Pramāṇa · Search · About · API

Shiva Purana 9.32: Śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 9.32

Language
Sanskrit

Contents

Śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanam

9.32.1

ṛṣaya ūcuḥ
kiṃ tacchreṣṭamanuṣṭhānaṃ mokṣo yenaparokṣitaḥ
tattasya sādhanaṃ cādya vaktumarhasi māruta

9.32.2

vāyuruvāca
śaivo hi paramo dharmaḥ śreṣṭhānuṣṭhānaśabditaḥ
yatrāparokṣo lakṣyeta sākṣānmokṣapradaḥ śivaḥ

9.32.3

sa tu paṃcavidho jñeyaḥ paṃcabhiḥ parvabhiḥ kramāt
kriyātapojapadhyānajñānātmabhiranuttaraiḥ

9.32.4

taireva sottaraissiddho dharmastu paramo mataḥ
parokṣamaparokṣaṃ ca jñānaṃ yatra ca mokṣadam

9.32.5

paramo'paramaścobhau dharmau hi śruticoditau
dharmaśabdābhidheyerthe pramāṇaṃ śrutireva naḥ

9.32.6

paramo yogaparyanto dharmaḥ śrutiśirogataḥ
dharmastvaparamastadvadadhaḥ śrutimukhotthitaḥ

9.32.7

apaścātmādhikāratvādyo dharamaḥ paramo mataḥ
sādhāraṇastato'nyastu sarveṣāmadhikārataḥ

9.32.8

sa cāyaṃ paramo dharmaḥ paradharmasya sādhanam
dharmaśāstrādibhissamyak sāṃga evopabṛṃhitaḥ

9.32.9

śaivo yaḥ paramo dharmaḥ śreṣṭhānuṣṭhānaśabditaḥ
itihāsapurāṇābhyāṃ kathaṃcidupabṛṃhitaḥ

9.32.10

śaivāgamaistu saṃpannaḥ sahāṃgopāṃvistaraḥ
tatsaṃskārādhikāraiśca samyagevopabṛṃhitaḥ

9.32.11

śaivāgamo hi dvividhaḥ śrauto'śrautaśca saṃskṛtaḥ
śrutisāramayaḥ śrautassvataṃtra itaro mataḥ

9.32.12

svataṃtro daśadhā pūrvaṃ tathāṣṭādaśadhā punaḥ
kāmikādisamākhyābhissiddhaḥ siddhāntasaṃjñitaḥ

9.32.13

śrutisāramayo yastu śatakoṭipravistaraḥ
paraṃ pāśupataṃ yatra vrataṃ jñānaṃ ca kathyate

9.32.14

yugāvarteṣu śiṣyeta yogācāryyasvarūpiṇā
tatratatrāvatīrṇena śivenaiva pravartyate

9.32.15

saṃkṣipyāsya pravaktāraścatvāraḥ paramarṣaya
rururdadhīco'gastyaśca upamanyurmahāyaśāḥ

9.32.16

te ca pāśupatā jñeyāssaṃhitānāṃ pravartakāḥ
tatsaṃtatīyā guravaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

9.32.17

tatroktaḥ paramo dharmaścaryādyātmā caturvidhaḥ
teṣu pāśupato yogaḥ śivaṃ pratyakṣayeddṛḍham

9.32.18

tasmācchreṣṭhamanuṣṭhānaṃ yogaḥ pāśupato mataḥ
tatrāpyupāyako yukto brahmaṇā sa tu kathyate

9.32.19

nāmāṣṭakamayo yogaśśivena parikalpitaḥ
tena yogena sahasā śaivī prajñā prajāyate

9.32.20

prajñayā paramaṃ jñānamacirāllabhate sthiram
prasīdati śivastasya yasya jñānaṃ pratiṣṭhitam

9.32.21

prasādātparamo yogo yaḥ śivaṃ cāparokṣayet
śivāparokṣātsaṃsārakāraṇena viyujyate

9.32.22

tataḥ syānmuktasaṃsāro muktaḥ śivasamo bhavet
brahmaprokta ityupāyaḥ sa eva pṛthagucyate

9.32.23

śivo maheśvaraścaiva rudro viṣṇuḥ pitāmahaḥ
saṃsāravaidyaḥ sarvajñaḥ paramātmeti mukhyataḥ

9.32.24

nāmāṣṭakamidaṃ mukhyaṃ śivasya pratipādakam
ādyantu pañcakaṃ jñeyaṃ śāntyatītādyanukramāt

9.32.25

saṃjñā sadāśivādīnāṃ paṃcopādhiparigrahāt
upādhivinivṛttau tu yathāsvaṃ vinivartate

9.32.26

padameva hi tannityamanityāḥ padinaḥ smṛtāḥ
padānāṃ pratikṛttau tu mucyante padino yataḥ

9.32.27

parivṛttyantare bhūyastatpadaprāptirucyate
ātmāntarābhidhānaṃ syādyadādyaṃ nāma pañcakam

9.32.28

anyattu tritayaṃ nāmnāmupādānādiyogataḥ
trividhopādhivacanācchiva evānuvartate

9.32.29

anādimalasaṃśleṣaḥ prāgabhāvātsvabhāvataḥ
atyaṃtaṃ pariśuddhātmetyato'yaṃ śiva ucyate

9.32.30

athavāśeṣakalyāṇaguṇaikadhana īśvaraḥ
śiva ityucyate sadbhiśśivatattvārthavādibhiḥ

9.32.31

trayoviṃśatitattvebhyaḥ prakṛtirhi parā matā
prakṛtestu paraṃ prāhuḥ puruṣaṃ pañcaviṃśakam

9.32.32

yaṃ vedādau svaraṃ prāhurvācyavācakabhāvataḥ
vedaikavedyayāthātmyādvedānte ca pratiṣṭhitaḥ

9.32.33

tasya prakṛtilīnasya yaḥ parassa maheśvaraḥ
tadadhīnapravṛttitvātprakṛteḥ puruṣasya ca

9.32.34

athavā triguṇaṃ tattvamupeyamidamavyayam
māyāntu prakṛtiṃ vidyānmāyinaṃ tu maheśvaram

9.32.35

māyāvikṣobhako'naṃto maheśvarasamanvayāt
kālātmā paramātmādiḥ sthūlaḥ sūkṣmaḥ prakīrtitaḥ

9.32.36

rudduḥkhaṃ duḥkhaheturvā tadrāvayati naḥ prabhuḥ
rudra ityucyate sadbhiḥ śivaḥ paramakāraṇam

9.32.37

tattvādibhūtaparyantaṃ śarīrādiṣvatandritaḥ
vyāpyādhitiṣṭhati śivastato rudra itastataḥ

9.32.38

jagataḥ pitṛbhūtānāṃ śivo mūrtyātmanāmapi
pitṛbhāvena sarveṣāṃ pitāmaha udīritaḥ

9.32.39

nidānajño yathā vaidyo rogasya vinivartakaḥ
upāyairbheṣajaistadvallayabhogādhikārataḥ

9.32.40

saṃsārasyeśvaro nityaṃ samūlasya nivartakaḥ
saṃsāravaidya ityuktaḥ sarvatattvārthavedibhiḥ

9.32.41

daśārthajñānasiddhyarthamindriyeṣveṣu satsvapi
trikālabhāvino bhāvānsthūlānsūkṣmānaśeṣataḥ

9.32.42

aṇavo naiva jānanti māyayaiva malāvṛtāḥ
asatsvapi ca sarveṣu sarvārthajñānahetuṣu

9.32.43

yadyathāvasthitaṃ vastu tattathaiva sadāśivaḥ
ayatnenaiva jānāti tasmātsarvajña ucyate

9.32.44

sarvātmā paramairebhirguṇairnityasamanvayāt
svasmātparātmavirahātparamātmā śivaḥ svayam

9.32.45

nāmāṣṭakamidaṃ caiva labdhvācāryaprasādataḥ
nivṛttyādikalāgranthiṃ śivādyaiḥ paṃcanāmabhiḥ

9.32.46

yathāsvaṃ kramaśaśchitvā śodhayitvā yathāguṇam
guṇitaireva soddhātairaniruddhairathāpi vā

9.32.47

hṛtkaṇṭhatālubhrūmadhyabrahmarandhrasamanvitām
chittvā paryaṣṭakākāraṃ svātmānaṃ ca suṣumṇayā

9.32.48

dvādaśāṃtaḥsthitasyendornītvopari śivaujasi
saṃhṛtyaṃ vadanaṃ paścādyathāsaṃskaraṇaṃ layāt

9.32.49

śāktenāmṛtavarṣeṇa saṃsiktāyāṃ tanau punaḥ
avatārya svamātmānamamṛtātmākṛtiṃ hṛdi

9.32.50

dvādaśāṃtaḥsthitasyendoḥ parastācchvetapaṃkaje
samāsīnaṃ mahādevaṃ śaṃkarambhaktavatsalam

9.32.51

arddhanārīśvaraṃ devaṃ nirmalaṃ madhurākṛtim
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ prasannaṃ śītaladyutim

9.32.52

dhyātvā hi mānase devaṃ svasthacitto'tha mānavaḥ
śivanāmāṣṭakenaiva bhāvapuṣpaissamarcayet

9.32.53

abhyarccanānte tu punaḥ prāṇānāyamya mānavaḥ
samyakcittaṃ samādhāya śārvaṃ nāmāṣṭakaṃ japet

9.32.54

nābhau cāṣṭāhutīrhutvā pūrṇāhutyā namastataḥ
aṣṭapuṣpapradānena kṛtvābhyarccanamaṃtimam

9.32.55

nivedayetsvamātmānaṃ culukodakavartmanā
evaṃ kṛtvā cirādeva jñānaṃ pāśupataṃ śubham

9.32.56

labhate tatpratiṣṭhāṃ ca vṛttaṃ cānuttamaṃ tathā
yogaṃ ca paramaṃ labdhvā mucyate nātra saṃśayaḥ

9.32.56.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanaṃ nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)