Pramāṇa · Search · About · API

Skandapurana 86: atha ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ

Kāśīkhaṇḍaṭīkā 86

Language
Sanskrit

atha ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ

86.1

viśvakarmeśvarotpattiṃ pṛcchati- viśvakarmeśvaramiti |
nipuṇaḥ sarvakarmasviti siddhavatkṛtyoktam | kiñcitkartuṃ na jānāmīti vakṣyamāṇavirodhāt |

86.5

kañcukaṃ prasiddham |

86.6

vālkalaṃ valkalena nirmitam |

86.7

pādau karmabhūtau |

86.10

uṭajaṃ parṇaśālām |

86.11

ghaṭaya ceṣṭaya sampādayetyarthaḥ |

86.12

sthālikāḥ pākapātrāṇi |

86.13

praśādhi śikṣaya |

86.14

varaṃ śreṣṭham |

86.15

nanvanye'pi śiṣyāḥ santi tān vihāyā'yameva kimiti niyujyate, tatrāha-ya iti | samīhante vāñchanti | tatkṛtaṃ tvāṣṭrakṛtam | tatkarma te na jānantītyarthaḥ |

86.16

krīḍanīyāni krīḍāsādhanāni | kautukāni kautukajanakāni |

86.17

tatra hetumāha- kiñciditi |

86.18

cintābhaye vivṛṇoti- kiṃ karomīti | me buddheḥ sāhāyyamityanvayaḥ |

86.21

tyaktā dharmaratiryena sa tyaktadharmaratiścettarhi sākṣādatra sthito rudrapiśācabhogānantaramityarthaḥ | cānte dharmaratiriti kvacit |

86.22

kathametatkariṣyāmīti cintā | akaraṇe śāpād bhayaṃ narakācca tābhyāmarditaḥ pīḍitaḥ |
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāṃ ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ |

86.24

tadbhītyā teṣāṃ gurvādīnāṃ śāpabhītyetyarthaḥ |

86.25

himānī himasaṃhatiḥ |

86.28

vitarkayati- kiṃ tvamiti |

86.29

adho narakam |

86.36

prāpi prāptā |

86.37

iccheḥ icchasi |

86.38

payomātraṃ kevalaṃ dugdham |

86.41

anugrahāt kṛpātaḥ | ārādhanāditi kvacit | tatra hetumāha | yadyasmān vai niścitaṃ prasiddhau vā | durlabho mokṣo'tra kāśyāṃ sulabhaḥ | durlabho'pyatreti pāṭhe atra jagati durlabho'pītyarthaḥ |

86.42

yāhi yāhītyādare vīpsā |

86.43

śrita āśrito bhavati |

86.44

trayīsthitaṃ lokatrayasthitam |

86.46

lokatrayamevāha— svarga iti | vedatrayapratipādyaṃ vā |

86.47

vīthī mārgaḥ |

86.49

śreyaḥ kalyāṇam |

86.52

āyuṣyaṃ ca āyuṣe hitaṃ kāraṇaṃ sulakṣaṇarūpakaracaraṇarekhādi | bhaviṣyaṃ ca bhaviṣyatsūcakaṃ khayogagrahatārādi |

86.53

vanacāriṇa iti ṣaṣṭhyekavacanam | naiḥśreyasī kaivalyarūpā |

86.55

daviṣṭhaṃ dūrastham | sunediṣṭham atinikaṭam |

86.58

atarkitaṃ yathā syāt |

86.60

hetvantaramāha. —athaveti |

86.64

svasmin viśveśvarakṛpāmasambhāvyāṃsambhāvayati—nārādhita ityādi |

86.77

tauryatrikaṃ nṛtyagītavāditram |

86.78

vetti jñāsyasi | purā prathamataḥ | yantrāṇi vādyaviśeṣān | kalājātaṃ śaivatantrokta- catuḥṣaṣṭilakṣaṇam |

86.80

nepathyam alaṅkaraṇam |

86.83

viśvakarmanāma nirvakti— viśveṣāmiti |

86.84

vikāśikaṃ viśiṣṭakāśīsambandhi |

86.86

sa me rūpāya darpaṇaḥ mama rūpaṃ tatrā''virbhavatītyarthaḥ |

86.87

atilokottaramalaukikaṃ lokatrayātītamiti yāvat |

86.88

māṃ hitvā matto'bhedadarśane satyapi sarvathā māṃ hitvā yaḥ kevalamanyaṃ sūryagaṇeśādi pūjayet |

86.89

tattasmāt | tasmādityanenāpekṣitaṃ hetumāha— dvihiṇeti | na samarcyate yata iti śeṣaḥ |

86.90

śrāṇitaṃ dattam |

86.92

svaccho nirmalaḥ | mukuro darpaṇaḥ | mama netratrayasyeti sāmānādhikaraṇyam |

86.93

mayā kṛtvā vinirmāpayitā viśeṣeṇa nirmāṇakartā | atrā'kṣarādhikyācchando-bhaṅga¹'chāndasatvānna doṣaḥ | tathā ca śrutiḥ -"na vā ekenākṣareṇānyacchando bhavati na dvābhyāmiti" || 94–95 | vidhāsyati bhavāniti śeṣaḥ | athavā bhavaddvārā sa eva vidhāsyati |

86.96

nirviṣṭā nitarāṃ veśitā prāptā |

86.97

sadbuddhibhājanaṃ brahmajñānapātram |

86.112

abdaṃ na āvāso vāsa iṣyate ekatreti śeṣaḥ |vārṣikānnivasetpunariti kvacit |

86.125

bhūtagrāmo jarāyujāṇḍajasvedajodbhijjalakṣaṇabhūtasamudāyaḥ |

Linked texts (1)