Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.37

Śivapurāṇa 7.2.37

Language
Sanskrit

Contents

7.2.37.1

/
uktaṃ bhagavatā sarvaṃ śrutaṃ śrutisamaṃ mayā //
/
idānīṃ śrotumicchāmi yogaṃ paramadurlabham //

7.2.37.2

/
sādhikāraṃ ca sāṃgaṃ ca savidhiṃ saprayojanam //
/
yadyasti maraṇaṃ pūrvaṃ yogādyanupamardataḥ //

7.2.37.3

/
sadyaḥ sādhayituṃ śakyaṃ yena syānnātmahā naraḥ //
/
tacca tatkāraṇaṃ caiva tatkālakaraṇāni ca //

7.2.37.4

/
tadbhedatāratamyaṃ ca vaktumarhasi tattvataḥ //
/
upamanyuruvāca
sthāne pṛṣṭaṃ tvayā kṛṣṇa sarvapraśnārthavedinā //

7.2.37.5

/
tataḥ krameṇa tatsarvaṃ vakṣye śṛṇu samāhitaḥ //
/
niruddhavṛttyaṃtarasyaṃ śive cittasya niścalā //

7.2.37.6

/
yā vṛttiḥ sa samāsena yogaḥ sa khalu pañcadhā //
/
maṃtrayogaḥsparśayogo bhāvayogastathāparaḥ //

7.2.37.7

/
abhāvayogassarvebhyo mahāyogaḥ paro mataḥ //
/
maṃtrābhyāsavaśenaiva maṃtravācyārthagocaraḥ //

7.2.37.8

/
avyākṣepā manovṛttirmaṃtrayoga udāhṛtaḥ //
/
prāṇāyāmamukhā saiva sparśe yogobhidhīyate //

7.2.37.9

/
sa maṃtrasparśanirmukto bhāvayogaḥ prakīrtitaḥ //
/
vilīnāvayavaṃ viśvaṃ rūpaṃ saṃbhāvyate yataḥ //

7.2.37.10

/
594a

7.2.37.10.p1

abhāvayogaḥ saṃprokto 'nābhāsādvastunaḥ sataḥ //

7.2.37.10.p2

śivasvabhāva evaikaściṃtyate nirupādhikaḥ //

7.2.37.10.p3

yathā śaivamanovṛttirmahāyoga ihocyate //

7.2.37.10.p4

dṛṣṭe tathānuśravike viraktaṃ viṣaye manaḥ //

7.2.37.10.p5

yasya tasyādhikārosti yoge nānyasya kasyacit //

7.2.37.10.p6

viṣayadvayadoṣāṇāṃ guṇānāmīśvarasya ca //

7.2.37.10.p7

darśanādeva satataṃ viraktaṃ jāyate manaḥ //

7.2.37.10.p8

aṣṭāṃgo vā ṣaḍaṃgo vā sarvayogaḥ samāsataḥ //

7.2.37.10.p9

yamaśca niyamaścaiva svastikādyaṃ tathāsanam //

7.2.37.10.p10

prāṇāyāmaḥ pratyāhāro dhāraṇā dhyānameva ca //

7.2.37.10.p11

samādhiriti yogāṃgānyaṣṭāvuktāni sūribhiḥ //

7.2.37.10.p12

āsanaṃ prāṇasaṃrodhaḥ pratyāhārotha dhāraṇā //

7.2.37.10.p13

dhyānaṃ samādhiryogasya ṣaḍaṃgāni samāsataḥ //

7.2.37.10.p14

pṛthaglakṣaṇameteṣāṃ śivaśāstre samīritam //

7.2.37.10.p15

śivāgameṣu cānyeṣu viśeṣātkāmikādiṣu //

7.2.37.10.p16

yogaśāstreṣvapi tathā purāṇeṣvapi keṣu ca //

7.2.37.10.p17

ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahaḥ //

7.2.37.10.p18

yama ityucyate sadbhiḥ pañcāvayavayogataḥ //

7.2.37.10.p19

śaucaṃ tuṣṭistapaścaiva japaḥ praṇidhireva ca //

7.2.37.10.p20

iti pañcaprabhedassyānniyamaḥ svāṃśabhedataḥ //

7.2.37.10.p21

svastikaṃ padmamadhyeṃduṃ vīraṃ yogaṃ prasādhitam //

7.2.37.10.p22

paryaṃkaṃ ca yatheṣṭaṃ ca proktamāsanamaṣṭadhā //

7.2.37.10.p23

prāṇaḥ svadehajo vāyustasyāyāmo nirodhanam //

7.2.37.10.p24

tadrocakaṃ pūrakaṃ ca kuṃbhakaṃ ca tridhocyate //

7.2.37.10.p25

nāsikāpuṭamaṃgulyā pīḍyaikamapareṇa tu //

7.2.37.10.p26

audaraṃ recayedvāyuṃ tathāyaṃ recakaḥ smṛtaḥ //

7.2.37.10.p27

bāhyena marutā dehaṃ dṛtivatparipūrayet //

7.2.37.10.p28

nāsāpuṭenāpareṇa pūraṇātpūrakaṃ matam //

7.2.37.10.p29

na muṃcati na gṛhṇāti vāyumaṃtarbahiḥ sthitam //

7.2.37.10.p30

saṃpūrṇaṃ kuṃbhavattiṣṭhedacalaḥ sa tu kuṃbhaka //

7.2.37.10.p31

recakādyaṃ trayamidaṃ na drutaṃ na vilaṃbitam //

7.2.37.10.p32

tadyataḥ kramayogena tvabhyasedyogasādhakaḥ //

7.2.37.10.p33

recakādiṣu yobhyāso nāḍīśodhanapūrvakaḥ //

7.2.37.10.p34

svecchotkramaṇaparyaṃtaḥ prokto yogānuśāsane //

7.2.37.10.p35

kanyakādikramavaśātprāṇāyāmanirodhanam //

7.2.37.10.p36

taccaturdhopadiṣṭaṃ syānmātrāguṇavibhāgataḥ //

7.2.37.10.p37

kanyakastu caturdhā syātsa ca dvādaśamātrakaḥ //

7.2.37.10.p38

madhyamastu dviruddhātaścaturviṃśatimātrakaḥ //

7.2.37.10.p39

uttamastu triruddhātaḥ ṣaḍviṃśanmātrakaḥ paraḥ //

7.2.37.10.p40

svedakaṃpādijanakaḥ prāṇāyāmastaduttaraḥ //

7.2.37.10.p41

ānaṃdodbhavaromāṃcanetrāśrūṇāṃ vimocanam //

7.2.37.10.p42

jalpabhramaṇamūrchādyaṃ jāyate yoginaḥ param //

7.2.37.10.p43

jānuṃ pradakṣiṇīkṛtya na drutaṃ na vilaṃbitam //

7.2.37.10.p44

aṃgulīsphoṭanaṃ kuryātsā mātreti prakīrtitā //

7.2.37.10.p45

594b

7.2.37.10.p46

mātrākrameṇa vijñeyāścodvātakramayogataḥ //

7.2.37.10.p47

nāḍīviśuddhipūrvaṃ tu prāṇāyāmaṃ samācaret //

7.2.37.10.p48

agarbhaśca sagarbhaśca prāṇāyāmo dvidhā smṛtaḥ //

7.2.37.10.p49

japaṃ dhyānaṃ vināgarbhaḥ sagarbhastatsamanvayāt //

7.2.37.10.p50

agarbhādgarbhasaṃyuktaḥ prāṇāyāmaḥśatādhikaḥ //

7.2.37.10.p51

tasmātsagarbhaṃ kurvanti yoginaḥ prāṇasaṃyamam //

7.2.37.10.p52

prāṇasya vijayādeva jīyaṃte deha 1vāyavaḥ //

7.2.37.35

/
prāṇo 'pānaḥ samānaśca hyudāno vyāna eva ca //
/
nāgaḥ kūrmaśca kṛkalo devadatto dhanaṃjayaḥ //

7.2.37.36

/
prayāṇaṃ kurute yasmāttasmātprāṇo 'bhidhīyate //
/
avāṅnayatyapānākhyo yadāhārādi bhujyate //

7.2.37.37

/
vyāno vyānaśayatyaṃgānyaśeṣāṇi vivardhayan //
/
udvejayati marmāṇītyudāno vāyurīritaḥ //

7.2.37.38

/
samaṃ nayati sarvāṃgaṃ samānastena gīyate //
/
udgāre nāga ākhyātaḥ kūrma unmīlane sthitaḥ //

7.2.37.39

/
kṛkalaḥ kṣavathau jñeyo devadatto vijṛṃbhaṇe //
/
na jahāti mṛtaṃ cāpi sarvavyāpī dhanaṃjayaḥ //

7.2.37.40

/
krameṇābhyasyamānoyaṃ prāṇāyāmapramāṇavān //
/
nirdahatyakhilaṃ doṣaṃ karturdehaṃ ca rakṣati //

7.2.37.41

/
prāṇe tu vijite samyak taccihnānyupalakṣayet //
/
viṇmūtraśleṣmaṇāṃ tāvadalpabhāvaḥ prajāyate //

7.2.37.42

/
bahubhojanasāmarthyaṃ cirāducchvāsanaṃ tathā //
/
laghutvaṃ śīghragāmitvamutsāhaḥ svarasauṣṭhavam //

7.2.37.43

/
sarvarogakṣayaścaiva balaṃ tejaḥ surūpatā //
/
dhṛtirmedhā yuvatvaṃ ca sthiratā ca prasannatā //

7.2.37.44

/
tapāṃsi pāpakṣayatā yajñadānavratādayaḥ //
/
prāṇāyāmasya tasyaite kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm //

7.2.37.45

/
indriyāṇi prasaktāni yathāsvaṃ viṣayeṣviha //
/
āhatya yannigṛhṇāti sa pratyāhāra ucyate //

7.2.37.46

/
namaḥpūrvāṇīṃdriyāṇi svargaṃ narakameva ca //
/
nigṛhītanisṛṣṭāni svargāya narakāya ca //

7.2.37.47

/
tasmātsukhārthī matimāñjñānavairāgyamāsthitaḥ //
/
iṃdriyāśvānnigṛhyāśu svātmanātmānamuddharet //

7.2.37.48

/
dhāraṇā nāma cittasya sthānabandhassamāsataḥ //
/
sthānaṃ ca śiva evaiko nānyaddoṣatrayaṃ yataḥ //

7.2.37.49

/
kālaṃ kaṃcāvadhīkṛtya sthāne 'vasthāpitaṃ manaḥ //
/
na tu pracyavate lakṣyāddhāraṇā syānna cānyathā //

7.2.37.50

/
manasaḥ prathamaṃ sthairyaṃ dhāraṇātaḥ prajāyate //
/
tasmāddhīraṃ manaḥ kuryāddhāraṇābhyāsayogataḥ //

7.2.37.51

/
dhyai ciṃtāyāṃ smṛto dhātuḥ śivaciṃtā muhurmuhuḥ //
/
avyākṣiptena manasā dhyānaṃ nāma taducyate //

7.2.37.52

/
dhyeyāvasthitacittasya sadṛśaḥ pratyayaśca yaḥ //

7.2.37.52.p1

1 daśa vāyava iti pāṭhāntaram

7.2.37.52.p2

595a
pratyayāntaranirmuktaḥ pravāho dhyānamucyate //

7.2.37.53

/
sarvamanyatparityajya śiva eva śivaṃkaraḥ //
/
paro dhyeyo 'dhideveśaḥ samāptātharvaṇī śrutiḥ //

7.2.37.54

/
tathā śivā parā dhyeyā sarvabhūtagatau śivau //
/
tau śrutau smṛtiśāstrebhyaḥ sarvagau sarvadoditau //

7.2.37.55

/
sarvajñau satataṃ dhyeyau nānārūpavibhedataḥ //
/
vimuktiḥ pratyayaḥ pūrvaḥ pratyayaścāṇimādikam //

7.2.37.56

/
ityetaddvividhaṃ jñeyaṃ dhyānasyāsya prayojanam //
/
dhyātā dhyānaṃ tathā dhyeyaṃ yacca dhyānaprayojanam //

7.2.37.57

/
etaccatuṣṭayaṃ jñātvā yogaṃ yuñjīta yogavit //
/
jñānavairāgyasaṃpannaḥ śraddadhānaḥ kṣamānvitaḥ //

7.2.37.58

/
nirmamaśca sadotsāhī dhyātetthaṃ puruṣaḥ smṛtaḥ //
/
japācchrāṃtaḥ punardhyāyeddhyānācchrāṃtaḥ punarjapet //

7.2.37.59

/
japadhyanābhiyuktasya kṣipraṃ yogaḥ prasiddhyati //
/
dhāraṇā dvādaśāyāmā dhyānaṃ dvādaśadhāraṇam //

7.2.37.60

/
dhyānadvādaśakaṃ yāvatsamādhirabhidhīyate //
/
samādhirnnāma yogāṃgamantimaṃ parikīrtitam //

7.2.37.61

/
samādhinā ca sarvatra prajñālokaḥ pravartate //
/
yadarthamātranirbhāsaṃ stimito dadhivatsthitam //

7.2.37.62

/
svarūpaśūnyavadbhānaṃ samādhirabhidhīyate //
/
dhyeye manaḥ samāveśya paśyedapi ca susthiram //

7.2.37.63

/
nirvāṇānalavadyogī samādhisthaḥ pragīyate //
/
na śṛṇoti na cāghrāti na jalpati na paśyati //

7.2.37.64

/
na ca sparśaṃ vijānāti na saṃkalpayate manaḥ //
/
navābhimanyate kiṃcidbadhyate na ca kāṣṭavat //

7.2.37.65

/
evaṃ śive vilīnātmā samādhistha ihocyate //
/
yathā dīpo nivātasthaḥ spandate na kadācana //

7.2.37.66

/
tathā samādhiniṣṭho 'pi tasmānna vicaletsudhīḥ //
/
evamabhyasataścāraṃ yogino yogamuttamam //

7.2.37.67

/
tadantarāyā naśyaṃti vighnāḥ sarve śanaiḥśanaiḥ //
/
oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ vāyunaimiṣeyarṣisaṃvāde uttarakhaṇḍe yogagativarṇanaṃ nāma saptatriṃśo 'dhyāyaḥ

7.2.37.67.p1

Chapter 38
upamanyuruvāca
ālasyaṃ vyādhayastīvrāḥ pramādaḥ sthānasaṃśayaḥ //

Other recensions (1)

Linked texts (4)