Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 1.13

Śivapurāṇa 1.13

Language
Sanskrit

Contents

1.13.1

/
dharmādharmamayānbrūhi svarganārakadāṃstathā //
/
sūta uvāca
sadācārayuto vidvānbrāhmaṇo nāma nāmataḥ //

1.13.2

/
vedācārayuto vipro hyetairekaikavāndvijaḥ //
/
alpācārolpavedaśca kṣatriyo rājasevakaḥ //

1.13.3

/
kiṃcidācāravānvaiśyaḥ kṛṣivāṇijyakṛttayā //
/
śūdrabrāhmaṇa ityuktaḥ svayameva hi karṣakaḥ //

1.13.4

/
asūyāluḥ paradrohī caṃḍāladvija ucyate //
/
pṛthivīpālako rājā itarekṣatriyā matāḥ //

1.13.5

/
dhānyādikrayavānvaiśya itaro vaṇigucyate //
/
brahmakṣatriyavaiśyānāṃ śuśrūṣuḥ śūdra ucyate //

1.13.6

/
karṣako vṛṣalo jñeya itare caiva dasyavaḥ //
/
sarvo hyuṣaḥprācīmukhaścintayeddevapūrvakān //

1.13.7

/
dharmānarthāṃśca tatkleśānāyaṃ ca vyayameva ca //
/
āyurdveṣaśca maraṇaṃ pāpaṃ bhāgyaṃ tathaiva ca //

1.13.8

/
vyādhiḥ puṣṭistathā śaktiḥ prātarutthānadikphalam //
/
niśāṃtyāyāmoṣā jñeyā yāmārdhaṃ saṃdhirucyate //

1.13.9

/
tatkāle tu samutthāya viṇmūtre visṛjeddvijaḥ //
/
gṛhāddūraṃ tato gatvā bāhyataḥ pravṛtastathā //

1.13.10

/
udaṅmukhaḥ samāviśya pratibaṃdhe 'nyadiṅmukhaḥ //
/
jalāgnibrāhmaṇādīnāṃ devānāṃ nābhimukhyataḥ //

1.13.11

/
liṃgaṃ pidhāya vāmena mukhamanyena pāṇinā //
/
malamutsṛjya cotthāya na paśyeccaiva tanmalam //

1.13.12

/
uddhṛtena jalenaiva śaucaṃ kuryājjalādbahiḥ //
/
athavā devapitrārṣatīrthāvataraṇaṃ vinā //

1.13.13

/
sapta vā pañca vā trīnvā gudaṃ saṃśodhayenmṛdā //
/
liṃge karkoṭamātraṃ tu gude prasṛtiriṣyate //

1.13.14

/
tata utthāya paddhastaśaucaṃ gaṇḍūṣamaṣṭakam //
/
yena kena ca patreṇa kāṣṭhena ca jalādbahiḥ //

1.13.15

/
kāryaṃ saṃtyajya tarjanīṃ daṃtadhāvanamīritam //
/
jaladevānnamaskṛtya maṃtreṇa snānamācaret //

1.13.16

/
aśaktaḥ kaṃṭhadaghnaṃ vā kaṭidaghnamathāpi vā //
/
ājānu jalamāviśya maṃtrasnānaṃ samācaret //

1.13.17

/
devādīṃstarpayedvidvāṃstatra tīrthajalena ca //
/
dhautavastraṃ samādāya pañcakacchena dhārayet //

1.13.18

/
uttarīyaṃ ca kiṃ caiva dhāryaṃ sarveṣu karmasu //
/
nadyāditīrthasnāne tu snānavastraṃ na śodhayet //

1.13.19

/
vāpīkūpagṛhādau tu snānādūrdhvaṃ nayedbudhaḥ //
/
śilādārvādike vāpi jale vāpi sthalepi vā //

1.13.20

/
saṃśodhya pīḍayedvastraṃ pitḥṇāṃ tṛptaye dvijāḥ //
/
jābālakoktamaṃtreṇa bhasmanā ca tripuṃḍrakam //

1.13.21

/
anyathā cejjale pāta itastannarakamṛcchati //
/
āpohiṣṭheti śirasi prokṣayetpāpaśāṃtaye //

1.13.22

/
yasyeti maṃtraṃ pāde tu saṃdhiprokṣaṇamucyate //
/
pāde mūrdhni hṛdi caiva mūrdhni hṛtpāda eva ca //

1.13.23

/
hṛtpādamūrdhni saṃprokṣya maṃtrasnānaṃ vidurbudhāḥ //
/
īṣatsparśe ca dauḥ svāsthye rājarāṣṭrabhaye 'pi ca //

1.13.24

/
atyāgatikāle ca maṃtrasnānaṃ samācaret //
/
prātaḥ sūryānuvākena sāyamagnyanuvākataḥ //

1.13.25

/
apaḥ pītvā tathāmadhye punaḥ prokṣaṇamācaret //
/
gāyatryā japamaṃtrāṃte vīrūrdhvaṃ prāgvinikṣipet //

1.13.26

/
maṃtreṇa saha caikaṃ vai madhye 'rghyaṃ tu raverdvijā //
/
atha jāte ca sāyāhne bhuvi paścimadiṅmukhaḥ //

1.13.27

/
uddhṛtya dadyātprātastu madhyāhneṃgulibhistathā //
/
aṃgulīnāṃ ca raṃdhreṇa laṃbaṃ paśyeddivākaram //

1.13.28

/
ātmapradakṣiṇaṃ kṛtvā śuddhācamanamācaret //
/
sāyaṃ muhūrtādarvāktu kṛtā saṃdhyā vṛthā bhavet //

1.13.29

/
akālātkāla ityukto dine 'tīte yathākramam //
/
divā 'tīte ca gāyatrīṃ śataṃ nitye kramājjapet //

1.13.30

/
ādarśāhātparā 'tīte gāyatrīṃ lakṣamabhyaset //
/
māsātīte tu nitye hi punaścopanayaṃ caret //

1.13.31

/
īśo gaurīguho viṣṇurbrahmā ceṃdraśca vai yamaḥ //
/
evaṃ rūpāṃśca vai devāṃstarpayedarthasiddhaye //

1.13.32

/
brahmārpaṇaṃ tataḥ kṛtvā śuddhācamanamācaret //
/
tīrthadakṣiṇataḥ śaste maṭhe maṃtrālaye budhaḥ //

1.13.33

/
tatra devālaye vāpi gṛhe vā niyatasthale //
/
sarvāndevānnamaskṛtya sthirabuddhiḥ sthirāsanaḥ //

1.13.34

/
praṇavaṃ pūrvamabhyasya gāyatrīmabhyasettataḥ //
/
jīvabrahmaikyaviṣayaṃ buddhvā praṇavamabhyaset //

1.13.35

/
trailokyasṛṣṭikartāraṃ sthitikartāramacyutam //
/
saṃhartāraṃ tathā rudraṃ svaprakāśamupāsmahe //

1.13.36

/
jñānakarmeṃdriyāṇāṃ ca manovṛttīrdhiyastathā //
/
bhogamokṣaprade dharme jñāne ca prerayetsadā //

1.13.37

/
itthamarthaṃ dhiyādhyāyanbrahmaprāpnoti niścayaḥ //
/
kevalaṃ vā japennityaṃ brāhmaṇyasya ca pūrtaye //

1.13.38

/
sahasramabhyasennityaṃ prātarbrāhmaṇapuṃgavaḥ //
/
anyeṣāṃ ca yathā śaktim adhyāhne ca śataṃ japet //

1.13.39

/
sāyaṃ dvidaśakaṃ jñeyaṃ śikhāṣṭakasamanvitam //
/
mūlādhāraṃ samārabhya dvādaśāṃtasthitāṃstathā //

1.13.40

/
vidyeśabrahmaviṣṇvīśajīvātmaparameśvarān //
/
brahmabuddhyā tadaikyaṃ ca sohaṃ bhāvanayā japet //

1.13.41

/
tāneva brahmaraṃdhrādau kāyādbāhye ca bhāvayet //
/
mahattattvaṃ samārabhya śarīraṃ tu sahasrakam //

1.13.42

/
ekaikasmājjapādekamatikramya śanaiḥ śanaiḥ //
/
parasminyojayejjīvaṃ japatattvamudāhṛtam //

1.13.43

/
śatadvidaśakaṃ dehaṃ śikhāṣṭakasamanvitam //
/
maṃtrāṇāṃ japa evaṃ hi japamādikramādviduḥ //

1.13.44

/
sahasraṃ brāhmadaṃ vidyācchatamaiṃdrapradaṃ viduḥ //
/
itarattvātmarakṣārthaṃ brahmayoniṣu jāyate //

1.13.45

/
divākaramupasthāya nityamitthaṃ samācaret //
/
lakṣadvādaśayuktastu pūrṇabrāhmaṇa īritaḥ //

1.13.46

/
gāyatryā lakṣahīnaṃ tu vedakāryena yojayet //
/
āsaptatestu niyamaṃ paścātpravrājanaṃ caret //

1.13.47

/
prātardvādaśasāhasraṃ pravrājīpraṇavaṃ japet //
/
dine dine tvatikrāṃte nityamevaṃ kramājjapet //

1.13.48

/
māsādau kramaśo 'tīte sārdhalakṣajapena hi //
/
ata ūrdhvamatikrāṃte punaḥ praiṣaṃ samācaret //

1.13.49

/
evaṃ kṛtvā doṣaśāṃtiranyathā rauravaṃ vrajet //
/
dharmārthayostato yatnaṃ kuryātkāmī na cetaraḥ //

1.13.50

/
brāhmaṇo muktikāmaḥ syādbrahmajñānaṃ sadābhyaset //
/
dharmādartho 'rthato bhogo bhogādvairāgyasaṃbhavaḥ //

1.13.51

/
dharmārjitārthabhogena vairāgyamupajāyate //
/
viparītārthabhogena rāga eva prajāyate //

1.13.52

/
dharmaśca dvividhaḥ prokto dravyadehadvayena ca //
/
dravyamijyādirūpaṃ syāttīrthasnānādi daihikam //

1.13.53

/
dhanena dhanamāpnoti tapasā divyarūpatām //
/
niṣkāmaḥ śuddhimāpnoti śuddhyā jñānaṃ na saṃśayaḥ //

1.13.54

/
kṛtādau hi tapaḥśloghyaṃ dravyadharmaḥ kalau yuge //
/
kṛtedhyānājjñānasiddhistretāyāṃ tapasā tathā //

1.13.55

/
dvāpare yajanājjñānaṃ pratimāpūjayā kalau //
/
yādṛśaṃ puṇyaṃ pāpaṃ vā tādṛśaṃ phalameva hi //

1.13.56

/
dravyadehāṃgabhedena nyūnavṛddhikṣayādikam //
/
adharmo hiṃsikārūpo dharmastu sukharūpakaḥ //

1.13.57

/
adharmādduḥkhamāpnoti dharmādvai sukhamedhate //
/
vidyādurvṛttito duḥkhaṃ sukhaṃ vidyātsuvṛttitaḥ //

1.13.58

/
dharmārjanamataḥ kuryādbhogamokṣaprasiddhaye //
/
sakuṭuṃbasya viprasya caturjanayutasya ca //

1.13.59

/
śatavarṣasya vṛttiṃ tu dadyāttadbrahmalokadam //
/
cāṃdrāyaṇasahasraṃ tu brahmalokapradaṃ viduḥ //

1.13.60

/
sahasrasya kuṭuṃbasya pratiṣṭhāṃ kṣatriyaścaret //
/
iṃdralokapradaṃ vidyādayutaṃ brahmalokadam //

1.13.61

/
yāṃ devatāṃ puraskṛtya dānamācarate naraḥ //
/
tattallokamavāpnoti iti vedavido viduḥ //

1.13.62

/
arthahīnaḥ sadā kuryāttapasā mārjanaṃ tathā //
/
tīrthācca tapasā prāpyaṃ sukhamakṣayyamaśnute //

1.13.63

/
arthārjanamatho vakṣye nyāyataḥ susamāhitaḥ //
/
kṛtātpratigrahāccaiva yājanācca viśuddhitaḥ //

1.13.64

/
adainyādanatikleśādbrāhmaṇo dhanamarjayet //
/
kṣatriyo bāhuvīryeṇa kṛṣigorakṣaṇādviśaḥ //

1.13.65

/
nyāyārjitasya vittasya dānātsiddhiṃ samaśnute //
/
jñānasiddhyā mokṣasiddhiḥ sarveṣāṃ gurvanugrahāt //

1.13.66

/
mokṣātsvarūpasiddhiḥ syātparānandaṃ samaśnute //
/
satsaṃgātsarvametadvai narāṇāṃ jāyate dvijāḥ //

1.13.67

/
dhanadhānyādikaṃ sarvaṃ deyaṃ vai gṛhamedhinā //
/
yadyatkāle vastujātaṃ phalaṃ vā dhānyameva ca //

1.13.68

/
tattatsarvaṃ brāhmaṇebhyo deyaṃ vai hitamicchatā //
/
jalaṃ caiva sadā deyamannaṃ kṣudvyādhiśāṃtaye //

1.13.69

/
kṣetraṃ dhānyaṃ tathā ' 'mānnamannamevaṃ caturvidham //
/
yāvatkālaṃ yadannaṃ vai bhuktvā śravaṇamedhate //

1.13.70

/
tāvatkṛtasya puṇyasya tvardhaṃ dāturna saṃśayaḥ //
/
grahītāhigṛhītasya dānādvai tapasā tathā //

1.13.71

/
pāpasaṃśodhanaṃ kuryādanyathā rauravaṃ vrajet //
/
ātmavittaṃ tridhā kuryāddharmavṛddhyātmabhogataḥ //

1.13.72

/
nityaṃ naimittakaṃ kāmyaṃ karma kuryāttu dharmataḥ //
/
vittasya vardhanaṃ kuryādvṛddhyaṃśena hi sādhakaḥ //

1.13.73

/
hitena mitame dhyena bhogaṃ bhogāṃśataścaret //
/
kṛṣyarjite daśāṃśaṃ hi deyaṃ pāpasya śuddhaye //

1.13.74

/
śeṣeṇa kuryāddharmādi anyathā rauravaṃ vrajet //
/
athavā pāpabuddhiḥ syātkṣayaṃ vā satyameṣyati //

1.13.75

/
vṛddhivāṇijyake deyaṣṣaḍaṃśo hi vicakṣaṇaiḥ //
/
śuddhapratigrahe deyaścaturthāṃśo dvijottamaiḥ //

1.13.76

/
akasmādutthite 'rthe hi deyamardhaṃ dvijottamaiḥ //
/
asatpratigrahasarvaṃ durdānaṃ sāgare kṣipet //

1.13.77

/
āhūya dānaṃ kartavyamātmabhogasamṛddhaye //
/
pṛṣṭaṃ sarvaṃ sadā deyamātmaśaktyanusārataḥ //

1.13.78

/
janmāṃtare ṛṇī hi syādadatte pṛṣṭavastuni //
/
pareṣāṃ ca tathā doṣaṃ na praśaṃsedvicakṣaṇaḥ //

1.13.79

/
viśeṣeṇa tathābrahmañchrutaṃ dṛṣṭaṃ ca no vadet //
/
na vadetsarvajaṃtūnāṃ hṛdi roṣakaraṃ budhaḥ //

1.13.80

/
saṃdhyayoragnikāryaṃ ca kuryādaiśvaryasiddhaye //
/
aśaktastvekakāle vā sūryāgnī ca yathāvidhi //

1.13.81

/
taṃḍulaṃ dhānyamājyaṃ vā phalaṃ kaṃdaṃ havistathā //
/
sthālīpākaṃ tathā kuryādyathānyāyaṃ yathāvidhi //

1.13.82

/
pradhānahomamātraṃ vā havyābhāve samācaret //
/
nityasaṃdhānamityuktaṃ tamajasraṃ vidurbudhāḥ //

1.13.83

/
athavā japamātraṃ vā sūryavaṃdanameva ca //
/
evamātmārthinaḥ kuryurarthārthī ca yathāvidhi //

1.13.84

/
brahmayajñaratā nityaṃ devapūjāratāstathā //
/
agnipūjāparā nityaṃ gurupūjāratāstathā //

1.13.85

/
brāhmaṇānāṃ tṛptikarāḥ sarve svargasya bhāginaḥ //

1.13.85.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ trayodaśo 'dhyāyaḥ

1.13.85.p2

Chapter 14
ṛṣaya ūcuḥ
agniyajñadevayajñaṃ brahmayajñaṃ tathaiva ca //

Other recensions (2)

Linked texts (1)