Skandapurana 99: athaikonaśatatamo'dhyāyaḥ
Kāśīkhaṇḍaṭīkā 99
- Language
- Sanskrit
athaikonaśatatamo'dhyāyaḥ
99.1
viśveśasya caritaṃ vaktuṃ prastāvayati – śṛṇviti |
senānīḥ he kārtikaya |
99.3
navā'dhike navatyākhye'dhyāye tāvannirucyate | śrīviśveśvaraliṅgasya mahimā paramādbhutaḥ |
99.4
joṣaṃ tūṣṇīṃ prītiṃ vā |
99.5
āvasat atiṣṭhāt | mānabhūribhiḥ mānānāṃ bhūri prācuryaṃ yeṣu te, tathā taiḥ |
99.7
prāgiti | pūrvamukha upaviśyeśo brahmaṇe viṣṇave ca pāṇimutkṣipya liṅgaṃ darśayāmāseti caturthenā'nvayaḥ | adhiṣṭhitaḥ āśritaḥ |
99.8
pañcārthajñānanirmalāḥ pañcānāmakārokāramakāranādabindurūpāṇāmarthajñānena nirmalāḥ, catvāro vedā itihāsapurāṇaṃ ceti vā pañcapañcākṣarīvidyāvarṇānāṃ brahmaviṣṇurudreśvara-sadāśivākhyānāṃ vā'rthajñānānnirmalā iti vā | bhasmakūṭaśayā iti bhasmakūṭe bhasma-samūhe śerata iti | tathā ca śrutiḥ – "bhasmacchanno bhasmaśayyāśayāno rudrādhyāyī mucyate sarvapāpaiḥ" iti |
99.9
āgneyamagnihotrajaṃ bhasma |
99.10
niṣprapañcā dehādyabhimānaśūnyāḥ | nirbhagāḥ tyaktaiśvaryāḥ | nirddambhā iti kvacit |
99.14
ete pāśupatā ityādīnāṃ sadaiva me mahāprītā iti ṣaṣṭhenā'nvayaḥ |
99.26
svayambhuvaḥ svecchayāptasthiteḥ | asya etatsthānāśritasya |
99.31
sāmodadhūpadānaiḥ sugandhadhūpapradānaiḥ |
99.32
sugandheti | sugandhacandanarasairbhaktito liṅgamālipya ya iha vartate, sa surastrībhiḥ sugandhairyakṣakardamaiḥ karpūrāgurukastūrīkaṅkolairlipyata ityarthaḥ |
99.39
madhyejanma janmano madhye |
99.41
vipadyate naśyati |
99.44
vyadhāt kuryāt |
99.47
janeti tapaḥsatyayorupalakṣaṇam |
99.49
anyataḥ anyatra | anyaditi vā |
99.50
smṛtā prāptā |
99.53
gaṅgāyāṃ pañcaśataṃ hastāstāvatparyantaṃ maṇikarṇikityarthaḥ | taduktamatraiva – āmadhyādevasarita āhariścandramaṇḍapāt | āgaṅgakeśavāccaiva svardvārānmaṇikarṇikā || iti | evamudīcyavācyoriti catuṣkoṇopalakṣaṇam | vanarājisaudhāditi kvacit | tatra vanarājo hanumān | parakośabhūmiḥ paramātmādhārasthānam | parakeśabhūmiriti pāṭhe brahmaviṣṇurudrabhūmiḥ | paralokabhūmiriti kvacit | hṛdantaḥkaraṇe śerata iti hṛcchayāḥ sadrūpā ityarthaḥ |
99.54
sthānādamuṣmāditi | amuṣmāt sthānād yanmama rājasaudhaṃ rājagṛham | tathā coktaṃ mokṣasvardvārayormadhye budhā rājagṛhaṃ viduriti | tasmādprāsādānmanāgīśasamāśritāyāṃ prācyāmiti pūrvottarayordiśorantarāla ityarthaḥ, tasyāṃ diśi yā sthalī, seyaṃ maṇikarṇikā yaiḥ sevitā, te mama hṛcchayā iti dvitīyenā'nvayaḥ | kimākāra-parimāṇaketyākāṅkṣāyāṃ vedikārūpakeṇa nirūpayitumāha – savya iti | krameṇeti | śatatrayī savye vāmapārśve hariścandreśvaraparyantamityarthaḥ | tathā'pasavye dakṣiṇapārśve śatadvayaṃ gaṅgakeśavaparyantamityarthaḥ |
99.57
sudhādhāma sudhāmadhāma sudhā'mṛtaṃ kaivalyaṃ tasya dhāma susthāneṣu dvārakādiṣu dhāmnaḥ svaprakāśasya dhāma sphūrtiryasmāttat | yadvā sudhāmadhāma śreṣṭhaṃ sthānamityarthaḥ | āsapteti | asminnityaṅgulyā nirdiśati | ayamarthaḥ –asmin sthāne yadyalliṅgaṃ tattadāsaptapātālatalāt svayambhusamutthitamiti mantavyam | tato hetuvādairetadadhikaraṇakaliṅgaṃ kṛtrimaṃ bhavitumarhati kenacit sthāpitatvāt sa pratipannavad ityādikutarkaiḥ kṛtrimabhāvabuddhyā ye bhajiṣyanti teṣām eṣa eva paro daṇḍa iti yathāśrutavyākhyāne kṛtrimabhāvabuddhyanutpatteḥ | na hi saptapātālādutthitasya svayambhuvaḥ kṛtrimabhāvamanīṣā sambhavatīti |
99.58
vasu dhanam | padyate'neneti padaṃ jñānam | atimātrā'khilasaukhyasādhanaṃ mātrā viṣayānatikrāntamatimātraṃ tacca tadakhilaṃ saukhyaṃ sukhaṃ ca tasya sādhanam atiśayasukhasādhanamiti vā |
99.61
adhibuddhibhiḥ adhikabuddhibhiḥ | vasayettān sato'dhiśritya vasedityarthaḥ | varayediti kvacit |
99.62
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāmekonaśatatamo'dhyāyaḥ |
99.67
kṛtacārupūjaḥ kṛtā cārvī pūjā yena saḥ | saptamyanto vā pāṭhaḥ akhilalokakāmada iti kvacit | nunuvuḥ tuṣṭuvuḥ |
Linked texts (1)
- Skandapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit