Brahmottarakhanda 6
Brahmottarakhaṇḍa 6
- Language
- Sanskrit
6.1
ṛṣayaūcuḥ || yaduktaṃbhavatāsūtamahadākhyānamadbhutam || śaṃbhormāhātmyakathanaṃmaśeṣāghaharaṃparam
6.2
bhūyopiśrotumicchāmastadevasusa
māhitāḥ || pradoṣebhagavānchaṃbhuḥpūjitastumahātmabhiḥ
6.3
saṃprayacchatikāṃsiddhimetannobrūhisuvrata || śrutamapyasakṛtsūtabhūyastṛṣṇāpravardha
te
6.4
sūta uvāca || sādhupṛṣṭaṃmahāprājñabhavadbhirlokaviśrutaiḥ || atohaṃsaṃpravakṣyāmiśivapūjāphalaṃmahat
6.5
trayodaśyāṃtithausāyaṃ
pradoṣaḥ parikīrtitaḥ || tatrapūjyomahādevonānyodevaḥphalārthibhiḥ
6.6
pradoṣapūjāmāhātmyaṃkonuvarṇayituṃkṣamaḥ || yatrasarvepivibudhāstiṣṭhaṃtigiriśāṃtike
6.7
pradoṣasamayedevaḥkailāseraśatālaye || karotinṛtyaṃ
vibudhairabhiṣṭutaguṇodayaḥ
6.8
ataḥpūjājapohomastatkathātadguṇastavaḥ || karttavyoniyataṃmartyaiścaturvargaphalārthibhiḥ
6.9
dāridryati
mirāṃdhānāṃmartyānāṃbhavabhīruṇām || bhavasāgaramagnānāṃśarvoyaṃpāradarśanaḥ
6.10
duḥkhaśokabhayārttānāṃkleśanirvāṇamicchatām || pradoṣepārva
tīśasyapūjanaṃmaṅgalāyanam
6.11
durbuddhirapinīcopimāndabhāgyaḥśaṭhopivā|| pradoṣepūjayeddevaṃśaṃvipadbhyaḥsapramucyate
6.12
śatrubhirha
nyamānopidṛśyamānopipanagaiḥ || śailairākramyamāṇopipātatopimahāṃbudhau
6.13
āviddhakāladaṃḍopinānārogahatopivā || navinaśyati
martyosaupradoṣegiriśārcanāt
6.14
dāridryaṃmaraṇaṃduḥkhamṛṇabhāraṃnagopamam || sadyo vidhūyasaṃpadbhiḥpūjyateśivapūjanāt
6.15
atravakṣyemahāpuṇyamitihāsaṃ purātanam || yaṃ
śrutvāmanujāḥ sarveprayāṃtikṛtakṛtyatām
6.16
āsīdvidarbhaviṣayenāmnāsatyarathonnṛpaḥ || sarvadharmaratodhīraḥ suśīlaḥ satyasaṃgaraḥ
6.17
tasyapālayatobhūmiṃdharmeṇamunipuṃgavāḥ || vyatīyāyamahānkālaḥsukhenaivamahāmate
6.18
athatasyamahībharturvabhūvuḥśālvabhūbhujaḥ || śatra
vaścoddhatabalādurmarṣaṇapurogamāḥ
6.19
kadācidathateśālvāḥsaṃnaddhabahusainikāḥ || vidarbhanagarīṃprāpyarurudhurvijigīṣavaḥ
6.20
dṛṣṭvā
nirudhyamānāṃtāṃvidarbhādhipatiḥpurīm || yoddhumabhyāyayautūrṇaṃbalenamahatāvṛttaḥ
6.21
tasyatairabhavadyuddhaṃśālvairapibaloddhataiḥ || pātālepanna
gendrasyagandharvairivadurmadaiḥ
6.22
vidarbhanṛpatiḥsothakṛtvāyuddhaṃsudāruṇam || pranaṣṭorubalaiḥśālvairnihato raṇamūrdhani
6.23
tasminmahārathevīrenihatemantribhiḥsaha || dudruvuḥ
samarebhagnāhataśeṣāścasainikāḥ
6.24
athayuddhebhaviratenadatsuripumaṃtriṣu || nagaryāṃyudhyamānāyāṃjātekolāhalerave
6.25
tasyasatyara
thasyaikāvidarbhādhipateḥsatī || bhūriśokasamāviṣṭākvacidyatnādviniryayau
6.26
sāniśāsamayeyatnādaṃtarvatnīnṛpāṃganā || nirgatāśokasaṃtaptā
pratīcīṃprayayaudiśam
6.27
athaprabhātemārgeṇagacchaṃtīsahasāsatī || atītyadūramadhvānaṃdadarśavimalaṃvaraḥ
6.28
tatrāgatyavarārohā
taptātāpenabhūyasā || vilasaṃtaṃsarastīrechāyāvṛkṣaṃsamāśrayat
6.29
tatradaivavaśādrājñīvijanetarukuṭṭime || asūtsamayesādhvīmuhūrtesadgu
ṇānvite
6.30
athasārājamahiṣīpipāsābhihatābhṛśam || sarovatīryacārvāṃgīgrastāgrāheṇabhūyasā
6.31
jātamātraḥ kumāropi vinaṣṭapitṛmātṛkaḥ || rurodoccaiḥ sarastīrekṣutpipāsāddito'balaḥ
6.32
tasminnevaṃkraṃdamānejātamātrekumārake || kācid
bhyāyayauśīghraṃdiṣṭyāvipravarāṃganā
6.33
sāppyekahāyanaṃbālamudvahantīnijātmajam || adhanābhartṛrahitetyācamānāgṛhegṛhe
6.34
ekātma
jābaṃdhuhīnāyācyāmārgavaśaṃgatā || umānāmadvijasatīdadarśannṛpanaṃdanam
6.35
sāhaṣṭvā rājatanayaṃsūryyabiṃbamivacyutam || anāthamenaṃ
kraṃdaṃtaṃcitayāmāsabhūriśaḥ
6.36
ahosumamadāścaryyamidaṃdṛṣṭaṃmayādhunā || acchinnanābhisūtro'yaṃśiśurmātākavāgatā
6.37
pitānāstinacānyostināstibaṃdhujanopivā || anāthaḥkṛpaṇobālaḥśetekevalabhūtale
6.38
eṣacāṃḍālajovāpiśūdrajovaiśyajopi
vā || viprātmajovānṛpajojñāyatekathamarbhakaḥ
6.39
śiśumenaṃsamuddhṛtyapuṣṇāmyaurasavaddhruvam || kiṃtvavijñātakulajaṃnotsahespraṣṭumuttamam
6.40
itimīmāṃsamānāyāṃtasyāṃvipravarastriyām
6.41
kaścitsamāyayaubhikṣuḥsākṣāddevaḥśivaḥsvayam || tāmāhabhikṣurvayo̍thaviprabhāminimākhidaḥ
6.42
rakṣainaṃbālakaṃsubhruvisṛjyahṛ
disaṃśayam || anenaparamaṃśreyaḥprāpsyasehyācirādiha
6.43
etāvaduktvātvaritobhikṣuḥkāruṇikoyayau || athatasmingatebhikṣauviśrabdhā
viprabhāminī
6.44
tamarbhakaṃsamādāyanijamevagṛhaṃyayau || bhikṣuvākyenaviśrabdhāsārājatanayaṃtathā
6.45
ātmaputreṇasahaśaṃkṛpayā
payepārṣayet || ekacakrāhvayeramyegrāmeqataniketanā
6.47
svaputraṃrājaputraṃcabhikṣānnenavyavarṣayat ||brāhmaṇītanayaścaivasarājatanayastathā 46
brāhmaṇaiḥ kṛtasaṃskārauvavṛdhātesupūjitau || kṛtopanayanaukālebālakau niyamasthitau
6.48
bhikṣārthaṃceratustatramātrāsahadinedine || tābhyāṃ
kadācidvālābhyāṃsāvipravanitāsaha
6.49
bhaikṣaṃcaraṃtīdaivenaprāviṣṭādevālayam || tatravṛddhaiḥ samākīrṇemunibhirdevatālaye
6.50
tau
dṛṣṭvāvālakaudhīmāñchāṃḍilyomunirabravīt || ahodaivabalaṃ citramahokarmaduratyayam
6.51
eṣabālo'nyajananīṃ śritobhaikṣyeṇajīvati
imāmevadvijavadhūṃ prāpyamātaramuttamām
6.52
sahaivādrijaputreṇadvijabhāvaṃsamāśritaḥ || itiśrutvāmunervākyaṃśāṃḍilyasyadvijāṃganā
6.53
sāpraṇamya sabhāmadhyeparyapṛcchatsavismayā || brahmanneṣo'rbhakānītomayābhikṣorgirāgṛham
6.54
avijñātakulohyāpisutavatparipoṣyate
kasminkuleprasūto'yaṃkāmātājanakosyakaḥ
6.55
sarvvaṃvijñātumicchāmibhavatojñānacakṣuṣaḥ
6.56
itipṛṣṭo muniḥsothajñānadṛṣṭirdvijastriyā || ācakhyautasyabālasyajātakarmacapaurvvikam
6.57
vidarbharājaputratvaṃtatpituḥsamaremṛtim || tanmāturnakraharaṇaṃsākalyenanyavedayat
6.58
athasāvismitānārīpunaḥpapracchatarmu
nim || sarājāsakalānbhogānhitvāyuddhekathaṃmṛtaḥ
6.59
dāridyamasyabālasyakathaṃprāptaṃmahāmune || dāridyaṃpunaruddhūyakathaṃrājyamavāpsya
ti
6.60
asyāpimarmaputrasyabhikṣānnenaivajīvasaḥ || dāridyaśamanopāyamupadeṣṭuṃtvamarhasi
6.61
śāṃḍilyauvāca || || asuṣya
bālasyapitāsavidarbhamahīpatiḥ || pūrvajanmanipāṃḍaceśobabhūvanṛpasattamaḥ
6.62
sarājāsarvvadharmajñaḥpālayansakalāṃmahīm || pradoṣasamaye
śaṃbhuṃkadācitpratyapūjayat
6.63
tasyapūjayatobhaktyādevaṃtribhuvaneśvaram || āsītkalakalārāvaḥsarvatranagaramahān
6.64
śrutvātmutkaṭaṃśabdaṃrājātyaktāśivārcanaḥ
niryayaurājababhavanānnagarakṣobhaśaṃkayā
6.65
etasminnevasamayetasyāmātyomahābalaḥ || śatruṃgṛhītvāsāmaṃtaṃrājāṃtikamupāgamat
6.66
amātyenasamānītaṃśatruṃsāmaṃtamuddhatam || dṛṣṭvākrodhenanṛpatiḥśiraśchedamakārayat
6.67
satathaivamahīpālovisṛjyaśivapūjanam
asamāptātmaniyamaścakāraniśibhojanam
6.68
tatputropitathācakrepradoṣasamayeśivama || anarcayitvāmūḍhātmābhuktāsuṣvāpadurmadaḥ
6.69
janmāṃtaresannṛpatirvidarbhakṣitipobhavat || śivārcanāṃtarāyeṇaparairbhogāṃtarehataḥ
6.70
tatputroyaḥpūrvabhavesosmiñjanmanitatsutaḥ
bhūtvādāridryamāpannaḥśivapūjānyatikramāta
6.71
asyamātāpūrvabhavesapatnīṃchadmanāhanat || tenapāpenamahatāgrāheṇāsminbhavehatā
6.72
eṣāpravṛttireteṣāṃbhavatyaisamudāhṛtā || anarcitośivemartyāḥ prāpnuvaṃtidaridratām
6.73
satyaṃbravīmiparalokahitaṃbravīmisāraṃbravīmyupani
ṣaddhṛdayaṃbravīmi || saṃsāramulbaṇamasāramavāpyajaṃtoḥsāroyamīśvarapadāṃburuhasyasevā
6.74
yenārcayaṃtigiriśaṃsamayepradoṣeyenārcitaṃ
śivamapipraṇamaṃticānye || etatkathāṃśrutipuṭairnapivaṃtimūḍhāstejanmajanmasubhavaṃtinarādaridrāḥ
6.75
yaivapradoṣasamayeparameśvarasyakurvaṃ
tyananyamanasoṃghrisarojapūjām || nityaṃpravṛddhadhanadhānyakalatraputrasaubhāgyasaṃpadadhikāstaihaivaloke
6.76
kailāsaśailabhavanetrijagajja
nintrīṃgaurīṃniveśyakanakāṃcitaratnapīṭhe || nṛtyaṃvidhātumabhivāñchatiśūlapāṇaudevāḥ pradoṣasamaye'nubhajaṃtisarve
6.77
vāgdevīdhṛtavallakīśatamakhoveṇuṃdadhatpadmajastālonnidrakaroramābhagavatīgeyaprayogānvitā || viṣṇuḥsāṃdramṛdaṃgavādanapaṭurdevāḥsamaṃtātsthitāḥse
rvatetamanupradoṣasamayedevaṃmṛḍānīpatim
6.78
gaṃdharvayakṣapatagoragasiddhasādhyāvidyādharāsuravarāpsarasāṃgaṇāśca || yenyetrilokanilayāḥ
sahabhūtavargāḥprāptepradoṣasamayeharapārśvasaṃsthāḥ
6.79
ataḥpradoṣeśivaekaevapūjyothanānyeharipadmajādyāḥ || tasminmaheśevidhinaijyamā
nesarveprasīdaṃtisurādhināthāḥ
6.80
eṣatetanayaḥpūrvajanmanibrāhmaṇottamaḥ || pratigrahairvayoninyenayajñādyaiḥsukarmabhiḥ
6.6-2
atodāridryamā
pannaḥputrastedvijabhāminī||taddoṣaparihārārthaṃśaraṇaṃyātuśaṃkaram||81||itiśrīskaṃdapurāṇebrahmottarakhaṃḍepradoṣamahimavarṇanaṃnāmaṣaṣṭho'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Tantracintāmaṇi — Sanskrit
- Śrītattvanidhi — Kṛṣṇarājasārvabhauma, Sanskrit
- Dharmāraṇya — Sanskrit
- Tattvanidhi — Kṛṣṇarāja III, Sanskrit