<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Shivapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.siva) › 7.2.37

# Shivapurana 7.2.37

Śivapurāṇa 7.2.37

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [7.2.37.10](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10) — 52 parts
- [7.2.37.52](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.52) — 2 parts
- [7.2.37.67](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.67) — 1 part

### [7.2.37.1](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.1)

/  
uktaṃ bhagavatā sarvaṃ śrutaṃ śrutisamaṃ mayā //  
/  
idānīṃ śrotumicchāmi yogaṃ paramadurlabham //

### [7.2.37.2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.2)

/  
sādhikāraṃ ca sāṃgaṃ ca savidhiṃ saprayojanam //  
/  
yadyasti maraṇaṃ pūrvaṃ yogādyanupamardataḥ //

### [7.2.37.3](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.3)

/  
sadyaḥ sādhayituṃ śakyaṃ yena syānnātmahā naraḥ //  
/  
tacca tatkāraṇaṃ caiva tatkālakaraṇāni ca //

### [7.2.37.4](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.4)

/  
tadbhedatāratamyaṃ ca vaktumarhasi tattvataḥ //  
/  
upamanyuruvāca  
sthāne pṛṣṭaṃ tvayā kṛṣṇa sarvapraśnārthavedinā //

### [7.2.37.5](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.5)

/  
tataḥ krameṇa tatsarvaṃ vakṣye śṛṇu samāhitaḥ //  
/  
niruddhavṛttyaṃtarasyaṃ śive cittasya niścalā //

### [7.2.37.6](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.6)

/  
yā vṛttiḥ sa samāsena yogaḥ sa khalu pañcadhā //  
/  
maṃtrayogaḥsparśayogo bhāvayogastathāparaḥ //

### [7.2.37.7](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.7)

/  
abhāvayogassarvebhyo mahāyogaḥ paro mataḥ //  
/  
maṃtrābhyāsavaśenaiva maṃtravācyārthagocaraḥ //

### [7.2.37.8](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.8)

/  
avyākṣepā manovṛttirmaṃtrayoga udāhṛtaḥ //  
/  
prāṇāyāmamukhā saiva sparśe yogobhidhīyate //

### [7.2.37.9](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.9)

/  
sa maṃtrasparśanirmukto bhāvayogaḥ prakīrtitaḥ //  
/  
vilīnāvayavaṃ viśvaṃ rūpaṃ saṃbhāvyate yataḥ //

### [7.2.37.10](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10)

/  
594a

### [7.2.37.10.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p1)

abhāvayogaḥ saṃprokto 'nābhāsādvastunaḥ sataḥ //

### [7.2.37.10.p2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p2)

śivasvabhāva evaikaściṃtyate nirupādhikaḥ //

### [7.2.37.10.p3](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p3)

yathā śaivamanovṛttirmahāyoga ihocyate //

### [7.2.37.10.p4](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p4)

dṛṣṭe tathānuśravike viraktaṃ viṣaye manaḥ //

### [7.2.37.10.p5](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p5)

yasya tasyādhikārosti yoge nānyasya kasyacit //

### [7.2.37.10.p6](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p6)

viṣayadvayadoṣāṇāṃ guṇānāmīśvarasya ca //

### [7.2.37.10.p7](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p7)

darśanādeva satataṃ viraktaṃ jāyate manaḥ //

### [7.2.37.10.p8](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p8)

aṣṭāṃgo vā ṣaḍaṃgo vā sarvayogaḥ samāsataḥ //

### [7.2.37.10.p9](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p9)

yamaśca niyamaścaiva svastikādyaṃ tathāsanam //

### [7.2.37.10.p10](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p10)

prāṇāyāmaḥ pratyāhāro dhāraṇā dhyānameva ca //

### [7.2.37.10.p11](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p11)

samādhiriti yogāṃgānyaṣṭāvuktāni sūribhiḥ //

### [7.2.37.10.p12](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p12)

āsanaṃ prāṇasaṃrodhaḥ pratyāhārotha dhāraṇā //

### [7.2.37.10.p13](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p13)

dhyānaṃ samādhiryogasya ṣaḍaṃgāni samāsataḥ //

### [7.2.37.10.p14](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p14)

pṛthaglakṣaṇameteṣāṃ śivaśāstre samīritam //

### [7.2.37.10.p15](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p15)

śivāgameṣu cānyeṣu viśeṣātkāmikādiṣu //

### [7.2.37.10.p16](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p16)

yogaśāstreṣvapi tathā purāṇeṣvapi keṣu ca //

### [7.2.37.10.p17](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p17)

ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahaḥ //

### [7.2.37.10.p18](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p18)

yama ityucyate sadbhiḥ pañcāvayavayogataḥ //

### [7.2.37.10.p19](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p19)

śaucaṃ tuṣṭistapaścaiva japaḥ praṇidhireva ca //

### [7.2.37.10.p20](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p20)

iti pañcaprabhedassyānniyamaḥ svāṃśabhedataḥ //

### [7.2.37.10.p21](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p21)

svastikaṃ padmamadhyeṃduṃ vīraṃ yogaṃ prasādhitam //

### [7.2.37.10.p22](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p22)

paryaṃkaṃ ca yatheṣṭaṃ ca proktamāsanamaṣṭadhā //

### [7.2.37.10.p23](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p23)

prāṇaḥ svadehajo vāyustasyāyāmo nirodhanam //

### [7.2.37.10.p24](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p24)

tadrocakaṃ pūrakaṃ ca kuṃbhakaṃ ca tridhocyate //

### [7.2.37.10.p25](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p25)

nāsikāpuṭamaṃgulyā pīḍyaikamapareṇa tu //

### [7.2.37.10.p26](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p26)

audaraṃ recayedvāyuṃ tathāyaṃ recakaḥ smṛtaḥ //

### [7.2.37.10.p27](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p27)

bāhyena marutā dehaṃ dṛtivatparipūrayet //

### [7.2.37.10.p28](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p28)

nāsāpuṭenāpareṇa pūraṇātpūrakaṃ matam //

### [7.2.37.10.p29](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p29)

na muṃcati na gṛhṇāti vāyumaṃtarbahiḥ sthitam //

### [7.2.37.10.p30](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p30)

saṃpūrṇaṃ kuṃbhavattiṣṭhedacalaḥ sa tu kuṃbhaka //

### [7.2.37.10.p31](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p31)

recakādyaṃ trayamidaṃ na drutaṃ na vilaṃbitam //

### [7.2.37.10.p32](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p32)

tadyataḥ kramayogena tvabhyasedyogasādhakaḥ //

### [7.2.37.10.p33](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p33)

recakādiṣu yobhyāso nāḍīśodhanapūrvakaḥ //

### [7.2.37.10.p34](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p34)

svecchotkramaṇaparyaṃtaḥ prokto yogānuśāsane //

### [7.2.37.10.p35](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p35)

kanyakādikramavaśātprāṇāyāmanirodhanam //

### [7.2.37.10.p36](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p36)

taccaturdhopadiṣṭaṃ syānmātrāguṇavibhāgataḥ //

### [7.2.37.10.p37](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p37)

kanyakastu caturdhā syātsa ca dvādaśamātrakaḥ //

### [7.2.37.10.p38](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p38)

madhyamastu dviruddhātaścaturviṃśatimātrakaḥ //

### [7.2.37.10.p39](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p39)

uttamastu triruddhātaḥ ṣaḍviṃśanmātrakaḥ paraḥ //

### [7.2.37.10.p40](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p40)

svedakaṃpādijanakaḥ prāṇāyāmastaduttaraḥ //

### [7.2.37.10.p41](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p41)

ānaṃdodbhavaromāṃcanetrāśrūṇāṃ vimocanam //

### [7.2.37.10.p42](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p42)

jalpabhramaṇamūrchādyaṃ jāyate yoginaḥ param //

### [7.2.37.10.p43](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p43)

jānuṃ pradakṣiṇīkṛtya na drutaṃ na vilaṃbitam //

### [7.2.37.10.p44](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p44)

aṃgulīsphoṭanaṃ kuryātsā mātreti prakīrtitā //

### [7.2.37.10.p45](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p45)

594b

### [7.2.37.10.p46](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p46)

mātrākrameṇa vijñeyāścodvātakramayogataḥ //

### [7.2.37.10.p47](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p47)

nāḍīviśuddhipūrvaṃ tu prāṇāyāmaṃ samācaret //

### [7.2.37.10.p48](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p48)

agarbhaśca sagarbhaśca prāṇāyāmo dvidhā smṛtaḥ //

### [7.2.37.10.p49](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p49)

japaṃ dhyānaṃ vināgarbhaḥ sagarbhastatsamanvayāt //

### [7.2.37.10.p50](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p50)

agarbhādgarbhasaṃyuktaḥ prāṇāyāmaḥśatādhikaḥ //

### [7.2.37.10.p51](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p51)

tasmātsagarbhaṃ kurvanti yoginaḥ prāṇasaṃyamam //

### [7.2.37.10.p52](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p52)

prāṇasya vijayādeva jīyaṃte deha 1vāyavaḥ //

### [7.2.37.35](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.35)

/  
prāṇo 'pānaḥ samānaśca hyudāno vyāna eva ca //  
/  
nāgaḥ kūrmaśca kṛkalo devadatto dhanaṃjayaḥ //

### [7.2.37.36](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.36)

/  
prayāṇaṃ kurute yasmāttasmātprāṇo 'bhidhīyate //  
/  
avāṅnayatyapānākhyo yadāhārādi bhujyate //

### [7.2.37.37](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.37)

/  
vyāno vyānaśayatyaṃgānyaśeṣāṇi vivardhayan //  
/  
udvejayati marmāṇītyudāno vāyurīritaḥ //

### [7.2.37.38](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.38)

/  
samaṃ nayati sarvāṃgaṃ samānastena gīyate //  
/  
udgāre nāga ākhyātaḥ kūrma unmīlane sthitaḥ //

### [7.2.37.39](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.39)

/  
kṛkalaḥ kṣavathau jñeyo devadatto vijṛṃbhaṇe //  
/  
na jahāti mṛtaṃ cāpi sarvavyāpī dhanaṃjayaḥ //

### [7.2.37.40](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.40)

/  
krameṇābhyasyamānoyaṃ prāṇāyāmapramāṇavān //  
/  
nirdahatyakhilaṃ doṣaṃ karturdehaṃ ca rakṣati //

### [7.2.37.41](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.41)

/  
prāṇe tu vijite samyak taccihnānyupalakṣayet //  
/  
viṇmūtraśleṣmaṇāṃ tāvadalpabhāvaḥ prajāyate //

### [7.2.37.42](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.42)

/  
bahubhojanasāmarthyaṃ cirāducchvāsanaṃ tathā //  
/  
laghutvaṃ śīghragāmitvamutsāhaḥ svarasauṣṭhavam //

### [7.2.37.43](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.43)

/  
sarvarogakṣayaścaiva balaṃ tejaḥ surūpatā //  
/  
dhṛtirmedhā yuvatvaṃ ca sthiratā ca prasannatā //

### [7.2.37.44](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.44)

/  
tapāṃsi pāpakṣayatā yajñadānavratādayaḥ //  
/  
prāṇāyāmasya tasyaite kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm //

### [7.2.37.45](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.45)

/  
indriyāṇi prasaktāni yathāsvaṃ viṣayeṣviha //  
/  
āhatya yannigṛhṇāti sa pratyāhāra ucyate //

### [7.2.37.46](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.46)

/  
namaḥpūrvāṇīṃdriyāṇi svargaṃ narakameva ca //  
/  
nigṛhītanisṛṣṭāni svargāya narakāya ca //

### [7.2.37.47](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.47)

/  
tasmātsukhārthī matimāñjñānavairāgyamāsthitaḥ //  
/  
iṃdriyāśvānnigṛhyāśu svātmanātmānamuddharet //

### [7.2.37.48](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.48)

/  
dhāraṇā nāma cittasya sthānabandhassamāsataḥ //  
/  
sthānaṃ ca śiva evaiko nānyaddoṣatrayaṃ yataḥ //

### [7.2.37.49](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.49)

/  
kālaṃ kaṃcāvadhīkṛtya sthāne 'vasthāpitaṃ manaḥ //  
/  
na tu pracyavate lakṣyāddhāraṇā syānna cānyathā //

### [7.2.37.50](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.50)

/  
manasaḥ prathamaṃ sthairyaṃ dhāraṇātaḥ prajāyate //  
/  
tasmāddhīraṃ manaḥ kuryāddhāraṇābhyāsayogataḥ //

### [7.2.37.51](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.51)

/  
dhyai ciṃtāyāṃ smṛto dhātuḥ śivaciṃtā muhurmuhuḥ //  
/  
avyākṣiptena manasā dhyānaṃ nāma taducyate //

### [7.2.37.52](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.52)

/  
dhyeyāvasthitacittasya sadṛśaḥ pratyayaśca yaḥ //

### [7.2.37.52.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.52.p1)

1 daśa vāyava iti pāṭhāntaram

### [7.2.37.52.p2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.52.p2)

595a  
pratyayāntaranirmuktaḥ pravāho dhyānamucyate //

### [7.2.37.53](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.53)

/  
sarvamanyatparityajya śiva eva śivaṃkaraḥ //  
/  
paro dhyeyo 'dhideveśaḥ samāptātharvaṇī śrutiḥ //

### [7.2.37.54](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.54)

/  
tathā śivā parā dhyeyā sarvabhūtagatau śivau //  
/  
tau śrutau smṛtiśāstrebhyaḥ sarvagau sarvadoditau //

### [7.2.37.55](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.55)

/  
sarvajñau satataṃ dhyeyau nānārūpavibhedataḥ //  
/  
vimuktiḥ pratyayaḥ pūrvaḥ pratyayaścāṇimādikam //

### [7.2.37.56](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.56)

/  
ityetaddvividhaṃ jñeyaṃ dhyānasyāsya prayojanam //  
/  
dhyātā dhyānaṃ tathā dhyeyaṃ yacca dhyānaprayojanam //

### [7.2.37.57](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.57)

/  
etaccatuṣṭayaṃ jñātvā yogaṃ yuñjīta yogavit //  
/  
jñānavairāgyasaṃpannaḥ śraddadhānaḥ kṣamānvitaḥ //

### [7.2.37.58](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.58)

/  
nirmamaśca sadotsāhī dhyātetthaṃ puruṣaḥ smṛtaḥ //  
/  
japācchrāṃtaḥ punardhyāyeddhyānācchrāṃtaḥ punarjapet //

### [7.2.37.59](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.59)

/  
japadhyanābhiyuktasya kṣipraṃ yogaḥ prasiddhyati //  
/  
dhāraṇā dvādaśāyāmā dhyānaṃ dvādaśadhāraṇam //

### [7.2.37.60](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.60)

/  
dhyānadvādaśakaṃ yāvatsamādhirabhidhīyate //  
/  
samādhirnnāma yogāṃgamantimaṃ parikīrtitam //

### [7.2.37.61](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.61)

/  
samādhinā ca sarvatra prajñālokaḥ pravartate //  
/  
yadarthamātranirbhāsaṃ stimito dadhivatsthitam //

### [7.2.37.62](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.62)

/  
svarūpaśūnyavadbhānaṃ samādhirabhidhīyate //  
/  
dhyeye manaḥ samāveśya paśyedapi ca susthiram //

### [7.2.37.63](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.63)

/  
nirvāṇānalavadyogī samādhisthaḥ pragīyate //  
/  
na śṛṇoti na cāghrāti na jalpati na paśyati //

### [7.2.37.64](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.64)

/  
na ca sparśaṃ vijānāti na saṃkalpayate manaḥ //  
/  
navābhimanyate kiṃcidbadhyate na ca kāṣṭavat //

### [7.2.37.65](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.65)

/  
evaṃ śive vilīnātmā samādhistha ihocyate //  
/  
yathā dīpo nivātasthaḥ spandate na kadācana //

### [7.2.37.66](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.66)

/  
tathā samādhiniṣṭho 'pi tasmānna vicaletsudhīḥ //  
/  
evamabhyasataścāraṃ yogino yogamuttamam //

### [7.2.37.67](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.67)

/  
tadantarāyā naśyaṃti vighnāḥ sarve śanaiḥśanaiḥ //  
/  
oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ vāyunaimiṣeyarṣisaṃvāde uttarakhaṇḍe yogagativarṇanaṃ nāma saptatriṃśo 'dhyāyaḥ

### [7.2.37.67.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.67.p1)

Chapter 38  
upamanyuruvāca  
ālasyaṃ vyādhayastīvrāḥ pramādaḥ sthānasaṃśayaḥ //

## Other recensions (1)

- [Śivapurāṇa (complete text)](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.37.1) — Sanskrit

## Linked texts (4)

- [Yogacintāmaṇi (Śivānanda Sarasvatī)](https://indike.org/pramana/in.darsana.yoga.yogacintamani-sivananda-sarasvati.1.17) — Śivānanda Sarasvatī 1650, Sanskrit
- [Nāradapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.73) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.8.65) — Vyāsa, Sanskrit
- [Prapañcahṛdaya](https://indike.org/pramana/in.darsana.advaita.prapancahrdaya.3.p12) — Madhusūdana Sarasvatī 1545, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37) · Pramāṇa
