Pramāṇa · Search · About · API

Skandapurana 88: athāṣṭāśītitamo'dhyāyaḥ

Kāśīkhaṇḍaṭīkā 88

Language
Sanskrit

athāṣṭāśītitamo'dhyāyaḥ

88.4

krīḍā līlā tadevāha - māsā iti | sāriphalake sāriphalanimittam |

88.5

māse yāḥ śuklāḥ śukletarā kṛṣṇāśca dvipañca-daśa-triṃśattithayaḥ, tāḥ sārikāḥ phalakā balānīti prasiddhā ityarthaḥ | aṃkṣayugmaṃ pāśakayugalam | ayane dakṣiṇottare |

88.6

glahau paṇau |

88.7

khelasamayaḥ krīḍākālaḥ | upasaṃharati - itthamiti |

88.8

akṣābhyāṃ pāśakābhyām | dvandvābhyāmiti pāṭhe'pi sa evārthaḥ |

88.9

avabudhyati avabudhyate |

88.10

nanu guṇavān śarīrī kathaṃ mānāpamānayordūre tiṣṭhati tatrāha – līlātmeti | yadyapi māyākhyayā tvayā śaktyā'yaṃ līlāvigraho guṇavāṃśca tathāpi vicārādu vedānta tātparyāvadhāraṇādatinirguṇaḥ | ata eva sṛṣṭyādikarmāṇi kurvannapi taiḥ karmabhirna lipyata iti |

88.11

tathāpi līlāvigrahāvasthāyāṃ nigrahānugrahau bhavetāmeva netyāha | madhyastho'pi udāsīna evetyarthaḥ | tatra hetumāha – sarvatreti |

88.13

tathāpi līlāvigrahadhāriṇoryuvayorvyavahāragocare'kṣakrīḍāyāṃ jayaparājayau na sta ityāha – na devīti | kiṃ cakre iti yatpṛṣṭaṃ tadāha – kiñciditi |

88.14

tvaṃ kathaṃbhūtā? tryakṣamāyā svayameva vimohitā | aikapadye'pi sa evārthaḥ | dunoti vyathate |

88.15

kaimutyanyāyamāha – anyā apīti | manvate manyante | jānata iti kvacit |

88.16

nīlagireḥ puruṣottamāt sakāśāt | samīpataḥ samīpe | haridvāraṃ māyāpurī |

88.18

paraṃ kevalam | ekikā mukhyā |

88.19

bhavadvandvaṃ bhavaśca bhavānī ca tayoryugalam |

88.22

tadbhavatordarśanam | anyat kiṃ tatrāha – tacceti |

88.23

dvihiṇena brahmaṇā | yaye yātaṃ gatamiti yāvat | dhikkṛtastiraskṛtaḥ | dadhīcena akārānto'yam |

88.25

puṃjātaṃ puruṣasamudāyaḥ | puṃmātraṃ yattu jātamiti kvacit |

88.44

paṅktivāsaraḥ śanairdinam |

88.46

pratiṣedhe kṛte'pyahaṃ yāsyāmītyāśayenāha - ka iti |

88.53

saptadaśo yogo vyatīpātaḥ | dhaniṣṭhā vasunakṣatram |

88.54

tadevāha – na nanāmeti | ata eva namaskārapradakṣiṇayorakaraṇādeva gatā satī punarāgatā netyanvayaḥ |

88.55

vimānaṃ viśinaṣṭi sapādacaturbhiḥ | manaḥpavanau cakre yasyā'sti tat | pañcāsyāyutasaṃyuktaṃ siṃhadaśasahasrasambaddham || ratnasānuḥ sumerurdhvajadaṇḍa ucchrito yasya | kvacidviśeṣaṇasyāpi pūrvanipātaḥ | ratnasānulakṣaṇena dhvajena ucchritamuccamiti vā |

88.59

kāryārthaṃ yātrānimittam |

88.61

dhūḥ yugapṛṣṭhabhāgaḥ | kreṃkāraḥ śabdaḥ |

88.62

aṅgāni śikṣākalpavyākaraṇaniruktacchandojyotīṃṣi | varūtho rathaguptiḥ | chandasāṃgaṇaḥ saptacchandāṃsītyarthaḥ |

88.63

tejovijṛmbhiṇīṃ sūryāditejastiraskāriṇīmityarthaḥ |

88.64

aṅgaṇam ajiram |

88.65

mahāvātaḥ pravahaḥ patākā yasya tatū | sa mahābuddhirmahattattvaṃ saivākṣo madhye dīrghākārakāṣṭhaṃ tena lakṣitam | alakanandā gaṅgā | īṣādaṇḍatāṃgate prāpte | makarākāraṃ tuṇḍaṃ makaratuṇḍam |

88.66

sasādhvasāḥ sasambhramāḥ |

88.67

¹dṛṣṭeti pāṭhe tvadāgame bhadraṃ jātamityadhyāhartavyam | tu eva |

88.69

he janetaḥ tāta |

88.70

yajñavāṭaṃ, yajñabhūmim | cakitaṃ saśaṅkaṃ yathā syāttathā rakṣibhivīkṣatā satī tāḥ prasvādīḥ sarvā asambhāṣyaiva dakṣā'ntikaṃ gateti caturthenānvayaḥ |

88.71

yadahamiti | nirīśvara evā'sāvīśvara ityahaṃ taṃ yadyadi samājñāsyaṃ samyagavediṣaṃ tadā tvāṃ kathamahaṃ tasmai rudrāyādāsyam adadiṣamityarthaḥ |

88.72

aśivarūpiṇamiti cchedaḥ | vastutaḥ śivarūpiṇam | pitāmaheneti | brahmaṇā yadyapyasau bahudhā varṇitastathāpi taṃ na jāne ityagrimeṇānvaya iti vāstavo'rthaḥ || 73-74 |

88.75

ayīti sānukampe sambodhane | ananye sarvotkṛṣṭe ityarthaḥ |

88.76

jalaṃ jalada ādhāro yasya taṃ meghavāhanatvāt | jalasya gaṅgārūpasya vā ādhāraḥ |

88.77

kalaṅkī candraḥ kṛto maulau yena tam | dhūlidhūsaracarcitaṃ dhūlibhirdhūsaratvena carcitaṃ liptam |

88.78

viṭaṅkā virūpā bhūtā anucarā yasya tam |

88.79

nṛkaroṭī manuṣyā'sthi parikaraḥ khaṭvāṅgādikaṃ yasya tam |

88.80

tatra hetugarbhāṇi viśeṣaṇāni |līlayā virūpākṣam ukṣagaṃ vṛṣavāhanamityarthaḥ |

88.81

pāṃsulo dhūlirbhasma vāsa eva paṭastena cchannaḥ | mahāśaṃkho manuṣyā'sthi |

88.82

ajñānaṃ tatkāryaṃ ca haratīti haraḥ sarveṣāṃ muktidaḥ kva | maṅgalālayaḥ saṃsārāśrayo'yamadhvaraḥ kveti vāstavo'rthaḥ |

88.85

jānāno'pi hiraṇyagarbhavacanādvidvānapi pratāritastanmāyayā vañcita iti vāstavo'rthaḥ |

88.86

yathāśrutamādāya dūnahṛdayatvaṃ pratyuttaraṃ ca |

88.90

iha maṅgale maṅgalābhāse karmaṇi sa parameśvaraḥ śūladhṛk sarvasaṃhārakartā viṣamekṣaṇaḥ candrasūryāgninetraḥ kathamarho yogyaḥ syāditi vāstavo'rthaḥ |

88.93

prāṇitavyaṃ jīvitavyam | vigarhaṇāyāṃ śrutāyāṃ śarīraṃ tyaktavyamiti bhāvaḥ |

88.94

mahādevasvarūpiṇī īśvarasyāṣṭamūrtitvāt | prāṇarodhavidhānataḥ prāṇarodha-prakāreṇa |

88.95

varṣmaṇaḥ śarīrasya |

88.98

sthapuṭīkṛtā tṛṇādinācchāditā |

88.99

arāriṣuḥ śabdaṃ cakruḥ | rudhiravipruḍbhiḥ raktabindubhiḥ |

88.102

jhaṃjhā kaṭhoraḥ |

88.103

aśobhi śobhārahitam | sthagitāḥ śaṅkitāḥ jṛmbhitā iti vā |

88.105

|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāmaṣṭāśītitamo'dhyāyaḥ |

88.106

kroṣṭubhiḥ sugālaiḥ śvabhiśca | cakorāścandraraśmibhoktāraḥ pakṣiviśeṣāḥ | karaṭāḥ kākāḥ |

Linked texts (1)