Shivapurana 8.3

Śivapurāṇa (complete text) 8.3

Language: Sanskrit

8.3.1

śrī sanatkumārajī ne kahā-he mune ! vana meṃ kanda, mūla, phala khākara tapa karane ke tulya eka veda kī ṛcā ke par̤hane kā phala hotā hai

8.3.2

śreṣṭha brāhmaṇa vedake adhyayanase jo puṇya prāpta karatā hai usakepāṭha karanese dugunā phala prāpta kiyākaratā hai

he mune ! jisa taraha binā divākara oracaṃdra ke jagat prakāśahīna rahatā hai, usī taraha binā purāṇake jñānake yaha sārā saṃsāra prakāśaśūnya-sā rahatā hai | ataḥ sadā purāṇoṃ kā adhyayana avaśya hī karanā cāhie

8.3.4

sarvadā ajñānase paripūrṇa loka ko śāstra ke dvārā hī samajhā jātā hai | purāṇa ajñāna kā bhalī bhām̐ti nirākaraṇa kara detā hai | isaliye purāṇoṃ kā vaktā sadā pūjā ke yogya hotā hai

8.3.5

samasta prakāra ke pātroṃ ke madhya meṃ purāṇoṃ kā jñātā atyanta śreṣṭha hotā hai | yaha vastutaḥ patanase rakṣā kiyā karatā hai isaliye ise pātra kahā jātā hai

8.3.6

purāṇoṃ ke jñāna rakhane vāle brāhmaṇa meṃ manuṣya buddhi kabhī nahīṃ karanī cāhiye, kyoṃki purāṇoṃ kā jñānī vidvān sarvajña, brahmā, viṣṇu, śiva guru hotā hai

8.3.7

paraloka tathā isa loka meṃ apane kalyāṇake liye purāṇa ke jñātā vidvānako dhana dhānya, suvarṇa aura vastrādi dene cāhie

8.3.8

yo dadāti mahīprītyā purāṇajñāya sajjanaḥ pātrāya śubhavāstūni sa yāti paramāṃ gatim

8.3.6-2

mahīṃ gāṃvā syadanāṃśca gajānaśvāṃśca śobhanān yaḥ prayacchati pātrāya yasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

8.3.10

akṣayānsarvakāmāṃśca paratreha ca janmani aśvamedhaphala cāpi sa phala labhate pumān

8.3.11

mahīṃ dadāti yastasmai kṛṣṭāṃ phalavatī śubhām sa tārayati vaṃśyāndaśa pūrvāndaśāparān

8.3.12

iha bhuktvākhilānkāmānaṃte divyaśarīravān vimānena ca divyena śivalokaṃ sa gacchati

8.3.13

na yajñaistuṣṭimāyāti devāḥ prokṣaṇakairapi balibhiḥ puṣpapūjābhiryathā pustakavācanaiḥ

8.3.14

śaṃbhorāyatane yastu kārayeddharmapustakam viṣṇorarkasya kasyāpi śṛṇu tasyāpi tatphalam

8.3.15

rājasūyāśvamedhānāṃ phalamāpnoti mānavaḥ sūryalokaṃ ca bhitvāśu brahmalokaṃ sa gacchati

8.3.205

purāṇa māhātmya varṇana

8.3.8-2

jo satpuruṣa purāṇavettā ko jo ki saccā supātra hotā hai, śreṣṭha padārtha saprema aparṇa karatā hai vaha parama gatiko prāpta kiyākaratā hai

8.3.6-10

jo koī uttama sugatrako bhūmi, go, ratha, aśva aura śobhana hāthīdetā hai usake mahāpuṇya kā phala yaha hai ki dāṃtāmanuṣya isa janmameṃ tathā paralokameṃ akṣaya manorathoṃ kī prāptike sātha-sātha aśvamedha yajñake puṇyakā phalabhī prāptakiyā karatā hai

8.3.11-2

jo jutīhuī sūphala denevālī bhūmikā dānakaratā hai vaha daśa pahile aura daśa agale vaṃśajoṃko tāra diyā karatā hai

8.3.12-2

isa janma meṃ samasta bhogoṃkā upabhoga karake antameṃ sundara śarīra dhāraṇa karake divya vimānake dvārā vaha śiva lokameṃ calā jātā hai

8.3.13-2

sabhī deva prokṣaṇayukta yajñādi se tathā bheṭoṃse aura puṣpādi upacāroṃ se, pūjā se itane santuṣṭa nahīṃ hote jaise ki purāṇa-vācanase prasanna hote haiṃ

8.3.14-15

śivālaya athavā viṣṇudevālaya tathā sūrya yā anya kisībhī deva-mandira meṃ dharma pustaka purāṇa ādi kā vacana jo koī bhī vyakti karatā hai usakā phala yaha hotā hai ki vaha rājasūrya tathā aśvamedha yajñoṃke puṇyakā phala prāpta karatā hai aura sūryaloka kā bhedana karake santa meṃ brahmaloka ko calā jātā hai

8.3.16

sthitvā kalpaśatānyatra rājā bhavati bhūtale bhuṃkte niṣkaṃṭaka bhogā nnātra kāryā vicāraṇā

8.3.17

aśvamedhasahasrasya yatphalaṃ samudāhṛtam tatphalaṃ samavāpnoti devāgre yo japaṃ caret

8.3.18

itihāsapurāṇābhyāṃ śambhorāyatane śubhe nānyatprītikara śambhostathānyeṣāṃ divaukasām

8.3.6-3

tasmātsarvaprayatnena kāryaṃ pustakavācanam tathāsya śravaṇa premṇā savakāmaphalapradam

8.3.20

purāṇaśravaṇācchambhorniṣpāpo jāyate naraḥ bhuktvā bhogānsuvipulācchivalokamavāpnuyām

8.3.21

rājasūyena yatpuṇyamagniṣṭomaśatena ca tatpuṇya labhate śabhoḥ kathāsravaṇamātrataḥ

8.3.16-2

vaha vyakti brahmalokameṃ saiṃkar̤oṃ kalpoṃtaka nivāsa kara phira pṛthvī para rājāhotā hai aura niṣkaṃṭakarūpase bhogoṃkā upabhoga kiyā karatā hai| isameṃ tanika bhī sandehakā koī avasaranahīṃ hai

8.3.17-2

deva pratimāke sāmanebaiṭhakara jokoī jāpa karatā hai vahabhī saiṃkar̤oṃ aśvamedhoṃke phalake tulyahī puṇya kā bhāgī hotā hai

8.3.18-2

śivālayameṃ itihāsa purāṇoṃ kī gāthāke pravacana ke binā śiva tathā anyakisī devatāko prasanna evaṃ santuṣṭakaranekā anyakoī upāya hī nahīṃ hai

8.3.16-3

isīlie pūrṇa prayatna se purāṇa granthoṃ kā vācana tathā śravaṇa haraeka kalyāṇakāmī ko karanā cāhie, kyoṃki yaha eka hī upāya aisā jo samastakāmanāoṃkī pūrti karadenevālāhotā hai

8.3.20-2

śiva purāṇaśravaṇa karanese manuṣya pāparahitahojātā hai aura samastabhogoṃkopākara śiva lokako jātā hai

8.3.21-2

rājasūya yajña se tathā sau agniṣṭoma yajñoṃ ke karanesejo puṇya milatā hai vahī puṇya śivakīkathā sunane se hotā hai

8.3.22

sava tīrthāvagāhena gavāṃ koṭipradānataḥ tat phalaṃ labhate śambhoḥ kathāśravaṇato mune

8.3.13-3

ye śṛṇvanti kathāṃ śambhoḥ sadā bhuvanapāvanīm te manuṣyā na mantavyā rudrā eva na saṃśayaḥ

8.3.24

śṛṇvatāṃ śivasatkīrti satāṃ kīrtayatāṃ tām padāmbujāṃsyeva tīrthāni munayo viduḥ

8.3.25

gantuṃ niḥśreyaptaṃ sthānaṃ ye'bhivāṃchanti dehinaḥ kathāṃ paurāṇikīṃ śaivīṃ bhaktyā śṛṇvantu te sadā

8.3.26

kathāṃ paurāṇikīṃ śrotuṃ yadyaśaktaḥ sadā bhavet niyatātmā pratidina śṛṇuyādvā muhurṭakam

8.3.27

yadi pratidinaṃ śrotumaśaktā mānavī bhavet puṇyamāsādiṣu mune śṛṇuyācchāṃkarīṃ kathām

8.3.28

śaivī kathāṃ hi śṛṇvānaḥ puruṣo hi munīśvara sa nistarati saṃsāraṃ dagdhvā karmamahāṭavīm

8.3.22-2

he mune ! samasta śubha tīrthoṃmeṃ snāna se tathā karor̤a godānase jo mahāpuṇyakā udayahotā hai vahī phala manuṣya śivakī gāthāke sunane yā bāṃcanese purāṇa māhātmya varṇana prāpta kara letā hai

8.3.23

jo koī loka pāvanī śiva-kathā sunate haiṃ vedara asala manuṣya nahīṃ māne jāne cāhie, kintu ve to sākṣāt rudrahī haiṃisameṃ kucha bhī sandeha nahīṃ hai

8.3.24-2

bhagavān śiva kī sundara kīrtti kā śravaṇa karane vāloṃ tathā kahane vāloṃ ke caraṇa kī dhūli ko munigaṇa ne pavitra tīrtha batāyā hai

8.3.25-26

jo manuṣya kisī bhī kalyāṇakāraṇa sthāna ko prāpta karanā cāhate haiṃ unheṃ cāhie ki sadā niyama pūrvaka śivapurāṇa kī kathā kā śravaṇa yā vācana kiyā kareṃ

8.3.27-2

yadi sadā purāṇakathā sunane meṃ kinhīṃ kāraṇoṃ se asamartha hoṃ to kisī puṇya māsa meṃ eka bāra avaśya hī kathā kā śravaṇa kareṃ

8.3.28-2

he munīśvara ! jo manuṣya śiva kathā sunate haiṃ ve apane karma rūpī viśāla vana ko bhasma karake saṃsāra se tara jāte haiṃ

8.3.26-2

kathāṃ śaivīṃ muhūrtaṃ vā tadaddhaṃ vā kṣaṇaṃ ca vā ye śṛṇvaṃti narā bhaktyā ya teṣāṃ durgatirbhavet

8.3.30

yatpuṇyaṃ sarvadāneṣu sarvayajñeṣu vā mune śaṃbhoḥ purāṇaśravaṇāttatphalaṃ niścala bhavet

8.3.31

viśeṣataḥ kalau vyāsa purāṇa śravaṇāhate paro dharmo na puṃsāṃ hi muktidhyānaparaḥ smṛtaḥ

8.3.32

purāṇaśravaṇaṃ śaṃbhornāmasaṃkīrtanaṃ tathā kalpadrumaphalaṃ ramyaṃ manuṣyāṇāṃ na saṃśayaḥ

8.3.33

kalau durmedhasāṃ puṃsāṃ dharmāccārojjhitātmanām hitāya vidadhe śaṃbhuḥ purāṇākhyaṃ sudhārasam

8.3.34

eko'jarāmaraḥ syādvai pibannavāmṛtaṃ pumān śaṃbhoḥ kathāmṛtāpānātkulamevājarāmaram

8.3.35

yā gatiḥ puṇyaśīlānāṃ yajvināṃ ca tapasvinām sā gatiḥ sahasā tāta purāṇaśravaṇātkhalu

8.3.26-3

jo puruṣa kṣaṇamātra bhī bhaktipūrvaka śivakī kathā sunate haiṃ unakī kabhī bhī durgati nahīṃ hotī hai

8.3.30-2

he mune jo samasta dānoṃmeṃ yā sampūrṇa yajñoṃ meṃ puṇya hotā hai vaha phala bhagavān śivake purāṇake sunanemātrasehī hojātā hai, isameṃ tanika bhī sandeha nahīṃ hai

8.3.31-2

he vyāsajī ! kalayuga meṃ khāsa taura se purāṇa sravaṇa ke binā manuṣyoṃ ko mukti dāna meṃ parāyaṇa anya koī bhī dharma nahīṃ kahā gayā hai

8.3.32-2

manuṣyake liye śivapurāṇakā sravaṇa aura nāma-saṃkīrtana kalpavṛkṣa ke phalake samāna sundara batāyā gayā hai,isameṃ kuchabhī saṃśaya nahīṃ hai

8.3.33-2

isa kaliyuga meṃ dharmācāra ke tyāga dene vāle durbuddhi mānavoṃ ke hitake liye bhagavān śivane apane nāma vālā purāṇa nāmaka amṛta rasakā vidhāna kiyā hai

8.3.34-2

amṛta ke pāna se kevala pāna karane vālā ekahī mānava ajara-amara ho jātā hai, kintu śiva-kathārūpī amṛta ke pāna karanese samṛta ke pāna karane se samasta kulahī ajara-amara hotā hai

8.3.35-2

he tāta ! puṇyātmāoṃ kī tathā yajñakarttā aura tāpasoṃ kī jo gatihotī hai vahī gati ekabāra purāṇake sravaṇa karane se hotī hai

8.3.36

jñānāvāptiryadā na syādyogaśāstrāṇi yatnataḥ adhyetavyāni paurāṇaṃ śāstra śrotavyameva ca

8.3.37

pāpaṃ saṃkṣīyate nitya dharmaścava vivarddhate purāṇasravaṇājjñānī na saṃsāraṃ prapadyate

8.3.38

ataeva purāṇāni srotavyāni prayatnataḥ dharmārthakamalābhāya mokṣamārgāptaye tathā

8.3.36-2

yajñairdānaistapobhistu yatphalaṃ tīrthasevayā tatphalaṃ samavāpnoti purāṇasravaṇānnaraḥ

8.3.40

na bhaveyuḥ purāṇāni dharmamārgakṣaṇāni tu yadyanna yadvratī sthātā cātra pāratrikīṃ kathām

8.3.41

ṣaḍviṃśatipurāṇānāṃ madhye'pyekaṃ śṛṇoti yaḥ paṭhedvā bhaktiyuktastu sa mukto nātra saṃśayaḥ

8.3.42

anyo na dṛṣṭaḥ sukhadā hi mārgaḥ pūraṇaṃmārgo hi sadā variṣṭhaḥ śāstraṃ binā sarvamidaṃ na bhāti sūryeṇa hīnā iva jīvalokāḥ

8.3.36-3

jñānakī prāpti ke abhāvameṃ yatna saṃhita yoga-śāstroṃ ko par̤hanā cāhie aura parāyaṇa śāstroṃkā sravaṇa karanā cāhiye

8.3.37-2

purāṇake sravaṇase pāpa prāyaścita varṇana chūṭate haiṃ, dharma nityabar̤hatā hai | usase yahahotā hai ki vaha jñānīhokara saṃsāra ke āvāgamanase mukta hojātā hai

8.3.38-2

isīse dharma, artha, kāma evaṃ mokṣa kī prāptike liye yatnapūrvaka purāṇoṃkā śravaṇa pratyekako karanā cāhiye

8.3.36-4

yajña, dāna, tapa tathā tīrtha sevana se jo phala milatā hai vahī purāṇa śravaṇa se manuṣya prāpta kara letā hai

8.3.40-2

yadi dharma ke mārga darśaka purāṇa na hote to isa loka ora paraloka kī kathā sunāne vālā koī jñānī na rahatā

8.3.41-2

chabbīsa purāṇoṃ meṃ kisī eka bhī koī śravaṇa kara letā hai athavā bhakti ke sātha par̤ha letā hai to vaha nissandeha mukta ho jātā haiṃ

8.3.42-2

isake atirikta anya koī bhī sukhaprada mārga dekhane meṃ nahīṃ ātā hai | purāṇa śravaṇa kā mārga hī parama śreṣṭha hai | binā śāstra ke yaha saṃsāra bhī isa taraha śobhāyukta nahīṃ hai, jisa prakāra binā sūrya deva ke yaha jīva loka śobhā nahīṃ pāyā hai

Linked texts (1)

Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit