Shivapurana 7.1.12
Śivapurāṇa 7.1.12
- Language
- Sanskrit
Contents
7.1.12.1
/
pradhyānakāle mohastu prādurbhūtastamomayaḥ //
/
tamomoho mahāmohastāmisraścāndhasaṃjñitaḥ //
7.1.12.2
/
avidyā pañcamī caiṣā prādurbhūtā mahātmanaḥ //
/
pañcadhā 'vasthitaḥ sargo dhyāyatastvabhimāninaḥ //
7.1.12.3
/
sarvatastamasātīva bījakumbhavadāvṛtaḥ //
/
bahirantaścāprakāśaḥ stabdho niḥsaṃjña eva ca //
7.1.12.4
/
tasmātteṣāṃ vṛtā buddhirmukhāni karaṇāni ca //
/
tasmātte saṃvṛtātmāno nagā mukhyāḥ prakīrtitāḥ //
7.1.12.5
/
taṃ dṛṣṭvā 'sādhakaṃ brahmā prathamaṃ sargamīdṛśam //
/
aprasannamanā bhūtvā dvitīyaṃ so 'bhyamanyata //
7.1.12.6
/
tasyābhidhāyataḥ sargaṃ tiryaksroto 'bhyavartata //
/
antaḥprakāśāstiryaṃca āvṛtāśca bahiḥ punaḥ //
7.1.12.7
/
paśvātmānastato jātā utpathagrāhiṇaśca te //
/
tamapyasādhakaṃ jñātvā sargamanyamamanyata //
7.1.12.8
/
tadordhvasrotaso vṛtto devasargastu sāttvikaḥ //
/
te sukhaprītibahulā bahirantaśca nāvṛtāḥ //
7.1.12.9
/
prakāśā bahirantaścasvabhāvādeva saṃjñitāḥ //
/
tato 'bhidhyāyatovyaktādarvāksrotastu sādhakaḥ //
7.1.12.10
/
manuṣyanāmā sañjātaḥ sargo duḥkhasamutkaṭaḥ //
/
prakāśābahirantaste tamodriktā rajo 'dhikāḥ //
7.1.12.11
/
pañcamonugrahaḥ sargaścaturdhā saṃvyavasthitaḥ //
/
viparyayeṇa śaktyā ca tuṣṭyāsiddhyā tathaiva ca //
7.1.12.12
/
te 'parigrāhiṇaḥ sarve saṃvibhāgaratāḥ punaḥ //
/
khādanāścāpyaśīlāśca bhūtādyāḥ parikīrtitāḥ //
7.1.12.13
/
prathamo mahataḥ sargo brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ //
/
tanmātrāṇāṃ dvitīyastu bhūtasargaḥ sa ucyate //
7.1.12.14
/
vaikārikastṛtīyastu sarga aindriyakaḥ smṛtaḥ //
/
ityeṣa prakṛteḥ sargaḥ sambhṛto 'buddhipūrvakaḥ //
7.1.12.15
/
mukhyasargaścaturthastu mukhyā vai sthāvarāḥ smṛtāḥ //
/
tiryaksrotastu yaḥ proktastiryagyoniḥ sa pañcamaḥ //
7.1.12.16
/
tadūrdhvasrotasaḥ ṣaṣṭho devasargastu sa smṛtaḥ //
/
tato 'rvāk srotasāṃ sargaḥ saptamaḥ sa tu mānuṣaḥ //
7.1.12.17
/
aṣṭamo 'nugrahaḥ sargaḥ kaumāro navamaḥ smṛtaḥ //
/
prākṛtāśca trayaḥ pūrve sargāste 'buddhipūrvakāḥ //
7.1.12.18
/
514a
7.1.12.18.p1
buddhipūrvaṃ pravartante mukhyādyāḥ pañca vaikṛtāḥ //
7.1.12.18.p2
agre sasarja vai brahmā mānasānātmanaḥ samān //
7.1.12.18.p3
sanandaṃ sanakañcaiva vidvāṃsañca sanātanam //
7.1.12.18.p4
ṛbhuṃ sanatkumārañca pūrvameva prajāpatiḥ //
7.1.12.18.p5
sarve te yogino jñeyā vītarāgā vimatsarāḥ //
7.1.12.18.p6
iśvarāsaktamanaso na cakruḥ sṛṣṭaye matim //
7.1.12.18.p7
teṣu sṛṣṭyanapekṣeṣu gateṣu sanakādiṣu //
7.1.12.18.p8
sraṣṭukāmaḥ punarbrahmā tatāpa paramaṃ tapaḥ //
7.1.12.18.p9
tasyaivaṃ tapyamānasya na kiṃcitsamavartata //
7.1.12.18.p10
tato dīrgheṇa kālena duḥkhātkrodho vyajāyata //
7.1.12.18.p11
krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśrubindavaḥ //
7.1.12.18.p12
tatastebhyo 'śrubindubhyo bhūtāḥ pretāstadābhavan //
7.1.12.18.p13
sarvāṃstānaśrujāndṛṣṭvā brahmātmānamaniṃdata //
7.1.12.18.p14
tasya tīvrā 'bhavanmūrchā krodhāmarṣasamudbhavā //
7.1.12.18.p15
mūrchitastu jahau prāṇānkrodhāviṣṭaḥ prajāpatiḥ //
7.1.12.18.p16
tataḥ prāṇeśvaro rudro bhagavānnīlalohitaḥ //
7.1.12.18.p17
prasādamatulaṃ kartuṃ prādurāsītprabhormukhāt //
7.1.12.18.p18
daśadhā caikadhā cakre svātmānaṃ prabhurīśvaraḥ //
7.1.12.18.p19
te tenoktā mahātmāno daśadhā caikadhā kṛtāḥ //
7.1.12.18.p20
yūyaṃ sṛṣṭā mayā vatsā lokānugrahakāraṇāt //
7.1.12.18.p21
tasmātsarvasya lokasya sthāpanāya hitāya ca //
7.1.12.18.p22
prajāsantānahetośca prayatadhvamatandritāḥ //
7.1.12.18.p23
evamuktāśca rurudurdudruvuśca samantataḥ //
7.1.12.18.p24
rodanāddrāvaṇāccaiva te rudrā nāmataḥ smṛtāḥ //
7.1.12.18.p25
ye rudrāste khalu prāṇā ye prāṇāste mahātmakāḥ //
7.1.12.18.p26
tato mṛtasya devasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ //
7.1.12.18.p27
ghṛṇī dadau punaḥ prāṇānbrahmaputro maheśvaraḥ //
7.1.12.18.p28
prahṛṣṭavadano rudraḥ prāṇapratyāgamādvibhoḥ //
7.1.12.18.p29
abhyabhāṣata viśveśo brahmāṇaṃ paramaṃ vacaḥ //
7.1.12.18.p30
mābhairmābhairmahābhāga viriṃca jagatāṃ guro //
7.1.12.18.p31
mayā te prāṇitāḥ prāṇāḥ sukhamuttiṣṭha suvrata //
7.1.12.18.p32
svapnānubhūtamiva tacchrutvā vākyaṃ manoharam //
7.1.12.18.p33
haraṃ nirīkṣya śanakairnetraiḥ phullāmbujaprabhaiḥ //
7.1.12.18.p34
tathā pratyāgataprāṇaḥ snigdhagambhīrayā girā //
7.1.12.18.p35
uvāca vacanaṃ brahmā tamuddiśya kṛtāñjaliḥ //
7.1.12.18.p36
tvaṃ hi darśanamātreṇa cānandayasi me manaḥ //
7.1.12.18.p37
ko bhavān viśvamūrtyā vā sthita ekādaśātmakaḥ //
7.1.12.18.p38
tasya tadvacanaṃ śrutvā vyājahāra maheśvaraḥ //
7.1.12.18.p39
spṛśan kārābhyāṃ brahmāṇaṃ susukhābhyāṃ sureśvaraḥ //
7.1.12.18.p40
māṃ viddhi paramātmānaṃ tava putratvamāgatam //
7.1.12.18.p41
ete caikādaśa rudrāstvāṃ surakṣitumāgatāḥ //
7.1.12.18.p42
tasmāttīvrāmimāmmūrchāṃ vidhūya madanugrahāt //
7.1.12.18.p43
prabuddhasva yathāpūrvaṃ prajā vai sraṣṭumarhasi //
7.1.12.18.p44
514b
7.1.12.18.p45
evaṃ bhagavatā prokto brahmā prītamanā hyabhūt //
7.1.12.18.p46
nānāṣṭakena viśvātmā tuṣṭāva parameśvaram //
7.1.12.18.p47
brahmovāca
namaste bhagavan rudra bhāskarāmitatejase //
7.1.12.41
/
namo bhavāya devāya rasāyāmbumayātmane //
/
śarvāya kṣitirūpāya nandīsurabhaye namaḥ //
/
īśāya vasave tubhyaṃ namassparśamayātmane //
7.1.12.42
/
paśūnāṃ pataye caiva pāvakāyātitejase //
/
bhīmāya vyomarūpāya śabdamātrāya te namaḥ //
/
ugrāyograsvarūpāya yajamānātmane namaḥ //
7.1.12.43
/
mahādevāya somāya namostvamṛtamūrtaye //
/
evaṃ stutvā mahādevaṃ brahmā lokapitāmahaḥ //
7.1.12.44
/
prārthayāmāsa viśveśaṃ girā praṇatipūrvayā //
/
bhagavan bhūtabhavyeśa mama putra maheśvara //
7.1.12.45
/
sṛṣṭihetostvamutpanno mamāṃge 'naṃganāśanaḥ //
/
tasmānmahati kāryesmin vyāpṛtasya jagatprabho //
7.1.12.46
/
sahāyaṃ kuru sarvatra sraṣṭumarhasi sa prajāḥ //
/
tenaiṣāṃ pāvito devo rudrastripuramardanaḥ //
7.1.12.47
/
bāḍhamityeva tāṃ vāṇīṃ pratijagrāha śaṃkaraḥ //
/
tatassa bhagavān brahmā hṛṣṭaṃ tamabhinaṃdya ca //
7.1.12.48
/
sraṣṭuṃ tenābhyanujñātastathānyāścāsṛjatprajāḥ //
/
marīcibhṛgvaṃgirasaḥ pulastyaṃ pulahaṃ kratum //
7.1.12.49
/
dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca so 'sṛjanmanasaiva ca //
/
purastādasṛjadbrahmā dharmaṃ saṃkalpameva ca //
/
ityete brahmaṇaḥ putrā dvādaśādau prakīrtitāḥ //
7.1.12.50
/
saha rudreṇa saṃbhūtāḥ purāṇā gṛhamedhinaḥ //
/
teṣāṃ dvādaśa vaṃśāḥ syurdivyā devagaṇānvitāḥ //
7.1.12.51
/
prajāvantaḥ kriyāvanto maharṣibhiralaṃkṛtāḥ //
/
atha devāsurapitḥn manuṣyāṃśca catuṣṭayam //
7.1.12.52
/
saha rudreṇa sisṛkṣuraṃbhasyetāni vai vidhiḥ //
/
sa sṛṣṭyarthaṃ samādhāya brahmātmānamayūyujat //
7.1.12.53
/
mukhādajanayaddevān pitḥṃścaivopapakṣataḥ //
/
jaghanādasurān sarvān prajanādapi mānuṣān //
7.1.12.54
/
avaskare kṣudhāviṣṭā rākṣasāstasya jajñire //
/
putrāstamorajaḥprāyā balinaste niśācarāḥ //
7.1.12.55
/
sarpā yakṣāstathā bhūtā gaṃdharvāḥ saṃprajajñire //
/
vayāṃsi pakṣataḥ sṛṣṭāḥ pakṣiṇo vakṣaso 'sṛjat //
7.1.12.56
/
mukhatojāṃstathā pārśvāduragāṃśca vinirmame //
/
padbhyāṃ cāśvānsamātaṃgān śarabhān gavayān mṛgān //
7.1.12.57
/
uṣṭrānaśvatarāṃścaiva nyaṃkūnanyāśca jātayaḥ 1 //
/
auṣadhyaḥ phalamūlāni romabhyastasya jajñire //
7.1.12.58
/
gāyatrīṃ ca ṛcaṃ caiva trivṛtsāma rathaṃtaram //
/
agniṣṭomaṃ ca yajñānāṃ nirmame prathamānmukhāt //
7.1.12.59
/
yajūṃṣi traiṣṭubhaṃ chaṃdaḥstomaṃ pañcadaśaṃ tathā //
7.1.12.59.p1
1 prathamārṣo
7.1.12.59.p2
515a
7.1.12.59.p3
bṛhatsāma tathokthaṃ ca dakṣiṇādasṛjanmukhāt //
7.1.12.59.p4
sāmāni jagatīchaṃdaḥ stomaṃ saptadaśaṃ tathā //
7.1.12.59.p5
vairūpyamatirātraṃ ca paścimādasṛjan mukhāt //
7.1.12.59.p6
ekaviṃśamatharvāṇamāptoryāmāṇameva ca //
7.1.12.59.p7
anuṣṭubhaṃ sa vairājamuttarādasṛjanmukhāt //
7.1.12.59.p8
uccāvacāni bhūtāni gātrebhyastasya jajñire //
7.1.12.59.p9
yakṣāḥ piśācā gaṃdharvāstathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ //
7.1.12.59.p10
narakinnararakṣāṃsi vayaḥpaśumṛgoragāḥ //
7.1.12.59.p11
avyayaṃ caiva yadidaṃ sthāṇusthāvarajaṃgamam //
7.1.12.59.p12
teṣāṃ vai yāni karmāṇi prāksṛṣṭāni prapedire //
7.1.12.59.p13
tānyeva te prapadyaṃte sṛjyamānāḥ punaḥ punaḥ //
7.1.12.59.p14
hiṃsrāhiṃsre mṛdukrūre dharmādharmāvṛtānṛte //
7.1.12.59.p15
tadbhāvitāḥ prapadyaṃte tasmāttattasya rocate //
7.1.12.59.p16
mahābhūteṣu nānātvamiṃdriyārtheṣu muktiṣu //
7.1.12.59.p17
viniyogaṃ ca bhūtānāṃ dhātaiva vyadadhatsvayam //
7.1.12.59.p18
nāma rūpaṃ ca bhūtānāṃ prākṛtānāṃ prapañcanam //
7.1.12.59.p19
vedaśabdebhya evādau nirmame 'sau pitāmahaḥ //
7.1.12.59.p20
ārṣāṇi caiva nāmāni yāśca vedeṣu vṛttayaḥ //
7.1.12.59.p21
śarvaryaṃte prasūtānāṃ tānyevaibhyo dadāvajaḥ //
7.1.12.59.p22
yathartāvṛtuliṃgāni nānārūpāṇi paryaye //
7.1.12.59.p23
dṛśyaṃte tāni tānyeva tathā bhāvā yugādiṣu //
7.1.12.59.p24
ityeṣa karaṇodbhūto lokasargassvayaṃbhuvaḥ //
7.1.12.59.p25
mahadādyoviśeṣāṃto vikāraḥ prakṛteḥ svayam //
7.1.12.59.p26
caṃdrasūryaprabhājuṣṭo grahanakṣatramaṃḍitaḥ //
7.1.12.59.p27
nadībhiśca samudraiśca parvataiśca sa maṃḍitaḥ //
7.1.12.59.p28
paraiśca vividhairamyaissphītairjanapadaistathā //
7.1.12.59.p29
tasmin brahmavane 'vyakto brahmā carati sarvavit //
7.1.12.59.p30
avyaktabījaprabhava īśvarānugrahe sthitaḥ //
7.1.12.59.p31
buddhiskaṃdhamahāśākha indriyāṃtarakoṭaraḥ //
7.1.12.59.p32
mahābhūtapramāṇaśca viśeṣāmalapallavaḥ //
7.1.12.59.p33
dharmādharmasupuṣpāḍhyaḥ sukhaduḥkhaphalodayaḥ //
7.1.12.59.p34
ājīvyaḥ sarvabhūtānāṃ brahmavṛkṣaḥ sanātanaḥ //
7.1.12.59.p35
dyāṃ mūrdhānaṃ tasya viprā vadaṃti khaṃ vai nābhiṃ caṃdrasūryau ca netre //
7.1.12.59.p36
diśaḥ śrotre caraṇau ca kṣitiṃ ca so 'cintyātmā sarvabhūtapraṇetā //
7.1.12.59.p37
vaktrāttasya brahmaṇāssaṃprasūtāstadvakṣasaḥ kṣatriyāḥ pūrvabhāgāt //
7.1.12.59.p38
vaiśyā urubhyāṃ tasya padbhyāṃ ca śūdrāḥ sarve varṇā gātrataḥ saṃprasūtāḥ //
7.1.12.59.p39
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe sṛṣṭivarṇanaṃ nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ
7.1.12.59.p40
Chapter 13
ṛṣaya ūcuḥ
bhavatā kathitā sṛṣṭirbhavasya paramātmanaḥ //
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (6)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Saurapurāṇa — Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit