Shivapurana 5.0-26

Śivapurāṇa (complete text) 5.0-26

Language: Sanskrit

5.0-26.1

nandīśvara ne kahā- he saba ke jñātā sanatkumāra ! rudra dvārā kathita yaha bhagavān‌ śaṃkara kā caritra brahmā ko sarvadā sukha pradāna karane vālā hotā hai

5.0-26.2

śiva ne kahā-saptama manvantara ke vārāha nāmaka kalpa meṃ samasta lokoṃ meṃ prakāśa prasārita karane vāle kalpeśvara bhagavān‌ avatīrṇa hoṃge

5.0-26.3

ve vaivasvata manu tere, prapautra rūpa meṃ hoṃge | he brahmā ! usa samaya usa manvantara meṃ cāra yuga hoṃge

5.0-26.4

he brahman‌ ! he vidhe ! brāhmaṇoṃ kā hita sampādana karane ke liye aura samasta lokoṃ para kṛpā karane ke vāste dvāpara yuga ke anta samaya meṃ maiṃ avatīrṇa hoūm̐gā

5.0-26.5

he vidhātā ! jaba yugoṃ kī pravṛtti hone kā kārya ārambha ho jāyagā to jisa samaya prathama bāra dvāpara āyegā usa vakta vyāsajī svayaṃ usake prabhu hoṃge

5.0-26.6

usa samaya vipravṛnda kī bhalāī karane ke lie jaba kaliyuga kā anta hogā to maiṃ śivā ke sātha śveta nāmadhārī muniśreṣṭha hokara janma lūm̐gā

5.0-26.7

usa samaya brahmā svayaṃ himācala ke ramaṇīya coṭī para parvatottama chāgala meṃ mere śikhā se yukta śiṣya baneṃge

5.0-26.8

śvetaḥ śvetaśikhaścaiva śvetāśvaḥ śvetalohitaḥ catvāro dhyānayogātte gamiṣyanti puraṃ mama

5.0-26.6-2

tato bhaktā bhaviṣyanti jñātvā māṃ tattvato'vyayam‌ janmamṛtyujarāhīnāḥ parabrahmasamādhayaḥ

5.0-26.10

draṣṭuṃ śakyo narairnāhaṃ ṛte dhyānatpitāmaha dānadharmādibhirvatsa sādhanaiḥ karmahetubhiḥ

5.0-26.11

dvitīye dvāpare vyāsaḥ satyo nāma prajāpatiḥ tadā bhaviṣyāmi sutāroḥ nāmataḥ kalau

5.0-26.466

śvetamuni aura ṛṣabhadeva ke rūpa meṃ śivāvatāra

5.0-26.12

tatrāpi me bhaviṣyanti śiṣyā vedavido dvijāḥ dundubhiḥ śatarūpaśca hṛṣīkaḥ ketumāṃstathā

5.0-26.13

catvāro dhyānayogātte gamiṣyanti puraṃ mama tato muktā bhaviṣyanti jñātvā māṃ tattvato'vyayam

5.0-26.14

tṛtīye dvāpare caiva yadā vyāsastu bhārgavaḥ tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi damanastu purāntike

5.0-26.8-2

taba śveta, śvetāśva, śveta lohita aura śvetaśikha ye cāroṃ dhyāna yoga se mere putra hoṃge

usa samaya tattva dṛṣṭi se mere avyaya svarūpa kā jñāna prāpta kara mere anya aneka bhakta bana jāyeṃge aura parabrahma ke dhyāna meṃ samādhi lagākara āvāgamana tathā vārdhakya kleśādi rahita hokara sukhī hoṃge

5.0-26.10-2

he pitāmaha ! maiṃ dhyāna yoga ke binā manuṣyoṃ ko kabhī bhī dikhāī nahīṃ de sakatā hūm̐ | kevala dāna-dharma ādi satkarma yukta sādhanoṃ dvārā mujhe prāṇī dekhane meṃ samartha ho sakate haiṃ

5.0-26.11-2

dvitīya dvāpara yuga meṃ satya nāma vāle prajāpati vyāsa hoṃge usa samaya kaliyuga meṃ maiṃ 'sutāra isa nāma se prasiddha hoūm̐gā

5.0-26.12-2

usa vakta bhī dundubhi, śatarūpa hṛṣīka aura ketu ina nāmoṃ vāle veda ke jñātā brāhmaṇa mere śiṣya baneṃge

5.0-26.13-2

ye cāroṃ śiṣya mere adhyakṣa avināśī svarūpa ko tāttvika rūpa se jānakara mere loka meṃ pahum̐ca jāyam̐ge aura mukta ho jāyam̐ge

5.0-26.14-2

tīsare dvāpara meṃ bhārgava muni vyāsa baneṃge usa samaya maiṃ pura ke nikaṭa hī damana-isa nāma se prasiddhi prāpta karūm̐gā

5.0-26.15

tatrāpi ca bhaviṣyanti catvāro mama putrakāḥ viśokaśca viśeṣaśca vipāpaḥ pāpanāśanaḥ

5.0-26.16

śiṣyaiḥ sāhātyaṃ vyāsasya kariṣye caturānana nivṛttimārga sudṛḍhaṃ varttayiṣye kalāviha

5.0-26.17

caturthe dvāpare caitra yadā vyāso'girāḥ smṛtaḥ tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi suhotro nāma nāma nāmataḥ

5.0-26.18

tatrāpi mama te putrāścatvāro yogasādhakāḥ bhaviṣyanti mahātmānastatrāpi bruve vidhe

5.0-26.19

sumukho durmukhaścaiva durlabho duratikramaḥ śiṣyaiḥ sāhāyyaṃ vyāsasya kariṣye'haṃ tadā vidhe

5.0-26.20

paṃcame dvāpare caiva vyāsastu savitā smṛtaḥ tadā yogī bhaviṣyāmi kaṅko nāma mahātapāḥ

5.0-26.15-2

usa vakta vahām̐ mere viśoka, viśeṣa, vipāpa aura pāpanāśana ina nāmoṃ vāle cāra putra utpanna hoṃge

5.0-26.16-2

he caturānana ! taba maiṃ vyāsajī ke śiṣyoṃ kī pūrṇa sahāyatā karūm̐gā aura kaliyuga meṃ bhī mokṣa prāpti ke sanmārga ko batāūm̐gā

5.0-26.17-2

cauthe dvāpara yuga meṃ aṃgirā ṛṣi vyāsa jī ke svarūpa meṃ ākara avatīrṇa hoṃge | usa vakta maiṃ suhotra nāmadhārī hokara prakaṭa hoūm̐gā

5.0-26.18-2

he vidhe ! usa samaya bhī mere nimna nāmoṃ vāle cāra putra yoga ke sādhana karane vāle parama mahān ātmā vāle janma leṃge aura unake nāma ye hoṃge

5.0-26.16-3

sumukha, durmukha, duratikrama aura durdharṣa ye nāma haiṃ | he brahmā ! usa vakta bhī maiṃ hara taraha se vyāsa ke hone vāle śiṣya samudāya kā sahāyaka rahūm̐gā

5.0-26.20-2

pām̐caveṃ dvāpara meṃ savitā deva vyāsa baneṃge taba bhī maiṃ kaṃka nāma dhāraṇa kara ati mahān yogī tathā tapasvī ke svarūpa meṃ prakaṭa hoūm̐gā

5.0-26.21

tatrāpi mama te putrāścatvāro yogasādhakāḥ bhaviṣyanti mahātmānastannāmāniśṛṇuṣva me

5.0-26.22

sanakaḥ sanātanaścaiva prabhuryaśca sanandanaḥ vibhuḥ sanatkumāraśca nirmalo nirahaṃkṛti

5.0-26.23

tatrāpi kaṅkanāmā'haṃ sāhāyyaṃ saviturvidhe vyāsasya hi kariṣyāmi nivṛttipathavarddhakaḥ

5.0-26.24

parivṛtte punaḥ ṣaṣṭhe dvāpare lokakārakaḥ kartā vedavibhāgasya mṛtyurvyāso bhaviṣyati

5.0-26.25

tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi lokākṣirnāma nāmataḥ vyāsasya susāhāyyārthaṃ nivṛttipathavarddhanaḥ

5.0-26.26

tatrāpi śiṣyāścatvāro bhaviṣyanti dṛḍhavratāḥ sudhāmā virajāścaiva saṃjayo vijayastathā

5.0-26.471

śvetamuni aura ṛṣabhadeva ke rūpa meṃ śivāvatāra

5.0-26.27

saptame parivartte tu yadā vyāsaḥ śatakratuḥ tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi jaigīṣavyo vibhurvidhe

5.0-26.28

yogaṃ saṃdṛḍhayiṣyāmi mahāyogavicakṣaṇaḥ kāśyāṃ guhāntare saṃstho divyadeśe kuśāstariḥ

5.0-26.21-2

usa samaya bhī yoga kī sādhanā karane vāle cāra hī putra mahān ātmā vāle utpanna hoṃge jinake nāma adholikhita haiṃ

5.0-26.22-2

sanaka aura sanātana ke atirikta parama sāmarthya vāle sanandana tathā ahaṃkāra se rahita vibhu aura nirmala hṛdaya vāle cauthe sanatkumāra nāmaka hoṃge

5.0-26.23-2

he vidhātā usa yuga meṃ merā nāma kaṅka hogā aura maiṃ taba nivṛtti ke uttama mārga kī vṛddhi karate hue vyāsa jī kā sahāyaka banūm̐gā

5.0-26.24-2

isake paścāt jisa samaya chaṭhavām̐ dvāpara yuga kā samaya upasthita hogā taba mṛtyu nāmaka vyāsa ke rūpa meṃ janma grahaṇa kareṃge jinhoṃne lokī racanā tathā vedoṃ kā yathākrama vibhājana kiyā hai

5.0-26.25-2

usa vakta bhī merā āvirbhāva lokākṣi ke nāma se hogā aura vyāsa kī sahāyatā karate hue nivṛtti ke mārga ko hī bar̤hāne vālā rahūm̐gā

5.0-26.26-2

usa vakta bhī sudhāmā, saṃjaya virajā aura vijaya nāma vāle mere cāra śiṣya bahuta hī dṛr̤ha vrata ke dhāraṇa karane vāle hoṃge

5.0-26.27-2

he vidhideva ! jaba saptama dvāpara yuga āyegā taba indra vyāsa hoṃge aura maiṃ sarvajñātā jaigīṣavya hokara prakaṭa hoūm̐gā

5.0-26.28-2

usa samaya maiṃ mahān yoga meṃ atyanta nipuṇa hokara yoga ko sudṛr̤ha banāūm̐gā aura kāśī meṃ eka guphā ke andara parama uttama sthāna kī racanā kara kuśāsana para saṃsthita rahūm̐gā

5.0-26.26-3

sāhāyyaṃ ca kariṣyāmi vyāsasya hi śatakratoḥ uddhariṣyāmi bhaktāṃśca saṃsārabhayato vidhe

5.0-26.30

tatrāpi mama catvāro bhaviṣyanti sutā yuge sārasvataśca yogīśo meghavāhaḥ suvāhanaḥ

5.0-26.31

aṣṭame parivartte hi vasiṣṭho munisattamaḥ karttā vedavibhāgasya vedavyāso bhaviṣyati

5.0-26.32

tatrāpyahaṃ bhaviṣyāmi nāmato dadhivāhanaḥ vyāsasya hi kariṣyāmi sāhāyyaṃ yogavittama

5.0-26.33

kapilaścāsuriḥ pañcaśikhaḥ śālvalapūrvakaḥ catvāro yoginaḥ putrā bhaviṣyanti samā mama

5.0-26.34

navame parivarte tu tasminneva yuge vidhe bhaviṣyati muniśreṣṭho vyāsaḥ sārasvatāhvayaḥ

5.0-26.35

vyāsasya dhyāyatastasya nivṛttipathavṛddhaye tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi ṛṣabho nāmataḥ smṛtaḥ

5.0-26.26-4

vyāsa svarūpa meṃ jo usa vakta śatakratu hoṃge unakī sahāyatā karate hue bhaktoṃ kā uddhāra karūm̐gā

5.0-26.30-2

usa samaya bhī mere sārasvata-yogīśameghavāhana aura suvāhana nāma vāle cāra putra utpanna hoṃge

5.0-26.31-2

jaba isī krama se aṣṭama dvāpara āyegā taba vasiṣṭha muni vyāsa hoṃge aura ye hī muni śreṣṭha usa vakta vedoṃ ke vibhāga karane vāle baneṃge

5.0-26.32-2

he yoga jñāna rakhane vāloṃ meṃ parama śreṣṭha ! usa samaya merā nāma dadhivāhana hogā aura vyāsa kā sahāyaka rahūm̐gā

5.0-26.33-2

usa vakta bhī parama yogī kapila-āsuri-pañcaśikha aura śālvala nāma vāle cāra putra hoṃge jo sabhī samāna rūpa se yogyatā rakhane vāle hoṃge

5.0-26.34-2

he brahmā ! navama dvāpara yuga meṃ muniyoṃ meṃ ati śreṣṭha sārasvata nāmadhārī vyāsa hoṃge

5.0-26.35-2

usa vakta meṃ hone vāle vyāsa kā dhyāna rakhakara nivṛtti mārga kī vṛddhi ke liye hī maiṃ ṛṣabha nāma se āvirbhūta hoūm̐gā

5.0-26.36

parāśaraśca gargaśca bhārgavo giriśastathā catvārastatra śiṣyā me bhaviṣyanti suyoginaḥ

5.0-26.37

taiḥ sākaṃ dṛḍhayiṣyāmi yogamārgaṃ prajāpate kariṣyāmi sāhāyyaṃ vai vedavyāsasya sanmune

5.0-26.38

tena rūpeṇa bhaktānāṃ bahūnāṃ duḥkhināṃ vidhe uddhāraṃ bhavato'haṃ vai kariṣyāmi dayākaraḥ

5.0-26.36-2

so'vatāro vidhe me hi ṛṣabhākhyaḥ suyogakṛt sārasvatavyāsamanaḥ pūrtau nānotikārakaḥ

5.0-26.473

śvetamuni aura ṛṣabhadeva ke rūpa meṃ śivāvatāra

5.0-26.40

avatāraṇa me yena bhadrāyurnṛpabālakaḥ jīvito hi mṛtaḥ kṣveḍadoṣato janakojjhitaḥ

5.0-26.41

prāpte'tha ṣoḍaśe varṣe tasya rājaśiśoḥ punaḥ yayau tadveśma sahasā ṛṣabhaḥ sa madātmakaḥ

5.0-26.42

pūjitastena sa muniḥ sadrūpaśca kṛpānidhiḥ upādideśa taddharmānrājyayogānprajāpate

5.0-26.36-3

usa samaya mere parāśara-garga-bhārgava aura girīśa nāma vāle cāra parama śreṣṭha yogī śiṣya rūpa meṃ prakaṭa hoṃge

5.0-26.37-2

he prajāpate ! inako sātha meṃ lekara maiṃ saṃsāra yoga ke mārga ko ati sudṛr̤ha banāte hue vyāsa kā sahāyaka banūm̐gā

5.0-26.38-2

maiṃ usa vakta atyanta dukhita bhaktajanoṃ kā aura tumhārā bhī uddhāra karūm̐gā

5.0-26.36-4

merā yaha avatāra ṛṣabha ke nāma vālā suyoga karane ke liye sārasvata vyāsa muni kā sahāyaka aura bahuvidha kalyāṇa kā karane vālā hogā

5.0-26.40-2

usa samaya maiṃne avatāra lekara bhadrāyu nāma vāle eka nṛpa ke bālaka ko jo chīṃka ke doṣa ke kāraṇa mṛtyugata ho gayā thā aura pitā ne tyāga diyā thā use punaḥ jīvita kara diyā thā

5.0-26.41-2

jaba vaha bālaka solaha varṣa kā ho gayā usa samaya usa rājā ke ghara meṃ merī ātmā ṛṣabha ke svarūpa meṃ ho gaī thī

5.0-26.42-2

he prajāpate ! usa vakta parama śobhita svarūpa vāle kṛpā ke nidhi una muni kā bahuta bar̤ā ādara-satkāra kiyā gayā thā | munivara ne rājā ko rājayoga se yukta dharma kā upadeśa diyā thā

5.0-26.43

tataḥ sa kavacaṃ divyaṃ śaṃkhaṃ khaṅgaṃ ca bhāsvaram dadau tasmai prasannātmā sarvaśatruvināśam

5.0-26.44

tadaṅgabhasmanāmṛśya kṛpayā dīnavatsalaḥ sa dvādaśasahasrasya gajānāṃ ca balaṃ dadau

5.0-26.45

iti bhadrāyuṣaṃ samyaganuśvāsya samātṛkam yayau svairagastābhyāṃ pūjito ṛṣabhaḥ prabhuḥ

5.0-26.46

bhadrāyurapi rājarṣirjitvā ripugaṇānvidhe rājyaṃ cakāra dharmeṇa vivāhya kīrttimālinīm

5.0-26.47

itthaṃprabhāva ṛṣabhauvatāraḥ śaṃkarasya me satāṃ gatirdīnabandhurnavamaḥ kathitastava

5.0-26.48

ṛṣabhasya caritraṃ hi paramaṃ pāvanaṃ mahat svargyaṃ yaṇasyamāyuṣyaṃ śrotavyaṃ ca prayatnataḥ

5.0-26.43-2

ṛṣabha deva ne parama prasanna hokara rājā ko eka divya kavacaśaṅkha aura samasta śatru samudāya kā nāśa karane vālā eka khaṅga pradāna kiyā thā

5.0-26.44-2

dīnajana para dayā kī vṛṣṭi karane vāle ṛṣabha munirāja ne usa rājā ke samasta aṃgoṃ meṃ bhasma lagākara use bāraha hajāra hāthiyoṃ ke samāna bala pradāna kiyā

5.0-26.45-2

usa samaya mātā ke sātha bhadrāyu ko bhalībhām̐ti samajhā kara dhīraja diyā aura phira mātā evaṃ putra dvārā vaṃdita hokara ṛṣabha muni apane abhīṣṭa sthāna ko cale gaye the

5.0-26.46-2

he vidhe ! isake anantara rājarṣi bhadrāyu samasta śatruoṃ para vijaya pākara kīrttimālinī nāma vālī eka sundara kanyā ke sātha vivāha kara dharma ke sātha rāja-kāja karane meṃ tatpara ho gaye

5.0-26.47-48

mere isa navama ṛṣabha avatāra kā aisā prabhāva hotā hai jo sadā satpuruṣoṃ kā uddhāraka-dīnoṃ kā bandhurūpa huā hai | maiṃne tumako ise sunā diyā hai | yaha ṛṣabha caritra mānavoṃ ko pavitra banā dene vālā, svarga sukha pradātā aura yaśa tathā āyu kī vṛddhi karane vālā hai | ise saba ko yatna ke sātha avaśya hī śravaṇa karanā cāhie

Linked texts (3)

Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit
Śivapurāṇa bṛhat — Sanskrit