Pramāṇa · Search · About · API

Shiva Purana 6.2-4

Śivapurāṇa (complete text) 6.2-4

Language
Sanskrit

6.2-4.1

samasta prakāra ke vikāroṃ se rahita, svakī bhuvanamohinī māyā se saba bhuvanoṃ ko dhāraṇa karane vāle aura jagadambā pārvatīko apane ādhe aṅga meṃ dhāraṇa karate hue tejomaya svarūpa vāle bhagavān śaṅkarako sarvadā praṇāma karatā hūm̐ jinake karuṇāpūrṇa kaṭākṣase svarga tathā apavargake sampūrṇa vaibhava unake bhaktoṃ ko prāpta ho jāyā karate haiṃ aura yogījana jinakā pūrṇa bodha sukha sarvadā apane hṛdaya meṃ dekhā karate haiṃ

6.2-4.2

ādhibhautika ādhyātmika aura ādhidaivika ina dvādaśa jyotirliṃgoṃ kā māhātmya tīnoṃ tāpoṃ ke saṃtāpa ko śānta kara dene vāle kṛpā se paripūrṇa sundara dṛṣṭipāta karane vāle, smita se manohara mukha kamala vāle, candradeva kī kalā ke paramojjavala svarūpayukta samasta sukhoṃ ke dātā, sphūrtimān, saccidānanda svarūpa tathā bhavānīkī bhujāoṃ se āliṃgita bhagavān śaṅkara kā vapu hamārā sarvadā maṃgala kare

6.2-4.3

ṛṣiyoṃ ne kahā-he sūtajī ! āpane lokoṃ kī bhalāī ke lie bahuta hī acchī bāta kahane kī kṛpā kī hai | aba yaha prārthanā kī hai ki āpa aneka sundara ākhyānoṃ se pūrṇa bhagavān śiva ke avatāroṃ kā māhātmya hamako batāiye

6.2-4.4

he tāta ! āpa bhagavān śivake bhaktoṃ meṃ sarva śreṣṭha hai aura parama dhanya haiṃ | bhagavān śaṅkara ke liṃgasvarūpa se sambandhita māhātmyakā varṇana vistṛta rūpa se karane kī kṛpā kareṃ

6.2-4.5

he prabho ! āpake mukhāmbuja se vistṛta śambhu ke yaśo mṛta kā śravaṇoṃ dvārā pāna karate hue hamāre manako tṛpti nahīṃ ho rahī hai ataeva āpase nivedana hai ki use punaḥ sunāne kā anugraha kareṃ

6.2-4.6-7

isa bhūmaṇḍala meṃ pratyeka tīrtha meṃ jahām̐ para bhī jitane śivake śubha liṃga sthāpita kiye haiṃ tathā anya sthaloṃ meṃ jitane vikhyāta śiva liṃga virājamāna haiṃ una samasta parameśa maheśa ke divya lago kā āpako pūrṇa jñāna hai | he vyāsajī ke śiṣya ! āpa saba lokoṃ ke kalyāṇa kī kāmanā se hī hamāre samakṣa meṃ isa samaya varṇana karane kā anugraha kareṃ

6.2-4.8

sādhu pṛṣṭamṛṣiśreṣṭhā lokānāṃ hitakāmyayā kathayāmi bhavatsnehāttāni saṃkṣepato dvijāḥ

6.2-4.9

sarveṣāṃ śivaliṃgānāṃ mune saṃkhyā na vidyate sarvā liṅgamamī bhūmiḥ sarvaṃ liṅgamayaṃ jagat

6.2-4.10

liṃgayukta ni tīrthāni sarvaliṃge pratiṣṭhitam sakhyā na vidyate teṣāṃ tāni kiñcid bravīmyaham

6.2-4.11

yatkiṃcid dṛśyate dṛśyaṃ varṇyate smaryate ca yat tatsarvaṃ śivarūpaṃ hi nānyadastīti kiñcana

6.2-4.12

tathāpi śrūtāṃ prītyā kathayāmi yathā śrutam liṃgāni ca ṛṣiśreṣṭhāḥ pṛthivyāṃ yāni tāni ha

6.2-4.13

pātāle cāpi varthante svarge cāpi tathā bhuvi sarvatra tūjyate śambhuḥ sadevāsuramānuṣaiḥ

6.2-4.14

trijagacchambhunā vyāptaṃ sadevāsuremānuṣam anugrahāya lokānāṃ liṅgarūpeṇa sattamāḥ

6.2-4.8-2

śrī sūtajī ne kahā-he muniśreṣṭha ! isa samaya āpa logoṃ ne samasta lokoṃ ke hita kī bhāvanā lekara acchā praśna kiyā hai he brāhmaṇo ! mujhe āpa logoṃ se bahuta hī sneha hai ataḥ maiṃ saba kucha saṃkṣipta rūpa se āpake sāmane varṇana karatā hūm̐

6.2-4.9-2

he munīśvara ! bhagavān śiva ke samasta liṃgoṃ kī saṃkhyā batalā denā asambhava hai aura unheṃ pūrṇatayā batalā dene kī sāmarthya kisī meṃ nahīṃ ho sakatī hai kyoṃki sārā bhūmaṇḍala evaṃ jagat liṃgamaya hī hai

6.2-4.10-2

samasta tīrtha liṃgamaya haiṃ aura sabhī kucha liṃga ke dvārā hī pratiṣṭhita hai tathā liṃga meṃ hī sthita hai | unakī saṃkhyā varṇanātīta hai tathāpi maiṃ divya jyotirliṃgoṃ kā varṇana karatā hūm̐

6.2-4.11-2

isa jagatītala meṃ jo kucha bhī darśanīya padārtha haiṃ tathā jinakā bhī varṇana kiyā jātā hai aura smaraṇa kiyā jātā hai vaha saba bhagavān śaṅkara kā hī svarūpa hai | isake atirikta anya kucha bhī nahīṃ hai

6.2-4.12-2

he śreṣṭha ṛṣivṛnda ! to bhī pṛthvī tala meṃ jitane divya liṃga haiṃ unakā varṇana apane śruta ke anusāra maiṃ karatā hūm̐| āpa premapūrvaka suno

6.2-4.13-2

bhagavān śaṅkara ke jyotirliṃga pṛthvī, svarga aura pātāla meṃ sarvatra vidyamāna haiṃ aura ve deve, asura tathā manuṣyoṃ ke dvārā sabhī sthaloṃ meṃ pūjita evaṃ vandita hote haiṃ

6.2-4.14-2

he ṛṣiśreṣṭha ! deva, daitya aura mānavoṃ ke sahita ya tribhuvana maheśvara se vyāpta hai aura bhagavān śaṅkara saṃsāra ke kalyāṇa ke liye anugraha karate hue sarvatra liṃga svarūpa meṃ virājamāna rahate haiṃ

6.2-4.15

anugrahāya lokānāṃ liṅgāni ca maheśvaraḥ dadhāti vividhānyatra tīrthe cānyasthale tathā

6.2-4.16

yatra yatra yadā śambhuṃktvā bhaktaiśca saṃsmṛtaḥ tatra tatrāvatīryātha kāryaṃ kṛtvā sthitastadā

6.2-4.17

lokānāmupakārārthaṃ svaliṃgaṃ cātyakalpayat talliṅgaṃ pūjayitvā tu siddhiṃ samadhigacchati

6.2-4.18

dvādaśa jyotirliṃgoṃ kā māhātmya pṛthivyāṃ yāni liṅgāni teṣāṃ saṃkhyā na vidyate tathāpi ca pradhānāna kathyate ca mayā dvijāḥ

6.2-4.19

pradhāneṣu ca yānīha mukhyāni pravadāmyaham yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavaḥ kṣaṇāt

6.2-4.20

jyotirliṃgāni yānīha mukhyamukhyāni sattama tānyahaṃ kathayāmyadya śrutvā pāpa vyapohati

6.2-4.21

saurāṣṭre somanāthaṃ ca śrīśaile mallikārjunam ujjayinyāṃ mahākālamoṃkāre parameśvaram

6.2-4.15-2

bhagavān maheśvara loka kalyāṇārtha anugraha karake samasta tīrtha sthaloṃ meṃ vividha prakāra ke liṃgoṃ kā svarūpa dhāraṇa karate haiṃ

6.2-4.16-2

jaba jisa samaya jahām̐ jahām̐ para śiva bhaktoṃ ne apane abhīṣṭa deva śiva kā smaraṇa kiyā hai usī samaya vahām̐-vahām̐ para avatāra lekara bhakta-kārya pūrṇa karake maheśvara virājamāna ho gaye haiṃ

6.2-4.17-2

sāṃsārika logoṃ ke upakāra karane ke liye maheśvara ne apanā liṃga svarūpa prakaṭa kara diyā hai | usī liṃga pratimā kā samarcana kara saṃsāra meṃ manuṣya anekāneka siddhiyoṃ ko prāpta kiyā karate haiṃ

6.2-4.18-2

he dvijavaro ! yadyapi isa pṛthvī tala para virājamāna liṃga bhī gaṇanā karane ke yogya nahīṃ haiṃ tathāpi maiṃ katipaya pramukha liṃgoṃ kā varṇana karatā hūm̐

6.2-4.19-2

isa bhūmi maṇḍala ke pradhāna sthaloṃ meṃ jahāṃ-jahām̐ para bhī mukhya-mukhya śiva kī liṃga mūrtiyām̐ virājamāna haiṃ maiṃ isa samaya unhīṃ kā varṇana karanā cāhatā hūm̐, jinake ākhyānoṃ kā śravaṇa kara manuṣya usī samaya samasta svavihita pāpoṃ se chuṭakārā pā jātā hai

6.2-4.20-2

he sattama ! jitane bhī mukhya-mukhya maheśvara ke jyotirliṃga haiṃ aba unake hī viṣaya meṃ kucha varṇana karatā hūm̐ usako sunakara prāṇī pāpoṃ se vimukta ho jātā hai

6.2-4.21-2

saurāṣṭra meṃ somanātha, ujjayinī purī meṃ mahākāla, śrī śaila meṃ mallikārjuna aura oṅkāra meṃ parameśvara jyotirliṃga ke rūpa meṃ sthita haiṃ

6.2-4.22

kedāraṃ himavatpṛṣṭhe ḍākinyāṃ bhīmaśaṅkaram vārāṇasyāṃ ca viśveśaṃ tryambakaṃ gautamītaṭe

6.2-4.23

vaidyanāthaṃ citābhūmau nāgeśaṃ dārukāvane setubaṃdhe ca rāmeśaṃ ghuśmeśaṃ ca śivālaye

6.2-4.24

dvādaśaitāni nāmāni prātarutthāya yaḥ paṭhet sarvapāpavinirmukta sarvasiddhifalaṃ labhet

6.2-4.25

yaṃ yaṃ kāmamapekṣa paṭhiṣyanti narottamāḥ prāpyaṃti kāmaṃ taṃ taṃ hi paratreha munīśvarā :

6.2-4.26

ye niṣkāmatayā tāni paṭhiṣyanti śubhāśayāḥ teṣāṃ ca jananīgarbhe vāso naiva bhaviṣyati

6.2-4.28

eteṣāṃ pūjanenaiva varṇānāṃ duḥkhanāṣanam ika lome paratrāpi muktarbhavati niścitam :27 grāhyameṣāṃ ca naivedyaṃ bhājanīyaṃ prayatnataḥ tatkartuḥ sarvapāpāni bhasmasādyānti vai kṣaṇāt

6.2-4.22-2

himācala para kedāranātha, ḍākinī meṃ bhīmaśaṅkara, vārāṇasī purī meṃ viśvanātha aura gautamī nadī ke taṭa para tryambakeśvara nāmaka jyotirliṃga haiṃ

6.2-4.24-2

citābhūmi meṃ vaidyanātha, setubandha meṃ rāmeśvaranātha, dāruka vanameṃ nāgeśa aura śivālaya meṃ ghuśmeśvara nāma vāma vāle śivake jyotirliṃga sasthitahaiṃ23 ina dvādaśa śiva ke nāmoṃ kā jo prāta kālameṃ uṭhate hī smaraṇa karatā haiṃ vaha saba pāpoṃ se mukti hokara samasta siddhiyām̐ prāpta karatāhai

6.2-4.25-2

he munīśvaro ! jo śreṣṭha mānava hṛdayameṃ jisa-jisa manorathakā uddeśya lekara ina dvādaśa śambhu ke śubha nāmoṃ kā pāṭha evaṃ smaraṇa kareṃge ve una manorathoṃ ko isa loka aura paraloka meṃ avaśya hī prāpta kara leṃge

6.2-4.26-2

jo mānava niṣkāma bhāvanāse hī apanā karttavya samajhate hue upāsya deva śrī mahādeva ke ina bāraha nāmoṃ kā smaraṇa kareṃge unheṃ phira saṃsāra meṃ mātā ke garbha meṃ ākara kaṣṭa nahīṃ bhoganā par̤egā

6.2-4.27

uparyukta dvādaśa jyotirliṃgoṃke arcana karane mātrase samasta varṇoṃ ke duḥkha-dāridraya kā nāśa hojātā hai aura isa lokameṃ sukhopabhoga tathā para loka meṃ mokṣa milatā hai

6.2-4.28-2

ina jyotirliṃga svarūpa śiva pratimāoṃ para car̤hā huā naivedya (miṭhāī) grahaṇa karanī cāhie aura use sayatna khālenā bhī ucita hai | aisā karane vāloṃ ke samasta pāpa usī samaya bhasmībhūta ho jāyā karate haiṃ

6.2-4.27-2

dvādaśa jyotirliṃgoṃ kā māhātmya

6.2-4.29

jyotiṣāṃ caiva liṃgānāṃ brahmādibhiralaṃ dvijāḥ viśeṣataḥ phalaṃ vaktuṃ śakyate na naraistathā

6.2-4.30

ekaṃ ca pūjitaṃ yena ṣaṇmāsaṃ tannirantaram tasya dukha na jāyeta mātṛkukṣisamudbhavam

6.2-4.31

hīnayonau yadā jāto jyotirliṃga ca paśyati tasya janma bhavettatra vimale satkule punaḥ

6.2-4.32

satkule janma saṃprāpya dhanāḍhyo vedapāragaḥ śubhakarma tadā kṛtvā muktiṃ yātyapāyinīm

6.2-4.33

mleccho vāpyantajo vāpi ṣaṇṇo vāpi munīśvarāḥ dvijo bhūtvā bhavenmuktastasmāttaddarśanaṃ cared

6.2-4.34

jyotiṣāṃ caiva liṃgānāṃ kiṃcitproktaṃ phalaṃ mayā jyotiṣāṃ copaliṃgāni śrūyantāmṛṣisattamāḥ

6.2-4.35

someśvarasya yalliṃgamantakeśamudāhṛtam mahyāḥ sāgarasaṃyoge talliṃgamupaliṃgakam

6.2-4.29-2

he dvijavaro ! ina dvādaśa jyotirliṃga kā vandanārcana dvārā prāpta phala kā yathātatha varṇana karane kī sāmarthya brahmā ādi bar̤e-bar̤e devatāoṃ meṃ bhī nahīṃ hai anya sādhāraṇa kī to bāta hī kyā hai

6.2-4.30-2

jo puruṣa nirantara nitya hī chai māsa taka kisī bhī eka jyotirliṃga kā pūjana karatā hai use phira mātā kī kukṣi meṃ nivāsa karane kī pīr̤ā nahīṃ bhoganī par̤atī hai

6.2-4.31-2

jo kisī nikṛṣṭa yoni meṃ janma lekara bhī śiva kī liṃgamayī pratimā kā darśana karatā hai to usake agale janma meṃ śreṣṭhakula prāpta ho jātā hai

6.2-4.2-2

isa taraha śuddha evaṃ śreṣṭha kula meṃ janma pāne ke sātha dhanāḍhya aura veda-śāstra kā pāragāmī vidvān bhī ho jātā hai jisase śreṣṭha karma karake vināśa-vihīna vimukti kī prāpti kara letā hai

6.2-4.33-2

he munīśvaro ! cāhe koī mleccha ho athavā antyaja ho tathā napuṃsaka ho-kaisā bhī koī kyoṃ na ho, vaha yadi śivabhakta roja śiva pūjana karatā hai to dūsare janma meṃ dvija hokara avaśya hī mukta ho jātā hai | ataeva maheśvara ke darśana haraeka ko avaśya hī karanā cāhie

6.2-4.34-2

he śreṣṭha ṛṣigaṇa ! tabhī taka maiṃne āpa logoṃ ke sāmane śiva ke jyotirliṃga kā pūjana evaṃ darśana ke phala kā varṇana kiyā hai | aba maiṃ unake upa-liṃgoṃ ke phala kā varṇana karatā hūm̐ āpa use śravaṇa kareṃ

6.2-4.35-2

bhūmi aura samudra ke saṃyoga meṃ someśvara kā upaliṃga antakeśa nāma se prathita hai

6.2-4.36

mallikārjunasaṃbhūtamupaliṃgamudāhṛtam rudreśvaramiti khyātaṃ bhṛgukakṣe sukhāvaham

6.2-4.37

mahākālabhavaṃ liṃga dugdheśamiti viśrutam narmadāyāṃ prasiddhaṃ tatsarvapāpaharaṃ smṛtam

6.2-4.38

oṃ kārajaṃ ca yalliṅgaṃ kardameeśamiti śrutam prasiddhaṃ bindusarasi sarvakāmaphalapradam

6.2-4.39

kedāreśvarasaṃjātaṃ bhūteśaṃ yamunātīṭe mahāpāpaharaṃ proktaṃ paśyatāmarcatāṃ tathā

6.2-4.40

bhīmaśaṅkarasaṃbhūtaṃ bhīmeśvaramiti smṛtam sahyāṃcale prasiddhaṃ tanmahābalavivarddhanam

6.2-4.41

nāgeśvarasamudbhūtaṃ bhūteśvaramudāhṛtam mallikāsasvatītīre darśanātpāpahārakam

6.2-4.42

rāmeśvarācca yajjātaṃ gupteśvaramiti smṛtam ghuśmeśāccaiva yajjātaṃ vyāghreśvaramiti smṛtam

6.2-4.43

jyotirliṃgopaliṃgāni proktānīha mayā dvijāḥ darśanātpāpahārīṇi sarvakāmapradāni ca

6.2-4.44

etāni supradhānāni mukhyatāṃ hi gatāni ca anyāyi cāpi mukhyāni śrūyatāmṛṣisattamāḥ

6.2-4.36-2

bhṛgu kakṣa meṃ meṃ mallikārjuna se prakaṭa hone vālā paramasukha kā dātā rudreśvara nāma vālā upaliṃga kahā gayā hai

6.2-4.37-2

narmadā nadī ke taṭa para mahākāla jyotirliṃga se utpanna huā dugdheśa nāma bālā upaliṃga hai joki samasta pāparāśi kā haraṇa karane vālā batāyā gayā hai

6.2-4.38-2

śrīoṃṅkāra se samutpanna kardameeśa nāmaka eka upaliṃga hai jo ki vindu sarovara meṃ vikhyāta hai aura saba kāmanāoṃ kā dene vālā batāyā gayā hai

6.2-4.29-3

śrīsūrya tanayā yamunā anyānca śivaligoṃ kā māhātmya

6.2-4.39-2

ke taṭa para kedāreśvara jyotirliṃga se samudbhūta hone vālā bhūteśa nāma se vikhyāta upaliṃga hai jisake darśana tathā pūjanārcana karane se mahāpāpa bhī dūra ho jāyā karate haiṃ

6.2-4.40-2

bhīma śaṃkara se samutpanna bhīmeśvara nāma vālā upaliṃga hai jo ki sahya nāmaka parvata para vikhyāta hai aura bahuta bhārī bala kā pradāna karane vālā hai

6.2-4.41-2

mallikā sarasvatī nadī ke taṭa para nāgeśvara jyotirliṃga se udbhava prāpta karane vālā bhūteśvara nāmaka śiva kā upaliṃga hai jisake kevala darśana mātra se hī pāpoṃ se chuṭakārā ho jātā hai

6.2-4.42-2

śrī rāmeśvara bhagavān se utpanna hone vāle gupteśvara tathā ghuśmeśa śambhu ke jyotirliṃga se utpanna vyāghreśvara upaliṃga hai

6.2-4.43-2

he dvijagaṇoṃ ! aba yaha maiṃne āpa logoṃ ke sāmane jyotirliṃgoṃ ke samīpastha upaliṃgoṃ kā varṇana kiyā hai jinake darśana kā bhī mahān puṇya evaṃ phala hotā hai aura samasta pāpa chūṭa karate haiṃ evaṃ sampūrṇa manoratha pūre ho jāte haiṃ

6.2-4.44-2

he ṛṣiśreṣṭho ! ye varṇita sabhī upaliṃga bahuta hī prasiddha haiṃ aura mukhya rūpa se kahe gaye haiṃ | isake anantara aba anya vikhyāta liṃgoṃ kā varṇana bhī karatā hūm̐ jise āpa loga śravaṇa kareṃge