Shivapurana 8.9
Śivapurāṇa (complete text) 8.9
- Language
- Sanskrit
8.9.1
pārvatījī ne kahā-he bhagavan ! āpakī kṛpā se maiṃne sabajñāna prāpta kara liyā hai | he deva ! yantroṃse tathā mantroṃ se jisa taraha vidhi ke sahita āpakā arcana kiyā jātā hai vaha aba kṛpā karake mujhe batalāiye
8.9.2
he prabho ! he deva | isa kāla cakrake viṣayameṃ mujhe abhītaka saṃśaya hotā hai mṛtyu kā cinha aura āyukā pramāṇa jisa taraha hotā hai vaha mujhe batāne kī kṛpā kareṃ
8.9.3
he svāmina ! yadi āpa mujhapara apanī parama priyā samajha kara pyāra karate haiṃ to mujhe saba bāteṃ batāiye | isa rītise devī ke dvārā kahe jāne para śivajī ne kahanā prārambha kiyā
8.9.4
śivajī ne kahā-he priye ! he deveśi ! maiṃ aba tumako usa parama satya śāstra kā varṇana karatā hūm̐ jisake dvārā manuṣyoṃ ke kāla kā jñāna ho jātā hai
8.9.5
jisa taraha mṛtyuke cihnoṃ kā jñāna hotā hai ve cihna dina, pakṣa, māsa ṛtu, ayana aura vatsara ādi hote haiṃ | ye bāharī tathā bhītarī sthūla tathāṃ sūkṣma huā karate haiṃ
8.9.6
he sundarī ! he pārvatī ! maiṃ ye sabhī lokoṃ ke upakāra tathā vairāgya ke liye tumheṃ batalātā hūm̐ so tuma bhalībhām̐ti śravaṇa karo
8.9.7
he priye ! yadi akasmātahī cāroṃ orase pīta varṇa vālā śarīra ūparase lāla hojāve to chaḥ mahīne ke andara mṛtyu jāna lenī cāhiye
8.9.8
mukhaṃ karṇau tathā cakṣurjihvāstambho yadā bhavet tadā mṛtyuṃ vijānītyātṣaṇmāsābhyantare priye
8.9.6-2
roravānugataṃ bhadre dhvaniṃ nākarṇayeddrutam ṣaṇmāsābhyantare mṛtyurjñātavyaḥ kālavedibhiḥ
8.9.225
mṛtyukāla kā jñāna ) (
8.9.10
rabisomāgni saṃyogādyadyotaṃ na paśyati kṛṣṇaṃ sarvaṃ samastaṃ ca ṣaṇmāsaṃ jīvitaṃ tathā
8.9.11
vāmahasto yadā devi saptāhaṃ spaṃdate priye jīvitaṃ tu tadā tasya māsamekaṃ na saṃśaya
8.9.12
unmīlayaṃti gātrāṇi tālukaṃ śuṣyate yadā jīvitaṃ tu tadā tasya māsameka na saṃśayaḥ
8.9.13
nāsā tu sravate yasya tridoṣe pakṣajīvitam vaktraṃ kaṭha ca śuṣyeta ṣaṇmāsāṃte gatāyuṣaḥ
8.9.14
sthūlajihvā bhavedyasya dvijāḥ kliśyanti bhāmini ṣaṇmāsājjāyate mṛtyuścinhaistai rupalakṣat
8.9.8-2
he priye ! jisa samaya mukha,kāna,ām̐kha aura jihvākā stambha hojāve to usa samaya bhī yaha samajha lenā cāhiye ki chaḥ māṃsake bhītara mṛtyu ho jāyagī
8.9.6-3
he bhadre ! yadi koī vyakti manuṣyoṃke samudāyake dvārā kī huī dhvaniko śīghratā se sunane meṃ asamartha hoto sālake jñātāoṃko chaḥ māsake andara usakī mṛtyu jānalenī cāhiye
8.9.10-2
jo koī sūraja,cām̐da aura agnike saṃyogase hone vāle prakāśa ko na dekha pāve aura sabhī vastu kāle varṇa kī dikhāīdeṃ to usake jīvanake kevala chaimāsahī śeṣa samajha lene cāhie
8.9.11-2
he priye ! he devi ! jo kisīkā vāmahasta barābara ekasaptāhataka phar̤akatā rahe to usa vyakti kā jīvana kāla kevala eka māsakā hī hotā hai, isameṃ kuchabhī sandeha nahīṃ hai
8.9.12-2
jaba śarīrake sabhīavayoṃmeṃ ṭūṭanasī hove aura tālu barābara sūkhatārahe to samajhalenā cāhiyeki usaprāṇīkā jīvanakāla ekamāsahī śeṣa rahagayā hai isameṃ tanikabhī saṃśaya nahīṃ hai
8.9.13-2
bātapitta kapha ina tīnoṃke dūṣita hone vālo tridoṣa rogameṃjisa prāṇīkī nākabahatī ho to ekapakṣa usakā kṣeṣa jīvana kālahotā hai aura yadi mukha tathā galā sūkhatārahatā hai chaimāsakī śeṣa āyu samajhalenī cāhiye
8.9.14-2
he bhāminī he dvijagaṇa ! jisa manuṣyakī jībha sthala hojāve aura dām̐ta ekasātha kīṭa ko prāpta ho jāve chaimāsakī śeṣa āyu rahatī hai
8.9.15
aṃbutailaghṛtasthaṃ tu darpaṇaṃ varavarṇini na paśyati yadātmānaṃ vikṛtaṃ palameva ca
8.9.16
ṣaṇmāsāyuḥ sa vijñeyaḥ kālacakraṃ vijānatā anyacca śṛṇu deveśi yena mṛtyuviśuddhayate
8.9.17
śirohīnām̐ yadā chāyām̐ svakīya mupalakṣayet athavā chāyayā hīno māsamekaṃ na jīvati
8.9.18
āṅgikāni mayoktāni mṛtyucinhāni pārvati bāhyasthāni prave bhadre cinhāni śṛṇu sām̐pratam
8.9.16-2
raśmihīnaṃ yadā devi bhavetsomārkaṃmaṇḍalam dṛśyate pāṭalākāraṃ māsāddhena vipadyate
8.9.20
aruṃdhatī mahāyānamiṃduṃ lakṣaṇavarjitam adṛṣṭatārako yo'sau māsamekaṃ sa jīvati
8.9.21
dṛṣṭe grahe ca diḍa.mohaḥ ṣaṇḍamāsājjāyate dhruvam utathya na dhruvaṃ paśyedyadi vā ravimaṇḍalam
8.9.22
rātrau dhanuryadā paśyenmadhyānhe colkapātanam veṣṭyate gradhrakākaiśca ṣaṇḍamāsāyurna saṃśayaḥ
8.9.15-16
jisa ādamī ko jala, tela ora ghṛtameṃ athavā nirmala dapaṇameṃ apanā mukha na dilāī de kimvā usako apanī śakla vikṛta rūpa meṃ dikhalāī deve to kāla-cakrake jñātā puruṣakāṃ aise vyaktikī āyu sirpha chaimāsakī hībatā denīcāhiye| he devi ! maiṃ aba inakeatirikta anyabhī mautahojāneke lakṣaṇa yā cihna tumheṃ batātā hūṃ unhe suno
8.9.17-2
jisa manuṣyako apanīchāyā vinā śirake dikhalāīdeve kimvā useapanī parachām̐ī vilkula dikhalāīhīna deve to samajhalo ki aisā vyakti ekamahīnā bhī jīvita nahīṃ rahegā
8.9.18-2
he girije ! he bhadre ! yahām̐taka mānavake aṅgose sambandhita mṛtyuke cihna maiṃne batalāye haiṃ aba maiṃ anya bāharīcihnabhī batalātā hūṃ| unha tumaśravaṇa karo
8.9.16-3
he debi ! jisako sūryamaṇḍala tathā candramaṇḍala binākiraṇoṃke lāla ākāra vālā dikhalāī deve to vaha pandraha dinameṃ mara jāyagā
8.9.227
mṛtyu kāla kā jñāna ) (
8.9.20-2
jo vyakti arundhatī mahāyāna, nāgavīthī candramā aura tārāgaṇako na dekha sake vaha ekamāsahī aura jīvita rahākaratā hai
8.9.21-22
jise grahoṃke dikhāī denepara bhī diśāoṃkā bhrama hojāve to usakī chaimāsameṃ mauta ājātī hai yadi utathya athavā dhruva evaṃ sūrya-maṇḍalako dekhane meṃ bhī asamartha ho ora rātri meṃ dhanuṣa dikhāī de yā madhyānha ke samaya ulkāpāta dṛṣṭigata ho evaṃ giddha ora kākoṃ se lipaṭā dikhāī de to vaha nissandeha chaimāsameṃ avaśya mara jāyegā
8.9.23
ṛṣayaḥ svargapathāśca dṛśyate naiva cāmbare ṣaṇmāsāyuvijānīva tpraruṣaiḥ kālavedibhiḥ
8.9.24
akasmādrāhuṇā grastaṃ sūrya vā somameva ca dikcakraṃ bhrāṃtavatpaśyetṣaṇmāsānpriyate sphuṭam
8.9.25
nīlābhirmakṣikābhiśca hyakasmādveṣṭyate pumān māsamekaṃ hi tasyāyurjñātavyaṃ paramārthataḥ
8.9.26
mūrdhni kākaḥ kapotaśca śiraścākramya tiṣṭhati śīghraṃ tu mriyate jatu rmāsaikena na saṃśayaḥ
8.9.27
eva cāriṣṭabhedastu bāhyasthaḥ samudāhṛtaḥ mānuṣāṇāṃ hitārthāya saṃkṣepeṇa vadāmyaham
8.9.28
hastayorubhayodevi yathā kālaṃ vijānate vāmadakṣiṇayormadhye pratyakṣaṃ cetyudāhṛtam
8.9.23-2
yadi kisī vyaktiko svargake mārga vāle ṛṣigaṇa ākāśameṃ na dikhalāīdeveṃ to kālakejñāna rakhane vāloṃko usakī chaḥmāsakī āyu samajhalenī cāhiye
8.9.24-2
jo akelāhī rāhusegrasta candramā athavā sūrajako dekhākaratā hai yā dikcakrako bhrāntike sātha dekhatā hai to niścaya rūpase hī chaḥmāsa meṃ mara jāyā karatā hai
8.9.25-2
jisa mānavakā śarīra acānakahī nīle raṃga kī makkhiyoṃ se vyāpta ho jātā hai vaha eka māsakī hī āyu vālā hotā hai
8.9.26-2
jo manuṣya giddha kāka aura kabūtaroṃke dvārā ākramaṇa karake śira para baiṭhate dekhe to nissandeha use samajha lenā cāhiye ki vaha eka māsa meṃ avaśya hī mṛtyuke mukhameṃ calā jāyagā
8.9.27-2
isa rītise mānavoṃke hitārtha ye bāharī mauta ke cihna tumheṃ batalā diye haiṃ aba maiṃ saṃkṣepa meṃ batalātā hūṃ
8.9.28-2
he devi jisa taraha vāma aura dakṣiṇa donoṃ hāthoṃ ke madhyameṃ kāla pratyakṣa hai so batalā diyā
8.9.26-3
evaṃ pakṣau sthitau dvau tu samāsātsurasundari śucirbhūtvā smarūdevaṃ susnātaḥ saṃyatendriyaḥ
8.9.30
hastau prakṣālya dugdhenālaktakena vimardayet gaṃdhaiḥpuṣpau karo kṛtvā mṛgayecca śubhāśubham
8.9.31
kaniṣṭhāmāditaḥkṛtvā yāvadaguṣṭhakaṃ priye parvatrayakameṇaiva hastayorubhayorapi
8.9.32
pratipadādi vinyasya tithi pratipadāditaḥ sampuṭākārahastau tu pūrvadiṅmukhaḥ saṃsthitaḥ
8.9.33
smarennavātmaka maṃtraṃ yāvadaṣṭotara śatam nirīkṣayayettato hastau pratiparvaṇi yatnataḥ
8.9.34
tasminparvāṇi sā rekhā dṛśyate bhṛṅgasannibhā tattithau hi mṛtijñeyā kṛṣṇe śukle tathā priye
8.9.35
adhunā nādajaṃ vakṣye saṃkṣepātkālalakṣaṇam gamāgamaṃ viditvā tu karma curyācchṛṇu priye
8.9.26-4
he surasundari ! isataraha jaba donoṃhī pakṣa sthita hoṃ usa samaya pavitra hokara bhagavānśivakā smaraṇakaratā huā acchī taraha snānakara jitendriya hove
8.9.30-2
usa samaya hātha dhokara dūdha athavā alaktase keśoṃko male tathā gandha aura phūloṃse hāthoṃkobharakara śubhaauraaśubha cintavanakaranā cāhiye
8.9.31-32
he priye ! apanī kaniṣṭhikāagulīse lekara aṃguṣṭhataka apane donoṃhāthoṃ meṃ tīna parvake kramase pratipadā ādi tithiyoṃkī gaṇanā karake pūrva diśākī ora mukhakaraleve aura sampuṭākāra hāthoṃse ekasau āṭhabāra nauakṣara vālā mantrakā jāpa kare ora pratyeka parvameṃ yatnake sahita hāthoṃko dekhe
8.9.226
jisa parvameṃ bhramarake tulya vaharekhā dikhāī dege,kṛṣṇapakṣaho yā śukla mṛtyukāla kā jñāna ) (
8.9.34-2
pakṣa ho, he devi ! usahī tithi meṃ usakī mauta samajha lenī cāhiye
8.9.35-2
he priye ! aba nādakedvārā prakaṭa hojāne vāle kālacakrakā varṇana karatāṃ hūṃ joki atisaṃkṣipta hī hogā | usakā śravaṇakaro | gamana aura āgamanakā jñāna karake hī karma karanā cāhiye
8.9.36
ātmavijñānaṃ suśroṇi vāraṃ jñātvā tu yatnataḥ kṣaṇaṃ truṭirlavaṃ caiva nimeṣaṃ kāṣṭhakālikam
8.9.37
muhūrttakaṃ tvahorātraṃ pakṣamāsartuvatsaram abdaṃ yugaṃ tathā kalpaṃ mahākalpaṃ tathaiva ca
8.9.38
evaṃ sa harate kālaḥ paripāṭyā sadāśivaḥ vāmadakṣiṇamadhye tu pathi trayamidaṃ smṛtam
8.9.39
dinādi pañca cārabhya pañcaviṃśaddināvadhiḥ vāmācāragatau nādaḥ pramāṇaṃ kathitaṃ tava
8.9.40
bhūraraṃdhraṃ diśaścaitraḥ svajaśca varavarṇini vāmacāragato nādaḥ pramāṇaṃ kālavedinaḥ
8.9.41
ṛtorvikārabhūtāśca guṇāstatraiva bhāmini pramāṇaṃ dakṣiṇaṃ proktaṃ jñātavya drāṇavedibhiḥ
8.9.42
bhūtasaṃkhyā yadā prāṇānvahate ca iḍādayaḥ varṣasyābhyaṃtare tasya jīvitaṃ hi na saṃśayaḥ
8.9.36-37
he suśroṇi ! ātma vijñāna ko cāra taraha ke yatnase jānanā cāhie arthāt kṣaṇa truṭi,lava,nimeṣa aura kāṣṭhakālika | muhūrtta,dinarāta,pakṣa,māsa ṛtu,vatsara,abda,yuga,kalpa aura mahākalpa yaha paripāṭī hai
8.9.38-2
isī uparyukta paripāṭīse sadāśiva kālaharaṇa kiyākarate haiṃ | vāma aura dakṣiṇa ke madhyameṃ tīna mārga batalāye gaye haiṃ
8.9.39-2
pām̐ca dina se ārambha karake paccīsadina paryanta vāmācāragatimeṃ nādahotā hai | yaha nādakā pramāṇa maiṃne tumako batalā diyā hai
8.9.40-2
he paramasundara varṇavālī ! kālake vettā puruṣa ko vāmacāragatimeṃ bhūta, randhra,diśā aura dhvajārūpa nādajāna lenā cāhie
8.9.41-2
he bhāmini ! yadi usameṃ ṛtu ke vikāra vāle guṇa pratīta hote hoṃto use pramāṇake jānarakhane vāloṃke dvārā dakṣiṇa pramāṇavālā nādakahā gayā hai
8.9.42-2
jisasamaya bhūta sakhyaka iḍāādi nār̤ī prāṇoṃkā vahanakiyā karatī hai to ekavarṣake andarahī usakī mṛtyu hojāyā karatī hai,isameṃ kucha bhī saṃśaya nahīṃ hotā hai
8.9.43
daśaghasrapravāheṇa hyabdamānaṃ sa jīvati pañcadasapravāheṇa hyabdamekaṃ gatāyuṣam
8.9.44
viṃśaddinapravāheṇa ṣaṇmāsaṃ lakṣayettadā pañcatriṃśaddinamitaṃ vahate vāmanāḍikā
8.9.45
jīvitaṃ tu tadā tasya trimāsām̐ hi gata yuṣaḥ ṣaḍviṃśaddinamānena māsadvayamudāhṛtam
8.9.46
saptaviṃśaddinamitaṃ vahate tvatyaviśramā māsamekaṃ samākhyātaṃ jīvitaṃ vāmagocare
8.9.47
etatpramāṇaṃ vijñeyaṃ vāmavāyupramāṇataḥ savyetare dinānyeva catvāraścānupūrvaśaḥ
8.9.48
catuḥsthāne sthitā devi ṣoḍaśaitāḥ prakīrtitāḥ teṣām̐ pramāṇaṃ yakṣyāmi sāṃprataṃ hi yathārthata
8.9.46-2
ṣaḍdinānyāditaḥ kṛtvā saṃkhyāyāśca yathāvidhi etadantargate caiva vāmaraṃdhre prakāśitam
8.9.43-2
daśa dina paryanta barābara calate rahane se vaha varṣabhara taka jīvita rahā karatā hai aura pandrahadinataka calanese ekavarṣakī usakī śeṣaāyu jānalenī cāhie
8.9.44-45
bīsadinakepravāhase chaḥmāsakī āyuhī śeṣasamajhanīcāhie yadi vāmanār̤ī paccīsadina taka vahanakaratī hai to tīnamāsa aura chabbīsa dinake mānase do māsa śeṣa āyu hotī hai
8.9.46-3
aura yadi vāmabhāga se aviśrānta rūpase sattāīsa dinataka nār̤ī calatīrahe to ekamāsakā hī śeṣa jīvana hotā hai
8.9.47-2
isī rītise vāma vāyuke pramāṇa se nāda ko pramāṇa samajha lenā ucita hai tathā dāhinīṃ orake kramase cāradina takahī jīvana samajhe
8.9.231
he devi ! cārasthānoṃmeṃ nāḍīsthita huākaratī hai| isa mṛtyukāla kā jñāna ) (
8.9.48-2
taraha ve sabhī solaha nār̤iyām̐ batalāīgaī haiṃ | aba maiṃ una sabakā yathātathya ṭhīka pramāṇa batalātā hūm̐
8.9.46-4
chaḥdinaselekara vidhikepātha saṃkhyāke antargata dinoṃ meṃ vāma randhra meṃ prāṇa prakāśita hotā hai
8.9.50
ṣaḍdināni yadārūḍhaṃ dvivarṣa sa ca jīvati māsānaṣṭau vijānīyāddinānyaṣṭa ca tāni tu
8.9.51
prāṇāḥ saptadaśe caiva viddhi varṣa na saṃśayaḥ saptamāsānvijānīyāddinaiḥ ṣaḍbhirna saṃśayaḥ
8.9.52
aṣṭaghasraprabhedena dvivarṣa hi sa jīvati caturmāsā hi vijñeyāścaturviśaddināvadhi
8.9.53
yadā navadinaṃ prāṇā vahaṃtyeva trimāsakam māsadvayaṃ ca dva māse dinā dvādaśa kīrttitāḥ
8.9.54
pūrvavatkathitā ye tu kālaṃ teṣāṃ tu pūrvakam avāṃtaraditā ye tu tena māsena kathyate
8.9.55
ekādaśapravāheṇa varṣamekaṃ sa jīvati māsā nava tathā proktā dinānyaṣṭanitānyapi
8.9.56
dvādaśena pravāheṇa varṣamekaṃ sa jīvati māsān sapta vijānīya tṣaḍghasrāṃścāpyudāharet
8.9.50-2
jisa samaya chaḥ dinataka nāda prāṇacar̤hā rahe to samajhato vaha ādamī dovarṣa aṭhamahīne aura āṭhadinataka jīvita rahegā
8.9.51-2
jo satraha divasa taka prāṇa ārūr̤harahe to vahaprāṇī ekavarṣa sātamāsa,chaḥdina taka jindārahā karatā hai isameṃ kuchabhī sandeha nahīṃ hotā hai
8.9.52-2
yadi āṭha dina barābara caleto vaha dovarṣa cāramāsa aura caubīsadinataka jīvita rahatā hai
8.9.53-2
jabaki nau dinataka isīora prāṇavāyu cale aura pāṃcamahīne bārahadinataka idharahī prāṇa cale to do māsakā jīvanakṣetra rahākaratā hai
8.9.54-2
jo prāṇa pahaleketulya kahe haiṃ unakā kāla pahileketulya batāyāgayā hai aura joantargata dina batāye haiṃ unase māsa kahejāte haiṃ
8.9.55-2
idhara gyārahadina calanepara vaha manuṣya ekavarṣa naumāsa aura āṭhadina taka jindārahā karatā hai
8.9.56-2
bāraha dina taka idhara calane para eka varṣa sāta māsa chai dina paryanta jīvita rahanā usako hotā hai
8.9.57
nāḍī yadā ca vahati trayodaśadināvadhi saṃvatsaraṃ bhavetasya caturmāsāḥ prakīrtitāḥ
8.9.58
caturviśaddina śeṣaṃ jīvati ca na saṃśayaḥ prāṇavāhā yadā vāme caturdaśa dināni tu
8.9.56-3
saṃvatsaraṃ bhavettasya māsāḥ ṣaṭ ca prakīrtitāḥ caturviśaddinānyeva jīvitaṃ ca na saṃśayaḥ
8.9.60
pañcadaśapravāheṇa nava māsānsa jīvati caturviśaddinānyeva kathitaṃ kālavedibhiḥ
8.9.61
ṣoḍaśāha pravāheṇa daśamāsāṃsa jīvati caturviśaddinādhikyaṃ kathitaṃ kālavedibhiḥ
8.9.62
saptadaśapravāheṇa navamāsairgatāyuṣam aṣṭādaśa dinānyatra kathitaṃ sādhakeśvari
8.9.63
vāmācāraṃ yadā devi hyaṣṭādaśa dināvadhi jīvitaṃ cāṣṭamāsām̐ tu ghasrā dvādasa kīrtitāḥ
8.9.57-58-56
jaba terahadinataka idharahī nār̤īcalatī hai to phira usa vyaktikī āyu ekavarṣa cāramāsa aura caubīsa dinakī śeṣa rahatī hai | isameṃ kuchabhī saṃśaya nahīṃ hai jaba vāma bhāgameṃ caudaha dina paryanta prāṇa vahana kiyā karate haiṃ to usakā jīvana kāla eka varṣa chai māsa caubīsa dina takakā śeṣa rahatā haiisameṃ bilkula bhī sandeha nahīṃ hai
8.9.60-2
kālake jñātā logoṃ kā kathana hai ki pandraha dinake pravāhameṃ manuṣya nau māsa aura caubīsa dina taka jīvita rahā karatā hai
8.9.60-3
solaha dinake pravāhameṃ daśa māsa caubīsa dina kā jīvana kāla śeṣa rahatā hai
8.9.61-2
he sādhakeśvari ! satraha dina takake pravāha honepara naumāsa aṭṭhāraha dinataka jīvana śeṣa batāyā gayā hai
8.9.63-2
he devi ! aṭhāraha dina taka yadi vāmācāra hotā hai to āṭha māsa bāraha dina taka jīvana rahatā hai
8.9.65
mṛtyukāla kā jñāna ) catuviśaddinānyatra prāṇavāho yadādevi catvāraḥ kathitā māsāḥ ṣaḍ dināni tathottare catuviśapravāheṇa trīnmāsāṃśca sa jīvati
8.9.66
dinānyatra daśāṣṭau ca saṃharatyeva cārataḥ avāṃtaradine yastu saṃkṣepātte prakīrtitāḥ
8.9.67
vāmacāraḥ samākhyāto dakṣiṇaṃ śṛṇu sāṃpratam aṣṭāviṃśapravāheṇa tithimānena jīvati
8.9.68
pravāheṇa daśāhena tatsaṃsthena vipadyate triṃśaddhasrapravāheṇa pañcāhena bipadyate
8.9.69
ekatriṃśadyadā devi vahate ca niraṃtaram dinatrayaṃ tadā tasya jīvita hi na sam̐śayaḥ
8.9.70
dvātriṃśatprāṇasaṃkhyā ca yadā hi vahate raviḥ tadā tu jīvitaṃ tasya dvidinaṃ hi sam̐śayaḥ
8.9.71
dakṣiṇaḥ kathitaḥ prāṇo madhyasthaṃ kathayāmi te ekabhāgagato vāyupravāho mukhamaṇḍale
8.9.72
dhāvamānapravāheṇa dinamekaṃ sa jīvati cakrametatparāsorhi purāvidbhirudāhṛtam
8.9.73
etatte kathitaṃ devi kālacakraṃ gatāyuṣaḥ lokānām̐ ca hitārthāya kimanyacchrotumicchasi
8.9.64
he devi ! teīsadina paryanta prāṇapravāha hotā hai to kevala cauvīsadina takakā hī jīvana śeṣa rahatā hai yaha niścita hai
8.9.65-2
yahām̐ cāramāsa aura chaidina adhika batāye gaye haiṃ | cauvīsa dinake pravāhameṃ vaha tīna māsa aura aṭhāraha dina taka jīvita rahā karatā hai
8.9.66-2
isa rītise prāṇake sañcāra se avāntarake dinake kālavarṇana tumhāre sāmane karadiyā hai
8.9.233
abataka vāma sañcāra kā varṇanakiyā aba dakṣiṇa saṃcāra kā varṇana karate haiṃ usakā śravaṇa karo | yadi aṭṭhāīsa ke pravāhase dakṣiṇasaṃcāra hotā hai tovahavyakti (
8.9.64-2
niścayena vadhāraya trayoviṃśaddināvadhiḥ
8.9.67-2
pandraha dina taka jīvita rahā karatā hai
8.9.68-2
daśadinake pravāhameṃ daśa hī dinameṃ aura tīsadinake pravāhameṃ pām̐ca dinameṃ mṛtyuko prāpta hojāyā karate haiṃ
8.9.66-3
he devi ! jisa samaya ikattīsa dinataka prāṇacalate haiṃ to niścayahī tīnadinataka usakā jīvana śeṣarahatā hai
8.9.70-2
jaba sūrya battīsakī saṃkhyāmeṃ vahanakiyā karatā hai to usakājīvana nissandeha dodina śeṣarahatā hai
8.9.71-72
abataka dakṣiṇa prāṇake saṃcārakā varṇanakiyā thā aba āge madhyastha prāṇa ke viṣayameṃ varṇana kiyā jātā hai jabaki vāyukā pravāha eka bhāgase mukhameṃ chor̤atehue pravāhase rahatā hai to vaha vyakti kevala ekahī dina jīvita rahā karatā hai | pūrva vettāoṃne isīprakārakā kālacakra batāyā hai
8.9.73-2
he devi ! āyuke gatahojāne vāle puruṣoṃkā isa tarahakā kāla-cakra lokoṃse kalyāṇa ke lie hī varṇita kiyā gayā hai, isake āge anya jo kucha tuma sunanā cāhatī ho so mujhe batalāo
Linked texts (1)
- Mudgalapurāṇa — Sanskrit