Skandapurana 83: atha tryaśītitamo'dhyāyaḥ
Kāśīkhaṇḍaṭīkā 83
- Language
- Sanskrit
atha tryaśītitamo'dhyāyaḥ
83.1
abhīṣṭatṛtīyāvrataṃ kathayati – avadhehīti |
puro'grataḥ | śrīdapatnyāḥ kuberakāntāyā ṛddheḥ | śrīreva mukhaṃ mukhyā śreṣṭhā sevyā, śriyo mukhamiva vā mukhaṃ yasyāḥ sā tathā |
83.2
vidhinā'pi vidhinaiva | astīti¹pāṭhe pūjyā bhavatītyarthaḥ | atra vrate | stanandhayena bālāpatyena unmukhaṃ yathā syāttathā pibatā | unmukhaṃ kṣaraddugdhamiti stanaviśeṣaṇaṃ vā | dhayatā ca stanaṃ tatheti kvacit |
83.4
adhāśītitamo'dhyāye tryadhike sarvasundare | vīreśāviṣkṛtiḥ puṇyā samyak tāvannirūpyate |
83.6
svarṇaparimāṇaṃ cā'śītiraktikam |
83.7
vidhiṃ brahmāṇīm¹ ²nāraṅgamukhyairkairnāraṅgairdhairityarthaḥ |
83.8
mṛganābhibhiḥ kastūrībhiḥ | bahubhaṅgibhiḥ nānābhedavadbhiḥ |
83.9
vigatā nidrā yebhyastaiḥ | kusumamaṇḍape kusumavyāptamaṇḍape |
83.10
rajanī haridrā |
83.11
dampatī strīpuṃsau |
83.13
ācāryaṃ ca ādṛtaḥ ādarayataḥ | dampatyorviśeṣaṇaṃ mudānvitāviti | yadvā dampatī vratakartārau ādṛtaḥ² ādarato mudānvitau bhavetāmiti śeṣaḥ | anyat samānam |
83.14
vidadhātīti vidhistatsambodhanaṃ he sṛṣṭikartrītyarthaḥ |
83.16
jātavedasa iti ṛcā mantreṇa | āplutya āloḍya | dvija ityanena dvijātīnāmevā'smin vrate'dhikāra iti sūcitam |
83.17
mune vrataṃ samācīrṇaṃ patyā saheti śeṣaḥ |
83.22
bhuktaśeṣeṇā'vaśiṣṭenā'nnena |
83.26
mantrivijñaptinunnayā mantrivākyapreritayā | pāṭhāntare¹ mantribhirvijñaptaḥ pituraniṣṭakṛt putro yasyāstayā | lāsyaśaśiprabhaṃ kāmanīyacandraprabham |
83.28
mūlarkṣe putrotpattyā rājño'riṣṭe nāśe saṃsthitā | vijñāpanamevāha –devīti |
samākārya ākārayitvā |
83.29
uvāca nayata kṣipramityādi jātamātro vrajetsvargamityādi devīvarā'bhiprāyeṇa | mātṛgaṇo vakṣyamāṇā brahmāṇyādyāḥ śaktayaḥ | stanapānaṃ ceti kvacit | kuruta kārayatetyarthaḥ |
83.30
ḍimbhaṃ śiśum |
83.35
sthāpya nidhāya | nyasya¹ puro bhāge iti ca kvacit | nyasya saṃnyasyetyarthaḥ | yoginīḥ catuḥṣaṣṭiyoginīḥ |
83.38
mātṛgaṇāśīrbhirviśiṣṭaḥ | mātṛgaṇādhīneti kvacit | pañcamudrāṅkitaṃ pañcamudrānāmnā cihnitamityarthaḥ |
83.41
pade-pade sthāne sthāne |
83.45
vīra he vīra ! anena nāmā'pi viśveśena kṛtamiti jñeyam |
83.47
vāṅmayaṃ vedayonim | bṛhat paripūrṇam | bṛhadanugrahādityekaṃ vā padam |
83.53
sūkte rudrasūktaiḥ | ata eva rudradaivatairiti viśeṣaṇam |
83.77
antato'ntakāle |
83.78
harapāpaṃ kedārakuṇḍam | tatra snātvā sthitasyetyarthaḥ | tīrthāntaraṃ vā |
83.81
sūtavadhāllomaharṣaṇavadhāt |
83.84
bandīnāma nirvakti – hiraṇyeti dvābhyām | nigaḍitā lohaśṛṅkhalairbaddhāśca |
83.85
yadyadā |
83.88
bandī devī |
83.97
vṛddhārkatīrthamiti | brahmārketi pāṭhe brahmā brahmaṇo vṛddhahārīta eva tannāmārko brahmārkastattīrthamityarthaḥ |
83.98
citraguptaṃ na paśyati tato na bibhetītyarthaḥ |
83.101
brahmatīrthamiti | pūrvasmātpūrvasmāt tīrthāduttarottarasyādhikyamātramatra vivakṣitaṃ na tu kramo'pi | ata eva vakṣyati – jñeyānyetāni tīrthāni puṇyadānyuttarottaramiti |
83.114
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāṃ tryaśītitamo'dhyāyaḥ |
83.115
bhūtāyāṃ caturdaśyām |
Linked texts (1)
- Skandapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit