Pramāṇa · Search · About · API

Skandapurana 78: athāṣṭasaptatitamo'dhyāyaḥ

Kāśīkhaṇḍaṭīkā 78

Language
Sanskrit

athāṣṭasaptatitamo'dhyāyaḥ

78.1

viśeṣaṃ jñātuṃ pṛcchati–ānandeti |
śreyaḥparamparā nirantaraṃ śreyaḥ |

78.4

samuditaṃ samyak pṛṣṭam |

78.5

aṣṭādhike mahāścarye śrotrānandavidhāyini | adhyāye saptatitame dharmeśamahimocyate |

78.6

yatreti saptamyantānāṃ padānāṃ tasya liṅgasyeti saptamenānvayaḥ | sarvatra sāmīpye saptamī | yasya liṅgasya samīpe ityarthaḥ | svayaṃ viśvabhujākhyā | nandanaḥ putra āśāvināyakākhya ityarthaḥ |

78.10

ume iti || u iti sambodhya tapase mā iti mātrā niṣiddhatvādumā | tathā ca harivaṃśe – ekā tatra nirāhārā tāṃ mātā pratyabodhayat¹ | umā iti niṣedhantī mātṛsnehena yantritā || sā tathoktā tadā mātrā devī duścaracāriṇī | umetyevā'bhavatkhyātā triṣu lokeṣu viśrutā || iti || |

78.18

bahvanehasaṃ bahukālam |

78.19

samīrābhyavahartā vāyvāhāraḥ | bahudiṣṭamanekakālam | diṣṭavān bhāgyavān | bahudānaṃ dattavānityarthaḥ | vipruṣaḥ kaṇān |

78.20

divyāṃ devaparimāṇāṃ caturyugīṃ satyatretādvāparakalyākhyām | caturguṇaṃ yathā syāttathā nināya | caturguṇāmiti vā pāṭhaḥ |

78.21

śamanāya yamāya |

78.22

śiśire śiśirartau | abhrāvakāśako meghaprāvaraṇakaḥ | āsāraṣāḍityarthaḥ | tapartau grīṣmartau | pañcavahnisthaḥ sūryeṇa sārdhaṃ caturdiśamagnisthaḥ |

78.23

kararūpāḥ pallavāḥ karapallavāḥ śākhā ityarthaḥ | taiḥ kathambhūtaiḥ | mandamandamarullolapallavaiḥ īṣadīṣatpavanāndolitapatraiḥ |

78.24

svānurāgaiḥ svīyasnehaiḥ | pacelimaiḥ pakvaiḥ | vṛttairvartulaiḥ | vṛttairutpannairiti vā |

78.25

tadadhastāt tasya vṛkṣasya mūle parantapaḥ śreṣṭhaṃ dharmarājaṃ varaṃ brūhītyahaṃ pratyavocamiti caturthenānvayaḥ |

78.26

paridhīkṛtaṃ pariveṣīkṛtaṃ maṇḍalākāreṇa pariveṣṭitamityarthaḥ | svena saureṇa |

78.27

svasyākhyā svākhyā dharma ityevaṃrūpā tayā'ṅkitaṃ cihnitaṃ dharmeśvaramityarthaḥ | upalaḥ pāṣāṇaḥ |

78.28

tapastāpasantatiṃ tapojanyatāpaparamparām | dvijāḥ pakṣiṇaḥ |

78.31

padyairdaśabhirutkṛṣṭaiḥ prajāsaṃyamano yamaḥ | tuṣṭāva jagadīśānaṃ śaṅkaraṃ candraśekharam || kāraṇānāṃ prakṛtyādīnām | kāryamayāya vivartarūpaprapañcādhiṣṭhānāya |

78.32

vastuto'rūparūpāya māyayā samastarūpiṇe | parāṇurūpāya paramasūkṣmāya | parāparāya kāryakāraṇarūpāya | apāraḥ pāro yasyaṃ sa tathā tasmai paripūrṇāyetyarthaḥ | parābdhipārapradāya śatrurūpasaṃsārārṇavanāśāyetyarthaḥ |

78.33

parihṛṣṭāni indriyāṇi teṣāmīśvaraṃ manaśca yasya sa parihṛṣṭendriyeśvaraḥ | nirvyājaṃ niṣkapaṭam | sa dharmarājaḥ |

78.34

ātmarūpo jīvarūpaḥ | antarātmā'ntaryāmī |

78.35

prathamo vidhātā sṛṣṭā tadanantaramavitā tato hartetyarthaḥ | vidhātrādisvarūpamāha— vidhātṛviṣṇvīśeti | vidhātā caturānanaḥ |

78.36

mṛḍaḥ sukharūpaḥ | bhīmo durdarśo duḥkhada ityarthaḥ | śaṅkaraḥ kalyāṇakaraḥ | soma umayā saha vartamāna |

78.37

anīśvaraḥ adhīśvaraḥ | kālamattīti kālāttathātvamityarthaḥ, kālātkāladvārā prakṛte kāraṇeti vā | kālāntakṛta iti pāṭhe kālasyāntaṃ karotīti kālāntakṛt, tasmai |

78.38

avataṃso bhūṣaṇam |

78.39

duścyavanaḥ indraḥ | laghubuddhireva vaibhavaṃ yasya saḥ | prācāṃ prācīnānām | tasmintvayi yāvaditi sākalyārthe | sākalyena yā iyaṃ stutiḥ, sā natirevetyarthaḥ |

78.41

ilāmilanmauliḥ pṛthivīspṛśanmastakaḥ |

78.42

śūlī triśūlī | śivaḥ kalyāṇarūpaḥ | hālahalena viṣeṇa ugraḥ kaṇṭho yasya saḥ |

78.43

dharmādhikṛtau dharmādhikāre | dharmetyupalakṣaṇam | dharmā'dharmādhikāra ityarthaḥ | adyadinādikṛtyaḥ | adyadinādau idaṃ dinamārabhya kṛtyaṃ dharmā'dharmādivicāralakṣaṇaṃ yasya saḥ |

78.44

ito martyalokāt |

78.45

avadātabuddhirnirmalāntaḥkaraṇaḥ |

78.47

saptaturaṅgaḥ sūryaḥ | nāmato'pi apiśabdārthato'pi |

78.48

he dharma ! svamātmānam | kathambhūtam ? kṛtaṃ kṛtyaṃ yena taṃ kṛtārthamityarthaḥ |

78.49

tvadīyaṃ tvayā sthāpitamarcitamarthāttvayā yalliṅgaṃ tadbhaktaḥ |

78.52

daivayogādyadṛcchātaḥ | saheta prāpnuyāt |

78.53

yugāntare'pi apiśabdātkalpāntare'pi |

78.54

nirenaso niṣpāpāḥ |

78.56

tejonidheḥ sūryasya | vidhehi kuru |

78.57

cariṣyatāmiti pāṭhe te mano'nukūlaṃ kariṣyatāmityarthaḥ |

78.58

svamanorathābhidhaṃ svamanorathānabhito dadātīti tam | ānandasandoha eva sarastasmin magnaḥ |
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāmaṣṭasaptatitamo'dhyāyaḥ |

Linked texts (1)