Shiva Purana 4.17
Śivapurāṇa (complete text) 4.17
- Language
- Sanskrit
4.17.1
nāradajī ne kahā-he tāta brahmājī ! mahāmanīṣī ! he viṣṇu bhagavān ke śiṣya ! trailokya kī racanā karane vāle bhagavān śiva kī parama adbhuta yaha kathā āpane mujhe sunāī hai
4.17.2
śivajī ke tṛtīya netra kī pradīpta agni kī jvālā se jaba kāmadeva bhasma hogayā aura vaha agni samudra meṃ praveśa karagaī isake paścāt kyā huā ?
4.17.3
parvatarāja kī putrī pārvatī usa samaya sakhiyoṃ ke sātha kahām̐ calī gaī aura usane phira kyā kiyā ? he dayāsāgara ! yaha aura mujhe batāie
4.17.4
brahmājī bole-he mahāna bhāgya vāle tāta ! aba mere svāmī, adbhuta caritra karane vāle śiva jī kā caritra maiṃ tumako sunātā hūm̐, use tuma ādarapūrvaka suno
4.17.5
jaba śiva ke netra se samutpanna agni ke dvārā kāmadeva bhasma huā thā usa vakta eka aisā bhayaṃkara śabda huā thā ki samasta gagana-maṇḍala usase gūm̐ja uṭhā thā
4.17.6
isa mahādhvani se kāmadeva ko tāpa-dagdha socakara pārvatī bahuta vyākula ho gaī aura sakhiyoṃ ke sātha apane sthāna meṃ calī gaī
4.17.7
usa bhayānaka śabda ko sunakara nagarāja himālaya ko bar̤ā vismaya huā aura taponiratā apanī putrī pārvatī kā smaraṇa karate hue vahām̐ saparivāra pahum̐ca gaye
4.17.8
jagāma śokaṃ śaileśa sutā dṛṣṭvātivihvalām rudaṃtīṃ śaṃbhuvirahādāsasādācaleśvaraḥ
4.17.6-2
āsādya pāṇinā tasyā mārjayannayanadvayam mā vibhīhi vigheḍarodīrityuktvā tāṃ tadāgrahīt
4.17.10
kror̤e kṛtvā sutāṃ śīghraṃ himavānalaleśvaraḥ svāmālayamathāninye sāṃtvayannativihvalām
4.17.11
antarhite smaraṃ dagdhvā hare tadvirahācchivā vikalā'bhūdbhṛśaṃsā nau lebhe śarma na kutracit
4.17.12
pitṛgṛhaṃ tadā gatvā militvā mātaraṃ śivā punarjātaṃ tadā mene svātmānaṃ sā dharātmajā
4.17.13
tatastāṃ pūjitastena bhūdhareṇa mahātmanā kuśalaṃ pṛṣṭavāṃstaṃ vai tadāviṣṭo varāsane
4.17.14
tataḥ provāca śaileśaḥ kanyācaritamāditaḥ harasevānvitaṃ kāmadahana ca hareṇa ha
4.17.8-2
himālaya ko apanī ātmajā pārvatī ko śoka se vyākula dekhakara bahuta adhika kaṣṭa huā
4.17.6-3
śailarāja śiva ke viraha kī vedanā se vyākula pārvatī ke pāsa pahum̐ce aura pārvatī ke netroṃ se apane hāthoṃ ke dvārā ām̐suoṃ ko poṃchakara kahane lage—'he śive ! tuma ḍaro mata, rudana banda kara do aisā kahakara unhoṃne pārvatī ko grahaṇa karate hue ḍhār̤hasa bam̐dhāyā
4.17.10-2
nagādhirāja ne isa taraha pārvatī ko samajhāte hue apanī goda meṃ biṭhāyā aura phira apane bhavana meṃ livā le gaye
4.17.11-12
kāmadeva ko bhasmībhūta karane ke paścāt śiva antardhāna ho gae aura bhavānī unake viyoga ke duḥkha se adhika vyākula ho gaīṃ, unheṃ kisī bhī sthāna meṃ śānti nahīṃ mila sakī
4.17.13-2
brahmājī ne kahā—he nārada ! usa samaya indra ne matimāna himālaya ke sthāna para tumako niyukta kiyā aura vicaraṇa karate hue tuma vahām̐ pahum̐ca gaye the
4.17.14-2
vahām̐ śailarāja ne tumhārī arcanā kara tumheṃ śreṣṭhāsana para biṭhalāyā aura tumane usase kṣema kuśala kā praśna kiyā | himālaya ne putrī pārvatī kī sevā evaṃ tapasyā aura śiva ke dvārā kāma-dahana kā sārā caritra āpako sunāyā
4.17.15
śrutvāvoco mune tvaṃ tu taṃ śailaśaṃ śivāṃ bhaja tamāmaṃtryodatiṣṭhastvaṃ saṃsmṛtya manasā śivam
4.17.16
taṃ samutsṛjya rahasi kālīṃ tāmagamastvarā lokopakārako jñānī tvāṃ mune śivavallabhaḥ
4.17.17
āsādya kālīṃ saṃbodhya taddhite sthita ādarāt avocastvaṃ vacastathyaṃ sarveṣāṃ jñānināṃ varaḥ
4.17.18
śṛṇu kāli vaco me hi satyaṃ vacmi dayārataḥ sarvathā te hitakaraṃ nirvikāraṃ sukāmadam
4.17.19
sevitaśca mahādevastvayeha tapasā binā garvavatyā yadadhvaṃsīddīnānugrahakārakaḥ
4.17.341
pārvatī ko nāradajī kā upadeśa
4.17.20
viraktaśca sa svāmī mahāyogī maheśvaraḥ visṛṣṭavānsmaraṃ dagdhvā tvāṃśive bhaktavatsalaḥ
4.17.21
tasmāttvaṃ sutapoyuktā ciramārādhayeśvaram tapasāṃ saṃskṛtāṃ rudraḥ sa dvitīyāṃ kariṣyati
4.17.15-16
he munirāja ! yaha suna kara tumane śaileśa ko upadeśa diyā thā ki tuma aba śiva kī ārādhanā karo aura itanā kahakara śaṅkara ke parama priya evaṃ jñānanidhi tuma ekānta meṃ baiṭhī huī pārvatī ke pāsa pahum̐ca kara kahane lage
4.17.18-2
bhavānī ke samīpa jākara bar̤e ādara ke sātha sambodhana karake usake hita ke lie jñāniyo meṃ śreṣṭha evaṃ paropakārī āpane ati uttama vacana kahe the
4.17.16-2
nāradajī ne kahā—he kālī ! mujhe āpa para isa samaya bar̤ī dayā ārahī hai, isalie maiṃ tuma se tumhāre hita karane vāle jo bhī kucha vacana kahatā hūm̐ unheṃ tuma dattacitta hokara suno | ye mere vacana tumhāre parama hitakārī aura vikāra rahita kāmanā ke pradāna karane vāle haiṃ
4.17.20-2
tumane maheśvara kī sevā to kī kintu vaha tapasyā se rahita thī aura tumako usa sevā kā bahuta garva bhī hogayā thā | isīliye dīna hitakārī śiva ne anugraha karake hī tumhārā vaha garva naṣṭa kiyā hai
4.17.21-2
he śivā ! tumhāre svāmī maheśvara mahān yogī aura parama virakta haiṃ | ve bhaktavatsala haiṃ aura isīlie unhoṃne durātmā kāmadeva ko bhasma karake bhī tumako chor̤a diyā thā | ataeva aba tuma kucha adhika samaya taka tapasyā karake maheśvara prabhu kī ārādhanā karo | tapaścaryā se susaṃskṛta ho jāne vālī tumako bhagavān śaṅkara avaśya hī svīkāra kara leṃge
4.17.22
tvaṃ cāpi śaṃkaraṃ śambha na tyakṣyasi kadācana nānyaṃ patiṃ haṭhāddevi grahīṣyasi śivāhate
4.17.23
ityākarṇya vacaste hi mune sā bhūdharātmajā kiṃciducchvasitā kālī prāha tvāṃ sāṃjalirmudā
4.17.24
tvaṃ tu sarvajña jagatāmupakārakara prabho rudrasyārādhanārthāya maṃtraṃ dehi mune hi me
4.17.25
na siddhayati kriyā kāpi sarveṣāṃ sadguruṃ vinā mayā śrutā purā satyaṃ śrutireṣā sanātanī
4.17.26
iti śrutvā vacastasyāḥ pārvatyā munisattamaḥ paṃcākṣaraṃ śambhumaṃtraṃ vidhipūrvamupādiśaḥ
4.17.27
avocaśca vacastāṃ tvaṃ śraddhāmutpādayanmune prabhāvaṃ mantrarājasya tasya sarvādhikaṃ mune
4.17.28
śṛṇu devi mantrasya prabhāvaṃ paramādbhutam yasya śravaṇamātreṇa śaṃkaraḥ suprasīdati
4.17.22-23
he devī ! phira tuma kabhī bhī maheśvara kā tyāga nahīṃ karasakogī aura kevala śaṅkara ko hī tuma haṭhapūrvaka apanā pati banāogī anya kisī bhī deva ko nahīṃ
4.17.24-2
brahmājī ne kahā—śaila-tanayā isa prakāra ke nāradajī ke vacana sunakara eka ūm̐cī śvāsa bharakara karabaddha hokara nāradajī se (tumase) bolī
4.17.25-2
pārvatī ne kahā—he devarṣi ! āpa to saṃsāra meṃ samasta prāṇiyoṃ kā upakāra evaṃ hita karane vāle haiṃ | aba āpa bhagavān rudra kī sevārādhanā karane ke lie apanā guru-mantra pradāna kījie
4.17.26-27
saṃsāra meṃ acche guru kī prāpti ke abhāva meṃ kabhībhī koī kriyā siddha nahīṃ hotī haiṃ—aisā maiṃne suna rakkhā hai aura yahī sanātana śruti bhī hai | brahmā jī ne kahā—he munivara ! āpane aise pārvatī ke vinayapūrṇa vacana sunakara usako savidhi śiva ke namaḥ śivāya isa pañcākṣarī mantra kā upadeśa diyā thā
4.17.28-2
he muniśreṣṭha ! parama śraddhā kī bhāvanā ko upajāte hue āpane isa mantrarāja kā atula prabhāva sarvaśreṣṭha pratipādana karate hue kahā—he devi ! pañcākṣarī mantra-rāja kā bar̤ā hī adbhuta prabhāva hotā hai | isake kevala śravaṇa karane se hī maheśvara prabhu prasanna ho jāte haiṃ
4.17.26-2
mantro'yaṃ sarvamantrāṇāmadhirājaśca kāmadaḥ bhuktimuktiprado'tyaṃtaṃ śaṃkarasya mahāpriyaḥ
4.17.30
subhage yena japtena vidhinā so'cirād drutam ārādhitaste pratyakṣo bhaviṣyati śivo dhruvam
4.17.31
pārvatī kā tapa karanā ciṃtayaṃtī ca tadrūpaṃ niyamasthā śarākṣaram japa maṃtraṃ śive tvaṃ hi saṃtuṣyati śivo drutam
4.17.32
evaṃ kuru tapaḥ sādhvi tapaḥsādhyo maheśvaraḥ tapasyedha phalaṃ sarvaiḥ prāpyate nānyathā kvacit
4.17.26-3
maiṃ tumheṃ isakā prabhāva batalātā hūm̐ | use tuma suno | yaha sabhī maṃtroṃ kā rājā hai | hārdika kāmanā tathā bhukti aura mukti ke pradāna karane kī isameṃ sāmarthya hai aura yaha mantra śaṃkara bhagavān ko atyanta priya hai
4.17.30-2
he subhage ! jisa samaya bhakti ke sātha tuma isa mantra kā jāpa karogī to tumhārī ārādhanā se ve bahuta hī śīghra nissandeha pratyakṣa ho jāyam̐ge
4.17.31-32
he śive ! niyamapūrvaka śiva svarūpa kā mana meṃ dhyāna karatī huī isa mantra ke japa se niścaya hī śiva śīghra hī tuma para prasanna ho jāyam̐ge | he sādhvi ! maheśa tapasyā se hī prāpta ho sakate haiṃ aura loka meṃ saba tapa se hī abhīṣṭa phala kī prāpti kiyā karate haiṃ | tapa kā prabhāva dhruva satya hai isameṃ kucha bhī anyathā nahīṃ hai
Linked texts (2)
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit
- Mudgalapurāṇa — Sanskrit