Shiva Purana 4.11

Śivapurāṇa (complete text) 4.11

Language: Sanskrit

4.11.1

brahmājī ne kahā—devagaṇa ke cale jāne ke paścāt durātmā tāraka nāma vāle asura se parama pīr̤ita hokara devarāja indra ne kāmadeva kā smaraṇa kiyā

4.11.2

usī samaya apanī śakti se tribhuvana ko vaśa meṃ karane vālā rati-vallabha kāmadeva rati aura sakhā basanta ke sahita abhimānapūrvaka upasthita hogayā

4.11.3

devarāja indra ke sammukha upasthita hokara praṇāmapūrvaka kāmadeva ne unnata mana se kahā

4.11.4

he mahendra ! aisā kaunasā kārya hai jisake lie mujhe āja yāda kiyā haiṃ ? āpa mujhe apanī ājñā deveṃ maiṃ śīghra hī usakā pālana karane ke liye sevā meṃ prastuta hūṃ

4.11.5

brahmājī ne kahā—rati-vallabha ke isa prakāra ke vacana sunakara indra ko bahuta prasannatā huī aura usakī praśaṃsā karake unhoṃne yaha kahā

devarāja ne kahā—he makaradhvaja ! isa samaya tumhārā yaha ārambha adhika uttama hai aura aba mere isa prastuta kārya ko pūrṇa karane ke liye jo tuma yahām̐ saharṣa upasthita hue ho isake liye tuma parama dhanya ho

4.11.7

yaha kevala mujhe hī sukha dene vālā kārya nahīṃ hai apitu yaha samasta devagaṇa kā sukhaprada kārya hai, isameṃ leśamātra bhī sandeha nahīṃ hai

4.11.8

saṃkaṭe bahu yo brūte sa kiṃ kāryaṃ variṣyati tathāpi ca mahārāja kathayāmi śṛṇu prabho

4.11.6-2

padaṃ te karṣituṃ yo vai tapastapati dāruṇam pātayiṣyāmyahaṃ taṃ ca śatruṃ te mitra sarvathā

4.11.10

kṣaṇena bhraṃśayiṣyāmi kaṭākṣeṇa varastriyāḥ devarṣidānavādīṃśca narāṇāṃ gaṇanā na me

4.11.11

vajraṃ tiṣṭhatu dūre vaḥ śastrāṇyanyānyanekaśaḥ kiṃ te kāryaṃ kariṣyanti mayi mitra upasthite

4.11.12

brahmāṇaṃ vā hariṃ vāpi bhraṣṭaṃ kuryāṃ na saṃśayaḥ anyeṣāṃ gaṇanā nāsti pātayeya haraṃ tvapi

4.11.13

paṃcaiva mṛdavo bāṇaste ca puṣpamayā mama cāpastridhā puṣpamayaḥ śijinībhramarājitā

4.11.14

balaṃ sudayitā me vai vasantaḥ sacivaḥ smṛtaḥ ahaṃ paṃcabalo devā mitraṃ mama sudhānidhiḥ

4.11.8-2

kāmadeva ne kahā-he mahārāja ! saṅkaṭa ke samaya meṃ adhika bāteṃ bolane vālā vyakti kucha bhī kārya kahīṃ kara sakatā hai, tathāpi maiṃ jo bhī kucha nivedana karatā hūm̐ ise āpa suna lījie

4.11.6-3

kyoṃki āpa mere parama mitra hote haiṃ, ataeva yadi koī bhī āpakā pada prāpta karanekeliye tapasyā karatā haiṃ to maiṃ āpake usa śatru kā niścaya patana kara dūṃgā

4.11.10-2

cāhe koī devarṣi ho yā dānava bhī kyoṃ na ho usake tapobala ko lalanāoṃ ke kaṭākṣapāta se kṣaṇa bhara meṃ naṣṭa-bhraṣṭa kara dūm̐gā, manuṣya kī to bāta hī kyā hai isakā naṣṭa kara denā to bahuta hī sādhāraṇa kāma hai

4.11.11-2

āpake kaṭhora vajra tathā anya śastrāstra alaga hī rakkhe raheṃ mujha jaise śaktiśālī mitra ke hone para ve merā kucha bhī nahīṃ kara sakate haiṃ

4.11.12-2

maiṃ apanī anādya śakti ke dvārā brahmā aura viṣṇu ko bhī tapa se hilā sakatā hūm̐śiva jaise yogastha ko bhī kaṭhina samādhi se vicalita kara sakatā hūm̐ anya vicāroṃ kī to ginatī hī kyā hai

4.11.13-2

mere komala puṣpoṃ ke ye pām̐ca bāṇa, tīna sthānoṃ meṃ jhukī huī kusumoṃ kī dhanuhī, madhukaroṃ kī guṃjārarūpiṇī pratyañcā aura sundara ramaṇī hī merā bala hai tathā ṛturāja sahāyaka sakhā hai

4.11.14-2

maiṃ pām̐ca prakāra ke upayukta baloṃ kā devatā hūm̐ aura rākāpati candra merā ghaniṣṭha mitra hai

4.11.15

senādhipaśca śṛṅgāro hāvabhāvaśca sainikāḥ sarve me mṛdavaḥ śakra ahaṃ cāpi tathāvidhaḥ

4.11.16

yadyena pūryate kāryaṃ dhīmāṃstattena yojayet mama yogyaṃ tu yatkāryaṃ sarvaṃ tanme niyojaya

4.11.17

ityevaṃ tu vacastasya śrutvā śakraḥ suharṣitaḥ uvāca prāṇamanvācā kāmaṃ kāṃtāsukhāvaham

4.11.18

kāmadeva ko śiva ke pāsa bhejanā yatkāryaṃ manasoddiṣṭaṃ mayā tāta manobhava karttuṃ tattvaṃ samartho'si nānyasmāttasya sambhavaḥ

4.11.16-2

tārakākhyo mahādaityo brahmaṇo varamadbhutam abhūdajeyaḥ saṃprāpya sarveṣāmapi duḥkhadaḥ

4.11.20

tena saṃpīḍyate loko naṣṭā dharmā hyanekaśaḥ duḥkhitā nirjarāḥ sarve ṛṣayaśca tathākhilāḥ

4.11.21

devaiśca sakalaistena kṛtaṃ yuddhaṃ yathābalam sarveṣāṃ cāyudhānyatra viphalānyabhavanpurā

4.11.15-2

rasarāja śṛṅgāra merā senādhyakṣa hai aura hāva-bhāva kī vividha ceṣṭāaiṃ mere sainika haiṃ | he devarāja ! ūpara batāye hue ye sabhī mṛdu svarūpa vāle haiṃ aura maiṃ svayaṃ bhī mṛdula rūpa vālā hūm̐

4.11.16-3

matimān kā yahī kartavya honā cāhiye ki jo bhī jisa kārya ke sampādana karane ke yogya ho use hī usa kārya ke pūrṇa karane meṃ lagā deve | mere karane ke lāyaka jo bhī koī kārya ho use pūrṇa karane ke lie āpa merī niyukti kareṃ

4.11.17-2

brahmājī ne kahā-kāmadeva kī aisī vacanāvalī sunakara indra ko bahuta hī adhika harṣa huā aura vaha harṣodgāra vacana rūpa meṃ ramaṇiyoṃ ko sukha dene vāle kāmadeva se kahe

4.11.18-2

indra ne kāmadeva se kahā-he tāta ! maiṃne apane manameṃ jo socā hai use eka mātra tuma hīṃ pūrṇa karane meṃ samartha hote ho | anya kisī se bhī usakā honā asambhava hai

4.11.16-4

tāraka nāmadhārī eka mahān daitya hai, jisane brahmājī se adbhuta varadāna prāpta kara liyā hai aura aba ajeya ho gayā hai | use koī bhī yuddha meṃ jīta nahīṃ sakā hai | aba vaha prabala balī hokara sabako duḥkha detā rahatā hai

4.11.20-2

isa samaya vaha logoṃ ko bahuta pīr̤ā de rahā hai | isake kāraṇa se bahuta se dharma naṣṭa hogaye haiṃ | samasta devatā tathā ṛṣi-vṛnda isake utpīḍana se mahā dukhī ho rahe haiṃ

4.11.21-2

devagaṇa ne apane bala se usake sātha bahuta yuddha kiyā kintu usake sāmane saba āyudha viphala hogae haiṃ

4.11.22

bhagnaḥ pāśo jaleśasya haricakraṃ sudarśanam tatkuṇṭhitamabhūttasya kaṇṭhe kṣiptaṃ ca viṣṇunā

4.11.23

etasya maraṇaṃ goktaṃ prajeśena durātmanaḥ śaṃbhorvīryod‌bhavādbālānmahāyogīśvarasya hi

4.11.24

etatkāryaṃ tvayā sādhu kartavyaṃ suprayatnataḥ tataḥ syānmitravaryāti devānāṃ naḥ paraṃ sukham

4.11.25

mamāpi vihitaṃ tasmātsarvalokasukhāvaham mitradharmaṃ hṛdi smṛtvā kartuṃ marhasi sāṃpravam

4.11.26

śaṃbhuḥ sa girirāje hi tapaḥ paramamāsthitaḥ sa prabhurnāpi kāmena svatantraḥ parameśvaraḥ

4.11.27

tatsamīpe ca devārthaṃ pārvatī svasakhīyatā sevamānā tiṣṭhatīti pitrājñaptā mayā śrutam

4.11.28

yathā tasyāṃ rucistasya śivasya niyatātmanaḥ jāyeta nitarāṃ māra tathā kāryaṃ tvayā dhruvam

4.11.22-2

varuṇa deva kī prasiddha pāśa usake kaṇṭha meṃ āte hī ṭūṭa gaī hai aura nārāyaṇa kā abhedya sudarśana cakra usake kaṇṭha ko chūkara hī kuṇṭhita ho gayā hai

4.11.23-2

isa duṣṭa mahān daitya kī mṛtyu prajāpati ne mahā yogirāja śivajī ke vīrya se samutpanna putra ke dvārā hī nirdhārita kī hai

4.11.24-2

he mitra ! isa kaṭhina kārya kā sampādana tumako hī karanā cāhie tabhī devatāoṃ ko sarvādhika sukha kā lābha ho sakatā hai

4.11.25-2

samasta lokoṃ ko ānanda dene vālā yaha karma hai aisā maiṃne vicāra kiyā hai ataeva tuma aba apane manameṃ mitra-dharma kā dhyāna karake isa kārya ko karo

4.11.26-2

śaṃkarajī ke hṛdaya meṃ koī bhī kāmanā nahīṃ hai aura ve isa samaya parvatoṃ ke rājā himālaya para ghora tapaścaryā kara rahe haiṃ | bhagavān śiva parama svatantra īśvara haiṃ

4.11.27-2

maiṃne yaha bāta bhī sunī hai ki pārvatī svayaṃ unheṃ apanā pati banāne kī kāmanā se pitā kī ājñā prāpta kara sakhiyoṃ ke sahita sarvadā unakī sannidhi meṃ sevā ke liye prastuta rahā karatī haiṃ

4.11.28-2

ataḥ he ratinātha ! aba tumako koī aisā upāya evaṃ kārya avaśya hī karanā cāhiye jisase śaṃkara bhagavān meṃ pārvatī ko patnī rūpa se svīkāra karane kī ruci utpanna ho jāve

4.11.326

kāma dvārā śivajī meṃ moha utpanna honā

4.11.26-3

iti kṛtvā kṛtī syāstvaṃ sarvaṃ duḥkhaṃ vinaṃkṣyati loke sthāyī pratāpaste bhaviṣyati na cānyathā

4.11.30

ityuktaḥ sa kāmo hi praphullamukhapaṃkajaḥ premṇovāceti deveśaṃ kariṣyāmi na saṃśaya

4.11.31

ityuktvā vacanaṃ tasmai tathetyomiti tadvacaḥ agrahīttarasā kāmaḥ śivamāyāvimohitaḥ

4.11.32

yatra yogīśvaraḥ sākṣāttapyate paramaṃ tapaḥ jagāma tatra suprītaḥ sadāraḥ sarvasaṃtakaḥ

4.11.26-4

aisā kārya karane se tuma samasta duḥkhoṃ kā nāśa kara apane jīvana meṃ saphala ho jāoge aura nissandeha saṃsāra meṃ tumhārā pratāpa phira sthāyī ho jāyagā

4.11.30-2

brahmājī ne kahā—itanī sunate hī kāmadeva kā mukha vikasita kamala kī bhām̐ti khila uṭhā aura bar̤e hī prema ke sātha kahā ki yaha āpakā kārya maiṃ niścaya hī karūṃgā

4.11.31-2

isake paścāt 'o3m arthāt aisā hī hogā—aisā kahakara svīkṛti dī | usa samaya śivajī kī māyā se mohayukta hokara hī kāmadeva ne indradeva kī isa bāta ko svīkāra kara liyā thā

4.11.32-2

jisa himālaya ke śikhara para sākṣāt yogirāja śaṃkara ghora tapasyā meṃ līna samādhistha the vahām̐ prasannacitta kāmadeva sundarī patnī aura sakhā basanta ko sātha lekara gayā

Other recensions (1)

Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit