Brahmottarakhanda 10
Brahmottarakhaṇḍa 10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.92 — 1 part
10.1
cha || || sūtauvāca
vicitraṃśivanirvāṇāṃvicitraṃśivaceṣṭitam || vicitraṃśivabhaktānāṃcaritaṃpāpanāśanam
10.2
svargāpavargayoḥsatyaṃsādhanaṃtadvravīmyaham
avaṃtīviṣayekaścidbrāhmaṇomaṃdarāhvayaḥ
10.3
babhūvavijayārāmaḥstrījitodhanasaṃgrahī || saṃdhyāsnānaparityaktogaṃdhamālyāṃbarapriyaḥ
10.4
kustrīsaktaḥkumārgasthoyathāpūrvamajāmilaḥ || saveśyāṃ piṃgalānāṃmaramamāṇodivāniśam
10.5
tasyāevagṛhenityamāsadivijiteṃdriyaḥ || kadācitsadanetasyāstasminnivasatidvije
10.6
ṛṣabhonāmadharmātmāśivayogīsamāyayau
tamāgatamabhiprekṣyamattvāsvaṃpuṇyamūrtimat
10.7
sāveśyāsacavipraścaparyyapūjayatāmubhau || tamāropyamahāpīṭhe kaṃbalāṃbarasaṃbhṛte
10.8
prakṣālyacaraṇaubhaktyātajjalaṃṃdadhatuḥśiraḥ || svāgatārghyanamaskārairgaṃdhapuṣpākṣatādibhiḥ
10.9
upacāraiḥ samabhyarccabhojayāmāsaturmudā
taṃmuktavaṃtamācāṃtaṃparyyaṃkesukhasaṃstare
10.10
upaveśyamudāyuktautāṃbūlaṃpratyayacchatām || pādasaṃvāhanaṃbhaktyākurvvaṃtaudaivacoditau
10.11
kalpayitvātuśuśrūṣāṃprīṇayāmāsatuściram || evaṃsamarcitastābhyāṃśivayogīmahādyutiḥ
10.12
ativāhyāniśāmekāṃyayauprātastadāhṛtaḥ
evaṃkālegataprāye savipraunidhanaṃgataḥ
10.13
sācaveśyāmṛtākāleyayaukarmmājjitāṃgatim || vipapraḥkarmaṇānītodaśārhadharaṇīpateḥ
10.14
vajrabāhukuṭumbinyāḥ sumatyogarbhamāsthitaḥ
tāṃjyeṣṭhapatnīṃnṛpatergarbhasaṃpadamāśritām
10.15
avekṣyatasyaigaralaṃsapatnyaśchadmanādaduḥ || sābhuktvāgaralaṃdhoraṃnamṛtādaivayogataḥ
10.16
kleśamevaparaṃprāpamaraṇādatiduḥkhaham || athakālesamāyāteputramekamajījanat
10.17
kleśenamahatāsādhvīpīḍitāvaravarṇinī || sanirdaśo
rājaputraḥspṛṣṭapūrvīgareṇayat
10.18
tenāvāpamahākleśaṃkraṃdamānodivāniśam || tasyabālasyamātācasarvāṃgavraṇapīḍitā
10.19
babhūva
turatikṣiptaugarayogaprabhāvataḥ || taurājñācasamānītauvaidyaiścakṛtabheṣajau
10.20
nasvāsthyamāpaturyatnairnarainekairyojitairapi || narātraulabhate
nidrāṃsārājñīvipulavyathāḥ
10.21
svaputrasyacaduḥkhenaduḥkhitānitarāṃkṛśā || nītvaivaṃ katicinmāsānsarājāmātṛputrakau
10.22
jīvaṃtaucamṛtaprāyauvilokyātmanyaciṃtayat || etaumegṛhiṇīputraunirayādāgatāviha
10.23
aśrāṃtarogaukraṃdaṃtaunidrābhaṃgavidhāyinau
atropāyaṃkariṣyāmipāpayordhruvametayoḥ || bhartuvājīvituṃvāpinakṣamaupāpabhoginau
10.24
itthaṃviniścityacabhūmipālaḥsaktaḥsapatnīṣutadā
tmajeṣu || āhūyasūtaṃnijadāraputraunirvāpayāmāsarathenadūram
10.25
tausūtenaparityaktaukutracidvijanevane || avāpatuḥparāṃmīḍāṃkṣuttṛḍbhyāṃ
bhṛśavihvalau
10.26
sodvahaṃtīnijaṃbālaṃnipataṃtīpadepade || viśvasaṃtīnijaṃkarmaniṃdaṃtīcakitābhṛśam
10.27
kvacitkaṃṭakabhinnāṃgīmu
ktakeśībhayāturā || kvacidvyāghrasvanairbhītākvacidvyālairanudrutā
10.28
bhartsyamānāpiśācaiścavetālairbrahmarākṣasaiḥ || mahāgulmeṣudhāvaṃtī
bhinnapādākṣurāśmabhiḥ
10.29
saivaṃghoremahāraṇyebhramaṃtīnṛpagehinī || daivātprāptāvaṇiṅmārgegovājinarasevitam
10.30
gacchaṃtītenamārgeṇasudūramatiyatnataḥ || dadarśavai
śyanagaraṃbahustrīnarasevitam
10.31
tasyagoptāmahāvaiśyonagarasyamahājanaḥ || astipadmākaronāmarājarājaivāparaḥ
10.32
tasyavaiśyapateḥ kācidvṛddhādāsīnṛpāṃganām || āyāṃtīṃdūratodṛṣṭvātadaṃtikamupāyayau
10.33
sādāsīnṛpateḥkāṃtāṃsaputrāṃbhṛśapīḍitām
svayaṃviditavṛttāṃtāṃsvāminepratyadarśayat
10.34
satāṃdṛṣṭvāviśāṃnātho rujārttāṃkliṣṭaputrikām || nītvārahasisuvyaktaṃtadvṛttāṃtamapṛcchata
10.35
tayāniveditāśeṣavṛttāṃtaḥsavāṇakpatiḥ || ahokaṣṭamitijñātvāniśaśvāsamuhurmuhuḥ
10.36
tāmaṃtikesvagehasyasaṃniveśyarahogṛhe || vāso
nnapānaśayanairmātṛsāmyamapūjayat
10.37
tasmingṛhenṛpavadhūrnivasaṃtīsurakṣitā || vraṇayakṣmādirogāṇāṃśāṃtiṃpratyapadyata
10.38
tatodinaiḥkatipayaiḥ sabālovraṇapīḍitaḥ || vilaṃcitabhiṣaksattvomāracāvidhervaśāt
10.39
mṛtesvatanayerājñīśokenamahatāvṛtā || hātā
tatātahāputrahāmamaprāṇarakṣaṇa
10.40
hārājakulapūrṇendohāmamānaṃdavardhana || imāmanāthāṃkṛpaṇāṃtvatprāṇāṃtyaktabāṃdhavām
10.41
mātaraṃte
parityajyakvayātosinṛpātmaja ||ityebhiruditairvākyaiḥśokaciṃtāvivardhakaiḥ
10.43
vilapaṃtīṃmṛtāpatyāṃkonusāṃtvayituṃkṣamaḥ|| etasminsasymmetricyeta
syāduḥkhaśokacikitsakaḥ||42||ṛṣabhaḥpūrvamākhyātaḥśivayogīsamāyayau|| sayaugīvaiśyanāthenasārghahastenapūjitaḥ
10.44
tasyāḥsakāśama
gamacchocantyāidamabravīt || || ṛṣabhauvāca || akasmātkimahovatseroravīṣivimūḍhadhīḥ
10.45
kojātaḥkatamolokekomṛtāvadasāṃpra
tam || amīdehādayobhāvāstoyaphenasadharmakāḥ
10.46
kvacidbrāṃtiḥ kvacicchāṃtiḥsthitirbhavativāpunaḥ || atosminphenasaddaśedehepaṃcatvamāgate
10.47
śokasyānāvakāśatvānnaśocaṃttivipa
ścitaḥ || guṇairbhūtā nisṛjyaṃtebhrāmyaṃtenijakarmabhiḥ
10.48
kālenāthavikṛṣyaṃtevāsanāyāṃcaśerate || māyayotpattimāyāṃ tiguṇāḥsattvā
dayastrayaḥ
10.49
tairevadehājāyaṃtejātāstallakṣaṇāśrayāḥ || devatvaṃyātisattvenarajasāṃcamanuṣyatām
10.50
tiryaktvaṃtamasājaṃ
turvāsanānugatovaśaḥ || saṃsārevartamānesmiñjaṃtuḥkarmānubaṃdhanāt
10.51
durvibhāvyāṃgatiṃyātisukhaduḥkhamayīṃmuhuḥ || āpikalpāyuṣāṃteṣāṃ
devānāṃtuviparyayaḥ
10.52
anekāmayabaddhānāṃkākathānaradehinām || kecidvadaṃtidehasyakālamevahi kāraṇam
10.53
karmakecidgu
ṇāḥkeciddehaḥsādhāraṇohyayam || kālakarmaguṇādhānaṃpañcātmakamidaṃvapuḥ
10.54
jātaṃdṛṣṭnānahṛṣyaṃtinaśocaṃtimṛtaṃbudhāḥ || avyaktejāyatejaṃturavyaktecapralīyate
10.55
madhyevyaktavadābhātijalabudbudasannibhaḥ || yadā
garbhagatodehīvināśaḥkalpitastadā
10.56
devājjīvātivājātomriyatesahasaivavā || garbhasthāevanaśyaṃtijātamātrāstathāpare
10.57
kvacidyuvānonaśyaṃtimriyaṃtekepivārdhake || yādṛśaṃprāktanaṃkarmatādṛśaṃviṃdatevapuḥ
10.58
bhuṃktatadanurūpāṇisukhaduḥkhānivaihyasau || māyā
nubhāveritayoḥpitroḥsuratasaṃbhramāt
10.59
dehautpadyatekopipuṃyoṣitklībalakṣaṇaḥ || āyuḥsukhaṃduḥkhaṃcapuṇyaṃpāpaṃśrutaṃdhanam
10.60
lalāṭelikhitaṃdhātrāvahannaṃtaḥprajāyate || karmaṇāmavilaṃghyatvātkālasyāpyanatikramāt
10.61
anityatvāccabhāvānāṃśokaṃkartuṃmarhasi || kaḥsvapneniyataṃsthairyamiṃdrajālekasatyatā
10.62
kaanityatāśaranmeghekaśaśvattvaṃkalevare
tavajanmānyatītāniśatakoṭicyutānica
10.63
kasyakasyāsitanayājananīkasyakasyavā || kasyakasyāsigṛhiṇībhavakoṭiṣuva
rttinī
10.64
pañcabhūtātmakodehastvagasṛṅmāṃsabaṃdhanaḥ || medomajjāsthinicitoviṇmūtraśleṣmabhājanam
10.65
śarīrāṃtaramapye
tannijadehodbhavaṃmalam || matvāsvatanayaṃmūḍhemāśokaṃkartumarhasi
10.66
yadināmajanaḥkaścinmṛtyuṃtaratiyatnataḥ || kathaṃtarhivipadyeransarvepū
rvevipaścitaḥ
10.67
tapasāvidyayābuddhyāmaṃtrauṣadhirasāyanaiḥ || atiyātiparaṃmṛtyuṃnakaścidapipaṃḍitaḥ
10.68
ekasyādyamṛtirjātāḥśvaścānyasyavarānane || tasmādanityāvayavenatvaṃśocitumarhasi
10.69
nityaṃsannihitomṛtyaḥkiṃsukhaṃvadadehinām
vyāghrepuraḥsthitegrāsaḥpaśūnāṃkinnurocate
10.70
atojanmajarārijaṃtuṃyadīcchasivarānane || śaraṇaṃvrajasarveśaṃmṛtyuṃjayamumāpatim
10.71
tāvanmṛtyubhayaṃcoraṃtāvajjanmajarābhayam || yāvannoyātiśaraṇaṃdehiśivapadāṃbujam
10.72
anubhūyehaduḥkhānisaṃsārebhṛśadāruṇe || mano
yadāviyujyetatadādhyeyomaheśvaraḥ
10.73
manasāpibataḥpuṃsaḥśivadhyānarasāmṛtam || bhūyastṛṣṇānajāyetasaṃsāraviṣayāsave
10.74
vimuktaṃsarvasaṃgaiścamanovairāgyayaṃtritam || yadāśivapademagnaṃtadānāstipunarbhavaḥ
10.75
tasmādidaṃmanobhadre śivadhyānaikasādhanam || śo
kamohasamāviṣṭaṃmākuruṣvaśivaṃbhaja
10.76
sūtauvāca || || itthaṃsānunayaṃrājñībodhitāśivayoginā || pratyācaṣṭagurostasyapraṇamyacaraṇāṃbujam
10.77
rājñyuvāca || || bhagava
nmṛtaputrāyāstyaktāyāḥpriyabaṃdhubhiḥ || mahārogāturāyāmekāgatimaraṇaṃvinā
10.78
atohaṃmartumicchāmisahaivāśiśunāmunā || kṛtārthāhaṃ
yadyatvāmapaśyaṃmaraṇonmukhī
10.79
sūtauvāca || || ititasyāvacaḥ śrutvāśivayogīdayānidhiḥ || pūrvopakāraṃsaṃsmṛtyamṛtasyāṃti
kamāyayau
10.80
satadābhasmasaṃgṛhyaśivamaṃntrābhimaṃtritam || vidīrṇetanmukhekṣipvvāmṛtaṃprāṇairayojayat
10.81
sabālaḥsaṃgataḥprāṇaiḥ
śanairunmīlyalocane || prāptapūrvendriyabalorugedastanakāṃkṣayā
10.82
mṛtasyapunarutthānaṃvīkṣyabālasyavismitāḥ || janāmumudiresarvenaga
reṣupurogamāḥ
10.83
athānaṃdabharārājñīvihvalonmattalocanā || jagrāhatanayaṃśīghraṃbāṣpavyākulalocanā
10.84
upaguhyātmajātanvīparamānaṃdanirvṛtā || navedātmānamanyaṃvāsuṣuptevapariśramāt
10.85
punaścaṛṣabhoyogī tayormātṛkumārayoḥ || viṣavraṇa
yutaṃdehaṃbhasmanaivaparāmṛśat
10.86
taucataddrasmanāspṛṣṭauprāptadivyakalevarau || devānāṃsahaśaṃrūpaṃdadhatuḥkāṃtibhūṣitam
10.87
saṃprāptetridi
vaiśvaryeyatsukhaṃpuṇyakarmaṇām || tasmācchataguṇaṃ prāpasārājñīsukhamuttamam
10.88
tāṃpādayornipatitāmṛṣabhaḥpremavihvalaḥ || utthāpyāśvā
sayāmāsaduḥkhairmuktāmuvācaha
10.89
ayivatsemahārājñijīvatvaṃśāśvatīḥsamāḥ || yāvajjīvāsilokesmiṃstāvatprāpsyasejarām
10.90
eṣatetanayaḥsādhvibhadrāyuritināmataḥ || khyātiṃyāsyatilokeṣunijaṃrājyamavāpsyati
10.91
asyavaiśyasyasadanetāvattiṣṭhaśucismite
yāvadevakumārasteprāptavidyobhaviṣyati
10.92
sūtauvāca || || ititāmṛṣabhoyogī taṃcarājakumārakam || saṃjīvyabhasmavīryeṇayayaudeśānyathepsitān
10.92.p1
iti śrīskaṃdapurāṇe brahmottarakhaṃḍebhadrāyorākhyānaṃdaśamo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Dharmāraṇya — Sanskrit
- Prayāgarājatīrthamāhātmya — Sanskrit