Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 6.14

Śivapurāṇa (complete text) 6.14

Language
Sanskrit

Contents

6.14.1

ṛṣiyoṃne kahā-he sūtajī ! āpa bhagavān śivakī śubha kathākā śravaṇa karāte rahate haiṃ

6.14.2

he sūtajī ! hamane anya bahutase ṛṣiyoṃ ke dvārā aneka upākhyāna sune haiṃ kintu unase hamāre hṛdayake saṃśayakā nāśa nahīṃ hosakā isī kāraṇase hama aba āpase prārthanā karate haiṃ

6.14.3

āpato parama kuśala śiva bhakta aura unake kṛtyoṃke jñātā hai | isīliye hama āpase yaha jānanā cāhate haiṃ ki bhagavān śaṅkara kisa vratase santuṣṭa hokara saccā sukha pradāna kiyā karate haiṃ

6.14.4

he vyāsajīke pramukha śiṣya sūtajī ! jisa vratake karanese manuṣya bhoga aura mokṣa donoṃ kī prāpti kiyā karatā hai aba āpa use vistāra pūrvaka varṇana kījiye | hama āpako namaskāra karate haiṃ

6.14.5

sūtajīne kahā-he śreṣṭha ṛṣivṛnda ! sāṃsārika prāṇiyoṃ para dayā karate hue āpane bahuta hī sundara bāta pūchī haiṃ | maiṃne jaisābhī sunā hai vahī bhagavān śivake caraṇa kamalakā smaraṇa karake āpako sunātā hūm̐

6.14.6

āja āpa logoṃne jaisī bāta pūchī hai vaisā hī praśna ekabāra brahmā, viṣṇu aura jagadambā pārvatījīne bhī śivase pūchā thā

6.14.7

kisī samaya śivako prasanna dekhakara ina sabane parameśa śivase pūchā thā ki he śiva ! kisa vrata se santuṣṭa hokara āpa bhoga-mokṣa donoṃ diyā karate haiṃ

6.14.8

iti pṛṣṭāstadā taistu hariṇā tena vai tadā tadahaṃ kathayāmyadya śṛṇvatāṃ pāpahārakam

6.14.9

bhūri vratāni me santi bhukti muktipradāni ca mukhyāni tatra jñeyāni daśasaṃkhyāni tāni vai

6.14.10

daśa śaivavratānyāhurjābālaśrutipāragāḥ tāni vratāni yatnena kāryāṇyeva dvijaiḥ sadā

6.14.11

pratyaṣṭamyāṃ prayatnena kartavyaṃ naktabhojanam kālāṣṭamyāṃ viśeṣeṇa hare tyājyaṃ hi bhojanam

6.14.12

ekādaśyāṃ sitāyāṃ tu tyājyaṃ viṣṇo'hni bhojanam asitāyāṃ tu bhoktavyaṃ naktamabhyarcya māṃ hare

6.14.13

trayodaśyāṃ sitāyā tu kartavyaṃ niśi bhojanam asitāyāṃ tu bhūtāyāṃ tanna kāryaṃ śivavrataiḥ

6.14.14

niśi yatnena kartavyaṃ bhojanaṃ somavāsare ubhayoḥ pakṣayorviṣṇo sarvasmiñchivavrataparaiḥ

6.14.8-2

isa prakāra sabake aura viśeṣa rūpase viṣṇuke dvārā kiye gaye isa praśna ko sunakara usa samaya śivajīne jo uttara diyā thā, maiṃ śrotāoṃke usī pāpanāśaka upāyako batalātā hūm̐

6.14.9-2

śrīśivane kahā-he devavṛnda ! yoṃ to bhog ora mokṣa dokṣa donoṃko pradāna karane vāle mere vividha vrata haiṃ kintu una sabameṃ daśavrata paramamukhya hote haiṃ

6.14.10-2

vedoṃke pāragāmī jābāla ādi muniyoṃ ne ye daśahī vrata batalāye haiṃ | ina daśavratoṃko dvijāti mātrako yatnapūrvaka karanā cāhie

6.14.11-2

he viṣṇo ! pratyeka aṣṭamīke dina ekabāra rātrimeṃ hī bhojana karanā cāhie | kālāṣṭamīkedina to khāsataurase rātrike bhojanakā bhī tyāga karadenā cāhie

6.14.12-2

he viṣṇudeva ! māsake śuklapakṣakī ekādaśīkedina viśeṣarūpase bhojanako sarvathā chor̤a hī denā cāhie | he hare ! kṛṣṇapakṣakī ekādaśīke dina merā pūjanakarake rātrimeṃ ekabāra bhojana karanā ucita hai

6.14.16

śuklapakṣakī trayodaśīke dina rātrimeṃ ekabāra bhojanakare aura kṛṣṇapakṣakī trayodaśīke dina to śivake vrata dhāraṇa karane vāloṃko sarvathā śivarātri vrata kā māhātmya kadāpi bhojana nahīṃ karanā cāhie

6.14.14-2

he viproṃ ! kṛṣṇa aura śukla donoṃpakṣoṃmeṃ jo bhī somavāra par̤e unameṃ śiva vratiyoṃ ko kevala ekabāra rātrimeṃ hī yatnake sātha bhojana karanā ucita hai

6.14.15

vrateṣveteṣu sarveṣu śaivā bhojyāḥ prayatnataḥ yathāśakti dvijaśreṣṭhā vrata saṃpūrttihetave

6.14.16-2

vratānyetāni niyamātkartavyāni dvijanmabhiḥ vratānyetāni tu tyaktvā jāyante taskarā dvijāḥ

6.14.17

muktimārgapravīṇaiśca kartavyaṃ niyamāditi muktestu prāpakaṃ caiva catuṣṭayamudāhṛtam

6.14.18

śivārcanaṃ rudrajapa upavāsaḥ śivālaye vārāṇasyāṃ ca maraṇa muktireṣā sanātanī

6.14.20

aṣṭamī somavāre ca kṛṣṇapakṣe caturdaśī catuṣvapi baliṣṭhaṃ hi śivarātrivrataṃ hare tasmāttadeva karttavyaṃ bhuktiphalepsubhi

6.14.21

etasmācca vratādanyannāsti nṛṇāṃ hitāvaham etad vrataṃ tu sarveṣāṃ dharmasādhanamuttamam

6.14.15-2

he dvijavaro ! inasaba vratoṃmeṃ śiva seviyoṃko yathāśakti vratakī samāpti parahī bhojana karanā cāhiye

6.14.16-3

he dvijavṛnda ! ye samastavrata dvijātiyoṃ ko bahutahī niyamake sātha karane cāhiye | jo loga ina vratoṃkā tyāgakara diyā karate haiṃ ve dūsare janmameṃ cora hote haiṃ

6.14.17-2

jo muktike mārga ko jānā cāhate haiṃ unheṃ ye vrata niyamapūrvaka avaśya hī karane cāhie | isakā kāraṇa yahī hai ki ye cāroṃbāteṃ mokṣa ke denevālī hotī haiṃ

6.14.18-2

śivakā samarcana rudrakā japa śivālayameṃ rahakara upavāsa aura kāśīpurīmeṃ mṛtyu inase sanātanī mukti hotī hai

6.14.19

kṛṣṇapakṣa meṃ somavārase yukta aṣṭamī tathā candravāraseyukta caturdaśī hoto yedonoṃ bhagavānśivake paramaprasannatā denevāle dina hote hai | isameṃ kuchabhī cintā nahīṃ karanī cāhiye

6.14.20-2

he bhagavan ! ūpara batalāye hue cāroṃ vratoṃse bhī śivarātrikā vrata bahuta adhika balavān hotā hai | ata eva bhoga-mokṣake donoṃ phala prāpta karane kī icchā vāloṃ ko yaha vrata avaśya hī karanā cāhiye

6.14.21-2

śivarātrike vratake dinase adhika anya koī bhī vrata manuṣyoṃ ke hita karane vālā nahīṃ hai | yaha vrata manuṣyake samasta uttama dharmoṃkā sādhana hai

6.14.22

niṣkāmānāṃ sakāmānāṃ sarveṣāṃ ca nṛṇāṃ tathā varṇānāmāśramāṇāṃ ca strībālānāṃ tathā hare

6.14.23

dāsānāṃ dāsikānāṃ ca devādīnāṃ tathaiva ca śarīriṇāṃ ca sarveṣāṃ hitametad vrataṃ varam

6.14.24

tāghasya hyasite pakṣe viśiṣṭā sāti kīrtitā niśīthavyāpinī grāhyā hatyākoṭi vināśinī

6.14.25

taddine caiva yatkāryaṃ prātarārabhya keśava śrūyatāṃ tanmano datvā suprītyā kathayāmi te

6.14.26

prātarutthāya medhāvī paramānandasaṃyutaḥ samācarennityakṛtaṃ snānādikamatandritaḥ

6.14.27

śivālaye tato gatvā pūjayitvā yathāvidhi manaskṛtya śivaṃ paścātsaṅkalpaṃ samyagācaret

6.14.28

devadeva mahādeva nīlakaṇṭha namostu te karttumicchāmyaha deva śivarātrivrataṃ tava

6.14.22-2

he viṣṇo ! yaha vrata sakāma tathā niṣkāma manuṣyoṃke-cāroṃvarṇoṃ vāle tathā cāroṃāśramoṃ vāle mānavoṃke-strī-varga aura bālaka vṛndake dharmakā śreṣṭha sādhana mānā gayā hai

6.14.23-2

yaha aisā śivakā śreṣṭhavrata hai jo samasta dāsa dāsiyoṃkā saba devatā ādikā tathā sampūrṇa dehadhārī manuṣyoṃ kā hita sampādana karane vālā hai

6.14.23-2.p1

māgha māsake kṛṣṇapakṣameṃ trayodaśī tithi
kisī anya tithise miśrita tathā rātrimeṃ vyāpta hone vālī hoto use grahaṇa
karanā cāhie kyoki aisī trayodaśī atyanta śreṣṭha kahī gaī hai aura aisī
tithi koṭi ( karor̤a ) hatyāoṃ ke pāpoṃkī bhī nāśakāraṇī batāī gaī

Other recensions (1)

Linked texts (1)