<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Śivapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.siva) › [siva\_purana](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete) › 3.8

# Shivapurana 3.8

Śivapurāṇa (complete text) 3.8

- **Language:** Sanskrit

### [3.8.1](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.1)

eka samaya dakṣasutā satī apane prasanna hue svāmī ko praṇāma kara bhakti-sahita namra hokara bolī

### [3.8.2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.2)

he deveśa ! maiṃ aba sukhadāyaka paramatatva ko jānā cāhatī hūṃ | he śaṃkara ! jisase yaha jīva bhava-bandhana se mukta ho jātā hai

### [3.8.3](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.3)

viṣayī manuṣya jise pākara paramapada prāpta kara letā hai aura punaḥ saṃsārī nahīṃ hotā | āpa kṛpā karake usī tatva ko mere prati kahiye

### [3.8.4](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.4)

brahmājī ne kahā—satī ne bhaktipūrvaka śivajī se isa prakāra praśna kiyā aura prāṇiyoṃ ke uddhāra kī icchā vyakta kī

### [3.8.5](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.5)

taba svecchā se śarīra dhāraṇa karane vāle śaṃkara ne yaha bāta sunakara, yoga se virakta buddhi hote hue satī se kahā

### [3.8.6](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.6)

śivajī bole—he dakṣasute ! jisa paramatatva kā jñāna prāpta kara yaha anuśayī jīva mokṣa ko prāpta hotā hai, use maiṃ tumhāre prati kahatā hūm̐, tuma śravaṇa karo

### [3.8.7](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.7)

he maheśāni ! tuma vijñāna ko hī paramatatva samajho | usameṃ buddhipūrvaka brahma kā hī smaraṇa kiyā jātā hai, kisī anya kā nahī

### [3.8.8](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.8)

taddurlabhaṃ trilokesmistajjñātā viralaḥ priye yādṛśo yaḥ sa dāso'haṃ brahma sākṣātparātparaḥ

### [3.8.9](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.9)

tanmātā mama bhaktiśca bhuktimuktiphalapradā sulabhā matprasādāddhi navadhā sā prakīrtitā

### [3.8.10](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.10)

bhaktau jñāne na vedo hi tatkartuḥ sarvadā sukham vijñānaṃna bhavatyeva sati bhaktivirodhina

### [3.8.11](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.11)

bhaktyā hīnaḥ sadāha vai tatprabhāvādgṛheṣvapi nīcānāṃ jātihīnānāṃ yāmi devi na saṃśayaḥ

### [3.8.12](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.12)

sā bhaktirdvividhā devi saguṇā nirguṇā matā vaidhī svābhāvikī yā yā varā sā tvavarā smṛtā

### [3.8.13](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.13)

naiṣṭhikyanaiṣṭhikī bhedādṛṣṭividhe hi te ṣaḍvidhā naiṣṭhikī jñeyā dvitīyaikavidhā smṛtā

### [3.8.14](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.14)

mokṣaśāstra kathana vihitāvihitābhedāttāmanekāṃ vidurbudhāḥ tayorbahuvidhatvācca tatvaṃ tvanyatra varṇitam

### [3.8.8-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.8-2)

he priye ! isa tatvajñāna kā jñātā koī viralā hī hotā hai, yaha atyanta durlabha hai, kyoṃki vaha brahma pare se bhī pare haiṃ, maiṃ usakā dāsa hūm̐

### [3.8.6-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.6-2)

usa vijñāna kī mātā,bhukti mukti kī dātrī merī bhakti hai | parantu merī bhakti bhī merī hī kṛpā se sulabha hotī hai | usake nau prakāra haiṃ bhakti aura jñāna meṃ koī bheda nahīṃ hai | bhakti karane vālā manuṣya sadā sukhī hotā hai | jo manuṣya bhakti se virodha karatā hai, use vijñāna kī prāpti bhī sambhava nahīṃ hai

### [3.8.11-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.11-2)

maiṃ apane bhakta ke sadā ādhīna rahatā hūm̐ bhakti ke prabhāva se nimna jāti vāloṃ ke gharoṃ meṃ bhī jātā hūm̐

### [3.8.12-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.12-2)

vaha bhakti bhī saguṇa-nirguṇa ke bheda se do prakāra kī hai | isameṃ prathama śreṣṭha aura dūsarī nimna hai

### [3.8.13-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.13-2)

donoṃ prakāra kī bhakti bhī naiṣṭhikī ke aura anaiṣṭhikī ke bheda se do-do prakāra kī haiṃ, inameṃ bhī naiṣṭhikī ke chaḥ prakāra aura anaiṣṭhikī kā eka hī prakāra hai

### [3.8.14-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.14-2)

isako vihita aura avihita bheda se jñānī jana aneka prakāra kī manāte haiṃ | aneka prakāra kī hone se usakā tatva anyatra kahā gayā hai

### [3.8.15](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.15)

te navāṃgeubhejñeye varṇite munibhiḥ priye varṇayāmi navāṃgāni premataḥ śṛṇu dakṣaje

### [3.8.16](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.16)

śravaṇa kīrtanaṃ caiva smaraṇaṃ sevanaṃ tathā dāsyaṃ tathā'rcanaṃ devi vaṃdanaṃ mama sarvadā

### [3.8.17](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.17)

sakhyaṃmātmāpaṇaṃ ceti nabāṃgāni vidurbudhāḥ upāṃgāni śive tasyā bahūni kathitāni vai

### [3.8.18](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.18)

śṛṇu debi navāṃgānāṃ lakṣaṇāni pṛthak-pṛthak mama bhaktairmano datvā bhuktimuktipradāni hi

### [3.8.19](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.19)

kathādernityasammānaṃ kurvandehādibhirmudā sthirāsanena tatpānaṃ yattacchravaṇamucyate

### [3.8.20](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.20)

hṛdākāśena saṃpaśyan janmakarmāṇi vai mama prītyoccoccāraṇa teṣāmetatkīrtanamucyate

### [3.8.21](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.21)

vyāpakaṃ devi māṃ dṛṣṭvā nityaṃ sarvatra sarvadā nirbhayatvaṃ sadā loke smaraṇaṃ tadudāhṛtam

### [3.8.15-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.15-2)

muniyoṃ ne una donoṃ ke aṃga nau prakāra ke batāye haiṃ, una nau aṃgoṃ ke lakṣaṇa pṛthaka-pṛthaka kahatā hūm̐, tuma unheṃ dhyāna se śravaṇa karo

### [3.8.16-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.16-2)

śravaṇa, kīrtana, smaraṇa, sevana, dāsya, arcana aura vandana

### [3.8.17-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.17-2)

sakhya tathā ātma samarpaṇa-yaha nau aṅga vijñajana batāte haiṃ, aura upāṃga to asaṃkhya haiṃ

### [3.8.18-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.18-2)

aba nau aṃgoṃ kā lakṣaṇa pṛthaka-pṛthaka kahatā hūṃ, merā jo bhakta inameṃ mana ko lagāyegā, use bhukti-mukti kī prāpti hogī

### [3.8.16-3](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.16-3)

kathā ādi meṃ deha ādi se sammāna karanā cāhiye, sthira āsana para sthita hokara usakā pāna kare, ise sunanā kahate haiṃ

### [3.8.20-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.20-2)

hṛdayākāśa meṃ mere janma-karma ko dekhatā huā prītipūrvaka unakā uccāraṇa kare, yaha kīrtana kahā jātā hai

### [3.8.21-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.21-2)

mujhako nitya, sarvatra sadā vyāpaka mānakara bhayarahita rahakara loka meṃ sadaiva vicaraṇa kare

### [3.8.22](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.22)

aruṇodayamārabhya sevākālāñcitā hṛdā vākpāṇipādaistasyārcāsevana tadudāhṛtam

### [3.8.23](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.23)

sadā sevyāṃnukūlyena sevanaṃ taddhi gogaṇaiḥ hṛdayāmṛtabhāgena priyaṃ dāsyamudāhṛtam

### [3.8.24](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.24)

sadā bhṛtyanukūlyena vidhinā me parātmane arpaṇa ṣoḍaśānāṃ vai pādyādīnāṃ tadarcanam

### [3.8.25](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.25)

maṃtroccāraṇadhyānābhyāṃ manasā vacasā kramāt yadaṣṭāṃgena bhūsparśa tadvai vaṃdana mucyate

### [3.8.26](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.26)

maṃgalāmaṃgala yadyatkarotītīśvaro hi me sarvaṃ tanmaṃgalāyeti viśvāsaḥ sakhyalakṣaṇam

### [3.8.27](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.27)

kṛtvā dehādikaṃ tasya prītyai sarvaṃ tadarpaṇam nirvāhāya ca śūnyatvaṃ yattadātmasamarpaṇam

### [3.8.28](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.28)

navāṃgānānīti madbhakterbhuktimuktipradāni ca mama priyāṇi cātīva jñānotpattikarāṇi ca

### [3.8.236](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.236)

aruṇodaya se ārambha kare, sevā kāla meṃ sadā hṛdaya se nirbhaya rahatā mokṣaśāstra kā kathana

### [3.8.22-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.22-2)

huā smaraṇa kare, ise nāma smaraṇa kahate haiṃ

### [3.8.23-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.23-2)

sevā parāyaṇa hokara apanī indriyoṃ ko prabhu sevā meṃ lagāve aura hṛdaya se unake amṛta kā bhoga kare aura unakā cintana kare, ise dāsya karate haiṃ

### [3.8.24-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.24-2)

bhṛtya ke samāna sadaiva merī anukūlatā kare aura ṣoḍaśa prakāra se merī pūjā kare tathā pādya arghya de, ise arcana kahā gayā hai

### [3.8.25-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.25-2)

mana vacana karma ke dvārā mantroccāraṇa tathā dhyāna kare aura āṭhoṃ aṃgoṃ se pṛthivī kā sparśa kare, ise vandanā kahate haiṃ

### [3.8.26-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.26-2)

maṅgala yā amaṅgala jo kucha bhī īśvarecchā se hotā hai, vaha saba mere lie maṅgala hī hai, isa prakārakā viśvāsa sakhya kahā gayā hai

### [3.8.27-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.27-2)

dehādi ko prītipūrvaka arpaṇa kara denā aura svayaṃ śūnyatva kā bhāva mānanā, ise ātma-samarpaṇa kahā gayā hai

### [3.8.28-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.28-2)

merī bhakti ke yaha navām̐ga bhukti mukti pradāyaka tathā jñānotpādaka haiṃ aura mere lie atyanta priya haiṃ

### [3.8.26-3](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.26-3)

itthaṃ sāṃgopāṃgabhaktirmama sarvottamā priye jñānavairāgyajananī muktidāsī virājate

### [3.8.30](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.30)

sarvakarmaphalotpattiḥ marvadā tvatsamapriyā yaccitte sā sthitā nityaṃ sarvada, so'ti matpriyaḥ

### [3.8.31](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.31)

trailokye bhaktisadṛśaḥ paṃthā nāsti sukhāvahaḥ caturyugeṣu deveśi kalautu suviśeṣataḥ

### [3.8.32](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.32)

kalau pratyakṣaphaladā bhaktiḥ navaṃyugeṣvapi yatprabhāvādahaṃ nityaṃ tadvaśo nāma saṃśayaḥ

### [3.8.33](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.33)

yo bhaktimānpumām̐lloke sadāhaṃ tatsahāyakṛt bighnahartā ripustasya daṇḍaco nātra ca saṃśayeḥ

### [3.8.34](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.34)

bhaktahetorahaṃ devi kālaṃ krodhapariplutaḥ a haṃ vahnitā netrabhavena nijarakṣakaḥ

### [3.8.35](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.35)

kiṃ bahūktena deveśi bhaktādhīnaḥsadā hyaham tatkartuḥ puruṣasyātitraśago nātra saśayaḥ

### [3.8.36](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.36)

itthamākarṇya bhaktestu mahatvaṃ dakṣajā satī jaharṣātīva manasi praṇanāma śivaṃ mudā

### [3.8.26-4](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.26-4)

isa prakāra kī sāṃgopām̐ga bhakti jñāna vairāgya ko utpanna karane vālī evaṃ paramaśreṣṭha hai | mukti sadā isakī dāsī hai

### [3.8.30-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.30-2)

isī ke dvārā sampūrṇa karma aura phala utpanna hote haiṃ, mere lie yaha sadaiva tumhāre samāna hī priya hai, jisake citta meṃ isakā vāsa hai, vaha merā prīti bhājana hai

### [3.8.31-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.31-2)

bhakti ke samāna anya koī mārga trailokya meṃ sukha kā dene vālā nahīṃ hai yaha cāroṃ yugoṃ meṃ pradhāna mānī gayī hai, parantu kaliyuga meṃ viśeṣa rūpa se hitakāriṇī hai

### [3.8.32-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.32-2)

sabhī yugoṃ, viśeṣa kara kaliyuga meṃ bhakti viśeṣa phala ke dene vālī hai | isakā pratyakṣa phala hotā dekhakara maiṃ sadā isake vaśa meṃ rahatā hūm̐

### [3.8.33-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.33-2)

loka meṃ jo puruṣa bhakti-yukta hotā hai maiṃ sadā usakī sahāyatā karatā hūm̐ | usake yahām̐ jo koī vighna upasthita karatā hai, maiṃ usake lie śatru ho jātā hūm̐

### [3.8.34-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.34-2)

bhaktoṃ ke nimitta maiṃ hī kāla rūpa krodha se vyāpta hūm̐ | bhaktoṃ ke hitārtha hī maiṃne apane netroṃ kī agni se use bhasma kara ḍālā thā

### [3.8.35-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.35-2)

maiṃ sadā bhakti ke ādhīna hūm̐ jo puruṣa bhakti karatā hai usake vaśa meṃ rahatā hūm̐

### [3.8.36-2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8.36-2)

brahmājī ne kahā ki śivajī se isa prakāra bhakti kā māhātmya śravaṇa kara satī atyanta prasanna huī aura preta sahita apane svāmī ko praṇāma kiyā

## Other recensions (1)

- [Śivapurāṇa (complete text)](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.3.8.1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.3.8) · Pramāṇa
