<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Skandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda) › 2.5

# Skandapurana 2.5: mārgaśīrṣamāsamāhātmyam

Skandapurāṇa 2.5

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.5.1 adhyāyaḥ 1](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1) — 52 parts
- [2.5.2 adhyāyaḥ 2](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2) — 78 parts
- [2.5.3 adhyāyaḥ 3](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3) — 141 parts
- [2.5.4 adhyāyaḥ 4](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.4) — 113 parts
- [2.5.5 adhyāyaḥ 5](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.5) — 80 parts
- [2.5.6 adhyāyaḥ 6](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.6) — 92 parts
- [2.5.7 adhyāyaḥ 7](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.7) — 68 parts
- [2.5.8 adhyāyaḥ 8](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.8) — 92 parts
- [2.5.9 adhyāyaḥ 9](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.9) — 69 parts
- [2.5.10 adhyāyaḥ 10](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.10) — 95 parts
- [2.5.11 adhyāyaḥ 11](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.11) — 193 parts
- [2.5.12 adhyāyaḥ 12](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.12) — 139 parts
- [2.5.13 adhyāyaḥ 13](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.13) — 128 parts
- [2.5.14 adhyāyaḥ 14](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.14) — 84 parts
- [2.5.15 adhyāyaḥ 15](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.15) — 141 parts
- [2.5.16 adhyāyaḥ 16](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.16) — 122 parts
- [2.5.17 adhyāyaḥ 17](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.17) — 147 parts
- [2.5.18 viṣayānukramaṇikā](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.18) — 19 parts

### mārgaśīrṣamāsamāhātmyam

### [2.5.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p1)

adhyāyaḥ 1

> Chapter 1  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p2](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p2)

adhyāyaḥ 2

> Chapter 2  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p3](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p3)

adhyāyaḥ 3

> Chapter 3  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p4](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p4)

adhyāyaḥ 4

> Chapter 4  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p5](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p5)

adhyāyaḥ 5

> Chapter 5  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p6](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p6)

adhyāyaḥ 6

> Chapter 6  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p7](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p7)

adhyāyaḥ 7

> Chapter 7  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p8](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p8)

adhyāyaḥ 8

> Chapter 8  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p9](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p9)

adhyāyaḥ 9

> Chapter 9  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p10](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p10)

adhyāyaḥ 10

> Chapter 10  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p11](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p11)

adhyāyaḥ 11

> Chapter 11  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p12](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p12)

adhyāyaḥ 12

> Chapter 12  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p13](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p13)

adhyāyaḥ 13

> Chapter 13  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p14](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p14)

adhyāyaḥ 14

> Chapter 14  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p15](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p15)

adhyāyaḥ 15

> Chapter 15  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p16](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p16)

adhyāyaḥ 16

> Chapter 16  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p17](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p17)

adhyāyaḥ 17

> Chapter 17  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p18](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p18)

viṣayānukramaṇikā

> Table of Contents  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p19](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p19)

mārgaśīrṣa/māsa upari ṭippaṇī

> Note on the month of Mārgaśīrṣa  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p20](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p20)

mṛgaśirā/invakā upari saṃdarbhāḥ

> References regarding Mṛgaśiras/Invakā  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p21](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p21)

mṛgaśiraḥ

> Mṛgaśiras  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p22](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p22)

mārgaśuklanavamyāṃ tu vasaṃtīṃ rāvaṇālaye 27  
saṃpātirdaśame māsa ācakhyau vānareṣu tām  
ekādaśyāṃ maheṃdrādre puḥpluve śatayojanam 28  
hanūmānniśi tasyāṃ tu laṃkāyāṃ paryakālayat  
tadrātriśeṣe sītāyā darśanaṃ hi hanūmataḥ 29  
dvādaśyāṃ śiṃśapāvṛkṣe hanūmānparyavasthitaḥ  
tasyāṃ niśāyāṃ jānakyā viśvāsāya ca saṃkathā 30  
akṣādibhistrayodaśyāṃ tato yuddhamavartata  
brahmāstreṇa caturdaśyāṃ baddhaḥ śakrajitā kapiḥ 31  
vahninā pucchayuktena laṃkāyā dahanaṃ kṛtam  
pūrṇimāyāṃ maheṃdrādrau punarāgamanaṃ kapeḥ - padmapu. 5.36.32

> On the bright ninth of Mārgaśīrṣa, Sampāti announced to the monkeys that she was dwelling in Rāvaṇa's abode in the tenth month. 27 / On the eleventh, Hanūmān leaped a hundred yojanas from Mount Mahendra; / on that very night he searched through Laṅkā. / At the end of that night, Hanūmān indeed had the darśana of Sītā. 29 / On the twelfth, Hanūmān stationed himself in the śiṃśapā tree; / on that night there was conversation with Jānakī to gain her trust. 30 / On the thirteenth, battle then took place with Akṣa and the others. / On the fourteenth, the monkey was bound by Indrajit with the Brahmā weapon; 31 / the burning of Laṅkā was done with his fire-lit tail. / On the full moon day occurred the monkey's return to Mount Mahendra. - Padmapurāṇa 5.36.32  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p23](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p23)

mahākārttikī puṣkare ca kānyakubje tathottaraṃ .. 128 .. mahatī mārgaśīrṣe syāda... bhaviṣyapu. 2.2.8.128

> The great Kārttikī at Puṣkara, and at Kānyakubja likewise further... 128 ... the great \[full moon\] in Mārgaśīrṣa would be... - Bhaviṣyapurāṇa 2.2.8.128  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.p24](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.p24)

nārada 1.18( mārgaśīrṣa pūrṇimā vrata va udyāpana vidhi ),

> Nārada 1.18 (The observance and concluding rite for the full moon day of Mārgaśīrṣa),  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.67](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.67)

mārgaśīrṣyāṃ pūrṇimāyāṃ svarṇāḍhyaṃ lavaṇāḍhakam ..  
deyaṃ viprāya śāṃtāya sarvakāmasamṛddhaye .. nāradapu. 1.124-67 ..

> "On the full moon of Mārgaśīrṣa, an āḍhaka measure of salt accompanied by gold / should be given to a tranquil brahmin for the fulfillment of all desires." — Nārada Purāṇa 1.124.67.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.67\_25](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.67_25)

kṣīramāśvayuje māsi kārtike pṛṣadājyakam.  
mārge māse tu gomūtraṃ pauṣe saṃprāśayed‌ ghṛtam..matsyapu. 60.35 ..

> "Milk in the month of Āśvayuja, ghee mixed with curd in Kārtika, / cow-urine in the month of Mārgaśīrṣa, and clarified butter in Pauṣa should be consumed." — Matsya Purāṇa 60.35.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.67\_26](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.67_26)

pūṣā nāma tato jātaṃ mārgaśīrṣe śubhe dine ..  
sa tu sūryaṃ samārādhya jyotiḥśāstraparaḥ sutaḥ .. 115 ..  
sūrye tu mokṣamagamaddevadevaprasādataḥ ..  
tasmāttvaṃ mārgamāse vai raviṃ devendra pūjaya ..bhaviṣyapu. 3.4.8.116..

> "Then was born the son named Pūṣan on an auspicious day in Mārgaśīrṣa; / he, devoted to the science of astronomy, worshiped the sun. (115)  
> By the grace of the God of gods, he attained liberation in the sun. / Therefore, O king of the gods, worship the sun in the month of Mārgaśīrṣa!" — Bhaviṣya Purāṇa 3.4.8.116.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.67\_27](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.67_27)

mārgaśīrṣa śukladvitīyātaḥ ārabhya ūrjavrataṛṣiṇā lakṣmīnārāyaṇasaṃhitākathārambhaḥ - la.nā.saṃ. 2.40.29

> Beginning of the narration of the Lakṣmīnārāyaṇasaṃhitā by the sage of the Ūrja-vow, starting from the second day of the bright half of Mārgaśīrṣa. — Lakṣmīnārāyaṇasaṃhitā 2.40.29.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### adhyāyaḥ 1

### [2.5.1.1](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.1)

.. .. śrīgaṇeśāya namaḥ ..

> Homage to the holy Gaṇeśa.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.2](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.2)

.. atha mārgaśīrṣamāsamāhātmyaprārambhaḥ ..

> Now begins the Māhātmya of the Month of Mārgaśīrṣa.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.3](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.3)

.. sūta uvāca .. ..

> Sūta said:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.4](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.4)

devakīnandanaṃ kṛṣṇaṃ jagadānandakārakam ..

> To Kṛṣṇa, the son of Devakī, who brings joy to the universe,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.5](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.5)

bhuktimuktipradaṃ vande mādhavaṃ bhaktavatsalam .. 1 ..

> who grants enjoyment and liberation, Mādhava, compassionate to his devotees, I bow. (1)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.6](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.6)

śvetadvīpe sukhāsīnaṃ devadevaṃ ramāpatim ..

> To the God of gods seated comfortably on Śvetadvīpa, the lord of Ramā,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.7](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.7)

caturvaktro namaskṛtya papraccha pitaraṃ tadā .. 2 ..

> the four-faced one \[Brahmā\] bowed and then questioned his father: (2)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.8](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.8)

.. brahmovāca .. ..

> Brahmā said:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.9](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.9)

hṛṣīkeśa jagaddhātaḥ puṇyaśravaṇakīrtana ..

> "O Hṛṣīkeśa, upholder of the universe, whose praise and renown bring merit,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.10](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.10)

pṛṣṭaṃ yadbrūhi deveśa sarvajña sakaleśvara .. 3 ..

> declare what is asked, O Lord of gods, omniscient Lord of all! (3)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.11](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.11)

māsānāṃ mārgaśīrṣo'hamityuktaṃ bhavatā purā ..

> You formerly said, 'Among months I am Mārgaśīrṣa.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.12](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.12)

tasya māsasya māhātmyaṃ jñātumicchāmi tattvataḥ .. 4 ..

> I desire to know the greatness (māhātmya) of that month in truth. (4)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.13](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.13)

ko devastasya kiṃ dānaṃ kathaṃ snānaṃ vidhiśca kaḥ ..

> Who is its deity? What is the gift? How is the ritual ablution, and what is the rule?  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.14](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.14)

puruṣaistatra kiṃ kāryaṃ bhoktavyaṃ kiṃ ramāpate .. 5 ..

> What must be done there by men, and what must be eaten, O lord of Ramā? (5)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.15](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.15)

vaktavyaṃ kiṃ tathā pūjādhyānamaṃtrādikaṃ ca yat ..

> What is to be recited, and what worship, meditation, mantras, and so forth \[are prescribed\]?  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.16](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.16)

tatra yatkriyate karma tatsarvaṃ brūhi me'cyuta .. 6 ..

> Whatever rite is performed there, tell all of that to me, O Acyuta!" (6)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.17](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.17)

.. śrībhagavānuvāca .. ..

> The Blessed One said:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.18](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.18)

sādhu pṛṣṭaṃ tvayā brahmansarvalokopakāriṇā ..

> "Well asked by you, O Brahmā, benefactor of all worlds!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.19](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.19)

yasminkṛte kṛtaṃ sarvamiṣṭāpūrtādikaṃ bhaveta .. 7 ..

> When it is observed, all sacrificial rites, public works, and the like are accomplished. (7)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.20](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.20)

sarvayajñeṣu yatpuṇyaṃ sarvatīrtheṣu yatphalam ..

> Whatever merit there is in all sacrifices, whatever fruit in all sacred fords (tīrthas),  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.21](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.21)

tatphalaṃ samavāpnoti mārgaśīrṣe kṛte suta .. 8 ..

> that fruit one fully obtains when \[the vow is\] performed in Mārgaśīrṣa, O son. (8)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.22](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.22)

tulāpuruṣadānādyairyatphalaṃ labhate naraḥ ..

> Whatever reward a person gains through gifts such as the tulāpuruṣa,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.23](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.23)

tatphalaṃ prāpyate putra māhātmyaśravaṇātkila .. 9 ..

> that reward, my son, is truly obtained merely by hearing this māhātmya. (9)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.24](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.24)

yajñādhyayanadānādyaiḥ sarvatīrthāvagāhanaiḥ ..

> Not by sacrifices, study, gifts, and the like, nor by baths in all the tīrthas,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.25](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.25)

saṃnyāsena ca yogena nā'haṃ vaśyo'bhavaṃ nṛṇām .. 2.5.1.10 ..

> nor by renunciation and yoga have I become subject to men (2.5.1.10)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.26](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.26)

snānena dānena ca pūjanena dhyānena maunena japādibhiśca ..

> as I am won over in the month of Mārgaśira through ritual ablution, giving, worship, / meditation, silence, recitation of mantras, and similar acts;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.27](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.27)

vaśyo yathā mārgaśire ca māsi tathā na cānyeṣu ca guhyamuktam .. 11 ..

> I am not won so in other \[months\]—this is a secret that has been declared." (11)  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.28](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.28)

anyairdharmādibhiḥ kṛtvā gopitaṃ mārgaśīrṣakam ..

> The gods residing in heaven, having made \[other vows\] with other duties and the like,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.29](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.29)

matprāpteḥ kāraṇaṃ matvā devaiḥ svarganivāsibhiḥ .. 12 ..

> kept Mārgaśīrṣa hidden, knowing it to be the cause of attaining Me. // 12  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.30](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.30)

ye kecitpuṇyakarmāṇo mama bhaktiparāyaṇāḥ ..

> Whatever people of meritorious deeds are devoted to My bhakti,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.31](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.31)

teṣāmavaśyaṃ kartavyo mārgaśīrṣo madāpanaḥ .. 13 ..

> by them Mārgaśīrṣa, which bestows Me, must certainly be observed. // 13  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.32](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.32)

mārgaśīrṣaṃ na kurvaṃti ye narā bhāratā'jire ..

> Those men in the courtyard of Bhārata who do not observe Mārgaśīrṣa  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.33](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.33)

pāparūpāśca te jñeyāḥ kalikālavimohitāḥ .. 14 ..

> should be known as embodiment of sin, deluded by the age of Kali. // 14  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.34](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.34)

aṣṭasvapi ca māseṣu yatphalaṃ labhate naraḥ ..

> Whatever fruit a man obtains even in eight months,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.35](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.35)

tatphalaṃ prāpyate vatsa māghe makarage ravau .. 15 ..

> that fruit is attained, O child, in Māgha when the sun enters Makara. // 15  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.36](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.36)

māghācchataguṇaṃ puṇyaṃ vaiśākhe māsi labhyate ..

> A hundred times the merit of Māgha is obtained in the month of Vaiśākha;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.37](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.37)

tasmātsahasraguṇitaṃ tulāsaṃsthe divākare .. 16 ..

> a thousand times that when the sun is in Tulā; // 16  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.38](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.38)

tasmātkoṭiguṇaṃ puṇyaṃ vṛścikasthe divākare ..

> ten million times that merit when the sun is in Vṛścika;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.39](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.39)

mārgaśīrṣo'dhikastasmātsarvadā ca mama priyaḥ .. 17 ..

> Mārgaśīrṣa is greater than that and is ever dear to Me. // 17  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.40](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.40)

uṣasyutthāya yo martyaḥ snānaṃ vidhivadācaret ..

> Whatever mortal, rising at dawn, performs ritual ablution according to the rule,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.41](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.41)

tuṣṭo'haṃ tasya yacchāmi svātmānamapi putraka .. 18 ..

> I, being pleased, give even Myself to him, O little son. // 18  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.42](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.42)

atrāpyudāharantīdaṃ śṛṇu putra kathānakam ..

> Here too they cite this narrative; listen, O son:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.43](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.43)

nandagopo mahātmā vai khyāto yo bhūtale'bhavat .. 19..

> There was a great-souled \[cowherd\] renowned on earth as Nandagopa. // 19  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.44](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.44)

tasya vai gokule ramye gopakanyāḥ sahasraśaḥ ..

> In his delightful Gokula there were cowherd maidens by the thousands;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.45](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.45)

tāsāṃ cittaṃ ca madrūpe lagnamāsītpurā'nagha .. 2.5.1.20 ..

> their minds were attached to My form in ancient times, O sinless one. // 20  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.46](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.46)

tāsāṃ buddhirmayā dattā māgaśīrṣā'vagāhane ..

> The resolve to bathe in Mārgaśīrṣa was given to them by Me.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.47](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.47)

tatastābhiḥ kṛtaṃ snānaṃ prātaḥkāle yathāvidhi .. 21 ..

> Then the ritual ablution was performed by them in the morning according to rule; // 21  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.48](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.48)

pūjā kṛtā haviṣyānnaṃ bhuktaṃ tābhiḥ kṛtā natiḥ ..

> worship was offered, sacrificial food was eaten, and obeisance was paid by them.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.49](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.49)

evaṃ kṛtena vidhinā prasanno'haṃ tato'nagha .. 22 ..

> By the rite performed in this way, I became pleased then, O sinless one; // 22  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.50](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.50)

varo datto mayā''tmā hi tāsāṃ tuṣṭena vai kila ..

> indeed, having been pleased, the boon of My own self was given to them by Me.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.51](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.51)

tasmānnaraistu kartavyo mārgaśīrṣo yathāvidhi .. 23 ..

> Therefore, Mārgaśīrṣa should indeed be observed by men according to the rule. // 23  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.1.52](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.1.52)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe brahmaviṣṇusaṃvāde mārgaśīrṣamāhātmye gopīkṛtamārgaśīrṣasnānaphalakathanaṃnāma prathamo'dhyāyaḥ .... 1 ..

> Thus ends the first chapter, named 'The Description of the Fruit of the Mārgaśīrṣa Ablution Performed by the Gopīs,' in the Mārgaśīrṣamāhātmya, in the dialogue between Brahmā and Viṣṇu, in the second \[book\], the Vaiṣṇavakhaṇḍa, in the glorious Skanda Mahāpurāṇa consisting of eighty-one thousand verses. // 1  
> — English (machine translation) (machine translation)

### adhyāyaḥ 2

### [2.5.2.1](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.1)

.. brahmovāca .. ..

> Brahmā said:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.2](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.2)

tvayokto vidhisaṃyukto mārgaśīrṣo madāpanaḥ ..

> You have spoken of Mārgaśīrṣa, combined with rules, as bestowing You.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.3](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.3)

ko vidhistasya deveśa sarvaṃ me brūhi keśava .. 1 ..

> What is its rite, O Lord of gods? Tell me everything, O Keśava. // 1  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.4](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.4)

.. .. śrībhagavānuvāca .. ..

> The Blessed Lord said:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.5](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.5)

rātrāvante samutthāya upaspṛśya yathāvidhi ..

> Rising at the end of the night, having touched water according to the rule,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.6](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.6)

namaskṛtyā guruṃ svīyaṃ saṃsmarenmāmataṃdritaḥ .. 2..

> and bowing to one's guru, one should remember Me unweariedly. // 2  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.7](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.7)

sahasranāmabhirbhaktyā kīrtayedvāgyataḥ śuciḥ ..

> Pure and with restrained speech, one should chant \[My names\] with devotion through the thousand names.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.8](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.8)

bahirgrāmātsamutsṛjya malamūtraṃ yathāvidhi .. 3 ..

> Having evacuated urine and feces outside the village according to rule, // 3  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.9](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.9)

śaucaṃ kṛtvā yathānyāyamācamya prayataḥ śuciḥ ..

> having performed purification according to proper custom, having sipped water, restrained and pure,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.10](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.10)

daṃtadhāvanapūrvaṃ ca snānaṃ kṛtvā yathāvidhi .. 4 ..

> and having performed ritual ablution according to rule after first cleaning the teeth, // 4  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.11](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.11)

ādāya tulasīmūlamṛdaṃ tatpatrasaṃyutām ..

> taking soil from the root of a tulasī plant together with its leaves,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.12](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.12)

mūlamaṃtreṇā'bhimaṃtrya gāyatryā vā mahāmate .. 5 ..

> consecrating it with the root mantra or with the Gāyatrī, O wise one, // 5  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.13](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.13)

maṃtreṇaivā'nuliptāṃgaḥ snāyādapsvaghamarṣaṇam ..

> having smeared one's limbs with the mantra itself, one should bathe in the waters for the expiation of sins.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.14](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.14)

anuddhṛtairuddhṛtairvā jalaiḥ snānaṃ vidhīyate .. 6 ..

> Ritual ablution is prescribed either with uncollected waters or with drawn waters. // 6  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.15](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.15)

tīrthaṃ prakalpayedvidvānmantreṇā'nena mantravit ..

> A wise man, knowing the mantra, should imagine a sacred ford with this mantra:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.16](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.16)

oṃnamo nārāyaṇāyeti mūlamantra udāhṛtaḥ .. 7 ..

> 'Om, obeisance to Nārāyaṇa' is stated to be the root mantra. // 7  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.17](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.17)

darbhapāṇistu vidhinā ācāṃtaḥ purataḥ śuciḥ ..

> With darbha grass in hand, according to rule, having sipped water, facing front, pure,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.18](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.18)

caturhastasamāyuktaṃ caturasraṃ samaṃtataḥ ..

> having marked out a square measuring four cubits on all sides,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.19](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.19)

prakalpyā''vāhayedgaṃgāmebhirmaṃtrairvicakṣaṇaḥ .. 8 ..

> the discerning one should invoke the Gaṅgā with these mantras: // 8  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.20](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.20)

viṣṇupādaprasūtā'si vaiṣṇavī viṣṇudevatā ..

> 'You are born from Viṣṇu's foot; you belong to Viṣṇu; Viṣṇu is your deity;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.21](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.21)

trāhi nastvamaghādasmādājanmamaraṇāṃtikāt .. 9 ..

> protect us from this sin extending from birth to the end of death. // 9  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.22](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.22)

tisraḥ koṭyo'rdhakoṭī ca tīrthānāṃ vāyurabravīt ..

> Vāyu has spoken of thirty-five million sacred fords;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.23](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.23)

divi bhuvyaṃtarikṣe ca tāni te saṃti jāhnavi .. 2.5.2.10 ..

> those, O Jāhnavī, belong to you in heaven, on earth, and in the atmosphere. // 10  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.24](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.24)

naṃdinītyeva te nāma deveṣu nalinīti ca ..

> Nandinī indeed is your name among the gods, and Nalinī,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.25](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.25)

dakṣaputrī ca vihagā viśvagā yogināṃ matā .. 11 ..

> the daughter of Dakṣa, soaring in the sky, all-pervading in the view of yogins, // 11  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.26](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.26)

vidyādharī suprasannā tathā lokaprasādinī ..

> Vidyādharī, Suprasannā, and likewise Lokaprasādinī,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.27](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.27)

kṣemā ca jāhnavī caiva śāṃtā śāṃtipradāyinī ..12..

> Kṣemā, and Jāhnavī, Śāntā, and Śāntipradāyinī.' // 12  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.28](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.28)

etāni puṇyanāmāni snānakāle sadā paṭhet ..

> One should always recite these holy names at the time of ritual ablution;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.29](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.29)

sadā saṃnihitā tatra gaṃgā tripathagāminī .. 13 ..

> the Gaṅgā who flows through the three paths is ever present there. // 13  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.30](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.30)

saptavārābhijaptena karasaṃpuṭayojitam ..

> With \[the soil\] consecrated seven times, held in cupped hands,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.31](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.31)

mūrdhnā kṛtāṃjalirbhūyastricatuḥ paṃca sapta vā ..

> having folded one's hands at the head, three, four, five, or seven times,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.32](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.32)

snānaṃ kuryānmṛdā tadvadāmaṃtryā'nuvidhānataḥ .. 14 ..

> one should in like manner perform ablution with earth, having addressed it according to the prescribed rule: // 14  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.33](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.33)

aśvakrāṃte rathakrāṃte viṣṇukrāṃte vasundhare ..

> 'O bearer of wealth, traversed by horses, traversed by chariots, traversed by Viṣṇu!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.34](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.34)

mṛttike hara me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam .. 15 ..

> O earth, take away my sin, whatever misdeed has been done by me! // 15  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.35](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.35)

uddhṛtā'si varāheṇa kṛṣṇena śatabāhunā ..

> You were raised up by Varāha, by black \[Viṣṇu\] of a hundred arms.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.36](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.36)

namaste sarvabhūtānāṃ prabhavā'raṇi suvrate .. 16 ..

> Homage to you, the producing fire-drill of all beings, O faithful one! 16  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.37](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.37)

evaṃ snātvā tataḥ paścādācamya ca vidhānataḥ..

> Having bathed thus, and then having sipped water according to the rule,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.38](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.38)

utthāya vāsasī śukle kūle vai paridhāya ca .. 17 ..

> rising and putting on two white garments on the bank, 17  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.39](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.39)

ācamya tarpayeddevānpitṝṃścaiva ṛṣīṃstathā ..

> having sipped water, he should make water-offerings to the gods, the ancestors, and the seers.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.40](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.40)

niṣpīḍya vastramācamya dhautavastreṇa veṣṭitaḥ .. 18 ..

> Having wrung out his cloth, sipped water, and wrapped himself in a clean-washed garment, 18  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.41](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.41)

vimalāṃ mṛttikāṃ ramyāmādāya dvijasattama ..

> taking pure and pleasing clay, O best of the twice-born,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.42](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.42)

mantreṇaivā'bhimaṃtryā'tha lalāṭādiṣu vaiṣṇavaḥ ..

> and consecrating it with a mantra, the Vaiṣṇava should then  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.43](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.43)

dhārayedūrdhvapuṇḍrāṇi yathāsaṃkhyamataṃdritaḥ .. 19 ..

> unweariedly apply the vertical marks on his forehead and other limbs according to their proper number. 19  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.44](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.44)

brahmandvādaśapuṇḍrāṇi brāhmaṇaḥ satataṃ vahet ..

> O Brahmā, a brahmin should always wear twelve marks;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.45](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.45)

catvāri bhūbhṛtāṃ putra puṇḍrāṇi dve viśāṃ smṛte ..

> four marks are prescribed for kings, O son, and two for vaiśyas; 20  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.46](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.46)

ekaṃ puṃḍraṃ ca nārīṇāṃ śūdrāṇāṃ ca vidhīyate .. 2.5.2.20 ..

> and one mark is ordained for women and śūdras. 20  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.47](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.47)

lalāṭa udare caiva vakṣo vai kaṇṭhakūbare ..

> On the forehead, belly, chest, hollow of the throat,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.48](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.48)

kukṣyorbāhvoḥ karṇayośca pṛṣṭhe trike ca vai śiraḥ ..

> on both flanks, both arms, both ears, the back, the sacrum, and the head:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.49](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.49)

tilakā dvādaśa proktā brāhmaṇasya sadā'nagha ..21..

> twelve tilakas are declared, O sinless one, always for a brahmin. 21  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.50](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.50)

lalāṭe hṛdi bāhvośca kṣātraḥ puṃḍrāṇi dhārayet..

> A kṣatriya should wear marks on the forehead, chest, and both arms;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.51](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.51)

lalāṭe hṛdaye vaiśyo bhāle vai śūdrayoṣitām..22..

> a vaiśya on the forehead and heart; on the forehead alone for śūdras and women. 22  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.52](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.52)

lalāṭe keśavaṃ dhyāyennārāyaṇamathodare..

> He should meditate on Keśava on the forehead, then on Nārāyaṇa on the belly,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.53](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.53)

vakṣaḥsthale mādhavaṃ ca goviṃdaṃ kaṇṭhakūbare..23..

> on Mādhava on the chest, and on Govinda on the hollow of the throat, 23  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.54](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.54)

viṣṇuṃ ca dakṣiṇe kukṣau bāhau ca madhusūdanam ..

> on Viṣṇu on the right flank, and on Madhusūdana on the arm,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.55](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.55)

trivikramaṃ karṇamūle vāmanaṃ vāmapārśvake ..24..

> on Trivikrama at the base of the ear, on Vāmana on the left side, 24  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.56](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.56)

śrīdharaṃ vāmabāhau ca hṛṣīkeśaṃ ca karṇake ..

> on Śrīdhara on the left arm, and on Hṛṣīkeśa on the \[left\] ear;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.57](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.57)

pṛṣṭhe tu padmanābhaḥ syāttrike dāmodaraṃ nyaset..25..

> Padmanābha should be on the back, and he should place Dāmodara on the sacrum. 25  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.58](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.58)

tatprakṣālanatoyena vāsudevaṃ tu mūrdhani..

> With the water used for washing the hands, \[he should meditate\] on Vāsudeva on the head.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.59](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.59)

evaṃ kāryaṃ brāhmaṇasya kṣatriyasyopadhārayet..26..

> Thus should it be done for a brahmin; learn now for a kṣatriya: 26  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.60](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.60)

lalāṭe keśavaṃ dhyāyeddhṛdaye mādhavaṃ tathā ..

> He should meditate on Keśava on the forehead, and on Mādhava on the chest,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.61](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.61)

bāhvośca ubhayorvatsa smaredvai madhusūdanam ..27..

> and, O child, he should remember Madhusūdana on both arms. 27  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.62](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.62)

kṣatriyasya vidhiḥ prokto vaiśyakṛtyaṃ niśāmaya ..

> The rule for a kṣatriya has been stated; hear the duty of a vaiśya:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.63](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.63)

lalāṭe keśavaṃ dhyāyeddhṛdaye mādhavaṃ tathā .. 28 ..

> He should meditate on Keśava on the forehead, and on Mādhava on the heart. 28  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.64](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.64)

yoṣicchūdrau smaretāṃ ca keśavaṃ bhāladeśake ..

> A woman and a śūdra should remember Keśava on the region of the forehead.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.65](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.65)

anena vidhinā kuryātpuṃḍrāṇi mama tuṣṭaye .. 29 ..

> According to this rule, one should apply the marks for my satisfaction. 29  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.66](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.66)

śyāmaṃ śāṃtikaraṃ proktaṃ raktaṃ vaśyakaraṃ tathā ..

> Black is said to bring peace, and red brings subjugation;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.67](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.67)

śrīkaraṃ pītamityāhuḥ śvetaṃ mokṣakaraṃ śubham..2.5.2.30..

> they say yellow brings prosperity, and white brings auspicious liberation. 30  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.68](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.68)

ekāṃtino mahābhāgāḥ sarvalokahite ratāḥ ..

> Single-minded devotees, highly fortunate, devoted to the welfare of all the world,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.69](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.69)

sāṃ'tarālaṃ prakurvaṃti puṇḍraṃ haripadākṛtim ..31..

> make a mark having an intervening space, in the shape of Hari's foot. 31  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.70](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.70)

madhye chidreṇa saṃyuktametaddhi harimaṃdiram ..

> Endowed with an opening in the middle, this is indeed Hari's temple:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.71](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.71)

ūrdhvaṃ saumyamṛjuṃ sūkṣmaṃ supārśvaṃ sumanoharam.. 32 ..

> upright, gentle, straight, slender, well-proportioned at the sides, and charming. 32  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.72](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.72)

niraṃtarālaṃ yaḥ kuryādūrdhvapuṃḍraṃ dvijā'dhamaḥ ..

> The vile twice-born who makes a vertical mark without a space  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.73](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.73)

sa hi tatra sthitaṃ lakṣmyā saha māṃ ca vyapohati .. 33 ..

> casts out me together with Lakṣmī who reside there. 33  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.74](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.74)

acchidramūrdhvapuṃḍraṃ tu ye kurvaṃti dvijādhamāḥ ..

> Those vile twice-born who make a solid vertical mark without an opening  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.75](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.75)

tairlalāṭe śunaḥ pādaṃ nikṣiptaṃ vai na saṃśayaḥ .. 34 ..

> have imprinted a dog's foot on their forehead—there is no doubt. 34  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.76](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.76)

tasmācchidrānvitaṃ puṃḍraṃ mahacchidraṃ śubhānvitam ..

> Therefore, endowed with a space, with a generous opening, and auspicious,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.77](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.77)

dhārayedbrāhmaṇo nityaṃ harisālokyasiddhaye .. 35 ..

> a brahmin should constantly wear the mark for the sake of attaining Hari's realm. 35  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.2.78](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.2.78)

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe brahmaviṣṇusaṃvāde mārgaśīrṣamāhātmye tripuṃḍradhāraṇavidhikathanaṃnāma dvitīyo'dhyāyaḥ .. 2 ..

> Thus ends the second chapter, entitled “The Explanation of the Rule for Applying the Marks,” in the Mārgaśīrṣamāhātmya of the dialogue between Brahmā and Viṣṇu, in the second Vaiṣṇavakhaṇḍa of the glorious Skandapurāṇa containing eighty-one thousand verses. 2  
> — English (machine translation) (machine translation)

### adhyāyaḥ 3

### [2.5.3.1](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.1)

.. brahmovāca .. ..

> Brahmā said:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.2](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.2)

puṃḍraṃ katividhaṃ kāryaṃ prabrūhi mama keśava ..

> How many kinds of marks are to be made? Tell me, O Keśava!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.3](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.3)

puṃḍrāṇāṃ śravaṇe'tīva kautukaṃ mama jāyate .. 1 ..

> Great curiosity has arisen in me to hear about marks. 1  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.4](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.4)

.. śrībhagavānuvāca .. ..

> The Blessed Lord said:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.5](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.5)

śṛṇu putra pravakṣyāmi puṃḍraṃ ca trividhaṃ smṛtam ..

> Listen, O son, I shall tell you. The mark is declared to be threefold:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.6](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.6)

tulasīmṛtsnayā sārdhaṃ śrīgopīcaṃdanena ca .. 2 ..

> with soil from the tulasī plant, with holy gopīcandana, 2  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.7](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.7)

haricaṃdanataḥ kāryaṃ puṃḍraṃ tatra vicakṣaṇaiḥ ..

> or with haricandana the mark is to be made by the wise.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.8](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.8)

śrīkṛṣṇatulasīmūlamṛdamādāya bhaktimān ..

> Taking earth from the root of the holy kṛṣṇa-tulasī, the devotee  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.9](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.9)

dhārayedūrdhvapuṃḍrāṇi haristatra prasīdati .. 3 ..

> should wear vertical marks; Hari is pleased with that. 3  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.10](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.10)

gopīcaṃdana māhātmyaṃ nibodha gadato mama .. 4 ..

> Understand the majesty of gopīcandana as I speak: 4  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.11](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.11)

yo mṛttikāṃ dvāravatīsamudbhavāṃ kare samādāya lalāṭapaṭṭake ..

> If a man takes clay originating from Dvāravatī in his hand  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.12](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.12)

karoti nityaṃ nara ūrdhvapuṃḍraṃ kriyāphalaṃ koṭiguṇaṃ tadā bhavet.. 5..

> and daily applies a vertical mark on the broad surface of his forehead, the fruit of his ritual actions becomes ten million times greater. 5  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.13](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.13)

kriyāvihīnaṃ yadi mantrahīnaṃ śraddhāvihīnaṃ yadi kālavarjitam..

> Even if devoid of ritual acts, devoid of mantras, devoid of faith, or performed at an inappropriate time,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.14](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.14)

kṛtvā lalāṭe yadi gopicaṃdanaṃ prāpnoti tatkarmaphalaṃ sadā'vyayam..6..

> if he applies gopīcandana on his forehead, he always attains the imperishable fruit of that deed. 6  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.15](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.15)

gopīcaṃdanasaṃbhavaṃ suruciraṃ puṃḍraṃ lalāṭe dvijo nityaṃ dhārayate yadi pratidinaṃ rātrau divā sarvadā..

> If a twice-born constantly wears on his forehead the charming mark made from gopīcandana, every day, by night and by day, at all times, 7  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.16](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.16)

yatpuṇyaṃ kurujāṃgale ravigrahe māgha prayāge tathā tatprāpnoti tato'dhikaṃ mama gṛhe saṃtiṣṭhate devavat .. 7 ..

> he attains more than the religious merit gained in Kurujāṅgala during a solar eclipse or in Prayāga during the month of Māgha; he dwells like a god in my abode. 7  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.17](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.17)

yasmingṛhe tiṣṭhati gopicaṃdanaṃ bhaktyā lalāṭe manujo bibharti cet ..

> In whatever house gopīcandana is kept, and if a man wears it with devotion on his forehead—  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.18](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.18)

tasmingṛhe'haṃ nivasāmi sarvadā śriyānvitaḥ kaṃsanihā caturmukha .. 8 ..

> In that house, O four-faced one, I, the slayer of Kaṃsa, dwell forever together with Śrī.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.19](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.19)

yo dhārayedddvāravatīsamudbhavāṃ mṛtsnāṃ pavitrāṃ kalikalmaṣāpahām ..

> He who wears the purifying clay arisen from Dvāravatī, which removes the defilements of the Kali age,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.20](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.20)

nityaṃ lalāṭe mama mantrasaṃyutāṃ yamaṃ na paśyedapi pāpasaṃyutaḥ .. 9 ..

> daily on his forehead with my mantra, would not see Yama, even though laden with sin.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.21](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.21)

yasyāṃ'takāle suta gopicaṃdanaṃ bāhvorlalāṭe hṛdi mastake ca ..

> O son, upon whose arms, forehead, chest, and head gopīcandana is present at the time of death,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.22](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.22)

prayāti loke kamalāpatermama gobālaghātī yadi brahmahā syāt .. 2.5.3.10 ..

> he goes to the world of me, the Lord of Kamalā, even if he were a killer of cows, children, or a slayer of a brahmin.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.23](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.23)

grahā na pīḍyaṃti na rakṣasāṃ gaṇā yakṣāḥ piśācoragabhūtanāyakāḥ ..

> The planets do not torment him, nor do hosts of rākṣasas, yakṣas, piśācas, serpents, or chieftains of bhūtas,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.24](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.24)

lalāṭapaṭṭe suta gopicaṃdanaṃ saṃtiṣṭhate yasya mama prabhāvāt .. 11 ..

> upon whose forehead plate, O son, gopīcandana remains, by my power.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.25](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.25)

ūrdhvapuṃḍramṛjuṃ saumyaṃ lalāṭe yasya dṛśyate ..

> On whose forehead an upright, gentle ūrdhvapuṇḍra is seen,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.26](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.26)

sa caṃḍālo'pi śuddhātmā pūjya eva na saṃśayaḥ ..12..

> even if he is an outcaste, he is pure in soul and worthy of worship without a doubt.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.27](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.27)

asnāto yaḥ kriyāḥ kuryādaśuciḥ pāpasaṃyutaḥ ..

> One who performs rites unbathed, impure, and joined with sin,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.28](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.28)

gopīcaṃdanasaṃparkātpūto bhavati tatkṣaṇāt .. 13 ..

> becomes purified instantly through contact with gopīcandana.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.29](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.29)

aśucirvāpyanācāro mahāpāpaṃ samācaret ..

> Whether he is impure, devoid of proper conduct, or commits great sin,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.30](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.30)

śucireva bhavennityamūrdhvapuṃḍrāṃ'kito naraḥ ..14..

> a man marked with the ūrdhvapuṇḍra always becomes pure.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.31](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.31)

matpriyārthaṃ śubhārthaṃ vā rakṣārthaṃ caturānana ..

> For the sake of my pleasure, or for auspiciousness, or for protection, O four-faced one,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.32](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.32)

matpūjāhomake caiva sāyaṃ prātaḥ samāhitaḥ..

> and during my worship and oblation, evening and morning, collected in mind,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.33](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.33)

madbhakto dhārayennityamūrdhvapuṃḍraṃ bhavāpaham.. 15 ..

> my devotee should always wear the ūrdhvapuṇḍra, which removes worldly existence.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.34](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.34)

ūrdhvapuṃḍradharo martyo mriyate yadi kutracit ..

> If a mortal wearing the ūrdhvapuṇḍra dies anywhere,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.35](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.35)

śvapāko'pi vimānastho mama loke mahīyate .. 16 ..

> even a dog-eater, mounted on an aerial chariot, is glorified in my world.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.36](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.36)

ūrdhvapuṃḍradharo martyo yadā yasyānnamaśnute ..

> Whenever a mortal wearing the ūrdhvapuṇḍra eats anyone's food,  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.37](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.37)

tadā viṃśatkulaṃ tasya narakāduddharāmyaham .. 17 ..

> then I deliver twenty generations of his family from hell.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.38](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.38)

vīkṣyā''darśe jale vā'pi yo vidadhyātprayatnataḥ ..

> He who, having looked in a mirror or in water, carefully applies  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.39](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.39)

ūrdhvapuṇḍraṃ mahābhāga sa yāti paramāṃ gatim .. 18 ..

> the ūrdhvapuṇḍra, O fortunate one, attains the supreme goal.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.40](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.40)

anāmikā śāṃtidoktā madhyamā''yuṣkarī bhavet ..

> The ring finger is said to grant peace; the middle finger brings long life;  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.41](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.41)

aṃguṣṭhaḥ puṣṭidaḥ proktastarjanī mokṣadāyinī .... 19 ..

> the thumb is declared to bestow nourishment; the forefinger gives liberation.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [2.5.3.42](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5.3.42)

gopīcaṃdanakhaṃḍaṃ tu yo dadāti ca vaiṣṇave ..

> He who gives a piece of gopīcandana to a Vaiṣṇava,  
> — English (machine translation) (machine translation)

_First 200 of 1,900 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5)_

## Translations (1)

- [English (machine translation)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda~en-mt.2.5.p1) — English, machine translation

## Linked texts (15)

- [Prāṇatoṣiṇī](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.general.sakta.pranatosini.4.7.191) — Rāmatoṣaṇa Śarman 1796, Sanskrit
- [Ajitāgama](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.ajita.10.32) — Sanskrit
- [Dīptāgama](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.dipta.22.21) — Sanskrit
- [Hāritasmṛti (Laghu- and Vṛddha-Hārīta)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.laghuvrddha.harita.4.35) — Hārīta, Sanskrit
- [Mantrakaumudī](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.prayoga.purascarana.mantrakaumudi.2.5) — Sanskrit
- [Kṛṣṇāmṛtamahārṇava](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.madhva.krsnamrtamaharnava.172) — Madhva, Sanskrit
- [Vādāvalī](https://indike.org/pramana/in.darsana.suddhadvaita.later.vadavali.3.1-6.11) — Puruṣottama Pītāmbara 1668, Sanskrit
- [Ācārasāra (Gadādhara)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.acarasara-gadadhara.3.p51) — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit
- [Nityācārapaddhati (Vidyākara vājapeyin)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.nityacarapaddhati-vidyakara-vajapeyin.1.p241) — Vidyākara vājapeyin, Sanskrit
- [Tantrādhikārinirṇaya](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sampradaya.tantradhikarinirnaya.3.p21) — Bhaṭṭoji Dīkṣita, Sanskrit
- [Prapannapārijāta](https://indike.org/pramana/in.darsana.visistadvaita.purvacarya.prapannaparijata.48_106) — Vātsya Varada, Sanskrit
- [Sadācārasmṛti](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.sandhya.sadacarasmrti.2.p9) — Madhva, Sanskrit
- [Rāmārcanacandrikā (Ānandavanayati) (ed1925)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.pratistha.vaisnava.ramarcanacandrika-anandavanayati*ed1925.4.p1.1) — Sanskrit
- [Ācārādarśa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.mithila_bengal.acaradarsa.p14.3) — Śrīdatta Upādhyāya, Sanskrit
- [Ācārādarśa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.acaradarsa.p14.3) — Gaurīpati or Gaurīśa 1615, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.2.5) · Pramāṇa
