Shiva Purana 4.13
Śivapurāṇa (complete text) 4.13
- Language
- Sanskrit
4.13.1
brahmājī ne kahā - śaṃkara kī māyā se mohita hokara isa mahābhimānī manmatha ne madhu ko sātha lekara apanā mohane vālā māyājāla kā prasāra karanā vahām̐ pahum̐ca kara ārambha kara diyā
4.13.2
he munivara ! jahām̐ aneka vanauśadhiyām̐ utpanna hotī thī vahām̐ ṛturāja basanta kā prabhāva sarvatra phailane lagā aura usa mahā mahima maheśvara kī tapobhūmi para basanta kī pūrṇa mahimā dikhalāī dene lagī
4.13.3
he muniśreṣṭha ! kāmadeva ke sakhā basanta ke prabhāva se usa bhūmi ke samasta vṛkṣa puṣpita ho gaye aura eka viśeṣa prakāra kī chaṭā dikhalāī de rahī thī
4.13.4
āmra latikāoṃ meṃ baura nikala āye aura aśoka-vāṭikā vikasita ho gaī tathā inakī mohaka sugandhi se kāma-vāsanā kā uddīpana hone lagā
4.13.5
kairava kusuma madhukaroṃ kī gūm̐ja se śobhita ho gaye aura ina sabhī kāraṇoṃ se kāmadeva kā vega bar̤hane lagā
4.13.6
kokiloṃ kā kalarava kāma-vāsanā ko bar̤hātā huā paramapriya pratīta hone lagā
4.13.7
he munirāja ! bhramaroṃ kī guṃjāra usa samaya aneka prakāra se ho rahī thī jisase tāpasoṃ ke hṛdaya meṃ bhī kāma-vāsanā jāgṛta hone lagī
4.13.8
caṃdrasya viśadā kāṃtirvikīrṇā hi samaṃtataḥ kāmināṃ kāminīnāṃ ca dūtikā iva sā'bhavat
4.13.6-2
mānināṃ preraṇāthāsīttatkāle kāladīpikā mārutaśca sukhaḥ sādhau vavau virahiṇo'priyaḥ
4.13.10
evaṃ vasaṃtavistāro madanāveśakārakaḥ vanaukasāṃ tadā tatra munīnāṃ duḥsaho'tyabhūt
4.13.331
acetasāmapi tadā kāmāsaktira bhūnmune kāma dvārā śivajī meṃ moha utpanna honā
4.13.11
sucetasāṃ hi jīvānāṃ sati kiṃ varṇyate kathā
4.13.12
evaṃ cakāra sa madhuḥ svaprabhāvaṃ suduḥsaham sarveṣāṃ caitra jīvānāṃ kāmoddīpanakārakaḥ
4.13.13
akālanirmitaṃ tāta madhorvīkṣya harastadā āścaryaṃ paramaṃ mene svalīlāttatanuḥ prabhuḥ
4.13.14
atha līlākarastatraḥ tāpaḥ paramaduṣkaram tatāpa sa vaśīśo hi haro duḥkhaharaḥ prabhuḥ
4.13.8-2
sarvatra candramā kī cārutama cām̐danī chiṭaka uṭhī jo ki kāmī aura kāminiyoṃ ke liye dūtikāoṃ ke samāna pratīta ho rahī thī
4.13.6-3
usa vakta kāma kī uddīpaka tathā mānī aura mānanīyoṃ ke māna kā bhaṃjana kara vihāra karane ko agrasara hone kī preraṇā dene vālī, virahī janoṃ ko ati apriya vāyu calane lagī
4.13.10-2
vahāṃ usa samaya basanta ṛtu kā aisā vistāra sarvatra chā gayā ki taponirata muniyoṃ ke hṛdaya meṃ bhī kāma kī uddīpta vāsanā jāga uṭhī aura vanavāsī munijanoṃ ke liye vaha duḥsahya ho gaī
4.13.11-2
he munivara ! usa samaya kucha aisā prabala prabhāva sarvatra phaila gayā ki cetanā vāle prāṇiyoṃ kīto bāta hī kyā haiṃ jo jar̤a acetana the unameṃ bhī kāma kī āsakti ne ghara banā liyā
4.13.12-2
basanta ṛtu kā aisā duḥsahya prabhāva sabhī ora phaila gayā ki samasta jīvoṃ ke hṛdaya meṃ vahām̐ para asahya kāma kā uddīpana hogayā thā
4.13.13-2
he tāta ! usa samaya binā prākṛta kāla ke ṛturāja kā aisā camatkṛta prabhāva dekhakara bhagavāna śaṃkara atyanta āścarya karane lage kyoṃki prabhu ne to līlā kā vistāra karane ke lie hī śarīra dhāraṇa kiyā hai
4.13.14-2
usa samaya sabakā duḥkha nivāraṇa karane vāle śivajī parama saṃyata hokara līlāpūrvaka duṣkara tapaścaryā karane meṃ nirata ho gae
4.13.15
vasaṃte prasṛte tatra kāmo ratisamanvitaḥ cūtaṃ bāṇaṃ samākṛṣya sthitastadvāmapārśvataḥ
4.13.16
svaprabhāvaṃ vitastāra mohayansakalānjanān ratyā yuktaṃ tadā kāmaṃ dṛṣṭvā ko vā na mohitaḥ
4.13.17
evaṃ pravṛttasurato śṛṅgāro'pi gaṇaiḥ saha hāvabhāvayutastatra praviveśa harāṃtikam
4.13.18
madanaḥ prakaṭastatra nyavasaccittago bahiḥ na dṛṣṭvāṃstadā śaṃbhośchidraṃ yena praviśyate
4.13.16-2
yadā cāprāptavivarastasminyogivare smaraḥ mahādevastadā so'bhūnmahā bhayavimohitaḥ
4.13.20
jvalajjvālāgnisaṃkāśabhālanetrasamanvitam dhyānasthaṃ śaṃkaraṃ ko vā samāsādayituṃ kṣamaḥ
4.13.21
etasminnaṃtare tatra sakhībhyāṃ saṃyutā śivā jagāma śivapūjanārthaṃ nītvā puṣpāṇyanekaśaḥ
4.13.15-2
isa taraha basanta ne apanā pūrṇa prabhāva prasṛta kara diyā taba kāmadeva apanī strī rati ko sātha lekara āmra kī mṛdula maṃjarī kā bāṇa car̤hā kara śivajī ke vāma-bhāga meṃ sthita hogayā
4.13.16-3
kāmadeva ke prabhāva ke vistāra se sabhī mohita hogaye | aisā koī bhī na baca sakā jo rati ke sātha kāma ko dekhakara mohita na huā ho
4.13.17-2
jaba isa taraha rati kī pravṛtti huī to rasa rāja śṛṅgāra bhī apane hāva-bhāva ādi sainikagaṇa ko lekara śaṃkarajī ke nikaṭa praviṣṭa hogayā
4.13.18-2
apane pūrṇa prabhāva ke sātha kāmadeva prakaṭa to ho gayā kintu śivajī ke mana meṃ koī chidra na pākara, praveśa na kara sakā aura bāhira hī sthita banā rahā
4.13.16-4
jaba kāmadeva ne yogīśvara śiva ke hṛdaya meṃ kāma-vikāra utpanna karane kā koī bhī avasara nahīṃ prāpta kiyā to svayaṃ mahān hote hue bhī mahādevajī se bhayabhīta hokara mohita hogayā
4.13.20-2
śaṃkara ke mastaka meṃ rahane vālā tīsarā netra parama prajvalita hokara agni ke samāna prakāśa yukta ho rahā thā | dhyānāvasthā meṃ samādhistha bhagavān śiva koapane ādhīna banāne kī śakti kisakī ho sakatī hai
4.13.21-2
usī samaya nitya kī bhām̐ti bhavānī apanī sakhī saheliyoṃ sahita bahuta se puṣpa hāthoṃ meṃ lekara śiva kī arcā karane ko vahām̐ āgaī
4.13.333
yadā śivasamīpe tu gatā sā parvatātmajā kāma dvārā śivajī meṃ moha utpanna honā
4.13.22
tadaiva śaṃkaro dhyānaṃ tyaktvā kṣaṇamavasthitaḥ
4.13.23
tacchidraṃ prāpya madanaḥ prathamaḥ harṣaṇena tu bāṇena harṣayāmāsa pārśvasthaṃ candraśekharam
4.13.24
śṛṅgāraiśca tadā bhāvaiḥ sahitā pārvatī haram jagāma kāmasāhāyye mune surabhiṇā saha
4.13.25
tadaivākṛṣya taccāpaṃ rucyarthaṃ śūladhāriṇaḥ drutaṃ puṣpaśaraṃ tasmai smaro'muṃcatsusaṃyataḥ
4.13.26
yathā niraṃtaraṃ nityamāgacchati tathā śivam taṃ namaskṛtya tatpūjāṃ kṛtvā tatpurataḥ sthitā
4.13.27
sā dṛṣṭā pārvatī tatra prabhuṇā giriśena hi vivṛṇvatī tadāṃgāni strīsvabhāvātsulajjayā
4.13.28
susaṃsmṛtya varaṃ tasyā vidhidattaṃ purā prabhuḥ śivo'pi varṇayāmāsa tadaṃgāni mudā mune
4.13.22-2
jaba pārvatī śivajī ke bilkula samīpa meṃ pahum̐cī to bhagavān śaṃkara eka kṣaṇa ke liye apanī samādhi chor̤akara jāgṛta hogaye
4.13.23-2
kāmadeva ne itanā hī chidra prāpta kara liyā aura prasanna hokara pāsa meṃ sthita hote hue amogha bāṇa dvārā śivako āhlādita karane lagā
4.13.24-2
he munivara ! usa samaya apane pūrṇa śṛṅgāra aura hāva-bhāvoṃ ke sātha pārvatī kā āgamana aisā huā māno vaha kāmadeva kī sahāyatā ke liye manda-sugandha se pūrṇa vāyu ke sātha vahām̐ āī ho
4.13.25-2
usa samaya kāmadeva ko pūrā avasara prāpta ho gayā aura śivajī kī manoruci ko bhavānī ke nirīkṣaṇa ādi vyāpāroṃ meṃ bar̤hāne ke lie usane apanā dhanuṣa sam̐bhāla kara sāvadhānī se puṣpa bāṇa kā prahāra śiva para kiyā
4.13.26-2
pratidina kī bhām̐ti śiva ke samīpa meṃ upasthita hokara praṇāma, arcanā aura vandanā kā kārya karane ke liye usa samaya pārvatī śiva ke sammukha prastuta ho gaī
4.13.27-2
śiva ne usa dina kucha viśeṣa ruci ke sātha pārvatī ko jaise hī dekhā to vaha strī sulabha svabhāva se lajjita-sī hokara, apane aṅga-pratyaṅgoṃ ko sikor̤ane lagī
4.13.28-2
usa samaya vidhātā ke diye hue varadāna kā smaraṇa kara śivajī pārvatī ke aṅgoṃ kī sundaratā kī praśaṃsā karane lage
4.13.26-3
kiṃ mukhaṃ kiṃ śaśāṃkaśca kiṃ netre cotpale ca kim bhrukuṭyau dhanuṣī caite kaṃdarpasya mahātmanaḥ
4.13.30
kiṃ gatirvarṇyate hyasyāḥ kiṃ rūpaṃ varṇyate muhuḥ puṣpāṇi kiṃ ca varṇyate vastrāṇi ca tathā punaḥ
4.13.31
lālityaṃ cāru yatsṛṣṭau tadevātra vinirmitam sarvathā ramaṇīyāni sarvāṃgāṇi na saṃśayaḥ
4.13.32
aho dhanyatarā ceyaṃ pārvatyadbhutarūpiṇī etatsamā na trailokye nārī kopi surūpiṇī
4.13.33
sulāvaṇyanidhiśceyamadbhutāṃgāni bibhrati vimohinī munīnāṃ ca mahāsukhavivardhinī
4.13.34
kṣaṇamātraṃ vicāryetthaṃ saṃpūjya girijāṃ tataḥ prabuddhaḥ sa mahāyogī suvirakto jagāditi
4.13.35
kiṃ jātaṃ caritaṃ citraṃ kimahaṃ mohamāgataḥ kāmena vikṛtaścādya bhūtvā'pi prabhurīśvaraḥ
4.13.36
īśvaro'haṃ yadīccheyaṃ parāṃgasparśanaṃ khalu tarhi ko'nyo'kṣamaḥ kṣudraḥ kiṃ kiṃ naiva kariṣyati
4.13.37
evaṃ vairāgyamāsādya paryaṃkāsāda naṃ ca tat vārayāmāsa sarvātmā pareśaḥ kiṃ patediha
4.13.26-4
śiva ke mukha se ye vacana nikala par̤e-pārvatī kā yaha mukha hai yā candramā hai-ye netra haiṃ yā pūrṇa vikasita kamala haiṃ-kyā ye bhṛkuṭiyāṃ haiṃ athavā manobhava kāmadeva kā dhanuṣa hai
4.13.30-2
isakī gati bhī anūṭhī haiṃ rūpa bhī anupama hai aura puṣpoṃ ke ābharaṇa tathā vastrādi bhī sabhī anokhe dikhāī dete haiṃ | yahām̐ kisakā varṇana kiyā jāve kucha samajha meṃ nahīṃ ātā hai
4.13.31-2
isa saṃsāra kī racanā meṃ jitanā bhī jo lālitya hai vaha sabhī baṭora kara vidhātā ne isī eka meṃ bhara diyā haiṃ | yaha pūrṇatayā nissandeha he ki isa pārvatī ke samasta aṅga pratyaṅga saba prakāra se sundara evaṃ mana ko haraṇa karane vāle hai
4.13.335
yaha mahān adbhuta evaṃ ramaṇīya rūpa pākara kāmadeva kā bhasma kiyā jānā
4.13.32-2
pārvatī parama dhanya hai | isakī samatā rakhane vālī evaṃ sundarī anya koī bhī strī loka meṃ nahīṃ ho sakatī haiṃ
4.13.33-2
pārvatī lāvaṇya kī khāna hai aura anupama sundara aṅgoṃ ko dhāraṇa karatī huī mananaśīla muniyoṃ ke bhī mana ko mohita karane vālī tathā anirvacanīya sukha dene vālī haiṃ
4.13.34-2
śivajī kṣaṇa mātra meṃ hī bhavānī ke saundarya kī praśaṃsā karate hue kucha vicāra kara rahe the ki una yogīśvara śambhu ko cetanatā ā gaī aura turanta hī virakti bhāvanā meṃ magna hokara kahane lage
4.13.35-2
yaha kyā vicitra ghaṭanā huī ? mujhe aisā mahāmoha kisa prakāra aura kyoṃ huā ? samartha aura īśvara hote hue bhī mujhe kāmadeva ne vikāra yukta kisa taraha kara diyā ?
4.13.36-2
maiṃ itanā samartha hote hue bhī kisī ke aspṛśya aṅga kā sparśa karane kī lālasā rakkhūm̐ to phira sādhāraṇa sāmarthya vihīnakṣudra puruṣa saṃsāra meṃ kyā-kyā nahīṃ kareṃge ?
4.13.37-2
isa taraha pūrṇa paripakva vairāgya meṃ nimagna hokara śiva ne apane mana se pārvatī ke paryaṅkaprāpti kā sukhāśā ko eka dama haṭā diyā | sarvāntaryāmī parameśa kā kyā kabhī bhī patana honā sambhava ho sakatā haiṃ ?
Linked texts (1)
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit