Shivapurana 7.1.6
Śivapurāṇa 7.1.6
- Language
- Sanskrit
Contents
7.1.6.1
/
abhyāṃ vilakṣaṇaḥ kaścitkoyamasti tayoḥ patiḥ //
/
vāyuruvāca
asti kaścidaparyaṃtaramaṇīyaguṇāśrayaḥ //
7.1.6.2
/
patirviśvasya nirmātā paśupāśavimocanaḥ //
/
abhāve tasya viśvasya sṛṣṭireṣā kathaṃ bhavet //
7.1.6.3
/
acetanatvādajñānādanayoḥ paśupāśayoḥ //
/
pradhānaparamāṇvādi yāvatkiṃcidacetanam //
7.1.6.4
/
tatkartṛkaṃ svayaṃ dṛṣṭaṃ buddhimatkāraṇaṃ vinā //
/
jagacca kartṛsāpekṣaṃ kāryaṃ sāvayavaṃ yataḥ //
7.1.6.5
/
tasmātkāryasya kartṛtvaṃ patyurna paśupāśayoḥ //
/
paśorapi ca kartṛtvaṃ patyuḥ preraṇapūrvakam //
7.1.6.6
/
ayathākaraṇajñānamaṃdhasya gamanaṃ yathā //
/
ātmānaṃ ca pṛthaṅmatvā preritāraṃ tataḥ pṛthak //
7.1.6.7
/
asau juṣṭastatastena hyamṛtatvāya kalpate //
/
paśoḥ pāśasya patyuśca tattvato 'sti padaṃ param //
7.1.6.8
/
brahmavittadviditvaiva yonimukto bhaviṣyati //
/
saṃyuktametaddvitayaṃ kṣaramakṣarameva ca //
7.1.6.9
/
vyaktāvyaktaṃ bibhartīśo viśvaṃ viśvavimocakaḥ //
/
bhoktā bhogyaṃ prerayitā maṃtavyaṃ trividhaṃ smṛtam //
7.1.6.10
/
nātaḥ paraṃ vijānadbhirveditavyaṃ hi kiṃcanaḥ //
/
tileṣu vā yathā tailaṃ dadhni vā sarpirarpitam //
7.1.6.11
/
yathāpaḥ srotasi vyāptā yathāraṇyāṃ hutāśanaḥ //
/
evameva mahātmānamātmanyātmavilakṣaṇam //
7.1.6.12
/
satyena tapasā caiva nityayukto 'nupaśyati //
/
ya eko jālavānīśa īśānībhissvaśaktibhiḥ //
7.1.6.13
/
sarvāṃllokānimān kṛtvā eka eva sa īśate 1 //
/
eka eva tadā rudro na dvitīyo 'sti kaścana //
7.1.6.14
/
saṃsṛjya viśvabhuvanaṃ goptā te saṃcukoca yaḥ //
7.1.6.14.p1
1 śablugabhāva ārṣa
7.1.6.14.p2
508a
7.1.6.14.p3
viśvataścakṣurevāyamutāyaṃ viśvatomukhaḥ //
7.1.6.14.p4
tathaiva viśvatobāhuviśvataḥ pādasaṃyutaḥ //
7.1.6.14.p5
dyāvābhūmī ca janayan deva eko maheśvaraḥ //
7.1.6.14.p6
sa eva sarvadevānāṃ prabhavaścodbhavastathā //
7.1.6.14.p7
hiraṇyagarbhaṃ devānāṃ prathamaṃ janayedayam //
7.1.6.14.p8
viśvasmādadhiko rudro maharṣiriti hi śrutiḥ //
7.1.6.14.p9
vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāṃtamamṛtaṃ dhruvam //
7.1.6.14.p10
ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastātsaṃsthitaṃ prabhum //
7.1.6.14.p11
asmānnāsti paraṃ kiṃcidaparaṃ paramātmanaḥ //
7.1.6.14.p12
nāṇīyo 'sti na ca jyāyastena pūrṇamidaṃ jagat //
7.1.6.14.p13
sarvānanaśirogrīvaḥ sarvabhūtaguhāśayaḥ //
7.1.6.14.p14
sarvavyāpī ca bhagavāṃstasmātsarvagataśśivaḥ //
7.1.6.14.p15
sarvataḥ pāṇipādo 'yaṃ sarvato 'kṣiśiromukhaḥ //
7.1.6.14.p16
sarvataḥ śrutimāṃlloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati //
7.1.6.14.p17
sarvendriyaguṇābhāsassarvendriyavivarjitaḥ //
7.1.6.14.p18
sarvasya prabhurīśānaḥ sarvasya śaraṇaṃ suhṛt //
7.1.6.14.p19
acakṣurapi yaḥ paśyatyakarṇo 'pi śṛṇoti yaḥ //
7.1.6.14.p20
sarvaṃ vetti na vettāsya tamāhuḥ puruṣaṃ param //
7.1.6.14.p21
aṇoraṇīyānmahato mahīyānayamavyayaḥ //
7.1.6.14.p22
guhāyāṃ nihitaścāpi jaṃtorasya maheśvaraḥ //
7.1.6.14.p23
tamakratuṃ kratuprāyaṃ mahimātiśayānvitam //
7.1.6.14.p24
dhātuḥ prasādādīśānaṃ vītaśokaḥ prapaśyati //
7.1.6.14.p25
vedāhamenamajaraṃ purāṇaṃ sarvagaṃ vibhum //
7.1.6.14.p26
nirodhaṃ janmano yasya vadaṃti brahmavādinaḥ //
7.1.6.14.p27
eko 'pi trīnimāṃllokān bahudhā śaktiyogataḥ //
7.1.6.14.p28
vidadhāti vicetyaṃte 1 viśvamādau maheśvaraḥ //
7.1.6.27
/
viśvadhātrītyajākhyā ca śaivī citrā kṛtiḥ parā //
7.1.6.28
/
tāmajāṃ lohitāṃ śuklāṃ kṛṣṇāmekāṃ tvajaḥ prajām //
/
janitrīmanuśete 'nyojuṣamāṇassvarūpiṇīm //
7.1.6.29
/
tāmevājāmajo 'nyastu bhaktabhogā jahāti ca //
/
dvau suparṇau ca sayujau samānaṃ vṛkṣamāsthitau //
7.1.6.30
/
eko 'tti pippalaṃ svādu paro 'naśnan prapaśyati //
/
vṛkṣesmin puruṣo magno guhyamānaśca śocati //
7.1.6.31
/
juṣṭamanyaṃ yadā paśyedīśaṃ paramakāraṇam //
/
tadāsya mahimānaṃ ca vītaśokassukhī bhavet //
7.1.6.32
/
chaṃdāṃsi yajñāḥ ṛtavo yadbhūtaṃ bhavyameva ca //
/
māyī viśvaṃ sṛjatyasminniviṣṭo māyayā paraḥ //
7.1.6.33
/
māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyānmāyinaṃ tu maheśvaram //
/
tasyāstvavayavaireva vyāptaṃ sarvamidaṃ jagat //
7.1.6.34
/
sūkṣmātisūkṣmamīśānaṃ kalalasyāpi madhyataḥ //
7.1.6.34.p1
1 vicetoti prayogastvārṣatvena, `vyatyayo bahulam' iti smaraṇena sādhuḥ
508b
7.1.6.34.p2
sraṣṭāramapi viśvasya veṣṭitāraṃ ca tasya tu //
7.1.6.34.p3
śivameveśvaraṃ jñātvā śāṃtimatyaṃtamṛcchati //
7.1.6.34.p4
sa eva kālo goptā ca viśvasyādhipatiḥ prabhuḥ //
7.1.6.34.p5
taṃ viśvādhipatiṃ jñātvā mṛtyupāśātpramucyate //
7.1.6.34.p6
ghṛtātparaṃ maṃḍamiva sūkṣmaṃ jñātvā sthitaṃ prabhum //
7.1.6.34.p7
sarvabhūteṣu gūḍhaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate //
7.1.6.34.p8
eṣa eva paro devo viśvakarmā maheśvaraḥ //
7.1.6.34.p9
hṛdaye saṃniviṣṭaṃ taṃ jñātvaivāmṛtamaśnute //
7.1.6.34.p10
yadā samastaṃ na divā na rātrirna sadapyasat //
7.1.6.34.p11
kevalaśśiva evaiko yataḥ prajñā purātanī //
7.1.6.34.p12
nainamūrdhvaṃ na tiryakca na madhyaṃ paryajigrahat //
7.1.6.34.p13
na tasya pratimā cāsti yasya nāma mahadyaśaḥ //
7.1.6.34.p14
ajātamimamevaike buddhā janmani bhīravaḥ //
7.1.6.34.p15
rudrasyāsya prapadyaṃte rakṣārthaṃ dakṣiṇaṃ sukham //
7.1.6.34.p16
dve akṣare brahmapare tvanaṃte samudāhṛte //
7.1.6.34.p17
vidyāvidye samākhyāte nihite yatra gūḍhavat //
7.1.6.34.p18
kṣaraṃ tvavidyā hyamṛtaṃ vidyeti parigīyate //
7.1.6.34.p19
te ubhe īśate yastu so 'nyaḥ khalu maheśvaraḥ //
7.1.6.34.p20
ekaikaṃ bahudhā jālaṃ vikurvannekavacca yaḥ //
7.1.6.34.p21
sarvādhipatyaṃ kurute sṛṣṭvā sarvān pratāpavān //
7.1.6.34.p22
diśa ūrdhvamadhastiryak bhāsayan bhrājate svayam //
7.1.6.34.p23
yo niḥsvabhāvādapyeko vareṇyastvadhitiṣṭhati //
7.1.6.34.p24
svabhāvavācakān sarvān vācyāṃśca pariṇāmayan //
7.1.6.34.p25
guṇāṃśca bhogyabhoktṛtve tadviśvamadhitiṣṭhati //
7.1.6.34.p26
te vai guhyopaṇiṣadi gūḍhaṃ brahma parātparam //
7.1.6.34.p27
brahmayoniṃ jagatpūrvaṃ vidurdevā maharṣayaḥ //
7.1.6.34.p28
bhāvagrāhyamanīhākhyaṃ bhāvābhāvakaraṃ śivam //
7.1.6.34.p29
kalāsargakaraṃ devaṃ ye viduste jahustanum //
7.1.6.34.p30
svabhāvameke manyaṃte kālameke vimohitāḥ //
7.1.6.34.p31
devasya mahimā hyeṣa yenedaṃ bhrāmyate jagat //
7.1.6.34.p32
yenedamāvṛtaṃ nityaṃ kālakālātmanā yataḥ //
7.1.6.34.p33
teneritamidaṃ karma bhūtaiḥ saha vivartate //
7.1.6.34.p34
tatkarma bhūyaśaḥ kṛtvā vinivṛtya ca bhūyaśaḥ //
7.1.6.34.p35
tattvasya saha tattvena yogaṃ cāpi sametya vai //
7.1.6.34.p36
aṣṭābhiśca tribhiścaivaṃ dvābhyāṃ caikena vā punaḥ //
7.1.6.34.p37
kālenātmaguṇaiścāpi kṛtsnameva jagat svayam //
7.1.6.34.p38
guṇairārabhya karmāṇi svabhāvādīni yojayet //
7.1.6.34.p39
teṣāmabhāve nāśaḥ syātkṛtasyāpi ca karmaṇaḥ //
7.1.6.34.p40
karmakṣaye punaścānyattato yāti sa tattvataḥ //
7.1.6.34.p41
sa evādissvayaṃ yoganimittaṃ bhoktṛbhogayoḥ //
7.1.6.34.p42
parastrikālādakalassa eva parameśvaraḥ //
7.1.6.34.p43
sarvavit triguṇādhīśo brahmasākṣātparātparaḥ //
7.1.6.34.p44
taṃ viśvarūpamabhavaṃ bhavamīḍyaṃ prajāpatim //
7.1.6.34.p45
509a
devadevaṃ jagatpūjyaṃ svacittasthamupāsmahe //
7.1.6.56
/
kālādibhiḥ paro yasmātprapañcaḥ parivartate //
7.1.6.57
/
dharmāvahaṃ pāpanudaṃ bhogeśaṃ viśvadhāma ca //
/
tamīśvarāṇāṃ paramaṃ maheśvaraṃ taṃ devatānāṃ paramaṃ ca daivatam //
7.1.6.58
/
patiṃ patīnāṃ paramaṃ parastādvidāma devaṃ bhuvaneśvareśvaram //
/
na tasya vidyeta kāryaṃ kāraṇaṃ ca na vidyate //
7.1.6.59
/
na tatsamo 'dhikaścāpi kvacijjagati dṛśyate //
/
parāsya vividhā śaktiḥ śrutau svābhāvikī śrutā //
7.1.6.60
/
jñānaṃ balaṃ kriyā caiva yābhyo viśvamidaṃ kṛtam //
/
tasyāsti patiḥ kaścinnaiva liṃgaṃ na ceśitā //
7.1.6.61
/
kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca sa teṣāmadhipādhipaḥ //
/
na cāsya janitā kaścinna ca janma kutaścana //
7.1.6.62
/
na janmahetavastadvanmalamāyādisaṃjñakāḥ //
/
sa ekassarvabhūteṣu gūḍho vyāptaśca viśvataḥ //
7.1.6.63
/
sarvabhūtāṃtarātmā ca dharmādhyakṣassa kathyate //
/
sarvabhūtādhivāsaśca sākṣī cetā ca nirguṇaḥ //
7.1.6.64
/
eko vaśī niṣkriyāṇāṃ bahūnāṃ vivaśātmanām //
/
nityānāmapyasau nityaścetanānāṃ ca cetanaḥ //
7.1.6.65
/
eko bahūnāṃ cākāmaḥ kāmānīśaḥ prayacchati //
/
sāṃkhyayogādhigamyaṃ yatkāraṇaṃ jagatāṃ patim //
7.1.6.66
/
jñātvā devaṃ paśuḥ pāśaissarvaireva vimucyate //
/
viśvakṛdviśvavitsvātmayonijñaḥ kālakṛdguṇī //
7.1.6.67
/
pradhānaḥ kṣetrajñapatirguṇeśaḥ pāśamocakaḥ //
/
brahmāṇaṃ vidadhe pūrvaṃ vedāṃścopādiśatsvayam //
7.1.6.68
/
yo devastamahaṃ buddhvā svātmabuddhiprasādataḥ //
/
mumukṣurasmātsaṃsārātprapadye śaraṇaṃ śivam //
7.1.6.69
/
niṣphalaṃ niṣkriyaṃ śāṃtaṃ niravadyaṃ niraṃjanam //
/
amṛtasya paraṃ setuṃ dagdheṃdhanamivānilam //
7.1.6.70
/
yadā carmavadākāśaṃ veṣṭayiṣyaṃti mānavāḥ //
/
tadā śivamavijñāya duḥkhasyāṃto bhaviṣyati //
7.1.6.71
/
tapaḥprabhāvāddevasya prasādācca maharṣayaḥ //
7.1.6.72
/
atyāśramocitajñānaṃ pavitraṃ pāpanāśanam //
/
vedāṃte paramaṃ guhyaṃ purākalpapracoditam //
7.1.6.73
/
brahmaṇo vadanāllabdhaṃ mayedaṃ bhāgyagauravāt //
/
nāpraśāṃtāya dātavyametajjñānamanuttamam //
7.1.6.74
/
na putrāyāśuvṛttāya nāśiṣyāya ca sarvathā //
/
yasya deve parābhaktiryathā deve tathā gurau //
7.1.6.75
/
tasyaite kathitāhyarthāḥ prakāśaṃte mahātmanaḥ //
/
ataśca saṃkṣepamidaṃ śṛṇudhvaṃ śivaḥ parastātprakṛteśca puṃsaḥ //
7.1.6.76
/
sa sargakāle ca karoti sarvaṃ saṃhārakāle punarādadāti //
7.1.6.76.p1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe śivatattvavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
509b
7.1.6.76.p2
Chapter 7
munaya ūcuḥ
kālādutpadyate sarvaṃ kāladeva vipadyate //
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit