Pramāṇa · Search · About · API

Skandapurana 87: atha saptāśītitamo'dhyāyaḥ

Kāśīkhaṇḍaṭīkā 87

Language
Sanskrit

atha saptāśītitamo'dhyāyaḥ

87.1

dakṣeśādīni yāni liṅgāni tanmahimānaṃ ca praṣṭumutkamanuvadan prītimāviṣkaroti- sarvajñetyādinā |

87.3

saptāśītitame'dhyāye dakṣeśotpattisiddhaye | sarvarddhivipulastāvaddakṣayajño nirūpyate |

87.4

saṃśayamāha—yo dakṣa iti |

87.5

iti śrutveti vyāsavākyam |

87.6

kathāyā upodghātamāha—puraścaraṇeti sārdhena |

87.8

praṣṭavyamarthamāha- skandeti | he skanda ! oṅkārādīni yāni caturdaśaliṅgāni tānyuktānīha idānīṃ dakṣeśvarādīni yānyaṣṭau liṅgāni aśeṣatastatprabhāvaṃ ca samācakṣvetyarthaḥ | yadvā dakṣeśvarādīni yānyaṣṭau liṅgāni yānīha ca pūrvamuktāni amṛteśādīni caturdaśa aśeṣataḥ oṅkārādi-śaileśādi-caturdaśadvayamadhye'pi yānyanuktāni, tāni tatprabhāvaṃ ca samācakṣveti |

87.9

indrādayo'pyagaman |

87.10

kṛto hastaparisparśanena mānaḥ pūjā yasya saḥ |

87.13

kaccit kim |

87.15

kathāmevāha–ekadeti |

87.20

praśāsati pālayanti | doṣo hastā eva daṇḍāstaiḥ pālitā rakṣitāḥ |

87.22

brāhmaṃ vedādhyayanajaṃ brāhmaṇasambandhīti vā |

87.24

krodharayena krodhavegenā'ndhā dṛg jñānaṃ yasya saḥ |

87.26

uktimevāha—atīvagarvito jāta ityārabhya sampradhāryetyataḥ prāktanena granthena | tatreśvaramadhikṣipati | atīveti sārdhapañcadaśabhiḥ | adhikṣepe pratyuktā'pi dakṣasya bhāratī śrīviśvanāthaṃ stauti | tatra īśvarasya pratyagātmano'dvitīyatvasamarthanārthaṃ sambaddhyabhāvaṃ sambandhini pramāṇābhāvenāha—kasyaciditi | taduktaṃ svarūpaprakaraṇe bhagavatpādaiḥ— ahameko na me kaścinnāhamanyasya kasyacit | na taṃ paśyāmi yasyāhaṃ taṃ na paśyāmi yo mama || iti |

87.27

saudhaṃ sudhayā dhavalitaṃ prāsādam |

87.28

taduktaṃ bhāgavate-"kva tapaḥ nivṛttādhikāratvāt" | kvā'stradhāraṇamaśarīratvād advitīyatvācca | śmaśānavadaśivamajñānaṃ tasya nilaya āśrayaḥ |

87.29

kṛtaḥ satyā jagajjananyā aghaṭanaghaṭanāpaṭīyasyā mahāmāyāyāḥ pāṇigrahaḥ karagraho vivāha iti yāvat tena sthitiryasya saḥ | madayatīti madaḥ kāmaḥ | aiśvaryeṇa mado mohito vicittatāṃ nīto yena saḥ, svataḥprāptasarvakāmatvāt |

87.30

amuṃ śrīrudram | "yato vāco nivartante aprāpya manasā saheti" śruteḥ |

87.31

tatkṣatraṃ kṣatriyajātiḥ | nirdhanānāṃ ceṣṭanaṃ ceṣṭā yasya saḥ | līlāvigrahatvāt | evamagre'pi yathāyogyaṃ heturmantavyaḥ |

87.32

kiṃśabdasya prayoge sarvatra kākyā nañartho jñeyaḥ | aviṣādīti cchedaḥ | viṣādarahitaḥ saccidānandasvarūpatvāt | vṛṣavāhano vṛṣabhūto viṣṇurvāhanaṃ yasya saḥ sarveśvaratvāt |

87.39

dhārṣṭyaṃ mahattvam |

87.40

mātāpitṛvivarjitāḥ tayorabhāve śikṣābhāvāt | nirguṇā guṇā'tītatvāt | akulīnā gotrarahitatvāt | karmabhraṣṭā nivṛttādhikāratvāt | niraṅkuśāḥ svatantrā īśvaratvāt |

87.41

ata eva svacchandacāriṇaḥ | nāthāḥ sarvasvāminaḥ | pakṣe anāthāḥ | svābhimāninaḥ ātmābhimāninaḥ | pakṣe'haṅkārābhimāninaḥ | akiñcanā na vidyate kiñcana yebhyaste | īśvaramānino brahmādipūjābhājaḥ | sarvatrā''kṣepaḥ spaṣṭa eva |

87.42

tathā ca śrutiḥ -"athāta ādeśo neti neti tadetad brahmā sthūlamanu anāmāgotramityādiḥ" | bhāgavate casa vai na devā'suramartyatiryaṅ na strī na ṣaṇḍo na pumānna jantuḥ | nāyaṃ guṇaḥ karma na sanna cāsanniṣedhaśeṣo jayatādaśeṣaḥ || ityādi | daśaślokyāṃ ca "na varṇāśramācāradharmāḥ" ityādi | upasaṃharati- kiṃ bahūktena iti |

87.51

śubhodarkaṃ śubhottaraphalam |

87.53

nedasi nedīyasi idānīntane nikaṭa iti vā | nāsti kratusamo ripuriti | taduktamannahīno dahedrāṣṭaṃ mantrahīnastu ṛtvijam | yajamānamadakṣiṇyo nāsti kratusamo ripuḥ || iti |

87.55

anīśvarān mahādevarahitān |

87.57

prasūternāmāntaraṃ śatarūpā kalpabhedena vā nāmabhedaḥ | evamanyatrāpi | te tava |

87.59

kurvīta karoti |

87.61

yajñapumān viṣṇuḥ | asāvityaṅgulyā nirdiśati | eṣa bhṛguḥ sākṣād brahmeti sambandhaḥ |

87.64

suvāsinīḥ kulavadhūḥ |

87.65

duḥkhākaroti duḥkhaṃ duḥkhinaṃ karoti |

87.66

abhyāgatāśca ṛtvijaśca teṣām | vasūni dhanāni |

87.73

yadyasmāt | agrimeṇānvayaḥ | yadvā yat śrutismṛtiprasiddhaṃ viśveśvarākhyaṃ paraṃ brahma, tad vismṛtavānasi ityarthaḥ |

87.76

pitṛkānanaṃ śmaśānam |

87.77

maṅgaletarabhūmirapi tadeva |

87.78

viṣṇurapi śāmbhavīśaktiriti vede paṭhyate | tameva vedamarthataḥ paṭhativāmāṅgamiti | taditarad dakṣiṇāṅgam |

87.80

amaṅgalabhuvā śmaśānasthalyā | tayā prasiddhyā |

87.81

śvetaṃ śvetanāmānaṃ pāśayato badhnataḥ |

87.83

pārṣṇigrāhī pṛṣṭharakṣakaḥ sahāya iti yāvat | adhārṣīddharṣitavānahārṣīditi yāvat |

87.84

saṃvidānā samyag jānānā api tathāpi prāvartanta |

87.85

durvāsasā śrīśaṅkarāṃśena | taduktaṃ vaiṣṇave-"durvāsāḥ śaṅkarasyāṃśaścacāra pṛthivīmimāmiti" |

87.86

viśvakarmaikasākṣiṇi sarvavyāpāramukhyadraṣṭari |

87.88

bhaktyudrekāddakṣasya rucyutpādanārthaṃ vā bahudhā dṛṣṭāntayati- arthahīnetyādinā |

87.92

kiṃ tatra kāraṇaṃ tadāha- tava gauravāditi |

87.97

dakṣo'pi nipuṇo'pi caturo'pīti yāvat | vacanāgrahaṇe hetumāha- śambho-riti |

87.101

kratumukhyānītyatra taduttaramāha– yathārtheti |

87.102

vipakṣe bādhakamāha– tadadhīnāśceti |

87.103

mahāmaṅgalamūrtinā sarvamaṅgalasvarūpeṇeti vāstavārthaḥ |

87.104

jaḍānītyādinā yaddṛṣṭāntitaṃ tadghighaṭayati- bhūjalādīti |

87.105

vināpīśamiti yaduktaṃ tadanūdya dūṣayati- yattvayoktamiti |

87.106

kimīśvareṇeti yaduktaṃ tadanūdya svīkaroti- anyacceti |

87.107

dakṣasya uttarāduttaramanekamuttaraṃ pratyuttarayati | nirākṛtavati | cukrudhe krodhaṃ kṛtavān |

87.109

īśvara ityāderuttaramāha- sāmānyeti | asandigdhaḥ sandeharahitaḥ | pratibhūḥ dātā |

87.110

na variṣṭhaḥ śreṣṭho yasmāttasmin manogataṃ yasya tam |

87.111

prajāpate iti dakṣasya sopahāsaṃ sambodhanam |

87.113

bhavān agastyaḥ |

87.117

brāhmaṇā apasadā adhamā yasmāttam |

87.119

tāreṇa uccena |

87.120

picaṇḍilāḥ sthūlodarāḥ |

87.122

kulyāḥ saritaḥ | drapsasyeti¹ | dravībhūtaguḍasyetyarthaḥ | dadhnaśceti kvacit |

87.124

mānabhuvaḥ pūjādhārāḥ |

87.125

vyānaśe vyāptavān | jahhaṣe saharṣaṃ cakre | mumudetarāmatiśayena saharṣaṃ cakre |

87.126

nanande samṛddhe cakre | gaganāṅgaṇamityeva | dākṣe dakṣasambandhini |

87.127

mārgitā anviṣṭāḥ | mārgaṇā yācakāḥ |
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāṃ saptāśītitamo'dhyāyaḥ |

Linked texts (1)