Shiva Purana 4.22
Śivapurāṇa (complete text) 4.22
- Language
- Sanskrit
4.22.1
devatāoṃ ne kahā—kāma ko bhasma karane vāle ujjvala kānti se pūrṇa tīna netroṃ ko dhāraṇa karane vāle, parama stuti ke yogya rudra deva śaṃkara bhagavān ko saba kā praṇāma svīkāra ho
4.22.2
śipiviṣṭa, bhīma aura bhīmākṣa ke lie praṇāma haiṃ | maheśvara isa jagat ke utpanna karane vāle aura svarga ke svāmī haiṃ, unake lie saba kā praṇāma svīkāra ho
4.22.3
āpa saba lokoṃ ke svāmī, mātā-pitā aura īśvara haiṃ, āpa śambhu-īśa aura śaṃkara tathā dayā karane vāle haiṃ
4.22.4
he maheśvara ! āpa tribhuvana ke vidhātā aura rakṣaka haiṃ | ataḥ aba āpa hamārī rakṣā kareṃ āpake atirikta duḥkha kā nāśa karane ko anya koī samartha nahīṃ haiṃ
4.22.5
brahmājī ne kahā—devagaṇa ke aise dīnatā bhare vacana sunakara parama kṛpālu nandikeśvara maheśa se vijñapti karane lage
4.22.6
nandikeśvara ne kahā—he bhagavan śaṃkara ! daityoṃ kī dī huī pīḍā se atyanta utpīr̤ita hokara parama vyākula viṣṇu ādi samasta devagaṇa muni-vṛnda aura siddha loga āpake puṇyamaya darśana ke lie yahām̐ upasthita hue haiṃ | he suravara ! ye saba asuroṃ se tār̤ita evaṃ tiraskṛta hokara aba āpakī śaraṇa grahaṇa karanā cāhate haiṃ
4.22.7
he sarveśvara ! he dīnabandho ! aba āpako ina sabakī rakṣā karanī cāhie | āpa to viśeṣa rūpa se bhaktoṃ ke vatsala kahe jāte haiṃ
4.22.8
evaṃ dayāvatā śaṃbhurvijñapto naṃdinā bhṛśam śanaiḥśanairuparamaddhyānādunmīlya cākṣiṇī
4.22.6-2
śivajī kā sammata honā īśo'thoparataḥ śaṃbhustadā paramakovidaḥ samādheḥ paramātmāsau surānsarvānuvāca ha
4.22.10
kasmādyayaṃ samāyātā matsamīpaṃ sureśvarāḥ haribrahmādayaḥ sarve brūta kāraṇamāśu tat
4.22.11
iti śrutvā vacaḥ śaṃbhoḥ sarve devā mudānvitaḥ viṣṇovilokayāmāsurmukhaṃ vijñaptahetave
4.22.12
atha viṣṇurmahābhakto devānāṃ hitakārakaḥ madīritamuvācedaṃ surakāryaṃ mahattamam
4.22.13
tārakeṇa kṛtaṃ śaṃbho devānāṃ paramādbhutam kaṣṭātkaṣṭataraṃ devā vijñaptuṃ sarva āgatāḥ
4.22.14
he śaṃbho tava putreṇaurasena hi bhaviṣyati nihatestārako daityo nānyathā mama bhāṣitam
4.22.8-2
brahmājī ne kahā-jaba nandikeśvara ne dayālu śivajī se isa taraha prārthanā kī to dhyānāvasthā se jagakara śaṃkara ne śanaiḥ śanaiḥ apane netra khole
4.22.6-3
isake anantara parama paṇḍita śaṃkara dhyāna se dhīre-dhīre uparata hokara apanī samādhi se jāgrata hue aura devatāoṃ se bole
4.22.10-2
bhagavān śaṃkara ne kahā-he devavṛnda ! tuma hari, brahmā ādi saba hamāre pāsa kisa kāraṇa se upasthita hue ho ? āpa loga yahām̐ āne kā kāraṇa spaṣṭa rūpa se hamako batalāo
4.22.11-2
brahmājī ne kahā-bhagavān śiva ke aise āśā bhare vacana sunakara samasta devoṃ ko atyanta harṣa huā aura vijñapti karane ke lie viṣṇu ke mukha kī ora tākane lage
4.22.12-2
saba devagaṇa ke hitaiṣī viṣṇu ne devatāoṃ ke mahān kārya ke pūrṇa karane ke liye śaṃkara bhagavān se nivedana karanā ārambha kiyā
4.22.13-2
viṣṇu ne kahāhe śaṃkara ! tārakāsura se devatāoṃ ko bahuta bhārī pīr̤ā utpanna ho gaī hai | isīlie ye saba ekatrita hokara āpakī sevā meṃ usakī prārthanā karane ko yahām̐ āye haiṃ
4.22.14-2
he bhagavān ! jisa samaya āpake vīrya se svaputra utpanna hogā, usī ke dvārā isa tāraka daitya kā saṃhāra ho sakegā | yaha merā nivedana pūrṇatayā satya evaṃ dhruva hai
4.22.15
vicāryetthaṃ mahādeva kṛpāṃ kuru namo'stu te devānsamuddhara svāmin kaṣṭāttārakanirmitāt
4.22.16
tasmāstvayā girijā deva śabho grahītavyā pāṇinā dakṣiṇena pāṇigraheṇaiva mahānubhāvāṃ dattāṃ girīṃdreṇa ca tāṃ kuruṣva
4.22.17
viṣṇostadvacanaṃ śrutvā prasanno hyabravīcchivaḥ darśayan sadgati teṣāṃ sarveṣāṃ yogatparaḥ
4.22.18
yadā me svīkṛtā devī girijā sarvasundarī tadā sarve surendrāśca ṛṣayo munayastadā
4.22.16-2
sakāmāśca bhaviṣyanti na kṣamāśca pare pathi jīvayiṣyati durgā sā pāṇigrahaṇataḥ smaram
4.22.20
madano hi mayā dagdhaḥ sarveṣāṃ kāryasiddhaye brahmaṇo vacanādviṣṇo nātra kāryā vicāraṇā
4.22.21
evaṃ vimṛśya manasā kāryākāryavyavasthitau sudhīḥ sarvaiśca devendra haṭhaṃ no kartumarhasi
4.22.15-16
he maheśvara ! maiṃ praṇatipūrvaka prārthanā karatā hūm̐ ki āpa isa tathya para vicāra kara mujha para kṛpā kījiye | he svāmin ! tārakāsura bar̤ā bhārī kaṣṭa de rahā hai | āpa usase sabakā uddhāra kījiye he śaṃkara ! girirāja himavān apanī mahābhāgā priya putrī girijā ko āpakī sevā meṃ patnī rūpa meṃ dene ko icchuka ho rahe haiṃ | āpa usakā dakṣiṇa kara se pāṇigrahaṇa kara use svīkāra kareṃ
4.22.17-16
bhagavān viṣṇu ke vacana śravaṇa kara śiva ne yoga meṃ parāyaṇa samasta devagaṇa ko vyāvahārika sundara gati kā pradarśana karate hue prasannacitta se kahā-jaba parama sundarī gaurī mere dvārā aṃgīkṛta kī jāyagī taba sabhī suraṛṣi aura munivṛnda sakāma ho jāyeṃge aura paramārthika mārga kī sāmarthya kho baiṭheṃge, kyoṃki pāṇigrahaṇa ho jāne para vahī durgā bhasmībhūta kāmadeva ko punaḥ jīvita karā degī
4.22.20-2
maiṃne to brahmājī ke vacana se saba ke kāryoṃ kī siddhi ke liye kāmadeva ko bhasma kiyā | he viṣṇudeva ! isa bāta meṃ kucha bhī sandeha nahīṃ hai
4.22.365
he devendra ! āpa hī svayaṃ aura akārya kī vyavasthā śivajī kā sammata honā
4.22.21-2
ke mana meṃ vicāra kareṃ aura parama buddhiśīla āpa ina devatāoṃ ke sātha isa viṣaya meṃ koī haṭha na kareṃ
4.22.22
dagdhe kāme mayā viṣṇo surakāryaṃ mahat kṛtam sarve tiṣṭhaṃtu niṣkāmā mayā saha suniścitam
4.22.23
yathā'haṃ ca surāḥ sarve tathā yūyamayatnataḥ tapaḥ paramasaktāḥ kariṣyadhvaṃ sutuṣkaram
4.22.24
yūyaṃ samādhinā tena madanena vinā surāḥ paramānaṃdasaṃyuktā nirvikārā bhavantu vai
4.22.25
purāvṛttaṃ smarakṛtaṃ vismṛta yad vidhe hare mahendra munayo devā yattatsarvaṃ vimṛśyatām
4.22.26
mahādhanudhareṇaiva madanena haṭhātsurāḥ sarveṣāṃ dhvānavidhvaṃsaḥ kṛtastena purā'marāḥ
4.22.27
kāmo hi narakāyaiva tasmān krodho'bhijāyate krodhādbhavati sammoho mohācca bhraṃśate tapaḥ
4.22.28
kāmakrodhau parityājyau bhavadbhiḥ surasattamaiḥ sarvereva ca maṃtavya madrākyaṃ nātyathā kvacit
4.22.22-2
he viṣṇo ! kāmadeva ko bhasma kara maiṃne devagaṇa kā eka parama mahān kārya kiyā hai | jisa taraha maiṃ isa samaya hūm̐ vaise hī samasta devatā bhī kāmavāsanā se mukta hokara sthita raheṃ
4.22.23-2
jaise maiṃ tapaścaryā meṃ magna hūm̐, he devagaṇa ? vaise hī āpa saba bhī duṣkara tapasyā karo
4.22.24-2
he devavṛnda ! usa kāma ke binā samādhistha ho parama ānanda ke sātha nirvighna tapovrata kā pālana karo
4.22.25-2
he vidhātā ! he viṣṇo ! he hemandra ! he munivṛnda ! he devagaṇa ! yadi kāmadeva kī purānī saba bāta bhulā dī ho to punaḥ usī purātana bāta kā saṃsmaraṇa karake bhalī-bhām̐ti vicāra karo
4.22.26-2
he devavaṇa ! usa parama śaktiśālī puṣpadhanvā ne mahendra muni aura devoṃ kī jo daśā kī hai āpako usakā acchī taraha vicāra avaśya hī karanā cāhiye | usane pahile bhī sabakā dhyāna kaṣṭa kiyā thā
4.22.27-2
naraka kā dvāra kāma hī hotā hai, isake kāraṇa hī krodha kī utpatti huā karatī hai, krodha se moha, moha se smṛta-bhrama aura bhrama se buddhi nāśa hokara tapa kā nāśa hotā hai
4.22.28-2
he devagaṇa ! āpa saba ko kāma tathā krodha kā tyāga kara denā cāhie | merī yaha upadeśapūrṇa bāta āpa loga avaśya māna leṃ isameṃ pūrā tathya bharā huā hai
4.22.26-3
evaṃ viśrāvya bhagavān mahādevo vṛṣadhvajaḥ surān pravācayāmāsa vidhiviṣṇū tathā munīn
4.22.30
tūṣṇīṃbhūto'bhavacchambhudhyānamāśritya vai punaḥ āste purā yathā sthāṇurgaṇaiśca parivāritaḥ
4.22.31
svātmānamātmanā śaṃbhurātmanyeva vyacintayan niraṃjanaṃ nirābhāsaṃ nirvikāraṃ nirāmayam
4.22.32
parātparataraṃ nityaṃ nirmamaṃ niravagraham śabdātītaṃ nirguṇaṃ ca jñānagamyaṃ parātharam
4.22.33
evaṃsvarūpaṃ paramaṃ citayan dhyānamāsthitaḥ paramānandasaṃmagno babhūva bahusūtikṛt
4.22.34
dhyānasthitaṃ ca sarveśaṃ dṛṣṭvā sarve divaukasaḥ hariśakrādayaḥ sarve nandiṃ procurānatāḥ
4.22.35
kiṃ vayaṃ karavāmādya virakto dhyānamāsthitaḥ śaṃbhustvaṃ śaṃkarasakhaḥ sarvajñaḥ śucisevakaḥ
4.22.36
kenopāyena giriśaḥ prasannaḥ syādgaṇādhipa tadupāyaṃ samācakṣva vayaṃ tvaccharaṇaṃ gatāḥ
4.22.26-4
brahmājī ne kahā-vṛṣadhvaja maheśa ne aisā kaha kara viṣṇu vidhātā devavṛnda aura munigaṇa se uttara śravaṇa karane kī icchā prakaṭa kī
4.22.30-2
isake paścāt śiva dhyāna-magna hokara mauna hogaye | usa samaya ve gaṇoṃ se yukta the aura eka sthāṇu ke tulya acala hogaye
4.22.31-2
maheśvara bhagavān niraṃjana, nirākāra, nirābhāsa, nirvikāra aura nirāmaya ātma-tatva kā apanī hī ātmā meṃ cintana karane laga gaye
4.22.32-2
ve yaha cintana kara rahe the ki paramātma tatva parātpara, nitya svarūpa, niravagraha, mamatā se rahita, nirguṇa, jñāna dvārā jānane yogya aura śabda se bhī pare haiṃ
4.22.367
śivajī kā sammata honā
4.22.33-2
isa taraha paramatatva svarūpa kā dhyāna karate hue samasta jagat ke sraṣṭā prabhu śaṃkara paramānanda meṃ nimagna ho gaye
4.22.34-35
taba samasta devatā aura viṣṇu ne mahādeva ko dhyānāvasthita dekhakara nandikeśvara se kahā-hama loga aba kyā kara sakate haiṃ ? śaṃkara bhagavān to samādhi meṃ līna ho gaye haiṃ | āpa hī ina parama virakta śiva ke sacce sakhā aura parama pavitra sevaka haiṃ
4.22.36-2
he gaṇādhipa ! jisa upāya se śaṃkara prasanna hoṃ vahī hameṃ kṛpākara batalāiye | hama saba āpakī śaraṇa meṃ āye haiṃ
4.22.37
iti vijñāpito devairmune harṣādibhistadā pratyuvāca surāṃstānsa nandī śaṃbhupriyo gaṇaḥ
4.22.38
he hare he vidhe śakra nirjarā munayastathā śṛṇudhvaṃvacanaṃ me hi śivasaṃtoṣa kārakam
4.22.39
yadi vo haṭha evādya śivadāraparigrahe atidīnatayā sarve sunutiṃ kurutādarāt
4.22.40
bhaktervaśyo mahādevo na sādhāraṇataḥ surāḥ akāryamapi sadbhaktyā karoti parameśvaraḥ
4.22.41
evaṃ kuruta sarve hi vidhiviṣṇumukhāḥ surāḥ yathāgatena mārgeṇānyathā gacchata mā ciram
4.22.42
ityākarṇya vacastasya mune viṣṇvādayaḥ surāḥ tatheti matvā suprītyā śaṃkaraṃ tuṣṭuvurhi te
4.22.37-2
he mune ! isa taraha prasannatāpūrvaka devatāoṃ kī stuti sunakara śiva ke parama priya nandī ne devatāoṃ se kahā
4.22.38-39
nandikeśvara ne kahāhe brahmā-viṣṇu prabhṛti deva-muniyo ! aba maiṃ āpa sabako śiva ko santuṣṭa evaṃ prasanna karane vālī bāta batalātā hūm̐, use suniye | yadi śiva ke dāra parigraha karāne meṃ hī āpa apanā kalyāṇa samajha kara bar̤ā haṭha karate haiṃ to āpa saba parama dainya-bhāvase inakā stavana kareṃ
4.22.40-2
he devagaṇa ! maheśvara sadā bhakti dvārā hī vaśībhūta hote haiṃ | vaha bhakti bhī uccakoṭi kī honī cāhie | sādhāraṇa se kāma nahīṃ calegā | śiva-bhakti dvārā vaśa meṃ hokara jo koī akārya bhī hogā use bhī kara diyā karate haiṃ
4.22.41-42
brahmājī ne kahā-viṣṇu ādi samasta devatāoṃ ne nandī ko yaha bāta sunakara ki agara āpa aisā nahīṃ kara sakate haiṃ to kucha bhī phala nahīṃ hogā ataḥ jahāṃ se āpa āye haiṃ vāpisa cale jāiye, saba ne kahā hama saba yahī kareṃge aura phira sabhī dīnatāpūrṇa bhaktibhāva se śiva kī stuti karane meṃ parāyaṇa ho gaye
4.22.43
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabhā samuddhara mahākleśāttrāhi naḥ śaraṇāgatān
4.22.44
ityevaṃ bahudīnoktyā tuṣṭuvuḥ śaṃkaraṃ surāḥ ruruduḥ susvara sarve premavyākulamānasāḥ
4.22.45
harirmayā sunītoktyā suvijñaptaṃ cakāra ha saṃsmaranmanasā śaṃbhuṃ bhaktyā paramayā'nvitaḥ
4.22.46
surairevaṃ stutaḥ śaṃbhurhariṇā ca mayā bhṛśam bhaktavātsalyato dhyānādvirato'bhūnmaheśvaraḥ
4.22.47
uvāca suprasannātmā haryādīnharṣayanharaḥ vilokya karuṇādṛṣṭyā śaṃkaro bhaktavatsalaḥ
4.22.48
he hare he vidhe devāḥ śakrādyā yugapatsame kimarthamāgatā yūyaṃ satyaṃ brūta mamāgrataḥ
4.22.43-2
unhoṃne kahā-he karuṇāsāgara ! he devadeva ! hama saba isa samaya mahān kleśa meṃ ḍūbe hue, āpakī śaraṇa meṃ āye haiṃ | āpa hama sabakā uddhāra kījie
4.22.44-45
brahmājī bole-jaba bāra-bāra apanī rakṣā ke lie sabane dainya bhāva se stavana kiyā aura vyākula hokara rudana karane lage to maiṃne aura hari ne atyanta bhakti ke sātha śaṃkara kā smaraṇa karate hue dīnatā se vijñapti kī
4.22.46-2
brahmājī ne kahā-mere, viṣṇu ke tathā sabhī devatāoṃ ke dvārā mana se śiva kā smaraṇa karane para bhaktavatsalatāvaśa śiva ne samādhi se uparāma grahaṇa kiyā
4.22.47-48
bhaktoṃ para dayā karane vāle parama prasanna śiva ne sabakī ora karuṇā dṛṣṭi se dekhate hue kahā-he vidhātā ! he hare ! he indrādi devagaṇa ! āpa aba saba mujhe satya bāta batalāo ki yahāṃ kisa kāraṇa se āye ho ?
4.22.46-3
śivajī kā sammata honā sarvajñastvaṃ maheśāna tvaṃtaryāmyakhileśvaraḥ kiṃ na jānāsi cittasthaṃ tathā vacmyapi śāsanāt
4.22.50
tārakāsurato duḥkhaṃ sambhūtaṃ vivadhaṃ mṛḍa sarveṣāṃ nastadarthaṃ hi prasanno'kāri vai suraiḥ
4.22.51
śivā sā janitā śailāttvadarthaṃ hi himālayāt tasyāṃ tvadudbhavātputrāttasya mṛtyurna cānyathā
4.22.52
iti datto brahmaṇā hi tasmai daityāya yadvaraḥ tadanyasmādamṛtyuḥ sa bādhate nikhilaṃ jagat
4.22.53
nāradasya nideśātsā karoti kaṭhinaṃ tapaḥ tattejasā'khilaṃ vyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram
4.22.54
varaṃ dātuṃ śivāyai hi gaccha tvaṃ parameśvara deva duḥkhaṃ jahi svāminnasmākaṃ sukhamāvaha
4.22.55
devānāṃ me mahotsāho hṛdaye cāsti śaṃkara vivāhaṃ tava sadraṣṭuṃ tattvaṃ kuru yathocitam
4.22.56
ratyai yadbhavatā datto varastasya parātpara prāpto'vasara evāśu saphalaṃ svapaṇaṃ kuru
4.22.46-4
taba bhagavān viṣṇu ne kahā - he maheśvara ! āpa sarvajña, sarvāntaryāmī aura akhileśvara haiṃ | āpa hamāre mana kī bāta khūba acchī taraha jānate haiṃ tathāpi āpakī ājñā kā pālana karate hue maiṃ sevā meṃ nivedana karatā hūm̐
4.22.50-2
he maheśa ! tāraka daitya ne hama sabako bahuta duḥkha diyā hai isī duḥkha se chuṭakārā pāne ke lie āpako saba devatā prasanna karane ke hetu yahām̐ upasthita hue haiṃ
4.22.51-2
jagadambā gaurī ne āpa hī ke lie himācala ke yahām̐ janma dhāraṇa kiyā hai | isa girijā ke udara se utpanna putra dvārā hī tārakāsura kī mṛtyu niścata hai isameṃ tanika bhī anyathā bāta nahīṃ hai
4.22.52-2
brahmājī ne usa daitya ko aisā hī varadāna diyā hai kisī bhī anya ke dvārā apanī mṛtyu na dekhakara vaha durātmā samasta jagat ko satā rahā hai
4.22.53-2
devarṣi nārada ke upadeśa se bhagavatī girijā atyanta kaṭhora tapasyā kara rahī hai aura usakā teja samasta carācara meṃ vyāpta ho gayā hai
4.22.54-2
he parameśvara ! aba usa tapomagna pārvatī ko varadāna dene ke lie vahām̐ padhāreṃ | he svāmin ! aba āpa devoṃ ko duḥkha ko dūra kara hama sabako prasanna kījie
4.22.55-2
he śaṅkara ! saba devagaṇa aura hamāre mana meṃ āpake vivāha dekhane kā utsāha bharā huā hai so yadi samucita ho to āpa ise svīkāra karane kī kṛpā kareṃ
4.22.56-2
he parātpara ! āpane kāmadeva kī strī rati ko jo varadāna diyā hai usakā bhī aba avasara ā gayā hai, so āpa use satya saphala kareṃ
4.22.57
ityuktvā taṃ praṇamyaiva viṣṇurdevā maharṣayaḥ saṃstūya vividhaiḥ stotraiḥ saṃtasthustatpuro'khilāḥ
4.22.58
bhaktādhīnaḥ śaṃkaro'pi śrutvā devavacastadā vihasya pratyuvācāśu vedamaryādarakṣakaḥ
4.22.56-3
he hare he vidhe devāḥ śṛṇuttādarato'khilāḥ yathocitamahaṃ vacmi saviśeṣaṃ vivekataḥ
4.22.60
nocita hi vidhānaṃ vai vivāhakaraṇaṃ nṛṇām mahānigaḍasaṃjño hi vivāho dṛḍhabandhanaḥ
4.22.61
kusaṅgā bahavo loke strīsaṃgastatra cādhikaḥ uddharetsakalairbandhairna strīsaṅgātpramucyate
4.22.62
lohadāramayaiḥ pāśairdṛḍha baddho'pi mucyate stryādipāśasusaṃbaddho mucyate na kadācana
4.22.63
varddhate viṣayāḥ śaśvanmahābandhanakāriṇaḥ viṣayākrāṃtamanasaḥ svapne mokṣo'pi durlabhaḥ
4.22.57-2
brahmājī ne kahā-isa prakāra viṣṇu, devagaṇa aura maharṣiyoṃ ne kaha kara praṇāma kiyā aura saba loga aneka stotroṃ ke dvārā śiva kī stuti kara unake samakṣa meṃ sthita ho gae
4.22.58-2
bhakta parādhīna maheśvara ne devagaṇa ke nivedana ko śravaṇa kara veda-maryādā pālana karate hue ham̐sakara usī samaya kahā-
4.22.56-4
he hare ! he vidhātā ! he devavṛnda ! maiṃ jo jñāna kī viśeṣatā se pūrṇa samucita bāta kahatā hūm̐ use āpa saba sunie
4.22.60-2
jahām̐ taka bhī bana sake manuṣyoṃ ko bhī vivāha kā bandhana ucita nahīṃ hotā śivajī kā sammata honā hai | kyoṃki yaha vaivāhika bandhana aisā dṛr̤ha hai jo ki mahā nigar̤a ke samāna hotā hai
4.22.61-2
yoṃ to saṃsāra meṃ bahuta se bure saṅga huā karate haiṃ una saba meṃ strī kā saṅga mahā hānikāraka hotā hai | anya kusaṅga ke bandhanoṃ se mukti ho sakatī hai kintu strī ke bandhana se kabhī uddhāra nahīṃ ho sakatā hai
4.22.62-2
lohā tathā dārumaya pāśoṃ se dṛr̤hatāpūrvaka baddha puruṣa bhī chuṭakārā pā sakatā hai | parantu strī ke saṃga rūpī pāśa se bam̐dhā huā manuṣya kisī taraha bhī chuṭakārā nahīṃ pā sakatā hai
4.22.63-2
isa mahā bandhana meṃ par̤e hue puruṣoṃ kī viṣaya vāsanā barābara bar̤hatī calī jātī hai aura jaba viṣayoṃ kī bār̤ha nirantara hotī calī jāve to svapna meṃ bhī mokṣa kī āśā rakhanā durlabha hai
4.22.64
sukhamicchati cetprājño vidhivadviṣayāṃstyajet viṣavadviṣayānāhurviṣayairyairnihanyate
4.22.65
jano viṣayiṇā sākaṃ vārtāṃtaḥ patati kṣaṇāt viṣayaṃ prāhurācāryāḥ sitālittiṃ dravāruṇīm
4.22.66
yadyapyevaṃ hi jānāmi sarvaṃ tāna viśeṣataḥ tathāpyahaṃ kariṣyāmi prārthanāṃ saphalāṃ ca vaḥ
4.22.67
bhaktādhīno'hamevāsmi tadvaśātsarvakāryakṛt ayathocitakartā hi prasiddhau bhuvanatraye
4.22.68
kāmarūpādhipasyaiva paṇaśca saphalaḥ kṛtaḥ sudakṣiṇasya bhūpasya bharmabandhagatasya hi
4.22.69
gautamakleśakartāhaṃ tryaṃbakātmā sukhāvahaḥ tatkaṣṭapradaduṣṭānāṃ śāpadāyī viśeṣataḥ
4.22.70
viṣaṃ pīta surārthaṃ hi bhaktavatsalabhāvadhṛk devakaṣṭaṃ hṛtaṃ yatnātsarvadaiva mayā surāḥ
4.22.64-2
yadi matimān manuṣya saccā sukha cāhatā hai to use savidhi viṣayoṃ kā tyāga kara denā cāhie | ye viṣaya viṣa ke tulya prāṇiyoṃ ke mārane vāle huā karate haiṃ
4.22.65-2
viṣayī puruṣoṃ ke sātha vārtālāpa karane mātra se manuṣya kā eka kṣaṇa meṃ patana ho jātā hai | he mahendra ! mahāmanīṣī ācāryoṃ ne viṣayoṃ ko miśrī se miśrita sākṣāt surā batalāyā hai
4.22.66-2
maiṃ yadyapi viṣayoṃ ke bure prabhāva evaṃ kupariṇāma ko bhalī bhām̐ti jānatā hūm̐ aura mujhe viśeṣa rūpa se saba jñāna bhī hai, to bhī maiṃ aba tumhārī isa prārthanā ko saphala karūm̐gā
4.22.67-2
bhaktoṃ ke adhīna hokara unakī prārthanānusāra sabhī kucha karatā hūm̐ | jo tribhuvana meṃ bar̤e śaktiśāliyoṃ se bhī asādhya kārya hai, usa mahān tathā anucita kārya ko karane vālā maiṃ jagat meṃ prakhyāta hūm̐
4.22.68-66
maiṃne kāmarūpa nāmaka deśa ke rājā kī pratijñā ko pūrā kiyā tathā kaṭhina bandhana meṃ prāpta sudakṣiṇa nṛpa kā praṇa bhī pūrṇa kiyā thā | gautama ko maiṃne kleśita kiyā | maiṃ trayambakātmā sukha ko pāne vālā hone ke kāraṇa apane bhaktoṃ ke satāne vāle durātmāoṃ ko viśeṣa rūpa se kaṣṭa evaṃ śāpa diyā karatā hūm̐
4.22.70-2
bhaktavatsalatā ke bhāva ke hetu hī devahita ke lie maiṃne mahākālakūṭa viṣa kā pāna kiyā thā | he devagaṇa ! āpa logoṃ kā kaṣṭa to maiṃ sarvadā yatna se dūra karatā rahā hūm̐
4.22.71
bhaktārthamasahaṃ kaṣṭaṃ bahuśo bahuyatnataḥ viśvānaramunerduḥkhaṃ hṛtaṃ gṛhapatirbhavan
4.22.72
kiṃ bahūktena ca hare vidhe satyaṃ bravīmyaham matpaṇo'stīti yūyaṃ vai sarve jānītha tattvataḥ
4.22.73
yadā yadā vipattirhi bhaktānāṃ bhavati kvacit tadā tadā harāmyāśu tatkṣaṇātsarvaśaḥ sadā
4.22.74
jāne'haṃ tārakādduḥkhaṃ sarveṣāṃ vaḥ samutthitam asurāttaddhaśiṣyāmi satyaṃ satyaṃ vadāmyaham
4.22.75
nāsti yadyapi me kaścidvihārakaraṇe ruciḥ vivāhayiṣye girajāṃ putrotpādanahetave
4.22.76
gacchata svagṛhāṇyevaṃ nirbhayāḥ sakalāḥ surāḥ kāryaṃ vaḥ sādhayiṣyāmi nātra kāryā vicāraṇā
4.22.77
ityuktvā maunamāsthāya samādhistho'bhavaddharaḥ sarve viṣṇvādayo devāḥ svadhāmāni yayurmune
4.22.313
himācala ko vivāha ke lie sammata karanā
4.22.71-2
bhaktajana ke hitārtha maiṃne aneka bāra vividha kaṣṭoṃ ko sahana kiyā hai | gṛhapati hokara maiṃne viśvānara muni kā duḥkha nivāraṇa kiyā thā
4.22.72-2
he hare ! he vidhātā ! mere isa kathana ko āpa pūrṇa satya evaṃ tatvapūrṇa samajheṃ | adhika kahanā vyartha hai
4.22.73-2
mere bhaktoṃ para jisa samaya bhī koī vipatti ā par̤atī hai, maiṃ usī samaya tatkāla use sarva prakāra se dūra bhagā detā hūm̐
4.22.74-2
mujhe jñāna hai ki āpa sabako tārakāsura bar̤ā kaṣṭa de rahā hai | aba maiṃ satya kahatā ki tumhārī usa pīr̤ā kā haraṇa maiṃ avaśya hī karūm̐gā | isameṃ kucha bhī sandeha nahīṃ he
4.22.75-2
yadyapi mujhe viṣaya vāsanā meṃ lipta hokara vihāra karane kī kiṃcitamātra bhī abhiruci nahīṃ hai to bhī putrotpādana ke lie hī meṃ girijā ke sātha vivāha avaśya karūm̐gā
4.22.76-2
he devavṛnda ! aba āpa loga bhayavihīna hokara apane sthāna ko cale jāo | maiṃ praṇa karatā hūm̐ ki āpakā kārya pūrṇa karūm̐gā | aba isameṃ kucha bhī vicāra karane kī āvaśyakatā nahīṃ hai
4.22.77-2
itanā kaha kara śiva mauna ho samādhistha ho gae aura viṣṇu ādi saba devatā apane-apane sthānoṃ ko cale gae