Skandapurana 82: atha dvyaśītitamo'dhyāyaḥ
Kāśīkhaṇḍaṭīkā 82
- Language
- Sanskrit
atha dvyaśītitamo'dhyāyaḥ
82.1
vīreśvarasyāvirbhāvaṃ praṣṭumāha–vīreśasyeti |
tatrākhyāyikāmavatārayati–āsīditi | rājānaṃ viśinaṣṭi | ṣaḍakṣarādhikasārdhaṣaḍbhiḥ |
82.4
athāśītitame'dhyāye dvyadhike'tyantasundare | vīreśvarasya liṅgasya prādurbhāvaḥ pratanyate |
82.5
śaucanilayaḥ śaucāśrayaḥ | śaucaniyama iti kvacit |
82.6
saṃkhyāvān vidvān | sadojire sabhāṅgaṇe | jñānavāṃśca paramātmanīti kvacit |
82.8
viṣvak sarvataḥ | ītayo'tidṛṣṭyādayaḥ | taduktam – ativṛṣṭiranāvṛṣṭiḥ śalabhā mūṣakāḥ khagāḥ | pratyarthinaśca rājānaḥ saptaitā¹ ītayaḥ smṛtāḥ|| iti | tābhiḥ rahitam |
82.11
vadānyo dātā |
82.12
hareriti | harerāyatanāni prati pade pade sthāne sthāne uccairunnataṃ saudhaṃ devālayam | mahābhāgyanidhestasya rājye samabhavadityanvayaḥ | visargābhāvapāṭhe¹ devyāḥ sambodhanam | govindetyādiślokānāṃ madhudviṣo govindādināmāni yasya rājye yatra kutrāpi śrūyanta iti navamenā'nvayaḥ |
82.14
kīnāśo mṛtyuḥ |
82.16
samantāt kāyavāṅmana ādibhirviṣṇusātkṛtān viṣṇave samarpitān | taduktaṃ bhāgavate – kāyena vācā manasendriyairvā buddhyātmanā vānusṛtasvabhāvāt | karoti yadyat sakalaṃ parasmai nārāyaṇāyeti samarpayettat || iti |
82.17
durantaka durnivāryamṛtyo | purāntaketi kvacit | dandaśūkeśvareśaya anantaśāyin |
82.19
viṣṭaraśravaḥ yājñavalkyādiṣu śrūyamāṇa | virādhanāmarākṣasāre | vidhe vīreti kvacit |
82.22
jañjapūkā japaśīlāsteṣāmaghanāśana | bhaktānāmiti kvacit |
82.23
na kevalaṃ gṛhe gṛhe vilokyante saudhabhittiṣu ca dṛśyanta iti sambandhaḥ |
82.24
harināmalakṣaṇo yo'ṃśo bhāgastaddhāriṇaḥ |
82.27
surasākānanāni tulasīvanāni śobhano raso rāgo bhagavato yasyāmiti vyutpatteḥ | yadāha dhanvantariḥ –"tulasī surasā gaurī bhūtaghnī bahumañjarīti" | caritrāṇi pūtanāvadhaśakaṭabhañjanādīni |
82.31
na bhajyeta na sevyate |
82.33
dīkṣitā iva yajñādidīkṣāyāṃ dīkṣitā iva | nyavasan bhuvīti kvacit |
82.44
praṇidhānena pūjanena dhyānena vā śīlayitvā pūjayitvā dhyātvā vā |
82.45
sarvatra dehādau | kartavya iti kvacit |
82.47
pāṇigrahaḥ devyoddiṣṭa iti śeṣaḥ |
82.48
hāṭakeśāt pātālasthānāt |
82.49
mohayitvā māyayā mohaṃ sampādya | māṃ jñātvā''treti¹ kvacit |
82.51
sa sveti pāṭhe anvayabhedādapaunaruktyam |
82.52
malayaśabdenātra malayajo lakṣyate| tadvadgandho vartate yasyāḥ sā malayagandhinī |
82.53
yadyadi atrāsminnarthe upacikīrṣuḥ upakartumicchuḥ |
82.54
ā tṛtīyātithīti vacanāttṛtīyāyāṃ vivāho bhaviṣyatīti devyoktamiti jñātavyam |
82.55
māmeva prārthayeti śaṅkāṃ śātayati—tatheti |
82.57
yadīti | ko'pi nara ityanvayaḥ |
82.58
analpā bahulā utkalikā rṃ 'ccho yasya saḥ |
82.59
pūrṇimādivasa iti | caturdaśyāṃ nāradāgamanaṃ pūrṇimāyāṃ samudraprāptirdevīdarśanaṃ ca pratipadi jalapraveśādikaṃ ceti vivekaḥ |
82.61
tatra divyāṅganetyāderayaṃ bhāvaḥ | yayā devyā tasyai varo dattaḥ, saiva tvāṃ tatra netuṃ tvayā tasyāḥ pariṇayanamavaśyaṃ bhāvīti sūcayantī gāthāṃ gāsyatīti |
82.62
gāthāmevāha‑yaditi | tacchubhā'śubhaṃ karma tathyametadavaśyamityarthaḥ | vidhirnodanā, sa eva sūtraṃ rajjustena niyantrito baddhaḥ | vedakiṅkaraḥ sannityarthaḥ | vedagarbhājñālakṣaṇa‑sūtraniyantrita iti vā |
82.63
jīve jjīvaṣyati | tvaddvārā ghātayiṣyati ca | jīvedityatra bāleti vā pāṭhaḥ |
82.65
anayā malayagandhinyā |
82.66
netraprāghuṇikī cakṣuratithiḥ |
82.68
āstuvan ā samantāt kāyavāṅmanobhiḥ | yajñavarāhasya jalakrīḍābhirucitasya¹ | taduktaṃ vanaparvaṇi –"jalakrīḍābhiruciraṃ vārāhaṃ rūpamasmaraditi" | pṛthivyuddharaṇāya jale praviṣṭatvāttatstavanena tena dharāyā iva jalapraveśā'bādhena tvayā malayagandhinyā udvāho bhaviṣyatīti bhāvaḥ |
82.69
kuhūramāvāsyā ca rāhuśca tayorbhayāt |
82.70
seti | sā taṃ rājānaṃ vilokya hṛṣṭatanūruhā''sīditi tṛtīyenānvayaḥ |
82.74
trijagatītyāderitthaṃ tāṃ nirvarṇya vitarkyeti tṛtīyenānvayaḥ | ekikā mukhyā ekākinīti vā |
82.88
kalayan cālayan |
82.90
vasā hṛnmedaḥ | vītasādhvaso gatabhayaḥ | ¹pāṭhāntare varaviśeṣaṇam |
82.95
sukhasandoho vṛttirūpastena meduraḥ pūrṇaḥ | parāṃ nirvṛtiṃ paramānandam | taduktam— ānandaḥ para evātmā bhedasaṃsargavarjitaḥ | sa eva sukharūpeṇa vyajyate puṇyakarmabhiḥ || iti |
82.102
kaṇḍūyanakṣamaḥ kaṇḍūyanakriyāyogyaḥ |
82.110
kāpaṭyameva kvaciddarśayati-balimityādinā |
82.115
kapaṭarūpeṇa hatā ityanvayaḥ |
82.123
purīṃ vārāṇasīmityanena kāśyāṃ sa rājā''sīditi jñeyam |
82.127
paṇīkṛtāṃ vikrītām | jīvāto he jīvanauṣadha |
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāṃ dvyaśītitamo'dhyāyaḥ |
Linked texts (1)
- Skandapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit