Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.4

Śivapurāṇa (complete text) 7.4

Language
Sanskrit

7.4.1

ṛṣiyoṃne kahā-he sūtajī ! āpake bacana sunakara hama sabako atyanta ānanda huā hai | aba āpa kṛpākara usī parama śreṣṭha vratako prīta-pūrvaka vistārase kahie

7.4.2

he sūtajī ! isa saṃsārameṃ sarva prathama yaha vrata kisane kiyā thā aura ajñānase bhī isa śreṣṭha vratako karanese kyā phala prāpta hotā hai ? kṛpākara yahasaba batāiye

7.4.3

sūtajīne kahā-he ṛṣigaṇa ! isa sambandha meṃ maiṃ eka parama prācīna tathā samasta pāpoṃkā nāśaka niṣādakā ākhyāna tumako sunatā hūm̐

7.4.4

bahutapahile purānesamayameṃ gurudruha nāmase vikhyāta, bahu kuṭumbī aura atibalavān ekabhīla banameṃ rahākaratā thā joki sarvadā hatyā ādi karane ke burese bure karmoṃmeṃ tatpara rahatā thā

7.4.115

usakā yaha nitya śivarātri māhātmya varṇana

7.4.5

kā kāma thā ki banameṃ mṛgoṃkī śikāra kare aura vahām̐ āte-jāte logoṃke dhanakā apaharaṇa kare

7.4.6

usane apane bacapanase lekara yuvāvasthātaka koī bhī śubha karma kabhī nahīṃ kiyā aura isī rītise vanameṃ rahate huai usa durātmākā bahuta samaya vyatīta ho gayā

7.4.7

isa taraha rahate hue use śubha mahāśivarātrikā samaya ā gayā kintu usa duṣṭa buddhiko isa parama pāvana dinakā kucha bhī jñāna nahīṃ huā

7.4.8

etasminsamaye bhillo mātrā pitrā striyā tathā prārthitaśca kṣudhāviṣṭairbhakṣyaṃ dehi vanecara

7.4.9

iti saṃprārthitaḥ so'pi dhanurādāya satvaram jagāma mṛgahiṃsārthaṃ babhrāma sakalaṃ vanam

7.4.10

daivayogāttadā tena na prāptaṃ kiñcadeva hi astaṃ prāptastadā sūryaḥ sa vai duḥkhamupāgataḥ

7.4.11

kiṃ karttavyaṃ kva gantavyaṃ na prāptaṃ me'dya kiṃcana bālaśca ye gṛhe teṣāṃ kiṃ pitrośca bhaviṣyati

7.4.12

madīyaṃ vai kalatraṃ ca tasyāḥ kiñcid bhaviṣyati kiñcid gṛhītvā hi mayā gantavyaṃ nānyathā bhavet

7.4.13

itthaṃ vicārya sa vyādho jalāśayasamīpagaḥ jalāvataraṇaṃ yatra tatra gatvā svayaṃ sthitana

7.4.14

avaśyamatra kaścidvai jīvaścaivāgamiṣyati taṃ hatvā svagṛhaṃ prītyā yāsyāmi kṛtakāryakaḥ

7.4.8-2

usī samaya usake mātā-pitā aura patnīne usase kahā-hama bhūkhase atyantahī vyākula horahe haiṃ,hamako kahīṃse bhojana do

7.4.9-10

mātā-pitā aura patnīkī isa bātako sunakara vaha apanā dhanuṣa uṭhākara śīghrahī mṛga mārane ke liye ghora vanameṃ gayā aura cāroṃ aura bahuta ghūmā-phirā kintu daivayoga se usadina use kucha śikāra nahīṃ milī | jaba sūrya astācalagāmī hogae to use bar̤ī cintā huī aura vaha atyanta duḥkhita huā

7.4.11-2

usane banameṃ socā-kyā karūṃ aura aba kahām̐ jāūṃ ? khedakī bāta hai ki āja mujhe kuchabhī bhojanakāsādhana nahīṃ milā hai | maiṃ apane mātā-pitāora putra patnīko kyā khilāūm̐gā?

7.4.12-2

merī strī garbhavatī hai ataḥ usake liye avaśyahī kucha khānekī vastu lejānā āvaśyaka hai | ataḥ aba maiṃ bhojanakā sāmāna liye binā gharako nahīṃ vāpisa lauṭūṃgā

7.4.13-2

aisā vicāra karake vaha bhīla eka sarovarake taṭapara jākara baiṭha gayā

7.4.14-2

usane socā yaha jalapīnekā ghāṭa hai isaliye yahām̐ avaśya hī koī na koī jīva āvegā usakā vadha karake saphala hokara hī ānandase gharameṃ jāūṃgā

7.4.15

iti matvā sa vai vṛkṣamekaṃ vilvemisaṃjñakam samāruhya sthitastatra jalamādāya bhillakaḥ

7.4.16

kadā yāsyati kaścidvai kadā hanyāmahaṃ punaḥ iti buddhiṃ samāsthāya sthito'sau kṣuttṛṣānvitaḥ

7.4.17

tadrātrau prathame yāme mṛgī tvekā samāgata tṛṣārtā cakitā sā ca protphālaṃ kurvatī tadā

7.4.18

tāṃ dṛṣṭvā ca tadā teda tadvadhārthamatho śaraḥ saṃhṛṣṭena drutaṃ bāṇaṃ dhanuṣi sve hi saṃdadhe

7.4.19

ityevaṃ kurvatastasya jalaṃ bilvadalāni ca patitāni hyadhastatra śivaliṃgamabhūttataḥ

7.4.20

yāmasya prathamasyaiva pūjā jātā śivasya ca tanmahimnā hi tasyaiva pātakaṃ galitaṃ tadā

7.4.21

tatratyaṃ caiva tacchabdaṃ śrutvāṃ sā hariṇī bhiyā vyādhaṃ dṛṣṭvā vyākula hi tacanaṃ cedamavratīt

7.4.15-2

vaha bhīla apane dilameṃ esā vicāra karake jala lekara eka belake vṛkṣa para car̤ha gayā ora vahām̐ baiṭhagayā

7.4.16-2

kaba koī jīva āve aura kaba maiṃ use mārūm̐-yahī manameṃ vicāra karake bhūkhā-pyāsā vaha bhīla vahāṃ pratīkṣā meṃ sthita ho gayā

7.4.17-2

jaba rātrikā prathama prahara ho gayā to eka hiranī pyāsase vecaina hokara hām̐patī huī vahām̐ āī

7.4.117

he viṣṇudeva ! usī mṛgīko dekhakara usa vyādhako nahuta prasannatā huī aura usane hiranīko śivarātri māhātmya varṇana

7.4.18-2

māraneke lie turanta hī dhanuṣapara bāṇa car̤hā liyā

7.4.19-2

dhanuṣa aura tīra ko sādhaneke prayatnameṃ unake hāthase belapatra aura jala nīce giragaye jahām̐ki eka śivakā jyotirliṅga sthāpita thā

7.4.20-2

isa taraha se anajāne hī usake dvārā anāyāsa bhagavān śivake prathama praharakā arcana ho gayā | isa mahārātri meṃ śiva-pūjanake prabhāvase usake samasta pāpoṃkā kṣaya ho gayā

7.4.21-2

usake dhanuṣakī dhvaniko sunakara aura bhīlako vadhake liye prastuta dekhakara vaha hiranī atyanta bhayabhīta hokara usase kahanī lagī

7.4.22

kiṃ kartumicchasi vyādha satyaṃ vada mamāgrataḥ tacchrutvā hariṇīvākyaṃ vyādho vacanamabravīt

7.4.23

kuṭumba kṣudhitaṃ me'dya hatvā tvaṃ tarpayāmyaham dāruṇaṃ tadvacaḥ śrutvā dṛṣṭvā taṃ durddharaṃ khalam

7.4.24

kiṃ karomi kva gacchāmi hyupāyaṃ racayāmyaham ittha vicārya sā tatra vacana cedamabravīt

7.4.25

manmāṃsena sukhaṃ te syāddehasyānarthakāriṇaḥ adhikaṃ kiṃ mahatpuṇyaṃ dhanyāhaṃ nātra saṃśayaḥ

7.4.26

upakārakarasyaiva yatpuṇyaṃ jāyate tviha tatpuṇyaṃ śakyate naiva vaktuṃ varṣaśatairapi

7.4.27

paraṃ tu śiśavau me'dya vartante svāśrame'khilāḥ bhaginyau tānsamapyaiva prāyāsye svāmine'thavā

7.4.28

na me mithyāvacastvaṃ hi vijānīhi vanecara āyāsyeha punaścāhaṃ samīpa te na saśayaḥ

7.4.22-2

hiranīne kahā-he vyādha ! tumhārī kyā karanekī icchā hai ? mere sāmane apanā satya vicāra pragaṭa karo, mṛgīkī isa bātako sunakara vaha bhīla kahane lagā

7.4.23-2

vyādhane kahā-āja merā samasta kuṭumba bhūkhā hai, tujhe mārakara apane parivāra vāloṃke prāṇoṃkī rakṣā karūm̐gā | bhīlake isa uttara ko sunakara aura bhīṣaṇa vyādha ke svarūpa ko dekhakara hiranī apane mana meṃ socane lagī

7.4.24-2

isa prāṇoṃkī bādhākā samaya upasthita hojāneparamaiṃ kahām̐ jāūṃ aura kyā karūṃ ! acchā koī upāya racatā hūm̐-aisā manameṃ vicārakarake usane kahā-

7.4.25-2

mṛgīne kahā-āja mahān anartha karanevāle isamere śarīra se yadi āpako sukhamile to merā isase adhika aura kyā mahān puṇya ho sakatā hai | maiṃ āja binā kisī saṃdehake niścaya hī bar̤ī bhāgyaśālinī hūm̐

7.4.26-2

isalokameṃ upakāra karanevāle prāṇikā jitanā puṇya hotā hai usakā varṇana eka sau varṣa meṃ bhī nahīṃ kiyā jā sakatā hai

7.4.27-2

kintu kevala yahī prārthanā haiki isa samaya mere sababacce apane sthānameṃ akele haiṃ maiṃ unheṃ apanī bhaginī athavā svāmīke pāsa sauṃpakara turanta āpake samīpa meṃ ā jāūṃgī

7.4.28-2

he vanacara ! āpa mere isa vacanako asatya mata mānanā, maiṃ tumhāre pāsa niścaya hī āūṃgī-isameṃ kucha sandeha nahīṃ

7.4.29

sthitā satyena dharaṇī satyenaiva ca vāradhiḥ satyena jaladhārāśca satye sarvaṃ pratiṣṭhitam

7.4.30

ityukto'pi tathā vyādho na mene tadvaco yadā tadā suvismitā bhītā vacana sābravītpunaḥ

7.4.31

śṛṇu vyādhapravakṣyāmi śapatha hi karomyaham agaccheyaṃ yathā te na samīpa svagṛhādgatā

7.4.32

brāhmaṇo vedavikretā sandhyāhīnastrikālakam striyaḥ svasvāmino hyājñāṃ ullaṃghya kriyānvitaḥ

7.4.33

kṛtaghne caiva yatpāpaṃ yatpāpa vimukhe hareḥ drohiṇaścaiva yatpāpaṃ yatpāpaṃ dharmalaṃghane

7.4.34

viśvāsaghātake yacca tathā vai chalakartari tena pāpena limpāmi yadyaha nāgame punaḥ

7.4.35

ityādyanekaṃśapathaṃ mṛgī kṛtvā sthitā yadā tadā vyādhaḥ sa viśvasya gaccheti gṛhamabravīt

7.4.36

mṛgī hṛṣṭā jalaṃ pītvā gatā svāśramamaṇḍalam tāvacca prathamo yāmastasya nidrāṃ vinā gata

7.4.29-2

satyake prabhāvase yaha bhūmi sthita hai aura satya hī se sāgara tathā jala śivarātri māhātmya varṇana dhārā sthita hai, niṣkarṣārtha yahī hai ki satyameṃ sabhī kucha sthita hai

7.4.30-2

sūtajī ne kahā-usa hiranīkī aisī prārthanā sunakara bhī vyādhane nahīṃ mānā to vaha ati āścaryānvita hokara bahuta ḍara gaī aura usane phira kahā

7.4.31-2

mṛgīne kahā-he vyādha maiṃ jo bhī kucha nivedana karatī hūm̐ use āpa suno maiṃ āpake samakṣameṃ śapatha khākara kahatī hūm̐ ki maiṃ apane bacanakāpālana avaśya karūṃgī arthāt maiṃ avaśya hī vāpisa āūṃgī

7.4.32-33-34

vedoṃ ke becane vāle aura trikālameṃ sandhyā na karanevāle brāhmaṇakojo pāpahotā hai tathā kāmoṃ meṃ āsakta huī striyoṃ ko apanī svāmī kī ājñāke ullaṃghana meṃ jo pāpa hotā hai evaṃ viśvāsa ghāta karane vāle-kṛtaghnī-chala karane vāle aura śivase vimukha rahane vāleko jobhī pāpa hotā hai aura dharmako tor̤ane vāle ko jobhī pātaka lagatā hai maiṃ bhī usī pāpakī bhāginī hoūṃgī yadi maiṃ kahakara āpake pāsa lauṭakara vāpisa na āūṃ

7.4.35-2

isa taraha bahuta sī śapatha khākara vaha jaba sthita huī to vyādhane hiranī se kahā, maiṃ viśvāsa karatā hūm̐ tū calī jā

7.4.36-2

isake paścāt jaba taka vaha hiranī jala pīkara prasanna ho apane sthānako gaī taba taka prathama prahara vinā nīṃda liye usa vyādhakā vyatīta ho gayā

7.4.37

tadīyā bhaginī yā vai mṛgī ca paribhāvitā tasyā mārga vicinvanto hyāṃjagāma jalārthinī

7.4.38

tāṃ dṛṣṭvā ca svayaṃ bhillo'kārṣīd vāṇasya karṣaṇam pūrvavajjalapatrāṇi patitāni śivopari

7.4.39

yāmasya ca dvitīyasya tena śambhormahātmanaḥ pūjā jātā prasaṃgena vyādhasya sukhadāyinī

7.4.40

mṛgī sā prāha taṃ dṛṣṭvā kiṃ karoṣi vanecara pūrvavatkathitaṃ teva tacchrutvāhaṃ mṛgī punaḥ

7.4.41

dhanyā'haṃbrūyataṃ vyādha saphalaṃ dehadhāraṇam anityena śarīreṇa hyupakāro bhaviṣyati

7.4.42

parantu mama bālāśca gṛhe tiṣṭhanti cārbhakāḥ bhartre tāṃśca samapyaiva hyāgamiṣyāmyahaṃ punaḥ

7.4.37-2

isake uparānta mṛgīkī eka dūsarī bahina usakī khoja karane huī jalapīneko vahām̐ ā pahum̐cī

7.4.38-2

isa dūsarī hiranī ko dekhakara bhīlane isakā vadha karaneke lie phira jyoṃ hī dhanuṣa khīṃcā ki usake hāthase punaḥ pūrvavat belapatra aura jala śiva liṃga para gira par̤e

7.4.39-2

yaha isa prakārase dvitīya praharakā śivārcana vyādha kā anajāne hī susampanna ho gayā jo ki mahān sukha denevālā hotā hai

7.4.40-2

usa samaya vaha hiranī bhīlako dekha kara kahane lagī-yaha āpa kyā karanā cāhate haiṃ ? vyādha ne pūrvavat usake vadha karane kā uttara diyā | yaha sunakara mṛgī kahane lagī

7.4.41-42

mṛgīne kahā-he vyādha maiṃ parama dhanya hūm̐, merā yaha śarīra dhāraṇa karanā āja saphala ho gayā kyoṃki isa nāśavān mere śarīra se āpakā upakāra hogā-parantu kevala choṭīsī prārthanā yahī hai ki mere bacce saba ekākī ghara para merī pratīkṣāmeṃ hoṃge, maiṃ unheṃ apane svāmīke supurda kara āūṃ aura phira āpake samīpa bahuta śīghra vāpisa ātī hūm̐

7.4.43

tvayā coktaṃ na manye'haṃ hanmi tvāṃ nātra saṃśayaḥ tacchrutvā hariṇī prāha śapathaṃ kurvatī hare

7.4.44

śṛṇu vyādha pravakṣyāmi nāgaccheyaṃ punaryadi vācā vicalito yastu sukṛtaṃ tena hāritam

7.4.45

pariṇītāṃ striyaṃ hitvā gacchatyanyāṃ ca yaḥ pumān vedadharmaṃ samullaṃghya kalpitena ca to vrajet

7.4.46

viṣṇubhaktisamāyuktaḥ śivanindāṃ karoti yaḥ pitro kṣayāhamāsādha śūnyaṃ cauvākramediha

7.4.47

kṛtvā ca paritāpaṃ hi karoti vacanaṃ punaḥ tena pāpena limpāmi nāgaccheya punaryadi

7.4.48

ityuktaśca tathā vyādho gacchetyāha mṛgīṃ ca saḥ sā mṛgī ca jalaṃ pītvā hṛṣṭā'gacchatsvamāśramam

7.4.49

tāvad dvitīyo yāmo vai tasya nidrāṃ binā gataḥ etasminsasamaye tatra prāpte yāme tṛtīyake

7.4.121

śivarātri māhātmya varṇana ) (

7.4.43-2

bhīlane kahā yaha terā kathana maiṃ nahīṃ māna sakatā-maiṃ aba avaśyahī mārūṃgā, isameṃ kuchabhī sandeha nahīṃ hai | he hare ! yaha vyādhake vacana sunakara vaha mṛgī śapatha karatī huī kahane lagī

7.4.44-2

mṛgīne kahā-he vyādha ! yadi maiṃ vāpisa lauṭakara āpake samīpa na āūṃ to vacana ke vidhāna se merā samasta puṇya calā jāyagā

7.4.45-46

jo manuṣya apanī vivāhitā patnī kā tyāgakara anya strī se bhoga karatā haitathā jo veda vihita dharmakā ullaṃghana karake kalpita mārgakā anugamana karatā hai-jo viṣṇu bhakta banakara śiva kī nindā karatā hai, jo mātā-pitā kī dāha tithi ko binā brāhmaṇa bhojanake khālī jāne detā hai, jo dūsareko dukhaḥdekara pīche madhura bacana bolatā hai maiṃ usa pāpase lipta ho jāūṃ yadi maiṃ vāpisa lauṭakara āpake pāsa na āūṃ

7.4.47-2

sūtajī ne kahā-usa bhīla ne isa taraha śapatha pūrvaka kahane para mṛgīse kahā-'tū calī jā' | taba vaha mṛgī parama prasanna hokara jala-pāna karake apane ghara calī gaī

7.4.49-2

taba taka usa vyādha ko binā nidrā liye dūsarā prahara vyatīta ho gayā aura phira tīsare prahara ke ārambha hone para usane dekhāki ve hiraniyām̐ vāpisa nahīṃ āī haiṃ

7.4.50

jñātvā vilaṃbaṃ cakitastadanveṣaṇātapparaḥ tadyāme mṛgamadrākṣījjalamārgagataṃ tataḥ

7.4.51

puṣṭaṃ mṛgaṃ taṃ dṛṣṭvā hṛṣṭo vanacaraḥ sa vai śaraṃ dhanuṣi saṃdhāya hantuṃ taṃ hi pracakrame

7.4.52

tadaivaṃ kurvatastasya bilvapatrāṇi kānicit tatprārabdhavaśādviṣṇo patitāni śivopari

7.4.53

tena tṛtīyayāmasya tadātrau tasya bhāgyataḥ pūjā jātā śivasyaiva kṛpālutvaṃ pradarśitam

7.4.54

śrutvā tatra ca taṃ śabdaṃ kiṃ karoṣīti prāha saḥ kuṭumbārthamahaṃ hanmi tvāṃ vyādhaśceti so'bravīt

7.4.55

tacchrutvā vyādhavacanaṃ hariṇo hṛṣṭamānasaḥ drutameva ca taṃ vyādhaṃ vacanaṃ cedamabravīt

7.4.56

dhanyo'haṃ puṣṭimānadya bhavattṛptirbhaviṣyati yasyāṃgaṃ nopakārārtha tasya sarva vṛthā gatam

7.4.50-2

hiraniyoṃ ke vāpisa āne meṃ vilamba dekhakara vyādha cakita hokara unakī khoja karanemeṃ tatpara hogayā kintu usī samaya usane jalake mārgameṃ ātā huā eka hiraṇa dekhā

7.4.51-2

usa parama puṣṭa śarīra vāle hiraṇako dekhakara vyādhane apane dhanuṣa para vāṇa car̤hā liyā aura vaha usakā vadha karaneko udyata hogayā

7.4.52-2

he viṣṇudeva ! jaba usane dhanuṣa-vāṇakā sandhāna kiyā to bhāgyavaśa kucha belapatra śivake ūpara usake hāthase gira gaye | usane usa rātrimeṃ bhīlake bhāgyase tīsare praharakī śivakī pūjā sampanna hogaī | isa taraha usa vyādha para śivane apanī kṛpālutā dikhalāī thī

7.4.54-2

dhanuṣake śabdako sunakara mṛgane kahā-he bhīla ! yaha tuma kyā kara rahe ho ! vyādhane kahā-maiṃ apane kuṭumbake poṣaṇake liye tujhe māranā cāhatā hūm̐

7.4.55-2

yaha bhīlake vacana sunakara hirana paramaprasanna cittare vyādhase kahane lagā-

7.4.56-2

mṛgane kahā-maiṃ āja atiśaya dhanya bhāgya vālā hūṃ, maiṃ puṣṭi vālā hūm̐ kyoṃki mere śarīrase āpakī tṛpti hogī jisake śīrīrase dūsarekā koī upakāra nahīṃ banatā, usakā śarīra dhāraṇa karanā hī sarvathā niṣphala hai

7.4.57

yo vai sāmarthyayuktaśca nopakāraṃ karoti vai tatsāmarthya bhaved vyarthaṃ paratra narakaṃ vrajet

7.4.58

parantu bālakān svāṃśca samarpya jananī śiśūn āśvāsyāpyatha tān sarvānāgamiṣyāmyahaṃ punaḥ

7.4.59

ityuktastena sa vyādho vismato'tība cetasiḥ matāk śuddhamanā naṣṭapāpapuñjo vacobravīt

7.4.60

ye ye samāgatāścātra te te sarve tvayā yathā kathayitvā gatā hyatra nāyāntyadyāpi bandhakā

7.4.61

tvaṃ cāpi saṅkaṭe prāpto vyalīkaṃ gamiṣyasi mama saṃjīvana cādya bhaviṣyati kathaṃ mudhā

7.4.123

śivarātri māhātmya varṇana

7.4.62

śṛṇu vyātha pravakṣyāmi nānṛtaṃ vidyate mayi satyena sarva brahmāṇḍaṃ tiṣṭhatyeva carācaram

7.4.63

yasya vāṇī vyalīkā hi tatpuṇyaṃ galita kṣaṇāt tathāpi śṛṇu vai satyāṃ pratijñāṃ mama bhillaka

7.4.57-2

jisa prāṇī meṃ sāmarthya ho aura usase vaha dūsaro kī malāī nahīṃ karatā hai to usakī samastasamarthatā vyarthahī hai | aisāprāṇī paralokameṃ naraka kā gāmī hotā hai

7.4.58-2

kintu sirpha kuchakṣaṇa āpase cāhatā hūm̐ki apane bālakoṃko mātāko soṃpatehue dhīrajabaṃdhākara śīghra āpakī sevāmeṃupasthita ho sakūṃ

7.4.56-3

mṛgake isa taraha kathanase vyādhako bar̤ā āścarya huā aura śivārcanake prabhāvase kucha manakī śuddhi ho jānese tathā pāpoṃkā kṣaya honese usa bhīlane kahā—

7.4.60-2

vyādhane kahā-he mṛga jo-jo bhī jīva yahām̐ āye saba terī bhām̐tihī kahakara yahām̐se calegaye aura ve saba abhī takabhī vāpisa nahīṃ āye haiṃ

7.4.61-2

he mṛga ! usī taraha tū bhī prāṇa saṅkaṭameṃ prāpta hokara asatya kā āśraya lekara samaya nikālegā, tū hī batā ! merā jīvana isa taraha kaise rahegā

7.4.62-2

mṛgane kahā-he vyādha ! maiṃ jo kucha bhī āpase kahatā hūṃ useāpa suniye | maiṃ kabhī asatya nahīṃ bolatā hūṃ | satyake prabala prabhāvase hī yaha carācaramaya samastabrahmāṇḍa sthita horahā hai

7.4.63-2

jisakī vāṇīme asatyatā rahatī hai usakā sārā puṇya turanta hī naṣṭa hojātā hai he bhīla ! aba āpa merī satyatāpūrṇa pratijñākā śravaṇa kariye

7.4.64

sandhyāyāṃ maithune dhastre śivarātryāṃ ca bhojana kūṭasākṣye nyāsaṃhāre sandhyāhīne dvije tathā

7.4.65

śivahīnaṃ mukha yasya nopakartā kṣamo'pi san parvaṇi śrīphalasyaiva troṭane'bhakṣyabhakṣaṇe

7.4.66

asapūjya śivaṃ bhasmarahitaścānnabhuk ca yaḥ eteṣāṃ pātakaṃ me syānnāgaccheyaṃ punaryadi

7.4.67

iti śrutvā vacastasya gaccha śīghraṃ samāvraja sa vyādhenaivamuktastu jalaṃ pītvā gato mṛgaḥ

7.4.58-3

) te sarve militāstatra svāśrame kṛtasupraṇāḥ vṛttāṃtaṃ caiva taṃ sarvaṃ śrutvā samyak parasparam

7.4.69

gantavya niścayeneti satyapāśena yaṃtritāḥ āśvāsyā bālakāṃstatra gantumutkaṇṭhitāstadā

7.4.70

mṛgī jyeṣṭā ca yā tatra svāminaṃ vākyamabravīd tvāṃ vinā bālakā hyatra kathaṃ sthāsyanti vai mṛga

7.4.64-2

saṃdhyāke samaya maithunakaranese, śivarātriko dinameṃ bhojana karanese jhūṭhī gavāhī denese, kisīkī rakkhī huī dharoharako mārakara pacā jānese tathā brāhmaṇa ko sandhyāvandana na karane se jo pāpa hotā hai tathā jisakā mukha śiva bhajanase rahita hai, jo sarvasamartha hokarabhī upakāra nahīṃ karatā hai, parva ke dina bela tor̤ane aura abhakṣyakā bhakṣaṇa karanese, śivārcanake pūrva bhojana karaneme, bhasma rahita aṅga rahanese jo jo mahāpātaka hote haiṃ ve sabhī mujhe lageṃ agara maiṃ bacanadekara āpake pāsa vāpisa na āūṃ

7.4.67-2

śrīśivane kahā-aise usa mṛgake bacanoṃ ko sūnakakara vyādhane kahā-'cale khāo' śīghra vāpisa ānā' | taba vaha hirana jala pīkara sakuśala apane nivāsa sthānapara calā gayā

7.4.68

isake uparānta ve saba hiranī aura hirana apane rahaneke sthānameṃ ekatritahokara mile auraekadūsarene parasparameṃ praṇāma karake vyādha kī bātacītakā samasta hāla kahā aura sunā, phira ve kahane lage

7.4.68-2

hama sabako avaśyahī aba vahām̐ usa vyādhake pāsa jānāhī cāhie | isa prakāra satya pāśake bandhanameṃ baṃdhe hue unhoṃne apane baccoṃko dhīraja baṃdhākara vahām̐ jānekā niścaya kiyā

7.4.70-2

unameṃ jo sabasebar̤ī hiranī thī usane apane patise kahā-he mṛga ! āpake binā ye bacce vahām̐ kaise raha sakeṃge

7.4.71

prathamaṃ te mayā tatra pratijñā ca kṛtā prabho tasmānmayā ca gantavyaṃ bhavadbhyāṃ sthīyatāmiha

7.4.72

iti tadvacanaṃ śrutvā kaniṣṭā vākyamabravīt ahaṃ tvetsevikā cādya gacchāmi sthīyatāṃ tvayā

7.4.73

tacchrutvā ca mṛgaḥ prāha gamyate tatra vai mayā bhavatyau tiṣṭatāṃ cātra mātṛtaḥ śiśurakṣaṇam

7.4.125

śivarātri vrata kā māhātmya ) (

7.4.74

tatsvāmivacanaṃ śrutvā menāte tanna dharmataḥ procuḥ prītyā svabhartāraṃ vaidhavye jīvita ca dhik

7.4.75

bālānāśvāsya tāṃstatra samarpya sahavāsinaḥ gatāste sarva evāśu yatrāste vyādhasattamaḥ

7.4.76

te vālā api sarve vai vilovayānu samāgatāḥ eteṣāṃ yā gatiḥ syādvai hyasmākaṃ sā bhavatviti

7.4.77

tān dṛṣṭvā harṣito vyādho vāṇaṃ dhanuṣi saṃdadhe punaśca jalapatrāṇi patitāni śivopari

7.4.78

tena jātā caturthasya pūjā yāmasya vai śubhā tasya pāpa tadā sarva bhasmasādabhavat kṣaṇāt

7.4.71-2

he patideva ! sabase prathama maiṃne hī vahām̐ pahum̐cane kā bacana diyā hai isaliye mujhe vahām̐ pahum̐ca jānā cāhie | āpa donoṃ yahām̐para hī raheṃ

7.4.72-2

bar̤ī mṛgīke isa bacana ko sunakara sabase choṭī kahane lagī-maiṃ to āpakī ṭahalanī hūm̐ | maiṃ vahām̐ jātī hūm̐ | āpa saba yahīṃ raheṃ

7.4.73-2

mṛgiyoṃ ke yaha bacana sunakara hirana ne kahā maiṃ jātā hūm̐, tuma saba yahām̐ raho kyoṃki baccoṃ kī rakṣā karane vālī mātā hī huā karatī hai

7.4.74-2

apane pati ke bacana śravaṇakara una donoṃ mṛgiyoṃne apane dharmakā dhyānakarate hue usa bātako na svīkāra kara premake sātha patise kahā-vaidhavyameṃ jīnā strīke liye dhikkāra jaisā hai

7.4.75-2

isa taraha bātacīta karake apane baccoṃko dhīraja dekara par̤au siyoṃke supurdakarate hue sabhī vahām̐ calegaye jahām̐ vyādha baiṭhā thā

7.4.76-2

pīche se sababacce bhī vahīṃ cala diye aura manameṃ ṭhānaliyā ki hamāre mātā-pitā kī jo daśā hogī vahī daśā hamabhī bhoga leṃge

7.4.77-2

usasamaya una sabako āye hue dekhakara vyādha manameṃ bahutahī prasanna hote hue apane dhanuṣapara vāṇa car̤hāne lagā | usa samaya bhī usake dhanuṣake sandhāna karanemeṃ hāthase śivakī mūrtipara jala tathā belapatra gira gaye

7.4.78-2

isase bhagavānaśivake cauthe prahara kā bhī arcana sampanna hogayā aura isake prabhāvase vyādhake samasta pāpoṃkā samūla vināśa ho gayā

7.4.79

) ( śrī śivapurāṇa mṛgī mṛgī mṛgaścocuḥ śīghraṃ vai vyādhasattama asmākaṃ sārthakaṃ deha kuru tvaṃ hi kṛpā kuru

7.4.80

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā vyādho vismayamāgataḥ śivapūjāprabhāveṇa jñānaṃ durlabhamāptavān

7.4.81

ete dhanyā mṛgāścaiva jñānahīnāḥ susaṃmatāḥ svīyenava śarīreṇa paropakaraṇe ratāḥ

7.4.82

mānuṣyaṃ janma saṃprāpya sādhitaṃ kiṃ mayādhunā parakīya ca saṃpīḍya śarīra poṣitaṃ mayā

7.4.83

kuṭumba poṣitaṃ nityaṃ kṛtvā pāpanyanekaśaḥ evaṃ pāpāni hā kṛtvā kā gatirme bhaviṣyatiḥ

7.4.84

kāṃ vā gatiṃ gamiṣyāmi pātakaṃ janmataḥ kṛtam idānī cintayāmyevaṃ dhigdhika jīvanaṃ mama

7.4.79-2

usa samaya vahām̐ pahum̐cakara mṛga aura mṛgī śīghra vyādhase bole-he vyādha śreṣṭha ! aba āpa hamāre sabake śarīroṃko sārthaka banādo aura kṛpā karo

7.4.80-2

śivane kahā-una sabake ina bacanoṃ ko sunakara usa bhīla ko bar̤ā vismaya huā aura śivapūjanake prabhāvase use deva-durlabha jñānaprāpta hogayā

7.4.81-2

usane manameṃ socā-paraspara mile hue jñāna rahita isa paśu yoni meṃ utpanna mṛga parama dhanya haiṃ jo apanenaśvara śarīrase paropakāra karanemeṃtatpara horahe haiṃ

7.4.81-3

isa manuṣya deha ko prāptakara maiṃne kyā phala prāptakiyā, jo dūsare prāṇiyoṃke śarīrako pīr̤ā dekara janmabhara apanā śarīra pālā

7.4.83-2

maiṃne sadā bahutase pāpakarma karake apane kuṭumbakā pālana kiyā ! aiseaise bure pāpakarma karane vāle merī kyā gati hogī

7.4.84-2

maiṃ nahīṃ samajhatā merī kyā durgati hogī | kyoṃki janmase hī pāpa karma kiye āja maiṃ aisī cintā kara rahā hūm̐ | mere jīvanako dhikkāra hai !

7.4.85

iti jñāna samāpanno vāṇaṃ saṃvārayaṃstadā gamyatāṃ ca mṛgaśreṣṭhā dhanyāḥ stha iti cābravīt

7.4.86

ityukte ca tadā tena prasannaḥ śaṅkarastadā pūjitaṃ ca svarūpaṃ hi daśayāmāsa samtam

7.4.87

śivarātri māhātmya barṇana saṃspṛśya kṛpayā śambhusta vyādhaṃ prītito'bravīt varaṃ brūhi prasanno'smi vratenānena bhillaka

7.4.88

vyādho'pi śivarūpaṃ ca dṛṣṭvā mukto'bhavatkṣaṇāt papāta śivapādāgre sarva prāptamiti bruvana

7.4.89

śivo'pi prasannātmā nāma datvā guheti ca vilokya taṃ kṛpādṛṣṭyā tasmai divyānvarānadāt

7.4.90

śṛṇu vyādyādya bhogāṃstvaṃ bhuṃkṣva divyān yathepsitān rājadhānīṃ samāśritya śṛṅgaverapure parām

7.4.91

apānāyā vaṃśavṛddhiḥ ślāghanīyaḥ surairapi gṛhe rāmastava vyādha samāyāsyati niścitam

7.4.85-2

isa taraha jñānake udayase sadvicāra vāle usa vyādhane dhanuṣase vāṇa haṭāliyā aura kahane lagā-he mṛgavaro ! tuma saba paramadhanya evaṃ satyaniṣṭha ho, aba āpa saba apane nivāsasthānako calejāo

7.4.86-2

śivajīne kahāusasamaya jaba usabhīlane mṛgoṃse yaha kahā to bhagavānśaṃkara bahutahī prasanna hue auraphira unhoṃne usabhīlako śāstrānumata apanā pūjyasvarūpa dikhalāyā

7.4.87-2

śiva kṛpāse pūrṇa hokara bhīlake śarīrako hāthase sparśa karate hue prītipūrvaka vāle-he bhīla ! maiṃ tere isavrata evaṃ jāgaraṇa tathā arcanasebahuta hī prasanna aura santuṣṭa hūm̐, tū aba vara mām̐ga le

7.4.88-2

taba bhagavān śivake svarūpakā darśanakara vyādhabhī kṣaṇamātrameṃ muktahogayā aura 'he bhagavan maiṃne sabhī kucha prāptakara liyā -yaha kahate hue śivake caraṇoṃmeṃ gira par̤ā

7.4.89-2

atyanta prasanna śivane usakā 'guha'-yaha nāma dekara kṛpābharī dṛṣṭise dekhate hue use divya varadāna diye

7.4.90-2

śivajīne kahā-he vyādharṣe ! aba tū mano'bhilaṣata divya bhogoṃkā upabhogakara tathā śṛgaverapurameṃ apanī uttama rājadhānī banākara vahām̐ rājāke rūpameṃ nivāsakara

7.4.91-2

he vyādha ! tumhārī vaṃśavṛddhi kabhī nāśako prāpta nahīṃ hogī aura usakī praśaṃsā devagaṇa bhī kareṃge | tretāmeṃ bhagavān śrīrāmacandrajī sākṣāt tumhāre ghara para padhāreṃge isameṃ kucha bhī sandeha nahīṃ hai

7.4.92

) ( śrī śivapurāṇa kariṣyati tvayā maitrī madbhaktasahakārakaḥ matsevāsaktacetāstvaṃ muktiṃ yāsyasi durlabhām

7.4.93

etasminnantare te tu kṛtvā śaṅkaradarśanam sarve praṇamya sanmuktiṃ mṛgayoneḥ prapedire

7.4.94

vimānaṃ ca samāruhya divyadehā gatāstadā śivadarśanamātreṇa śāpānmuktā divaṃ gatā

7.4.95

vyādheśvaraḥ śivo jātaḥ parvate hyarbudācale darśanātpūjanātsadyo bhukti muktipradāyakaḥ

7.4.96

vyādho'pi taddidamānn na bhogānsa surasattama bhuktvā rāmakṛpāṃ prāpya śivasāyujyamāptavān

7.4.97

ajñānatsa vratañjau tatkṛtvā sāyujyamāptavān kiṃ punarbhavitasampannā yānti tanmayatāṃ śubhām

7.4.98

vicārya sarvaśāstrāṇi dharmaiścaivāpyanekaśaḥ śivarātrivratamidaṃ sarvotkṛṣṭaṃ prakīrtitam

7.4.92-2

mere bhaktoṃpara viśeṣa kṛpā vāle śrīrāma tumhāre sātha maitrī bhāva rakkheṃge aura tuma merī sevāmeṃ cittalagākara durlabha mokṣapadako prāptakaroge

7.4.93-2

isī samayameṃ una mṛga aura mṛgīne bhī sākṣāt śiva ke darśana prāpta kiye aura unako praṇāmakarake ve bhī muktahogaye | unakī vaha mṛgayoni chūṭa gaī

7.4.94-2

phira ve divyadeha dhāraṇa karake vimānārūr̤ha hokara śivake darśana mātrase śāpase chuṭakārā pā gaye aura śiva lokake divya dhāma meṃ cale gaye

7.4.95-2

usa samayase arbudācalako mukta karanevāle śiva 'vyādheśvara' isanāma se prasiddhahokara sthāpita hogaye aura aura ve darśanārcanase manuṣyoṃko turanta bhoga-mokṣa pradāna kiyā karate haiṃ

7.4.96-2

he devoṃmeṃ śreṣṭha ! usa samaya se vaha bhīlabhī saṃsārake samasta bhogoṃko bhogakara śrīrāmacandrakī kṛpāse śivako sāyujya muktike padako prāpta ho gayā

7.4.97-2

bhīlane to ajñāna se śivakā vratakiyā aura vivaśatāmeṃ vrata banapar̤ā taba use bhukti muktimilagaī tojo bhaktivāle isakedvārā śubhagatiko pāleveṃ to kyā āścaryakī bāta hai

7.4.68-3

mukti nirūpaṇa sampūrṇa śāstroṃkā maṃthana kara aura vividha dharmoṃkā vivecana karake sarvottama mahāśivarātrike vratako batalāyā gayā hai

7.4.99

vratāni vividhānyatra tīrthāni vividhāni ca dānāni ka vicitrāṇi makhāśca vividhāstathā

7.4.100

tapāṃsi vividhānyeva japāścaivāpyanekaśaḥ naitena samatāṃ yānti śivarātrivratena ca

7.4.101

tasmācchubhataraṃ caitatkartavyaṃ hitamīpsubhiḥ śivarātrivrataṃ divyaṃ bhukti muktiprada sadā

7.4.102

etatsarvaṃ samākhyātaṃ śivarātrivrata śubham vratarājeti vikhyāta kimanyacchrotumicchasi

7.4.99100

yoṃ to isa loka meṃ vividha vrata, aneka tīrtha, saikar̤oṃ prakāra se dāna bahuta se yajña nānā bhām̐tike tapa evam japa haiṃ parantu isa mahāśivarātri ke vratopavāsa tathā śivārcanakī samatāko koībhī prāptanahīṃ hosakate haiṃ

7.4.101-2

isīliai apanā kalyāṇacāhane vāloṃko yaha paramaśreṣṭha,bhoga-mokṣa kā dātā śivarātri kā vrata avaśyahī karanācāhie

7.4.102-2

aba taka hamane śivarātrike vratakā ākhyāna aura mahānphala bhalī bhām̐ti batalā diyā hai yaha sabavratoṃmeṃ śreṣṭha honeke kāraṇa hī 'vratarāja' kahā hai| aba aura āpa kyā śravaṇa karanā cāhate haiṃ