Skandapurana 76: atha ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ
Kāśīkhaṇḍaṭīkā 76
- Language
- Sanskrit
atha ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ
76.1
anyaccātraiva yadvṛttaṃ tadbravīmītyuktaṃ tamevetihāsaṃ śrotṛmanaḥsamādhānaprārthanāpūrvakaṃ prastāvayati—śṛṇuṣveti | itihāsaḥ purāvṛttaḥ saṃvādaḥ |
trilocanasya prāsāda ityetasya pārāvatadvandvaṃ kalaravayugalaṃ vased vasati smā-vasaditi veti pañcamenā'nvayaḥ | prāsādaṃ viśinaṣṭi | maṇītyādi pādonacaturbhiḥ | nānābhaṅgigavākṣāḍhye nānāparipāṭibhiticchidrāḍhye | ratnasānau merau |
76.2
kalpānte sthityavasāne | dyuloke svargaloke bhraṃśati bhraśyati sati | kṣaye pralaye | yāti saṃkṣayamiti pāṭhāntaram | prottambhanastambho dhāraṇastambhaḥ | viśvakṛtā viśveśvareṇa brahmaṇā vā datta iva yastasminnityarthaḥ |
76.3
ṣaṭsaptatitame'dhyāye prabhāvo'timahattaraḥ | trilocanasya devasya varṇyate'tisukhapradaḥ |
76.4
ubhayatrā'pyutprekṣā | pārvaṇena pūrṇimāsambandhinā |
76.5
karṇātithiḥ karṇagocaraḥ |
76.8
caturvidhāni kāṃsyatālādīni | karṇaguhāṃ karṇaśaṣkulīm | pratiśabdaṃ pratidhvaniṃ pratanvate prajanayanti |
76.9
itthamanena prakāreṇa | tameva prakāramāha | maruttaraṅgitāgrābhiḥ pavanacañcalāgrābhiḥ sarvataḥ patākābhiraghaughān santrivārayatīva yastasminnityarthaḥ |
76.10
prāṇayātrāṃ prāṇavṛttimāhāramiti yāvat | vāñchitamabhimatapradeśam | no yāto na gacchataḥ |
76.11
prāsādaṃ paritaḥ devagṛhasya sarvata ityarthaḥ |
76.12
gaṅgāsarasvatīyamunānarmadāścatasraḥ srotasvinyo nadyastāsāṃ jalaṃ dhayataḥ pibataḥ | dheṭ pāne | jātucit kadācit |
76.13
dvijayoḥ pakṣiṇoḥ |
76.14
maṅgalāya yadārārtikaṃ bahudīpayuktaṃ pātraṃ tatsambandhi yajjyotistatkartṝ tayoḥ pakṣiṇoḥ netrāntarnetramadhye niviśat praviśad bhaktānāṃ ceṣṭāṃ pūjādivyāpāraṃ pradarśayed darśayatītyarthaḥ |
76.15
nanu durbalayorgrahaṇe kimiti kathaṅkārastatrāha | madhyedurgaṃ durgasya madhye | yadyasmāt | itthaṃ vakṣyamāṇam |
76.20
devālayaskandhe devālayaśṛṅgādadhobhāge |
76.21
śaṃsan stuvan |
76.27
lakṣataḥ lakṣeṇa |
76.28
patyuḥ pādayorarpite īkṣaṇe netre yayā sā |
76.30
yuktaṃ caitadityāha—hiteti | joṣaṃ prītiryathā syāttathā stheyam | kimityata āha—kāryamiti |
76.31
maṇḍalagatyā paribhramaṇagamanena sa śyenastadgatāyātau tayorgamanāgamanamārgo | gaganamārgataḥ ākāśamārgeṇa |
76.33
tattadā |
76.39
pradīneti | vyāḍetyekā | etāsāṃ bhedo granthāntare draṣṭavyaḥ |
76.40
āyāmaṃ praharamātraṃ vyāpya | kulāyaṃ nīḍam |
76.41
bhīruvṛttayo bhīrusvabhāvāḥ |
76.45
tatra maṭhe | bhāraśilātale bhāradhāraṇārthaṃ dattā yā śilā tasyāstale upari bhāravacchilātala iti vā | mahāpāṣāṇa ityarthaḥ |
76.46
sapakṣasya sapatrasya |
76.47
paṅguḥ paṅgutulyaḥ |
76.48
sarīḍhaṃ sāvajñam |
76.50
praṇaṣṭe'darśanaṃ gate |
76.52
ātmā dehaḥ |
76.56
kālo mṛtyurūpaḥ śyeno yāvaddūre vartate, tāvaddūraṃ viniryāhīti |
76.58
bhaviṣyā mahāmāyayā |
76.62
me vaca iti śeṣaḥ |
76.63
tatsattvacoditastasya yudhyamānasya satvena guṇenādṛṣṭena vā preritaḥ |
76.68
yudhyato yuddhaṃ kurvāṇasya puṃsaḥ | sattvāt sattvaguṇādadṛṣṭāditi vā |
76.71
cītkṛtavān śyenajātiśabdamakarot |
76.72
apatanmuktaḥ |
76.75
daśā cañcvā troṭaya |
76.80
kimityetādṛśaṃ niyamaṃ gṛhītavāṃstatrāha- parayoṣideti |
76.81
niyamaṃ viśinaṣṭi- niścitamiti | niścayena citaṃ vyāptamityarthaḥ, tatsvarūpa-mevāha- ekapatnīti |
76.93
lasadgāndhārasundaraṃ śobhamānagāndhārarāgeṇa manoharam | rāsamaṇḍalabhedena bahunartakīyukto nṛtyaviśeṣo rāsastadbhramaṇabāhulyena | lāsyaṃ nṛtyam |
76.94
pratyagrairvikasitaiḥ | mālyāni mālāḥ | parigumpya gumphitvā sīvitveti yāvat | grathyeti kvacit |
76.102
sambhrameṇādareṇa āpannaṃ vyāptaṃ mānasaṃ yāsāṃ tāḥ sambhramāpannamānasāḥ | atarkitāgamo'sambhāvitāgamanaḥ |
76.103
lakṣmabhiḥ śaśibhūṣaṇādicihnaiḥ |
76.104
tisro nāgakumāryastāḥ śrīkaṇṭhaṃ śaśibhūṣaṇam | ekādaśasu padyaistu tuṣṭuvuḥ praṇatā śivam | jaya sarvotkarṣamāviṣkuru |
76.106
aṅgamoṭanavatyaḥ śarīracālanavatyaḥ | kvaṇitānāḥ śabditamukhāḥ |
76.108
praṇava praṇavasvarūpa | sadvāsa satāṃ vāsa āśraya | saddhāmeti pāṭhe'pi sva evārthaḥ | dhāmamahānidhe tejasāṃ mahāśevadhe mahāśrayetyarthaḥ | virūpākṣa trinetra |
76.112
pātho jalam |
76.119
nirmalatve hetuḥ | bhaktibhāvitaṃ bhaktyā yuktamityarthaḥ |
76.124
sa ca bhakta ityekavacanaṃ pariṇamayyā'nuṣaṅgaḥ |
76.131
kāśīprāptiṃ karotīti tathā kāśyāṃ kāśīprāptikṛti |
76.137
caturnade catasṛṇāṃ nadīnāṃ samāhāraścaturnadaṃ tasmin mude harṣāya mameti śeṣaḥ |
76.140
pariṇetā vivāhakartā | devatāsaridāhvānāṃ devanadīnāmnīm |
76.142
rambhā kadalī |
76.143
dandaśūkena sarpeṇa |
76.144
nanu māsopavāsādikṛtavatyostayoḥ kathaṃ śākhāmṛgītvaṃ tatrāha- phaleti | vipākena phalena | tarhi māsopavāsādinā pātivratyarakṣaṇe kiṃ kṛtaṃ tatrāha- śīleti |
76.149
śākhāmṛgyau vānaryau |
76.155
tadutlutyādi-vānarajāterutphālādi tatprasiddhamiti vā | markaṭyau śākhā-mṛgyau |
76.158
kulāvalīṃ kulaparamparāṃm |
76.162
avācyaṃ vāṅmanasayoragocaraṃ sthūlaṃ vyāpakaṃ paripūrṇamiti yāvat |
76.165
madhyeliṅgaṃ liṅgasya madhye |
76.167
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāṃ ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ |
76.168
atigauravam atimāhātmyam |
Linked texts (1)
- Skandapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit