Shivapurana 7.21

Śivapurāṇa (complete text) 7.21

Language: Sanskrit

7.21.1

śrī sanatkumāra jī ne kahā-mithyā śāstrameṃ pravṛtti rakhane vālā puruṣa dvijihva nāmaka narakameṃ jātā hai ora vahām̐ jīva ke samāna ādhe kosa taka phaile hue haloṃ se pīr̤ita hotā hai

7.21.1-2

jo atyanta krūra svabhāva vālā puruṣa apane mātā-pitā ko lalakāratā hai | tathā guruko phaṭakāra detā hai vaha vahām̐ kīr̤oṃ se pūrṇa viṣṭhā mukhameṃ bharakara pīṭā jātā hai

jo śiva ke mandira-bāga-bāvar̤ī tathā kūpako tor̤ate haiṃ yā sarovara ko naṣṭa karate haiṃ athavā aise sthāna kā nāśa kiyā karate haiṃ jahām̐ manuṣya ramaṇa karate haiṃ kimbā kisī brāhmaṇa ke sthāna ko naṣṭa bhraṣṭa karate haiṃ ve pralaya kāla taka naraka kī agni meṃ par̤e rahā karate haiṃ

7.21.4-5

jo manuṣya kāma krīr̤ā ke madameṃ ḍūbe hue udvarttana (ubaṭana) snāna-pāna-anna-bhojana krīr̤ā ora maithuna tathā dyūta karate haiṃ ve aneka taraha ke kolhū ke ghora utpīr̤ina se vahām̐ naraka meṃ kleśita kiye jāyā karate haiṃ ora pralayake samaya paryanta naraka kī mahāgni meṃ par̤e hue duḥkha bhogate rahate haiṃ

7.21.6

jo parāī strī ke sātha bhoga karate haiṃ ve vahām̐ naraka meṃ usī prakāra se tār̤ita kiye jāte haiṃ | lohe kī saṃtapta strī se unheṃ āliṃgana karāyā jātā hai jisase unakā sārā śarīra jhulasā jātā hai

7.21.7

pūrva ke āra ākāra vāle puruṣa saba ora se jalate lagane lagate haiṃ ora vyabhicāriṇī kā bar̤e bega se āliṃgana karake rote jāte haiṃ

7.21.8

ye śṛṇvaṃti satāṃ niṃdāṃ teṣāṃ karṇaprapūraṇam agnivarṇairbhayaḥ kīlaistaptaistāmrādinirmitaiḥ

7.21.9

trapusīsārakūṭādibhiḥ kṣīreṇa ca punaḥ punaḥ sutaptatīkṣṇatailena vajralepena vā punaḥ

7.21.10

kramādāpūrya karṇāṃstu narakeṣu ca yātanāḥ anukrameṇa sarveṣu bhavantyetāḥ samatataḥ

7.21.11

sarvendriyāṇāmapyevaṃ kramātpāpena yātanāḥ bhavanti ghorāḥ pratyekaṃ śarīreṇa kṛtena ca

7.21.12

sparśadoṣeṇa ye mūḍhāḥ spṛśaṃti ca parastriyam teṣām̐ karo'gnivarṇābhiḥ pāṃsubhi, pūryate bhṛśam

7.21.13

teṣāṃ kṣārādibhiḥ sarvaiḥ śarīramanulipyate yātanāśca mahākaṣṭāḥ sarveṣu narakeṣu ca

7.21.14

kurvanti pitrobhṛkuṃṭi karanetrāṇi ye narāḥ vaktrāṇi teṣāṃ sāṃtāni kīryate śaṃkubhirdṛḍham

7.21.8-2

jo yahām̐ satpuruṣoṃkī nindā kiyā karate haiṃ unake vahām̐ naraka meṃ āgake tulya tapta lohe tathā tāmekī kīloṃse kāna bhara diye jāte haiṃ

7.21.6-10

isake anantara rāṃga aura pītala galākara jala-dūdha yā tapta teja telase kimbā bajra lepase kramaśaḥ kānoṃ ko bharakara yaha atyanta vedanā sabhī narakoṃ meṃ kramase dī jātī hai

7.21.11-2

isītaraha sampūrṇa indriyoṃke dvārā kiye gaye pāpoṃ se tathā pratyeka śarīra ke aṃgoṃse kiye gaye pāpoṃ ke krama ke anusāra narakameṃ bahuta sakhta yātanā milatī hai

7.21.12-13

jo puruṣa kevala mūr̤hatā vaśa sparśake doṣase hī parāī strī kā sparśa hātha se kiyā karate haiṃ unane hātha agni ke samāna santapta lāla dhūli se bharakara jalāye jāte haiṃ aura unakā sampūrṇa śarīra garma rākha ādise lipta kiyā jātā hai | isa taraha sabhī narakoṃ meṃ bahuta hī kaṣṭadāyaka pīr̤ā dī jātī hai

7.21.14-2

jo manuṣya saṃsārameṃ apane mātā-pitā ko hātha yā āṃkheṃ dikhāyā karate haiṃ unake muṃha ūpara taka dṛr̤hatā ke sātha kīloṃ se bhara diye jāte haiṃ

7.21.15

yairindrayairnarā ye ca vikurvaṃti parastriyam indriyāṇi ca teṣām̐ vai vikurvaṃti tathaiva ca

7.21.16

paradārāṃśca paśyanti lubdhāḥ stabdhena cakṣuṣā sūcībhiścāgnivarṇābhisteṣāṃ netraprapūraṇam

7.21.186

narakoṃ ke kaṣṭoṃ kā varṇana

7.21.17

kṣārādyaiśca kramātsarvā ihaiva yamayātanāḥ bhavanti muniśārdūla satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ

7.21.18

devāgniguruviprebhyaścānivedya prabhuṃjate lohakīlaśataistaptaistajjihvāsyaṃ ca pūryate

7.21.16-2

ye devārāmapuṣpāṇi lobhātsagṛhya pāṇinā jighranti ca narā bhūyaḥ śirasā dhārayanti ca

7.21.20

āpūryate śirasteṣāṃ taptairlohasya śakubhiḥ nāsikā vātibahulestataḥ kṣārādibhirbhṛśam

7.21.21

ye niṃdanti mahātmāna vācakaṃ dharmadeśikam devāgnigurubhaktāṃśca dharmaśāstraṃ ca śāśvatam

7.21.22

teṣāmurasi kaṇṭhe ca jihvāyāṃ daṃtasandhiṣu tālunyoṣṭha nāsikāyām̐ mūrdhni sarvāṃgasandhiṣu

7.21.23

agnivarṇāstu taptāśca triśākhā lohaśaṃkavaḥ ākhidyate ca bahuśaḥ sthāneṣveteṣu mudgaraiḥ

7.21.15-2

jisa apanī indriyoṃ se manuṣya parāīstrīko dūṣita kiyākarate haiṃ unakī vahī indriya vikṛta hojātī hai

7.21.16-3

rūpake lālacī jo puruṣa caṃcala netroṃ se parāī strīko dekhate haiṃ unake netra naraka meṃ agni ke samāna lāla garma suīyoṃse tathā garma rākhase bhara diye jāte haiṃ

7.21.17-2

he śreṣṭha munivara ! naraka meṃ isa prakārase yamarājake dvārā dī huī yātanāyeṃ prāpyahotī hai-yaha sarvathā akṣaraśā satya hai-isameṃ kucha bhī sandeha nahīṃ hai

7.21.18-2

jo puruṣa devatāagni-guru aura brāhmaṇoṃ ko diye binā hī svayaṃ khā lete haiṃ, unakī jībha aura mum̐ha lohe kī saiṃkar̤oṃ kīloṃ se bhara diye jāte haiṃ

7.21.16-20

jo manuṣya devatā aura bāgake puṣpoṃ ko hātha se lekara sūṃghate haiṃ aura phira śira para dhāraṇa kara lete haiṃ unakā śira tapta lohe kī kīloṃse ṭhokā jātā hai aura unakī nāsikā meṃ garma rākha ādi bharadī jāyā karatī hai

7.21.21-22-23

jo puruṣa mahātmā-dharmātmā-upadeśaka-devatā-agni-guru aura bhaktoṃkī tathā sanātana dharmakī evaṃ dharmaśāstrakī nindākarate haiṃ unake hṛdaya, kaṃṭha tathā jihvā meṃ tathā dām̐toṃ kī sandhiyoṃ meṃ, tālu meṃ, oṭhoṃ meṃ, nāsikā meṃ, mastaka meṃ tathā samasta aṃgoṃ ke jor̤oṃ meṃ agni ke tulya tapta tīna śikhā vālī kīleṃ mudgaroṃ se ṭhoka dī jātī haiṃ

7.21.24

tataḥ kṣāreṇa dīptena pūryate hi samaṃtataḥ yātanāśca mahatyo vai śarīrasyāti sarvataḥ

7.21.25

aśeṣanarakeṣveva kramanti kramaśa punaḥ ye gṛhṇanti paradravyaṃ padbhyāṃ vipraṃ spṛśaṃti ca

7.21.26

śivopakaraṇaṃ gāṃ ca jñānādilikhitaṃ ca yat hastapādādibhisteṣāmāpūryate samaṃtataḥ

7.21.27

narakeṣu ca sarveṣu vicitrā bahuyātanāḥ bhavanti bahuśaḥ kaṣṭāḥ pāṇipādesamudbhavāḥ

7.21.28

śivāyatanaparyante devārāmeṣu kutracit samutsṛjati ye pāpāḥ purīṣaṃ mūtrameva ca

7.21.29

teṣāṃ śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ cūrṇyate lohamudgaraiḥ sūcībhiragnivarṇābhistathā tvāpūryate punaḥ

7.21.24-2

isake paścāt jalatī huī rākhase samasta aṃga meṃ lepana kiyā jātā hai jisase sampūrṇa śarīrameṃ pūrī yātanā hotī hai

7.21.25-2

jo koī parāye dhana ko le lete haiṃ tathā pairoṃse brāhmaṇa ke śarīra kā sparśa karate haiṃ ve krama se sabhī narakoṃ meṃ jākara pūrī yātanā bhogate haiṃ

7.21.24-3

jo śiva yā kisī bhī devatā kī pūjā kī vastuoṃ ko, gāyako mathā jñāna ke lekha evaṃ jñānapūrṇa grantha ko pairoṃ se chūte haiṃ unake hātha paira ādi kīloṃ se ṭhoke jāte haiṃ

7.21.27-2

unako anya sabhī narakoṃ meṃ jākara hātha-pairoṃ kī bahuta kar̤ī yātanāyeṃ bhoganī par̤atī haiṃ jinase atyanta kaṣṭa hotā hai

7.21.28-29

jo pāpātmā puruṣa śiva-mandira kī sīmā meṃ devodyāna meṃ kisī bhī sthāna para mala yā mūtra kā tyāga kiyā karate haiṃ unakī aṇḍale sahita upasthendriya lohe ke mudgaroṃ se pīsī jātī hai tathā agnike samāna tapta suiyoṃse pīsī jātī hai

7.21.161

tataḥ kṣāreṇa mahatā tīvreṇa ca punaḥ punaḥ narakoṃ ke kaṣṭoṃ kā varṇana

7.21.30

drutena pūryate gāḍhaṃ gude śiśne ca dehipaḥ

7.21.31

manā sarvendriyāṇām̐ ca yasmād duḥkhaṃ prajāyate dhane satyapi ye dānaṃ na prayacchanti tṛṣṇayā

7.21.32

atithi cāvamanyaṃte kāle prāpte gṛhāśrame tasmātte duṣkṛtaṃ prāpya gacchanti niraye'śucau

7.21.33

ye'nnaṃ datvā hi bhujati na śvabhyaḥ saha vāyasauḥ teṣāṃ ca vivṛtaṃ vaktraṃ kīlakadvayatāḍitam

7.21.34

kṛmibhiḥ prāṇibhiścograirlohatuṇḍaiśca vāyasauḥ upadravairbahuvidhairugrairaṃtaḥ prapīḍyate

7.21.35

śyāmaśca śabalaścaiva yamamārgānurodhakau yo stastābhyāṃ prayacchāmi tau gṛhṇītāmimaṃ balim

7.21.36

ye vā varuṇavāyavyāyāmyā nairṛtyavāyasāḥ vāyasāḥ puṇyakarmāṇaste pragṛhṇantu me balim

7.21.37

śivamabhyarcya yatnena hutvāgnau vidhipūrvakam śaivairmantrairbaliṃ ye ca dadante na ca te yamam

7.21.30-2

isake anantara usa pāpīkī gudā aura liṃgameṃ bahuta hī garma rākha yā khārī bastu bhara dījātī hai

7.21.31-32

isameṃ unheṃ aisī tīvravedanā hotī hai ki jisase mana tathā samasta indriyoṃ ko bar̤āhī adhika kaṣṭahotā hai | jo manuṣya apane pāpa dhana hone parabhī tṛṣṇā yā kṛpaṇatāse bilkula dāna nahīṃ kiyā karate haiṃ aura samayapara gharameṃ āye hue atithikā tiraskāra dete haiṃ isase unheṃ bar̤ābhārī pāpalagata| hai aura usa pāpase ve naraka meṃ jāte haiṃ

7.21.33-2

jo kutte aura kākoṃko bali na dekara svayaṃ bhojanakara lete haiṃ unakā kaṃṭha aura mukha donoṃ kīloṃ ke dvārā nār̤ita kiye jāte haiṃ

7.21.34-2

aise pāpī prāṇī kīr̤e, hiṃsaka jantu, loheke samāna sakhta coṃca vāle kākoṃse pīr̤ita hote haiṃ aura anya aneka upadravoṃ se khūba hī narakameṃ satāye jāte haiṃ

7.21.35-36-37

yamarāja ke śyāma aura sabala nāma vāle do śvāna haiṃ jo unake mārga ko rokā karate haiṃ-maiṃ una donoṃ ko bali samarpita karatā hūm̐-ve donoṃ ina bali ko grahaṇa kareṃ | isa prakāra se hī jo paścima-vāyavya diśāke tathā uttara-naiṛtya diśāke puṇyātmā kahe haiṃ ve merā balidāna grahaṇa kareṃ jo yatna pūrvaka śiva kī pūjā kara aura vidhi sahita agnise havana karake śiva mantroṃ dvārā balidāna kiyā karate haiṃ ve phira yamarāja kā mukha nahīṃ dekhate haiṃ

7.21.38

paśyaṃti tridivaṃ yāṃti tasmāddadyāddine maṇḍalaṃ caturastraṃ tu kṛtvā gaṃdhādivāsitam

7.21.36-2

dhanvantaryarthamīśānyāṃ prācyāmiṃdrāya ni kṣipet yāmyāṃ yamāya vāruṇyā sudakṣomāya dakṣiṇe

7.21.40

pitṛbhyastu vinikṣipya prācyāmaryamaṇa tataḥ dhātuścaiva vidhātuśca dvāradeśe vinikṣipet

7.21.41

śvabhyaśca śvapatibhyaśca vayobhyo vikṣiped bhuvi devaḥ pitṛmanuṣyaśca pretairbhūtaiḥ saguhyakaiṃ

7.21.38-36

vayobhiḥ kṛmikīṭaiśca gṛhasthaścopajīvyate svāhākāraḥ svadhākāro vaṣaṭkārastṛtīyakaḥ aisā vidhāna nitya niyamase karane vāle loga sīdhe svarga loka ko hī cale jāte haiṃ | isaliye pratidina cāra hāthakā maṇḍala banākara use gandhākṣatādise sugandhita kare | phira īśānadiśāmeṃ dhanvantari vaidya aura pūrvadiśā meṃ indradevako balidānadeve | uttarameṃ yamako aura paścimameṃ sudakṣomako tathā dakṣiṇameṃ pitaroṃko balideve

7.21.40-2

prācya diśāmeṃ sūryako bhāga deve-dvāra deśameṃ dhātā tathā vidhātāko bhāga deve

7.21.41-42

śvānoṃke liye tathā śvapatiyoṃ ke vāste evaṃ pakṣiyoṃ ke liye jo bhāga denā hai use bhūmi para hī rakha denā cāhiye | devoṃse pitara aura manuṣyoṃ se preta-bhūtoṃ se guhyakoṃ se pakṣī kṛmikīṭoṃse gṛhasthī manuṣya upajīvita hote haiṃ

7.21.43

haṃtakārastathaivānyo dhenvāḥ stanacatuṣṭhayama svahākāraṃ stane devāḥ svadhāṃ ca pitarastathā

7.21.44

vaṣaṭkāraṃ tathaivānye devā bhūteśvarāstathā narakoṃ ke kaṣṭoṃ kā varṇana haṃtakāraṃ manuṣyāśca pibaṃti satataṃ stanam

7.21.45

yastvetāṃ mānavī dhenuṃ śraddhayā hyanupūrvikās karoti satata kāle sāgnitvāyīpakalpyate

7.21.46

yastāṃ jahāti vā svasthastāmisre sa tu majjati tasmāddatvā bali tābhyo dvārasthaścitayetkṣaṇam

7.21.47

kṣudhārtamatithiṃ samyagekagrāmanivāsinam bhojayettaṃ śubhānnena yathāśaktyātmabhojanāt

7.21.48

atithiyasya bhagnāśo gṛhātpratinivartate sa tasmai duṣkṛtaṃ datvā puṇyamādāya gacchati

7.21.46-2

tato'nnaṃ priyamevāśnannaraḥ śṛṅkhalavāppunaḥ jihvāvegena viddho'nnaṃ ciraṃ kāla sa tiṣṭhati

7.21.43-44

svāhākāra-svadhākāra-vaṣaṭkāra tathā hantakāra ye cāroṃ gāyakoṃ stanoṃ meṃ rahate haiṃ | isa stana meṃ se devatā svāhākāra ko-pitṛgaṇa svadhā ko-devatā vaṣaṭko aura bhūteśvara bhī isī ko evaṃ manuṣya hantakāra ko nirantara pāna karate haiṃ

7.21.45-2

jo manuṣya gāya ko śraddhāke sātha nirantara samaya para svabhojana detā hai usakī kalpanā sāgnitva kī jātī hai

7.21.46-3

jo gāya ko tyāga detā hai, vaha asvastha rahatā hai aura tāmisra nāmaka naraka meṃ jāyā karatā hai isaliye ina uparyukta sabako bali dekara eka kṣaṇa ke lie apane dvāra para sthita hokara vicāra karanā cāhiye

7.21.47-2

pratyeka manuṣya kā parama āvaśyaka kartavya hai ki pratidina yathāśakti apane bhojanameṃ se kisī eka bhūkhe abhyāgata ko yā kisī bhī grāmake nivāsīko savidhi śreṣṭha annase bhojana karāve

7.21.48-2

jisake gharameṃ koī abhyāgata nirāśa lauṭajātā hai vaha usa gṛhasthī ko pāpakā puñja pradāna samasta puṇya ke sañcaya ko lekara calā jāyā karatā hai

7.21.46-4

abhyāgata ke nirāśa ho lauṭajāne para jo svayaṃ bhojana karatā hai aura svāda liyā karatā hai vaha bahuta samaya taka śṛṅkhalāyukta jībha ke vega se viṃdhā huā rahatā hai

7.21.50

yatastanmāṃsamuddhṛtya tilamātrapramāṇataḥ khādituṃ dīyate teṣāṃ bhittvā caiva tu śaśoṇitam

7.21.51

niḥśeṣataḥ kaśābhistu pīḍyate kramaśaḥ punaḥ bubhukṣayātikaṣṭaṃ hi tathā cātipipāsayā

7.21.52

evamādyā mahāghorā yātanāḥ pāpakarmaṇām ante yatpratipannaṃ hi tatsaṃkṣepeṇa saśṛṇu

7.21.53

yaḥ karoti mahāpāpaṃ dharmaṃ carati vai laghu dharmaṃ gurutaraṃ vāpi tathābasthe tayoḥ śṛṇu

7.21.54

sukṛtasya phalaṃ noktaṃ gurupāpaprabhāvataḥ na minoti sukhaṃ tanna bhogairbahubhiranvitaḥ

7.21.55

tathodvigno'tisaṃtapta na bhakṣyairmanyate sukham abhāvavāṃdagrato'nyastha pratikalyaṃ dine dine

7.21.56

pumānyo gurudharmā'pi sopavāsī yathā gṛhī vittavānna vijānāti pīḍāṃ niyamasaṃsthitaḥ

7.21.57

tāni pāpāni ghorāṇi santi yaiśca naro bhuvi śatadhā bhedamāpnoti girivajrahato yathā

7.21.50-51

naraka meṃ aise pāpātmā prāṇī ke jībhake māṃsa ko ucela kara tila bhara pramāṇa ke jantuoṃ ko khāneko diyā jātā hai | phira usake rudhirako bhedana karake sāre śarīrako kramaśaḥ pīr̤ita evam tār̤ita kiyājātā hai | taba usa prāṇī se bhūkha-pyāsake kāraṇa atyanta kaṣṭake sātha calājātā hai