Brahmottarakhanda 9
Brahmottarakhaṇḍa 9
- Language
- Sanskrit
Contents
- 9.93 — 1 part
9.1
ṛṣayaūcuḥ || || sādhusādhumahābhāgatvayākathitamuttamam || ākhyānaṃ punaranyaccavicitraṃvaktumarhasi
9.2
sūtauvāca || vidarbha
viṣayepūrvamāsīdekodvijottamaḥ || vedamitraitikhyātovedaśāstrārthavitsudhīḥ
9.3
tasyāsīdaparovipraḥsakhāsārasvatāhvayaḥ || tāvubhau
paramasnigdhāvekadeśanivāsinau
9.4
vedamitrasyaputrobhūtsumedhānāmsuvrataḥ || sārasvatasyatanayaḥsāmavānitiviśrutaḥ
9.5
ubhau
savayasaubālausamaveṣausamasthitī || samaṃcakṛtasaṃskārausamavidyaubabhūvatuḥ
9.6
sāṃgānadhītyatauvedāṃstarkaṃvyākaraṇānica || itihāsapu
rāṇānidharmaśāstrāṇikṛtsnaśaḥ
9.7
sarvavidyākuśālinaubālyaevamanīṣiṇau || praharṣamatulaṃpitrordadatuḥsakalairguṇaiḥ
9.8
tāvekadāsvatatanayautāvubhaubrāhmaṇottamau || āhūyāvocatāṃprītyāṣoḍaśābdauśubhākṛtī
9.9
heputrakauyuvāṃbālyekṛtavidyausuvarcasau
vaivāhikoyaṃsamayovartateyuvayoḥsamam
9.10
imaṃprasādyarājānaṃvidarbheśaṃsvavidyayā || tataḥ prāpyadhanaṃbhūrikṛtodvāhaubhaviṣyathaḥ
9.11
evamuktausutautābhyāṃtāvubhaudvijanaṃdanau || vidarbharājamāsādyasamatoṣayatāṃguṇaiḥ
9.12
vidyayāparituṣṭāyatasmaidvijakumārakau
vivāhārthaṃkṛtodyogaudhanahīnāvaśaṃsatām
9.13
tayorapimataṃjñātvāsavidarbhamahīpatiḥ || prahasyakiṃcitprovācalokatattvavivitsayā
9.14
āsteniṣadharājasyarājñīsīmaṃtinīsatī || somavāremahādevaṃpūjayatyaṃbikāyutam
9.15
tasmindinesapatnīkāndvijānmyānvedavi
ttamān || saṃpūjyaparayābhaktyādhanaṃbhūridadātica
9.16
ato'dyayuvayaurekonārīvibhramaveṣadhṛk || ekastasyāḥpatirbhūtvājāyetāṃvipradaṃpatī
9.17
yuvāṃvadhūvarāaibhūtvāprāpyasīmaṃtinīgṛham
bhuktvābhūridhanaṃlabdhvāpunaryātaṃmamāṃtikam
9.18
itirājñāsamādiṣṭaubhītaudvijakumārakau || pratyūcaturidaṃkarmakartuṃnau
jāyatebhayam
9.19
devatāsuguraupittrostathārājakuleṣuca || kauṭilyamācaranmohātsadyonaśyatisānvayaḥ
9.20
kathamaṃtargṛhaṃrājñāṃchadmanāprāviśetpumān || gopyamānopiyaḥkaścitkadācitvyātimeṣyati
9.21
yeguṇāḥsādhitāḥpūrvvaṃśī
lācāraśrutādibhiḥ || sadyastenāśamāyāṃtikauṭilyapathagāminaḥ
9.22
pāpaṃniṃdābhayaṃvairaṃcatvāryyetānidehinām || chadmamārga
prapannānāṃtiṣṭhaṃtyevahisarvvadā
9.23
ataāvāṃśubhācāraujātaucaśucināṃkule || vṛttaṃdhūrttajanaślāghyaṃnāśrayāvaḥkadācana
9.24
rājovāca || || devatānāṃguruṇāṃcāpipitrośca
pṛthivīpateḥ || śāsanasyāpyalaṃghyatvātpratyādeśonakarhicit
9.25
etaiairyadyatsamādiṣṭaṃśubhaṃvāyadivāśubham || karttavyaṃniyataṃbhītairaprama
ttairbubhūṣubhiḥ
9.26
atovayaṃ hirājānaḥprajāyūyaṃ hisaṃmatāḥ || rājājñayāpravṛttānāṃśreyaḥsyādanyathābhayam
9.27
atomacchāsanaṃkāryabhava
dbhyāmavilaṃbitam || ityuktaṃnaradevenatautathetyūcaturbhayāt
9.28
sārasvatasyatanayaṃsāmavaṃtaṃnarādhipaḥ || strīrūpadhāriṇaṃcakrevastrākalpāṃja
nādibhiḥ
9.29
sakṛtrimodgatakalatrabhāvaḥprayuktakarṇābharaṇāṃgarāgaḥ || snigdhāñjanākṣaḥspṛhaṇīyarūpobabhūvasadyaḥpramadottamābhaḥ
9.30
tāvubhaudaṃpatīkṛtvārudvijaputraunṛpājñayā || jagmaturnaiṣadhaṃdeśaṃyadvātadbhāvatviti
9.31
upetyaṃrājasadanaṃsomavāredvijottamaiḥ || sapatnīkaiḥ kṛtātithyaudhautapādaubabhūvatuḥ
9.32
sārānībrāhmaṇānsarvānupaviṣṭānvarāsane || pratye
kamarcayāṃcakresapatnīkāndvijottamān
9.33
taucaviprasutaudṛṣṭvāprāptaukṛtakadaṃpatī || jñātvārvikiṃcidvihasyāthamenegaurīmaheśvarau
9.34
āvāhyadvijamukhyeṣudevadevaṃsadāśivam || patnīṣvāvāhayāmāsasādevīṃjagadaṃbikām
9.35
gaṃdhairmālyaiḥ surabhibhirdhūpairnīrājanairapi
arcayitvādvijaśreṣṭhānnanamaścaikasamāhitā
9.36
hiraṇmayeṣupātreṣupāyasaṃgrṛtasaṃyutam || śarkarāmadhusaṃyuktaṃśākairvṛṣṭaṃmanoramaiḥ
9.37
gaṃdhaśālyodanairhṛdyairmodakāpūparāśibhiḥ || śaṣkulībhiścasaṃyāvaiḥ kṛsarairmāṣapakkakaiḥ
9.38
tathānyairapyasaṃkhyātairbhakṣyairbhojyairmanoramaiḥ
sugaṃdhaiḥsvādubhiḥ sūpaiḥpānīyairapiśītalaiḥ
9.39
kṛtamannaṃdrijāgryebhyaḥ sābhattyāparyatoṣayat || dadhyodanaṃnirupamaṃnivedyasamatoṣayat
9.40
bhuktavatsudvijāgryeṣusvācāṃteṣunṛpāṃganā
praṇamyadattvāṃtābūlaṃdakṣiṇāṃcayathārhataḥ
9.41
dhenūrhiraṇyavāsāṃsiratnasragbhūṣaṇānica || dattvābhūyonamaskṛtyavisasarjadvijottamān
9.42
tayordvayorbhūsuravaryaputrayorekastayāhaimavatīdhiyārcitaḥ || ekomahādevadhiyābhipūjitaḥ kṛtapraṇāmauyayatustadājñayā
9.43
sātuvismṛtapuṃbhāvātāsminnevadvijottame || jātaspṛhāmadāsiktākaṃdarpavivaśābravīt
9.44
ayināthaviśālākṣasarvāvayavasuṃdara || tiṣṭha
tiṣṭhakvayāsimāṃnapaśyasitepriyām
9.45
idamagrevanaṃramyaṃsupuṣpitamahādrumam || asminvihartumicchāmitvayāsahayathāsukham
9.46
itthaṃtayoktamākarṇyapurogacchadvijātmajaḥ || viṃcityaparihāsoktiṃgacchatismayathāpurā
9.47
punarapyāhasābālātiṣṭhatiṣṭhakvāyasyasi
durutsaṃgasmarāveśāṃparibhūtāmupetyamām
9.48
pariṣvajasvamāṃkāṃtāṃpāyayasvatvavādharam || nāhaṃgaṃtuṃsamarthāsmismarabāṇaprapīḍitā
9.49
itthamaśrutapūrvāṃtāṃniśamyapariśaṃkitaḥ || āyāṃtīṃpṛṣṭhatovīkṣyasahasāvismayaṃgataḥ
9.50
kaiṣāpadmapalāśākṣīpīnonnatapayodharā
kṛśodarībṛhacchroṇīnavapallavakomalā
9.51
saevamesakhākinnujātaevavarāṃganā || pṛcchāmyenamataḥsarvamitisaṃcintyasobravīt
9.52
kimapūrvaivābhāsisakherūpaguṇādibhiḥ || apūrvabhāṣasevākyaṃkāminīvasamākulā
9.53
yastvaṃvedapurāṇajñobrahmacārījiteṃdriyaḥ || sāra
svatātmajaḥśāṃtaḥkathamevaṃprabhāṣase
9.54
ityuktāsāpunaḥprāhanāhamasmipumānprabho || nāmnāsārasvatībālātavāsmaratidāyinī
9.55
yaditesaṃśayaḥkāṃtamamāṃgānivilokaya
ityuktaḥsahasāmārgerahasyenāṃvyalokayat
9.57
tāmakṛtrimadhammihnāṃjaghanastanaśobhinīm || surūpāṃvīkṣyakāmenakiṃcidvyākulatāmagāt
56||punaḥsaṃstabhyayatnenacetasovikṛtiṃbudhaḥ || muhūrttaṃvismayāviṣṭonakiṃcitpratyabhāṣata
9.58
sāra0u0|| gatastesaṃśayaḥkaścittarhāgaccha
bhajasvamām || paśyedaṃvipinaṃkāṃtaparastrīsuratocitam
9.59
sumedhāuvāca || || maivakathayamaryādāṃmāhiṃsīrmadamattavat || āvāṃvijñāta
śāstrārthautvameva bhāṣasekatham
9.60
adhītasyacaśāstrasyavivekasyakulasyaca || kimeṣasadṛśodharmojāradharmaniṣevaṇam
9.61
natvaṃstrīpuruṣovidvāñjānīhyātmānamātmanā || ayaṃsvayaṃkruto'narthaāvābhyāṃdviceṣṭitam
9.62
vaṃcitvātmapitaraudhūrttarājānuśāsa
nāt || kṛtvācā'nucitaṃkarmatasyaitadbhujyatephalam
9.63
sarvaitvanucitaṃkarmanṛṇāṃśreyovināśanam || yastvaṃviprātmajovidvāngataḥstrītvaṃ
vigarhitam
9.64
mārgaṃtyaktvāgato'raṇyaṃnarovidhyetakaṃṭakaiḥ || balādviṃśyetavāhiṃsrairyadātyaktasamāgamaḥ
9.65
evaṃvivekamāśri
tyatūṣṇīmehisvayaṃgṛham || devadvijaprasādenastrītvaṃtavavilīyate
9.66
athavā daivayogenastrītvamevabhavettava || pitrādattāmayāsākaṃraṃsyase
varavarṇini
9.67
ahocitramahoduḥkhamahopāpabalaṃmahat || ahorājñaḥprabhāvo'yaṃśivārādhanasaṃbhṛtaḥ
9.68
ityuktāpyasakṛttenasāvadhūrativihvalā || balenataṃsamāliṃṅgayacucuṃbādharapallavam
9.69
dharṣitopatayādhīraḥsumedhānūtanāstriyam || yatnā
ddānīyasadanaṃkṛtsnaṃtattranyavedayat
9.70
tadākarṇyāthatauvipraukupitauśokāvihvalau || tābhyāṃsahakumārābhyāṃvidabhaitikamīyatuḥ
9.71
tataḥsārasvataḥ prāha rājānaṃdhūrtaceṣṭitam || rājanmamātmajaṃpaśya tava śāsanayaṃtritam
9.72
etautavājñāvaśagaucakratuḥkarmagarhitam
matputrastatphalaṃbhuṃktestrītvaṃprāpyajugupsitam
9.73
adyamesaṃtatirnaṣṭānirāśāḥpitaromama || nāputrasyahilokostiluptāṃpiṃḍādisaṃ
skṛteḥ
9.74
śikhopavītamajinaṃmaujīdaṃḍaṃkamaṃḍalum || brahmacaryocitaṃcihnaṃvihāyemāṃdaśāṃgataḥ
9.75
brahmasūtraṃcasāvitrīṃ
snānaṃsaṃdhyāṃjapārcanam || visṛjyastrītvamāptosyakāgatirvadapārthiva
9.76
tvayāmesaṃtatirnaṣṭānaṣṭovedapathaścame || ekātmajasyamerājankāgatirvadaśāśvatī
9.77
itisārasvatenoktaṃvākyamākarṇyabhūpatiḥ
sīmaṃtinyāḥprabhāveṇavismayaṃparamaṃgataḥ
9.78
athasarvānsamāhūyamaharṣīnāmitradyutīn || prasādyaprārthayāmāsatasyapuṃstvaṃmahīpatiḥ
9.79
te'bruvannathapārvatyāḥśivasyacasamīhitam || tadbhaktānāṃcamāhātmyaṃkonyathākartumīśvaraḥ
9.80
atharājābharadvājamādāyamu
nipuṃgavam || tābhyāṃsahadvijāgryābhyāṃtatsutābhyāṃsamanvitaḥ
9.81
aṃbikābhavanaṃprāpyabharadvājopadeśataḥ || taddirvīniyamaistītrairupā
stesmamahāniśi
9.82
evaṃtrirātraṃsuvisṛṣṭabhojanaḥsapārvatīdhyānaratomahīpatiḥ || samyakpraṇāmairvividhaiścasaṃstavairgaurīṃprapannārtiharāma
toṣayat
9.83
tataḥprasannāsādevībhaktasyapṛthivīpateḥ || svarūpaṃdarśayāmāsacandrakoṭisamaprabham
9.84
athāhagaurīrājānaṃkiṃtebrūhi samīhitam || so
pyāhapuṃstvametasyakṛpayādīyatāmiti
9.85
bhūyopyāhamahādevīmadbhaktaiḥ karmayatkṛtam || śakyaṃtenānyathākartuvarṣāyutaśatairapi
9.86
rājovāca || || ekātmajohiviprasyakarmaṇānaṣṭasaṃtatiḥ || kathamsukhaṃprapadyetavināputreṇatādṛśaḥ
9.87
devyuvāca || || tasyānyo
matprasādenajaniṣyatisutottamaḥ || vidyāvinayasaṃpannodīrghāyuramalāśyaḥ
9.88
eṣāsāmavatīnāmasutātasyādvijanmanaḥ || bhūtvāsume
dhasaḥpatnīkāmabhogenayujyatām
9.89
ityuktvāṃtarhitādevītacarājapurogamāḥ || gatāḥsvaṃsvaṃgṛhaṃsarvecakrustacchāsanesthitim
9.90
sopisārasvatovipraḥputraṃpūrvasutottamam || lebhe devyāḥprasādenahyacirādevakālataḥ
9.91
tāṃcasāmavatīṃkanyāṃdadautasmaisumedhase || taudaṃpatīciraṃkālaṃbhubhujāteparaṃsukham
9.92
ityetacchivabhaktāyāḥ sīmaṃtinyānnṛpastriyāḥ
prabhāvaḥ kathitaḥśaṃbhormāhātmyamapivarṇitam
9.93
bhūyo'piśivabhaktānāṃprabhāvāṃvasmayāvaham || samāsādvarṇayiṣyāmi śrotṝṇāṃ maṃgalā
yanam
9.93.p1
itiśrīskaṃdapurāṇebrahmottarakhaṃḍesīmaṃtinyāḥprabhāvavarṇanaṃ nāmanavamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Dharmāraṇya — Sanskrit