Brahmottarakhanda 22
Brahmottarakhaṇḍa 22
- Language
- Sanskrit
22.1
sūtauvāca || evaṃ
śivatamaḥpaṃthāḥśivenaivapradarśitaḥ || nṛṇāṃsaṃsṛtibaddhānāṃsadyomuktikaraḥparaḥ
22.2
athadurmedhasāṃpuṃsāṃvedeṣvanadhikāriṇām || strīṇāṃdvi
jātibaṃdhūnāṃsarveṣāṃcaśarīriṇām
22.3
eṣasādhāraṇaḥpaṃthāḥsākṣātkaivalyasādhanaḥ || mahāmunijanaiḥsevyodevairapisupūjitaḥ
22.4
yatkathāśravaṇaṃśaṃbhoḥsaṃsārabhayanāśanam
sadyomuktikaraṃślāghyaṃsaṃsārabhayanāśanam
22.5
ajñānātimirāndhānāṃdīpoyaṃjñānasiddhidaḥ || bhavaroganibaddhānāṃsusevyaṃparamauṣadham
22.6
mahāpātakaśailānāṃvajraghātasudāruṇam || bharjanaṃkarmabījānāṃsādhanaṃsarvasaṃpadām
22.7
ye śṛṇvaṃtisadāśaṃbhoḥkathāṃbhuvana
pāvanīm || tevaimanuṣyālokesmin rudrāevanasaṃśayaḥ
22.8
śṛṇvatāṃśūlinogāthāṃtathākīrtayatāṃsatām || teṣāṃpādarajāṃsyevatīrthā
nimunayojaguḥ
22.9
tasmānniḥśreyasaṃgaṃtuṃyebhivāṃchaṃtidehinaḥ || te śṛṇvaṃtusadābhaktyāśarvīṃ paurāṇikīṃkathām
22.10
yadyaśaktaḥsadāśro
tuṃkathāṃpaurāṇikīṃnaraḥ || muhūrtaṃvāpiśṛṇuyānniyatātmādinedine
22.11
athapratidinaṃśrotumaśaktoyadimānavaḥ|| puṇyamāseṣuvāpuṇyedinepuṇyatithiṣvapi
22.12
yaḥśṛṇotikathāṃramyāṃpurāṇaiḥsamudīritām
sanistaratisaṃsāraṃdagdhvākarmamahāṭavīm
22.13
muhūrttaṃvātadarddhaṃvākṣaṇaṃvāpāvanīṃkathām || yeśṛṇvaṃtisadāmattyānateṣāmastidurgatiḥ
22.14
yatphalaṃ sarvayajñeṣusarvadāneṣuyatphalam || sakṛtpurāṇaśravaṇāttatphalaṃviṃdatenaraḥ
22.15
kalauyugeviśeṣeṇapurāṇaśravaṇādṛte || nāstidharmaḥparaḥ
puṃsāṃnāstimuktipathaḥparaḥ
22.16
purāṇaśravaṇācchaṃbhornāstisaṃkīrttanaṃparam || ataevamanuṣyāṇāṃkalpadrumamahāphalam
22.17
kalauhī
nāyuṣo martyā durbalāḥ śramapīḍitāḥ || durmedhasoduḥkhabhājo dharmācāravivarjitāḥ
22.18
ititsaṃcityakṛpayābhagavānbādarāyaṇaḥ || hitāya
teṣāṃvidadhepurāṇākhyaṃsudhārasam
22.26
pibennavāmṛtaṃyatnādetatsyādajarāmaraḥ || śaṃbhoḥkathāmṛtaṃkuryātsulabhaṃvājarāmaram || 19||bāloyuvādaridrovāvṛddhovādurbalopivā || purāṇajñaḥ
sadāvaṃdyaḥpūjyaścasukṛtārthibhiḥ||20||nīcabuddhiṃnakurvītapuraṇajñekadācana||yasyavakrāṃbujādvāṇīkāmadhenuḥśarīriṇām ||21||guravaḥ saṃtiloke
bujanmatoguṇatastathā||teṣāmapicasarveṣāṃpurāṇajñaḥ paroguruḥ ||22||bhavakoṭisahasreṣubhūtvābhūtvāvasīdati||yodadātyapunarvṛttikonyastasmātparo
guruḥ||23||purāṇajñaḥśucirdātaḥ śāṃtovijitamatsaraḥ||sādhuḥkāruṇyavānvāgmīvedapuṇyakathāṃsudhīḥ||24||vyāsāsanaṃsamārūḍhoyadāpaurāṇikodhva
dvijaḥ||asamāptaprasaṃgaścanamaskuryānnakasyacit ||25||yedhūrtāyecadurvṛttāyecānyevijigīṣavaḥ||teṣāṃkuṭilavṛttīnāmagrenaivavadetkathām
22.27
nadurjanasamākīrṇenaśūdraśvāpadānvṛte|| deśenadyūtasadanevadetpuṇyakathāṃsudhīḥ
22.28
saṃgrāmesujanākīrṇesukṣetredevālaye || puṇvenadanadītīreva
detpuṇyakathāṃsudhīḥ
22.29
śivabhaktisamāyuktānānyakāryeṣulālasāḥ || vāgyatāḥsuśravonmagnāḥśrotāraḥpuṇyabhāginaḥ
22.30
abhaktāyeka
thāṃpuṇyāṃśṛṇvaṃtimanjuādhamāḥ || teṣāṃpuṇyaphalaṃnāstiduḥkhasyājjanmajanmani
22.31
purāṇaṃyetvasaṃpūjya tāṃbūlodyairupāyanaiḥ || śṛṇvaṃ
ticakathāṃbhaktyādaridrāḥsyurnapāpinaḥ
22.32
kathāyāṃkīrtyamānāyāṃyegacchantyanyatonarāḥ || bhogāṃtarepraṇaśyaṃtitaṣāṃdārāścasaṃpadaḥ
22.33
soṣṇīṣamastakāyecakathāṃśṛṇvaṃtipāvanīm || tebalākāḥprajāyaṃtepāpinomanujādhamāḥ
22.34
tāṃbūlaṃbhakṣayaṃtoyekathāṃśṛṇvaṃtipāvanīm || svaviṣṭhāṃkhādayaṃtyetānnarakeyamakiṃkarāḥ
22.35
yecatuṃgāsanārūḍhāḥkathāṃśṛṇvaṃtidāṃbhikāḥ
akṣayānnarakānbhuktvātebhavaṃtyevavāyasāḥ
22.36
yecavīrāsanārūḍhāyecamaṃcakasaṃsthitāḥ || śṛṇvaṃtisatkathāṃtevaibhavaṃtyanṛjupādapāḥ
22.37
asaṃ praṇamya śṛṇvaṃto viṣavṛkṣābhavaṃtivai || tathāśayānāḥ śṛṇvaṃto bhavaṃtyajagarā narāḥ
22.38
yaḥśṛṇotikathāṃvaktuḥsamānāsanamā
śritaḥ || gurutalpasamaṃpāpaṃsaṃprāpyanarakaṃvrajet
22.39
yeniṃdaṃtipurāṇajñaṃkathāṃpāpāpahāriṇīm || tevaijanmaśataṃmartyāḥśunakāḥ saṃbhavaṃtica
22.40
kathāyāṃ vartamānāyāyevadaṃtinarādhamāḥ || tegardabhāḥ prajāyaṃtekakalāsāstataḥparam
22.41
kadācidapiyepuṇyāṃna śṛṇvaṃtikathāṃ
narāḥ || tebhuktvā narakānghorānbhavaṃtivanasūkarāḥ
22.42
yekathāmanumodaṃtekīrtyamānāṃnarottamāḥ || aśṛṇvaṃtopiteyāṃtiśāśvataṃparasaṃpadam
22.43
kathāyāṃkīrtyamānāyāṃvighnaṃkurvaṃtiyeśaṭhāḥ
koṭyabdāmrarakānbhuktvābhavaṃtiyāmasūkarāḥ
22.44
yeśrāvayaṃtimanujānpuṇyāṃpaurāṇika kathā m || kalpakoṭiśataṃsāgraṃtiṣṭhaṃtibrahmaṇaḥ
padam
22.45
āsanārthaṃprayacchaṃtipurāṇajñasyayenarāḥ || kaṃbalājinavāsāṃsimaṃcaṃphalakamevaca
22.46
svargalokaṃsamāsādyabhuktvābho
gānnayathepsitān || sthitvābrahmādilokeṣupadaṃyāṃtinirāmayam
22.47
purāṇajñasyayacchaṃtiyesūtravasanaṃnavam || bhogino jñānasaṃpannāste
bhavaṃtibhavebhave
22.48
yemahāpātakairyuktāupapātakinaścaye || purāṇaśravaṇādevateyāṃtiparamaṃpadam
22.49
atravakṣyemahāpuṇyamitihāsaṃ
dvijottamāḥ || śṛṇvatāṃsarvapāpaghnaṃvicitraṃsumanoharam
22.50
dakṣiṇāpathamadhyaivaigrāmobāṣkalasaṃjñikaḥ || tatrasaṃtijanāḥsarvemūḍhāḥkarmavivarjitāḥ
22.51
natatrabrāhmaṇācārāḥśrutismṛtiparāṅmukhāḥ
japasvādhyāyarahitāḥparastrīviṣayāturāḥ
22.52
kṛṣīvalāḥśastradharāṃdaivājihvavṛttayaḥ || najānaṃtiparaṃdharmajñānavairāgyalakṣaṇam
22.53
striyaścapāpaniratāḥsvairiṇyaḥkāmalālasāḥ || durbuddhayaḥkuṭilagāḥsadvatācāravarjitāḥ
22.54
tatraikoviduronāmadurātmābrāhmaṇādhamaḥ || āsī
dveśyāpatiyauṃsausadāropikumārgagaḥ
22.55
satpatnīṃbaṃdulāṃnāmahitvāpratiniśaṃtathā || veśyābhavanamāsādyaramatesmarapīḍitaḥ
22.56
sāpitasyāṃganānāratrauviyuktānavayauvanā || asahaṃtīsmarāveśaṃremejāreṇasaṃgatā
22.58
tāṃkadāciddurācārāṃ jāreṇasahasaṃgatām || dṛṣṭvā tasyāḥ patiḥkrodhādabhidudrāvasatvaraḥ ||57||jārepalāyitepatnīṃ gṛhītvāsadurāśayaḥ|| saṃtāḍya
muṣṭibaṃdhenamuhurmuhuratāḍayat
22.59
sānārīpīḍitāṃbhartrākupitāprāhanirbhayā || bhavānpratiniśaṃ veśyāṃramatekāgatirmama
22.60
ahaṃ
rūpavatī yoṣānavayauvanaśālinī || kathaṃsahiṣyekāmātītvatsaṃgativivarjitā
22.61
ityuktaḥsatayānvayyaprovācabrāhmaṇādhamaḥ || yukta
mevatvayoktaṃhitasmādvakṣyāmitehitam
22.62
jārebhyodhanamākṛṣyatebhyodehiparāṃratim || taddhanaṃdehimesarvapaṇyastrīṇāṃdadāmitat
22.63
evaṃsaṃpūryatekāmomamāpicavarānane || tathetibhartṛvacanaṃpratijagrāhasāvadhūḥ
22.64
evaṃtayostudaṃpatyordurācārapravṛttayoḥ || kālenānidhanaṃprāptaḥsaviprovṛṣalīpatiḥ
22.65
mṛtebhartarisānārīputraiḥ sahanijālaye || uvāsa
suciraṃkālaṃkiṃcidutkrāṃtayauvanā
22.66
ekadādaivayogenasaṃprāptepuṇyaparvaṇi || sānārībaṃdhubhiḥsārdhaṃgokarṇakṣetramāyayau
22.67
tatratīrthajalesnātvākasmiṃściddevatālaye || śuśrāvadevamukhyānāṃpuṇyāṃpaurāṇikīṃkathām
22.68
yoṣitāṃjārasaktānāṃnarakeyamakiṃkarāḥ
saṃtaptalohaparighāṃkṣipaṃtismasmaramaṃdire
22.69
itipaurāṇikairnoktāṃsāśrutvādharmasaṃhitām || tamuvācarahasyevaṃbhītābrāhmaṇapuṃgavam
22.70
brahmanpāpamajānaṃtyāmayācaritamulbaṇam || yauvanekāmacāreṇakauṭilyenapravartitam
22.71
idaṃtvadvacanaṃśrutvāpurāṇārthavijṛṃbhitam|| bhī
tirmemahatījātāśarīraṃvepatemuhuḥ
22.72
dhiṅmāṃdurvindriyāsaktāṃpāpāṃsmaravimohitām || alpasyayatsukhasyārtheghorāṃyāsyāmidurgatim
22.73
kathaṃpaśyāmimaraṇeyamadūtānbhayaṃ
karān || kathaṃpāśairbalātkaṃṭhebadhyamānādhṛtiṃlabhe
22.74
kathaṃsahiṣyenarakekhaṃḍaśodehakṛṃtanam || punaḥkathaṃpātiṣyāmisaṃtaptājārakardame
22.75
kathaṃcayonilakṣeṣukamikīṭakhagādiṣu || paribhramāmiduḥkhāghātpīḍyamānā niraṃtaram
22.76
kathaṃcarocatemahyamadyaprabhṛtibhoja
nam || rātraukathaṃceviṣyenidrāṃduḥkhapariplutā
22.77
hāhāhatāsmidagdhāsmividīrṇahṛdayāsmica || hāvidhemāṃmahāpāpedattvāyuddhima
pātayaḥ
22.78
patatastuṃgaśailāgrācchūlākrāṃtasyadehinaḥ || yadduḥkhaṃjāyateghoraṃtasmātkoṭiguṇaṃmama
22.79
aśvamedhāyutaṃkṛtvāgaṃ
gāṃsnātvāśataṃsamāḥ || naśuddhirjāyateprāyomatpāpasyagarīyasaḥ
22.80
kiṃkaromikvagacchāmikaṃvāśaraṇamāśraye || kovāmāṃnnāyatelokepataṃtīṃnarakārṇave
22.81
tvamevamegururbrahmaṃstvaṃmātātvaṃpitāsica
uddharoddharamāṃdīnāṃtvāmevaśaraṇaṃgatām
22.82
ititāṃjātanirvedāṃpatitāṃcaraṇadvaye || utthāpyakṛpayādhīmānbabhāṣedvijapuṃgavaḥ
22.83
brāhmaṇauvāca || || diṣṭyākāleprabuddhāsiśśrutvemāṃmahatīṃkathām || mābhaiṣīstavavakṣyāmigatiṃcaivasukhāvahām
22.84
satkathāśravaṇā
devajātotematirīdṛśī || indriyārtheṣuvairāgyaṃpaścāttāpomahānbhūtū
22.85
paścāttāpohisarveṣāmaghānāṃniṣkṛtiḥparā || tenaivakurutesadyaḥ
prāyaścittaṃsudhīrnaraḥ
22.86
prāyaścittānisarvāṇikṛtvācāvidhivatpunaḥ || apaścāttāpino martyānnayāṃtigatimūttamām
22.87
yathāśuddhaḥśo
dhyamānodarpaṇonirmalobhavet || tathāsatkathayācetoviśuddhiṃparamāṃvrajet
22.88
viśuddhecetasinṝṇāṃdhyānaṃsiddhyatyumāpateḥ || dhyānenasarvamalinaṃmanovākkāyasaṃbhṛtam
22.89
sadyovidhūyakṛtinoyāṃtiśambhoḥparaṃpadam
ataḥsaṃkhyastapuṇyānāṃsatkathāsādhanaṃparam
22.90
kathayāsiddhyatidhyānaṃdhyānātkaivalyamuttamam || acchidravimalajñānaḥkathāmetāṃśrṛṇo
tiyaḥ
22.91
sonyajanmani saṃprāpyadhyānaṃyātiparāṃ gatim || sarveṣāṃśreyasāṃbījaṃsatkathāśravaṇaṃnṛṇām
22.92
yastadvihīnaḥ sapaśuḥ kathaṃ
mucyetabandhanāt || atastvamapisarvebhyoviṣayebhyonivṛttadhīḥ
22.93
bhaktiṃparāṃsamādhāyasatkathāṃśrṛṇusarvadā || śrṛṇvaṃtyāḥsatkathāṃ
nityaṃcettasteśuddhimeṣyati
22.94
tenadhyāyāsi viśveśantatomuktimavāpsyasi || dhyāyata śivapādābjaṃmuktirekenajanmanā
22.95
bhaviṣyatinasandehaḥsatyaṃsatyaṃvadāmyaham || ityuktetenavipreṇasānārībāṣpasaṃkulā
22.96
patitvāpādayostasyakṛtārthosmītyabhāṣata
tasminnevamahākṣetretasmodbhādvijottamāt
22.97
śuśrāvasatkathāṃsādhvīkaivalyaphaladāyinīm || sauvācadvijastasyaikathāṃvairāgyavṛṃhitām
22.98
yāṃśrutvāmanujaḥ sadyastyajedviṣayavāsanām || tasyāścittaṃyathāśuddhaṃvairāgyarasagaṃyathā
22.99
athovācadvijaḥśaivīṃ kathāṃ bhaktisa
manvitām || yathāyathāmanastasyāḥprasādamabhigacchati || tathātathāśanaiḥśaṃbhordhyānayogamupādiśat
22.100
śanaiḥśanairdhvastarajastamo
malaṃ viviktasarveṃdriyabhogavigraham || viśuddhatattvaṃhṛdayaṃdvijastriyāviveśaviśveśvararūpaciṃtanam
Linked texts (8)
- Vulgate — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Dharmāraṇya — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Satsaṅgijīvana — Śatānandamuni, Sanskrit
- Vaidyanāthamāhātmya — Sanskrit
- Harivaṃśamāhātmya — Sanskrit
- Prayāgarājatīrthamāhātmya — Sanskrit