samajho | usameṃ buddhipūrvaka brahma kā hī smaraṇa kiyā jātā hai, kisī anya kā nahī

3.8.8

taddurlabhaṃ trilokesmistajjñātā viralaḥ priye yādṛśo yaḥ sa dāso'haṃ brahma sākṣātparātparaḥ

3.8.9

tanmātā mama bhaktiśca bhuktimuktiphalapradā sulabhā matprasādāddhi navadhā sā prakīrtitā

3.8.10

bhaktau jñāne na vedo hi tatkartuḥ sarvadā sukham vijñānaṃna bhavatyeva sati bhaktivirodhina

3.8.11

bhaktyā hīnaḥ sadāha vai tatprabhāvādgṛheṣvapi nīcānāṃ jātihīnānāṃ yāmi devi na saṃśayaḥ

3.8.12

sā bhaktirdvividhā devi saguṇā nirguṇā matā vaidhī svābhāvikī yā yā varā sā tvavarā smṛtā

3.8.13

naiṣṭhikyanaiṣṭhikī bhedādṛṣṭividhe hi te ṣaḍvidhā naiṣṭhikī jñeyā dvitīyaikavidhā smṛtā

3.8.14

mokṣaśāstra kathana vihitāvihitābhedāttāmanekāṃ vidurbudhāḥ tayorbahuvidhatvācca tatvaṃ tvanyatra varṇitam

3.8.8-2

he priye ! isa tatvajñāna kā jñātā koī viralā hī hotā hai, yaha atyanta durlabha hai, kyoṃki vaha brahma pare se bhī pare haiṃ, maiṃ usakā dāsa hūm̐

usa vijñāna kī mātā,bhukti mukti kī dātrī merī bhakti hai | parantu merī bhakti bhī merī hī kṛpā se sulabha hotī hai | usake nau prakāra haiṃ bhakti aura jñāna meṃ koī bheda nahīṃ hai | bhakti karane vālā manuṣya sadā sukhī hotā hai | jo manuṣya bhakti se virodha karatā hai, use vijñāna kī prāpti bhī sambhava nahīṃ hai

3.8.11-2

maiṃ apane bhakta ke sadā ādhīna rahatā hūm̐ bhakti ke prabhāva se nimna jāti vāloṃ ke gharoṃ meṃ bhī jātā hūm̐

3.8.12-2

vaha bhakti bhī saguṇa-nirguṇa ke bheda se do prakāra kī hai | isameṃ prathama śreṣṭha aura dūsarī nimna hai

3.8.13-2

donoṃ prakāra kī bhakti bhī naiṣṭhikī ke aura anaiṣṭhikī ke bheda se do-do prakāra kī haiṃ, inameṃ bhī naiṣṭhikī ke chaḥ prakāra aura anaiṣṭhikī kā eka hī prakāra hai

3.8.14-2

isako vihita aura avihita bheda se jñānī jana aneka prakāra kī manāte haiṃ | aneka prakāra kī hone se usakā tatva anyatra kahā gayā hai

3.8.15

te navāṃgeubhejñeye varṇite munibhiḥ priye varṇayāmi navāṃgāni premataḥ śṛṇu dakṣaje

3.8.16

śravaṇa kīrtanaṃ caiva smaraṇaṃ sevanaṃ tathā dāsyaṃ tathā'rcanaṃ devi vaṃdanaṃ mama sarvadā

3.8.17

sakhyaṃmātmāpaṇaṃ ceti nabāṃgāni vidurbudhāḥ upāṃgāni śive tasyā bahūni kathitāni vai

3.8.18

śṛṇu debi navāṃgānāṃ lakṣaṇāni pṛthak-pṛthak mama bhaktairmano datvā bhuktimuktipradāni hi

3.8.19

kathādernityasammānaṃ kurvandehādibhirmudā sthirāsanena tatpānaṃ yattacchravaṇamucyate

3.8.20

hṛdākāśena saṃpaśyan janmakarmāṇi vai mama prītyoccoccāraṇa teṣāmetatkīrtanamucyate

3.8.21

vyāpakaṃ devi māṃ dṛṣṭvā nityaṃ sarvatra sarvadā nirbhayatvaṃ sadā loke smaraṇaṃ tadudāhṛtam

3.8.15-2

muniyoṃ ne una donoṃ ke aṃga nau prakāra ke batāye haiṃ, una nau aṃgoṃ ke lakṣaṇa pṛthaka-pṛthaka kahatā hūm̐, tuma unheṃ dhyāna se śravaṇa karo

3.8.16-2

śravaṇa, kīrtana, smaraṇa, sevana, dāsya, arcana aura vandana

3.8.17-2

sakhya tathā ātma samarpaṇa-yaha nau aṅga vijñajana batāte haiṃ, aura upāṃga to asaṃkhya haiṃ

3.8.18-2

aba nau aṃgoṃ kā lakṣaṇa pṛthaka-pṛthaka kahatā hūṃ, merā jo bhakta inameṃ mana ko lagāyegā, use bhukti-mukti kī prāpti hogī

3.8.16-3

kathā ādi meṃ deha ādi se sammāna karanā cāhiye, sthira āsana para sthita hokara usakā pāna kare, ise sunanā kahate haiṃ

3.8.20-2

hṛdayākāśa meṃ mere janma-karma ko dekhatā huā prītipūrvaka unakā uccāraṇa kare, yaha kīrtana kahā jātā hai

3.8.21-2

mujhako nitya, sarvatra sadā vyāpaka mānakara bhayarahita rahakara loka meṃ sadaiva vicaraṇa kare

3.8.22

aruṇodayamārabhya sevākālāñcitā hṛdā vākpāṇipādaistasyārcāsevana tadudāhṛtam

3.8.23

sadā sevyāṃnukūlyena sevanaṃ taddhi gogaṇaiḥ hṛdayāmṛtabhāgena priyaṃ dāsyamudāhṛtam

3.8.24

sadā bhṛtyanukūlyena vidhinā me parātmane arpaṇa ṣoḍaśānāṃ vai pādyādīnāṃ tadarcanam

3.8.25

maṃtroccāraṇadhyānābhyāṃ manasā vacasā kramāt yadaṣṭāṃgena bhūsparśa tadvai vaṃdana mucyate

3.8.26

maṃgalāmaṃgala yadyatkarotītīśvaro hi me sarvaṃ tanmaṃgalāyeti viśvāsaḥ sakhyalakṣaṇam

3.8.27

kṛtvā dehādikaṃ tasya prītyai sarvaṃ tadarpaṇam nirvāhāya ca śūnyatvaṃ yattadātmasamarpaṇam

3.8.28

navāṃgānānīti madbhakterbhuktimuktipradāni ca mama priyāṇi cātīva jñānotpattikarāṇi ca

3.8.236

aruṇodaya se ārambha kare, sevā kāla meṃ sadā hṛdaya se nirbhaya rahatā mokṣaśāstra kā kathana

3.8.22-2

huā smaraṇa kare, ise nāma smaraṇa kahate haiṃ

3.8.23-2

sevā parāyaṇa hokara apanī indriyoṃ ko prabhu sevā meṃ lagāve aura hṛdaya se unake amṛta kā bhoga kare aura unakā cintana kare, ise dāsya karate haiṃ

3.8.24-2

bhṛtya ke samāna sadaiva merī anukūlatā kare aura ṣoḍaśa prakāra se merī pūjā kare tathā pādya arghya de, ise arcana kahā gayā hai

3.8.25-2

mana vacana karma ke dvārā mantroccāraṇa tathā dhyāna kare aura āṭhoṃ aṃgoṃ se pṛthivī kā sparśa kare, ise vandanā kahate haiṃ

3.8.26-2

maṅgala yā amaṅgala jo kucha bhī īśvarecchā se hotā hai, vaha saba mere lie maṅgala hī hai, isa prakārakā viśvāsa sakhya kahā gayā hai

3.8.27-2

dehādi ko prītipūrvaka arpaṇa kara denā aura svayaṃ śūnyatva kā bhāva mānanā, ise ātma-samarpaṇa kahā gayā hai

3.8.28-2

merī bhakti ke yaha navām̐ga bhukti mukti pradāyaka tathā jñānotpādaka haiṃ aura mere lie atyanta priya haiṃ

3.8.26-3

itthaṃ sāṃgopāṃgabhaktirmama sarvottamā priye jñānavairāgyajananī muktidāsī virājate

3.8.30

sarvakarmaphalotpattiḥ marvadā tvatsamapriyā yaccitte sā sthitā nityaṃ sarvada, so'ti matpriyaḥ

3.8.31

trailokye bhaktisadṛśaḥ paṃthā nāsti sukhāvahaḥ caturyugeṣu deveśi kalautu suviśeṣataḥ

3.8.32

kalau pratyakṣaphaladā bhaktiḥ navaṃyugeṣvapi yatprabhāvādahaṃ nityaṃ tadvaśo nāma saṃśayaḥ

3.8.33

yo bhaktimānpumām̐lloke sadāhaṃ tatsahāyakṛt bighnahartā ripustasya daṇḍaco nātra ca saṃśayeḥ

3.8.34

bhaktahetorahaṃ devi kālaṃ krodhapariplutaḥ a haṃ vahnitā netrabhavena nijarakṣakaḥ

3.8.35

kiṃ bahūktena deveśi bhaktādhīnaḥsadā hyaham tatkartuḥ puruṣasyātitraśago nātra saśayaḥ

3.8.36

itthamākarṇya bhaktestu mahatvaṃ dakṣajā satī jaharṣātīva manasi praṇanāma śivaṃ mudā

3.8.26-4

isa prakāra kī sāṃgopām̐ga bhakti jñāna vairāgya ko utpanna karane vālī evaṃ paramaśreṣṭha hai | mukti sadā isakī dāsī hai

3.8.30-2

isī ke dvārā sampūrṇa karma aura phala utpanna hote haiṃ, mere lie yaha sadaiva tumhāre samāna hī priya hai, jisake citta meṃ isakā vāsa hai, vaha merā prīti bhājana hai

3.8.31-2

bhakti ke samāna anya koī mārga trailokya meṃ sukha kā dene vālā nahīṃ hai yaha cāroṃ yugoṃ meṃ pradhāna mānī gayī hai, parantu kaliyuga meṃ viśeṣa rūpa se hitakāriṇī hai

3.8.32-2

sabhī yugoṃ, viśeṣa kara kaliyuga meṃ bhakti viśeṣa phala ke dene vālī hai | isakā pratyakṣa phala hotā dekhakara maiṃ sadā isake vaśa meṃ rahatā hūm̐

3.8.33-2

loka meṃ jo puruṣa bhakti-yukta hotā hai maiṃ sadā usakī sahāyatā karatā hūm̐ | usake yahām̐ jo koī vighna upasthita karatā hai, maiṃ usake lie śatru ho jātā hūm̐

3.8.34-2

bhaktoṃ ke nimitta maiṃ hī kāla rūpa krodha se vyāpta hūm̐ | bhaktoṃ ke hitārtha hī maiṃne apane netroṃ kī agni se use bhasma kara ḍālā thā

3.8.35-2

maiṃ sadā bhakti ke ādhīna hūm̐ jo puruṣa bhakti karatā hai usake vaśa meṃ rahatā hūm̐

3.8.36-2

brahmājī ne kahā ki śivajī se isa prakāra bhakti kā māhātmya śravaṇa kara satī atyanta prasanna huī aura preta sahita apane svāmī ko praṇāma kiyā

Other recensions (1)

Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit