Skandapurana 86: atha ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ
Kāśīkhaṇḍaṭīkā 86
- Language
- Sanskrit
atha ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ
86.1
viśvakarmeśvarotpattiṃ pṛcchati- viśvakarmeśvaramiti |
nipuṇaḥ sarvakarmasviti siddhavatkṛtyoktam | kiñcitkartuṃ na jānāmīti vakṣyamāṇavirodhāt |
86.5
kañcukaṃ prasiddham |
86.6
vālkalaṃ valkalena nirmitam |
86.7
pādau karmabhūtau |
86.10
uṭajaṃ parṇaśālām |
86.11
ghaṭaya ceṣṭaya sampādayetyarthaḥ |
86.12
sthālikāḥ pākapātrāṇi |
86.13
praśādhi śikṣaya |
86.14
varaṃ śreṣṭham |
86.15
nanvanye'pi śiṣyāḥ santi tān vihāyā'yameva kimiti niyujyate, tatrāha-ya iti | samīhante vāñchanti | tatkṛtaṃ tvāṣṭrakṛtam | tatkarma te na jānantītyarthaḥ |
86.16
krīḍanīyāni krīḍāsādhanāni | kautukāni kautukajanakāni |
86.17
tatra hetumāha- kiñciditi |
86.18
cintābhaye vivṛṇoti- kiṃ karomīti | me buddheḥ sāhāyyamityanvayaḥ |
86.21
tyaktā dharmaratiryena sa tyaktadharmaratiścettarhi sākṣādatra sthito rudrapiśācabhogānantaramityarthaḥ | cānte dharmaratiriti kvacit |
86.22
kathametatkariṣyāmīti cintā | akaraṇe śāpād bhayaṃ narakācca tābhyāmarditaḥ pīḍitaḥ |
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāṃ ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ |
86.24
tadbhītyā teṣāṃ gurvādīnāṃ śāpabhītyetyarthaḥ |
86.25
himānī himasaṃhatiḥ |
86.28
vitarkayati- kiṃ tvamiti |
86.29
adho narakam |
86.36
prāpi prāptā |
86.37
iccheḥ icchasi |
86.38
payomātraṃ kevalaṃ dugdham |
86.41
anugrahāt kṛpātaḥ | ārādhanāditi kvacit | tatra hetumāha | yadyasmān vai niścitaṃ prasiddhau vā | durlabho mokṣo'tra kāśyāṃ sulabhaḥ | durlabho'pyatreti pāṭhe atra jagati durlabho'pītyarthaḥ |
86.42
yāhi yāhītyādare vīpsā |
86.43
śrita āśrito bhavati |
86.44
trayīsthitaṃ lokatrayasthitam |
86.46
lokatrayamevāha— svarga iti | vedatrayapratipādyaṃ vā |
86.47
vīthī mārgaḥ |
86.49
śreyaḥ kalyāṇam |
86.52
āyuṣyaṃ ca āyuṣe hitaṃ kāraṇaṃ sulakṣaṇarūpakaracaraṇarekhādi | bhaviṣyaṃ ca bhaviṣyatsūcakaṃ khayogagrahatārādi |
86.53
vanacāriṇa iti ṣaṣṭhyekavacanam | naiḥśreyasī kaivalyarūpā |
86.55
daviṣṭhaṃ dūrastham | sunediṣṭham atinikaṭam |
86.58
atarkitaṃ yathā syāt |
86.60
hetvantaramāha. —athaveti |
86.64
svasmin viśveśvarakṛpāmasambhāvyāṃsambhāvayati—nārādhita ityādi |
86.77
tauryatrikaṃ nṛtyagītavāditram |
86.78
vetti jñāsyasi | purā prathamataḥ | yantrāṇi vādyaviśeṣān | kalājātaṃ śaivatantrokta- catuḥṣaṣṭilakṣaṇam |
86.80
nepathyam alaṅkaraṇam |
86.83
viśvakarmanāma nirvakti— viśveṣāmiti |
86.84
vikāśikaṃ viśiṣṭakāśīsambandhi |
86.86
sa me rūpāya darpaṇaḥ mama rūpaṃ tatrā''virbhavatītyarthaḥ |
86.87
atilokottaramalaukikaṃ lokatrayātītamiti yāvat |
86.88
māṃ hitvā matto'bhedadarśane satyapi sarvathā māṃ hitvā yaḥ kevalamanyaṃ sūryagaṇeśādi pūjayet |
86.89
tattasmāt | tasmādityanenāpekṣitaṃ hetumāha— dvihiṇeti | na samarcyate yata iti śeṣaḥ |
86.90
śrāṇitaṃ dattam |
86.92
svaccho nirmalaḥ | mukuro darpaṇaḥ | mama netratrayasyeti sāmānādhikaraṇyam |
86.93
mayā kṛtvā vinirmāpayitā viśeṣeṇa nirmāṇakartā | atrā'kṣarādhikyācchando-bhaṅga¹'chāndasatvānna doṣaḥ | tathā ca śrutiḥ -"na vā ekenākṣareṇānyacchando bhavati na dvābhyāmiti" || 94–95 | vidhāsyati bhavāniti śeṣaḥ | athavā bhavaddvārā sa eva vidhāsyati |
86.96
nirviṣṭā nitarāṃ veśitā prāptā |
86.97
sadbuddhibhājanaṃ brahmajñānapātram |
86.112
abdaṃ na āvāso vāsa iṣyate ekatreti śeṣaḥ |vārṣikānnivasetpunariti kvacit |
86.125
bhūtagrāmo jarāyujāṇḍajasvedajodbhijjalakṣaṇabhūtasamudāyaḥ |
Linked texts (1)
- Skandapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit