Skandapurana 79: athaikonāśītitamo'dhyāyaḥ
Kāśīkhaṇḍaṭīkā 79
- Language
- Sanskrit
athaikonāśītitamo'dhyāyaḥ
79.5
prārthanāmevāha – śrīkaṇṭheti caturbhiḥ | aṇḍajaḍimbhānāṃ pakṣibālakānāṃ varado bhaveti dvitīyenānvayaḥ || 6-7 || pitṛbhyāṃ parihīṇānāmiti spaṣṭayati – etaditi | āmayena rogeṇa | sāmanasyeti pāṭhe prasavasamayotpannarogeṇetyarthaḥ | pañcatvaṃ maraṇam |
79.9
vedapūruṣau brahmaviṣṇū | tato'pi sākṣātkārādeva | tattasmāt | yadvā tataḥ sākṣātkārādapi ced varayogyo'haṃ bhavāmi tarhi varaṃ prārthayāmīti |
79.11
tiryaktve'pi pakṣitve'pi | samīkṣitāḥ bhavateti śeṣaḥ |
79.14
tarhikathaṃ jīvitāstatrāha – rakṣitānāmiti | bhavatā rakṣitānāmiti sambandhaḥ | nanu "nā'kāle mriyate kaścitprāptakālo na jīvati" iti nyāyena āyuḥśeṣeṇaiva te rakṣitā na tu mayetyāśaṅkya viśinaṣṭi – āyuḥśeṣasvarūpiṇeti || 9-10 | dharme yame | prathamāntapāṭhe dharmo dharmeśvaraḥ patrarathāḥ he pakṣiṇaḥ | yūyaṃ sādhavaḥ | dharmeṇa dharmarājena saṃjñatāḥ |
79.15
saparyā pūjā | abhaṅgurā avināśiphalatvāt |
79.16
etattapasvītyatraitacchabdo yamaparaḥ |
79.17
anekajanmasmṛtīreva darśayanti – devayoniriti sārdhasaptabhiḥ | īśitaḥ ! he īśvara |
79.20
bhaveḥ bhavasi |
79.21
ātma jātāḥ |
79.22
caturṣu jarāyujāṇḍajasvedajodbhijjeṣu |
79.23
manāgapi sukhaleśaḥ atyalpo'pyānandalavo'smābhirna labdha iti śeṣaḥ | tāpaneḥ tapanātmajasya |
79.26
ghātukāḥ hiṃsrāḥ |
79.29
nanu kāśīmaraṇe kaivalyamiti kuto'jñāyi tatrāhuḥ- tvaditi |
79.30
nanu tathāpi jñānaṃ dehīti prārthayitvā kāśīmṛtyuprārthanamakāṇḍatāṇḍavamatyāśaṅkyāhuḥ - etadeveti | vapurvisarjanamiti lāṅgalaṃ jīvanamitivat sāmānādhikaraṇyam |
79.31
na vidyate punarbhavo'smiṃstaṃ mṛtyum |
79.37
kāśyāṃ mṛtau jñānadvārā muktirityatreśvarāṇāṃ munīnāṃ ca sammatimāhuḥ – nirmathyeti |
79.39
svapramāṇaṃ svānubhavaikagocaram |
79.43
nanu tiraścāmetādṛśaṃ jñānaṃ kathamityāśaṅkya tvatsānnidhyādityādinoktaṃ sahetukaṃ jñānaṃ spaṣṭayanti – bhūtamiti |
79.44
netrātithīkṛtā cakṣurviṣayīkṛtā |
79.49
pīṭhagauravaṃ sthānamāhātmyam |
79.50
sa prāsādaḥ | saudho dattacūrṇaḥ | prāsādoda iti pāṭhe ṣaṇḍhatvamārṣam |
79.52
nanu paricchinnasya mūrtasyaiva prāsādo ghaṭate, tadviparītasya tava kathaṃ sa ityata āha— paramiti |
79.53
tadyāmyāṃ tasya prāsādasya yāmyāṃ dakṣiṇasyāṃ diśi | sadomaṇḍapaṃ sabhāsthānam |
79.54
kandasya mūlasya |
79.57
ṣaḍakṣaraṃ 'oṃ namaḥ śivāye'ti mantram |
79.58
brahmayajñaṃ tattvajñānopadeśaṃ vedapāṭhaṃ vā |
79.60
aṣṭau aṅgāni yamaniyamāsanaprāṇasaṃrodhapratyāhāradhāraṇādhyānasamādhilakṣaṇāni yasya saḥ |
79.70
nepathyaṃ bhūṣaṇam |
79.72
tatrāsādapurobhāga iti | sa cāsau prāsādaśceti tatrāsādo mokṣalakṣmīvilāsākhyastasya purobhāge'grabhāge bhairavapradeśe paścimāyāṃ diśi ityetat | pūrvadigbhāge jñānamaṇḍapasyoktatvāt | śṛṅgāramaṇḍapaṃ prāpya yaccakāra vadāmi tat | prāṅmukhastūpaviśyeśa iti vakṣyamāṇatvācca śṛṅgāramaṇḍapo'laṅkārasthānam |
79.73
mahānasaṃ pākagṛham | upahṛtaṃ upahāratvena samarpitam | puṇyaṃ puṇyahetutvāt | nirviśāmi nitarāṃ gṛhṇāmi | bhaktopahṛtaṃ gṛhītuṃ nirviśāmi praviśāmīti vā |
79.76
vigataḥ śramo yasmiṃstaṃ mokṣamityarthaḥ | śrāṇayāmi dadāmi |
79.77
niyamasnānatīrthaṃ niyamena madhyāhne snānaṃ yasmiṃstacca tattīrthaṃ ca, tatprasiddhaṃ brahmalakṣaṇaṃ vā |
79.78
vṛṇute āvṛṇoti |
trisaṃyogo'tidurghaṭa ityetatsvayameva vyākaroti – śarīramiti | sampatti-dhanam |
79.81
tadevāha-nirvāṇeti | dānasthānaṃ muktidānasthānam |
79.82
saubhāgyabhāgyabhūḥ bhāgo bhagasamudāyastasya śobhano bhāvaḥ saubhāgyaṃ tasya prāpakaṃ bhāgyamadṛṣṭaṃ tadbhūḥ bhagasamudāyaprāpakā'dṛṣṭajanmasthānamityarthaḥ | bhāgabhūriti pāṭhe saubhāgyaṃ saundaryaṃ bhāgo bhagasamudāyastayorbhūriti vyākhyeyam || |
79.84
vipāśayāmi mocayāmi | pāśitān baddhān | paśūn ajñamātrān |
79.85
divākīrtiścāṇḍālaḥ |
79.86
yat kaivalyam |
79.89
upamaṇikarṇikaṃ maṇikarṇikāhradasamīpa ityarthaḥ |
79.90
sa labhyate tasyāṃ maṇikarṇikāyāmityanuṣañjanīyam |
79.97
viṣṭapatritayāntasthaḥ sarvavyāpako'pītyarthaḥ | triviṣṭape trilocane |
79.98
mahādeve tatrāmni liṅge |
79.99
śvetadvīpamaniruddhamūrtyadhiṣṭhitaṃ vaikuṇṭhasadṛśaṃ sthānaviśeṣam | naye prāpaye |
79.101
upapañcanadaṃ pañcanadasamīpe |
79.102
yatra upapañcanade |
79.103
virajā niṣpāpaḥ | rajoguṇarahito vā | caturnade pilipilātīrthe |
79.107
āsurbabhūvuḥ |
79.108
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāmekonāśītitamo'dhyāyaḥ |
79.109
yadarthaṃ pīṭhāni nirūpitāni tadāha | anekānīti |
Linked texts (1)
- Skandapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit