Pramāṇa · Search · About · API

Shricandi 7

Śrīcaṇḍī 7

Language
Sanskrit

7.1

oṃ siṃhastvaṃ hari-rūpo'si, svayaṃ viṣṇurna saṃśayaḥ
pārvatyā vāhanastvaṃ hyataḥ pūjayāmi tvāmaham
evaṃ devī samutpannā, brahmaṇā saṃstutā nṛpa!
mahā-kālī mahārāja! sarva-yogeśvareśvarī
mahā-lakṣmyāstathotpattiṃ, niśāmaya mahaī-pate!
evaṃ lakṣmīḥ samutpannā, mahiṣāsura-mardinī
rājan! śṛṇu sarasvatyāḥ, prādurbhāvo yathā'bhavat
vibudhaiḥ saṃstutā tadvat, sākṣād vāgīśvarī parā
saptaśatyāścarite tu, prathame padma-bhūrmuniḥ
chando gāyatramuditaṃ, 'mahā-kālī' tu devatā
madhyamasya caritasya, viṣṇurmunirudāhṛtaḥ
uṣṇik chando mahā-lakṣmīrdevatā bījamadrijā
uttamasya caritasya, muniḥ śaṅkara īritaḥ
triṣṭup chando devatā'sya, mahā-pūrvā sarasvatī
pūrva-pīṭhikā
tapasyantaṃ mahātmānaṃ, mārkaṇḍeyaṃ mahā-munim
vyāsa-śiṣyo mahā-tejā, jaiminiḥ paryapṛcchata
jaimini uvāca
mārkaṇḍeya, mahā-prājña! sarva-śāstra-viśārada!
śrotumicchāmyaśeṣeṇa, devī-māhātmyamuttamam
madhu-kaiṭabha kā vadha
mārkaṇḍeya uvāca

7.2

sāvarṇiḥ sūrya-tanayo, yo manuḥ kathyate'ṣṭamaḥ
niśāmaya tadutpattiṃ, vistarād gadato mama

7.3

mahā-māyā'nubhāvena, yathā manvantarādhipaḥ
sa babhūva mahā-bhāgaḥ, sāvarṇistanayo rakheḥ

7.4

svārociṣe'ntare pūrvaṃ, caitra-vaṃśa-samudbhavaḥ
suratho nāma rājā'bhūt, samaste kṣiti-maṇḍale

7.5

tasya pālayataḥ samyak, prajāḥ putrānivaurasān
babhūvuḥ śatravo bhūpāḥ, kolā-vidhvaṃsinastadā

7.6

tasya tairabhavad yuddhamati-prabala-daṇḍinaḥ
nyūnairapi sa tairyuddhe, kolā-vidhvaṃsibhirjitaḥ

7.7

tataḥ sva-puramāyāto, nija-deśādhipo'bhavat
ākrāntaḥ sa mahā-bhāgastaistadā prabalāribhiḥ

7.8

amātyairbalibhirduṣṭairdurbalasya durātmabhiḥ
koṣo balaṃ cāpahṛtaṃ, tatrāpi sva-pure tataḥ

7.9

tato mṛgayā-vyājena, hṛta-svāmyaḥ sa bhū-patiḥ
ekākī hayamāruhya, jagāma gahanaṃ vanam

7.10

sa tatrāśramamadrākṣīd, dvija-varyasya medhasaḥ
praśānta-śvāpadākīrṇaṃ, muni-śiṣyopa-śobhitam

7.11

tasthau kañcit sa kālaṃ ca, muninā tena satkṛtaḥ
itaścetaśca vicaraṃstasmin muni-varāśrame

7.12

so'cintayat tadā tatra, mamatvākṛṣṭa-cetanaḥ

7.13

matpūrvaiḥ pālitaṃ pūrvaṃ, mayā hīnaṃ puraṃ hi tat
mad-bhṛtyaistairasad-vṛttairdharmataḥ pālyate na vā

7.14

na jāne sa pradhāno me, śūra-hastī sadā-madaḥ
mama vairi-vaśaṃ yātaḥ, kān bhogānupa-lapsyate

7.15

ye mamānugatā nityaṃ, prasāda-dhana-bhojanaiḥ
anuvṛttiṃ dhruvaṃ te'dya, kurvantyanya-mahī-bhṛtām

7.16

asamyag-vyaya-śīlaistaiḥ, kurvadbhiḥ satataṃ vyayam
sañcitaḥ so'ti-duḥkhena, kṣayaṃ koṣo gamiṣyati

7.17

etaccānyacca satataṃ, cintayāmāsa pārthivaḥ
tatra viprāśramābhyāse, vaiśyamekaṃ dadarśa saḥ

7.18

sa pṛṣṭastena kastvaṃ bho! hetuścāgamane'tra kaḥ
sa-śoka iva kasmāt tvaṃ, durmanā iva lakṣyase

7.19

ityākarṇya vacastasya, bhū-pateḥ praṇayoditam
pratyuvāca sa taṃ vaiśyaḥ, praśrayāvanato nṛpam

7.20

vaiśya uvāca

7.21

samādhirnāma vaiśyo'hamutpanno dhanināṃ kule
putra-dārairnirastaśca, dhana-lobhādasādhubhiḥ

7.22

vihīnaśca dhanairdāraiḥ, putrairādāya me dhanam
vanamabhyāgato duḥkhī, nirastaścāpta-bandhubhiḥ

7.23

so'haṃ na vedmi putrāṇāṃ, kuśalākuśalātmikām
pravṛttiṃ sva-janānāṃ ca, dārāṇāṃ cātra saṃsthitaḥ

7.24

kiṃ tu teṣāṃ gṛhe kṣemamakṣemaṃ kiṃ nu sāmpratam

7.25

kathaṃ te kiṃ nu sad-vṛttāḥ durvṛttāḥ kiṃ nu me sutāḥ

7.26

rājovāca

7.27

yairnirasto bhavām̐llubdhaiḥ, putra-dārādibhirdhanaiḥ

7.28

teṣu kiṃ bhavataḥ snehamanubadhnāti mānasam

7.29

vaiśya uvāca

7.30

evametad yathā prāha, bhavānasmad-gataṃ vacaḥ
kiṃ karomi na badhnāti, mama niṣṭhuratāṃ manaḥ

7.31

yaiḥ santyajya pitṛ-snehaṃ, dhana-lubdhairnirākṛtaḥ
pati-svajana-hārdaṃ ca, hārdi teṣveva me manaḥ

7.32

kimetannābhi • jānāmi, jānannapi mahā-mate!
yat prema-pravaṇaṃ cittaṃ, viguṇeṣvapi bandhuṣu

7.33

teṣāṃ kṛte me niḥśvāso, daurmanasyaṃ ca jāyate

7.34

karomi kiṃ yanna manasteṣvaprītiṣu niṣṭhuram

7.35

mārkaṇḍeya uvāca

7.36

tatastau sahitau vipra! taṃ muniṃ samupasthitau

7.37

samādhirnāma vaiśyo'sau, sa ca pārthiva-sattamaḥ
kṛtvā tu tau yathā-nyāyaṃ, yathārhaṃ tena saṃvidam

7.38

upaviṣṭau kathāḥ kāściccakraturvaiśya-pārthivau

7.39

rājovāca

7.40

bhagavaṃstvāmahaṃ praṣṭumicchāmyekaṃ vadasva tat
duḥkhāya yanme manasaḥ, sva-cittāyattatāṃ vinā

7.41

mamatvaṃ gata-rājyasya, rājyāṅgeṣvakhileṣvapi
jānato'pi yathājñasya, kimetanmuni-sattama?

7.42

ayaṃ ca nikṛtaḥ putrairdārairbhṛtyaistathojjhitaḥ
sva-janena ca santyaktasteṣu hārdī tathāpyati

7.43

evameṣa tathā'haṃ ca, dvāvapyatyanta-duḥkhitau
dṛṣṭa-doṣe'pi viṣaye, mamatvākṛṣṭa-mānasau

7.44

tat kenaitanmahā-bhāga-yanmoho jñāninorapi

7.45

mamāsya ca bhavatyeṣā'vivekāndhasya mūḍhatā

7.46

ṛṣiruvāca

7.47

jñānamasti samastasya, jantorviṣaya-gocare
viṣayaśca mahā-bhāga! yāti caivaṃ pṛthak pṛthak

7.48

divāndhāḥ prāṇinaḥ kecid, rātrāvandhāstathā'pare
kecid divā tathā rātrau, prāṇinastulya-dṛṣṭayaḥ

7.49

jñānino manujāḥ satyaṃ, kintu te nahi kevalam
yato hi jñāninaḥ sarve, paśu-pakṣi-mṛgādayaḥ

7.50

jñānaṃ ca tanmanuṣyāṇāṃ, yat teṣāṃ mṛga-pakṣiṇām
manuṣyāṇāṃ ca yat teṣāṃ, tulyamanyat tathobhayoḥ

7.51

jñāne'pi sati paśyaitān, pataṅgāñchāva-cañcuṣu
kaṇa-mokṣād ṛtānmohāt, pīḍyamānānapi kṣudhā

7.52

mānuṣā manuja-vyāghra! sābhilāṣāḥ sutān prati
lobhāt pratyupakārāya, nanvete kiṃ na paśyasi?

7.53

tathāpi mamatāvarte, moha-garte nipātitāḥ
mahā-māyā-prabhāveṇa, saṃsāra-sthiti-kāriṇaḥ

7.54

tannātra vismayaḥ kāryo, yoga-nidrā jagat-pateḥ
mahā-māyā hareścaitat, tayā sammohyate jagat

7.55

jñānināmapi cetāṃsi, devī bhagavatī hi sā
balādākṛṣya mohāya, mahā-māyā prayacchati

7.56

tayā visṛjyate viśvaṃ, jagadetaccarācaram
saiṣā prasannā varadā, nṛṇāṃ bhavati mukttaye

7.57

sā vidyā paramā mukterhetu - bhūtā sanātanī

7.58

saṃsāra-bandha-hetuśca, saiva sarveśvareśvarī

7.59

rājovāca

7.60

bhagavan! kā hi sā devī, mahā-māyeti yāṃ bhavān
bravīti kathamutpannā, sā karmāsyāśca kiṃ dvija?

7.61

yat-svabhāvā ca sā devī, yat-svarūpā yadudbhavā

7.62

tat sarvaṃ śrotumicchāmi, tvatto brahma-vidāṃ vara!

7.63

ṛṣiruvāca

7.64

nityaiva sā jaganmūrtistayā sarvamidaṃ tatam

7.65

tathāpi tat - samutpattirbahudhā śrūyatāṃ mama

7.66

devānāṃ kārya - siddhyarthamāvirbhavati sā yadā
utpanneti tadā loke, sā nityā'pyabhidhīyate

7.67

nānā-rūpa-dharā devī, nānā-śakti-samanvitā
āvirbhavati kāryārthaṃ, svecchayā parameśvarī
yoga - nidrāṃ yadā viṣṇurjagatyekārṇavī - kṛte
āstīrya śeṣamabhajat, kalpānte bhagavān prabhuḥ

7.68

tadā dvāvasurau ghorau, vikhyātau madhu - kaiṭabhau
viṣṇu-karṇa - malodbhūtau, hantuṃ brahmāṇamudyatau

7.69

sa nābhi-kamale viṣṇoḥ, sthito brahmā prajāpatiḥ
dṛṣṭvā tāvasurau cograu, prasuptaṃ ca janārdanam

7.70

tuṣṭāva yoga-nidrāṃ tāmekāgra - hṛdaya - sthitaḥ
vibodhanārthāya harerhari - netra - kṛtālayām

7.71

yoga - nidrā hareruktā, mahā - kālī tamoguṇā
madhu - kaiṭabha - nāśārthaṃ, yāṃ tuṣṭāvāmbujāsanaḥ
nirguṇā yā sadā nityā, vyāpikā'vikṛtā śivā
yoga-gamyā'khilādhārā, turīyā yā ca saṃsthitā
tasyāstu sāttvikī śaktī, rājasī tāmasī tathā
mahā-lakṣmīḥ sarasvatī, mahā-kālīti tā: striyaḥ
brahmovāca

7.72

viśveśvarīṃ jagaddhātrīṃ, sthiti-saṃhāra-kāriṇīṃ
staumi nidrāṃ bhagavatīṃ, viṣṇoratula-tejasaḥ

7.73

tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃ hi, vaṣaṭkāra-svarātmikā

7.74

sudhā tvamakṣare nitye! tridhā mātrātmikā sthitā

7.75

ardha-mātrā-sthitā nityā, yānuccāryā viśeṣataḥ
tvameva sandhyā gāyatrī, tvaṃ devi! jananī parā

7.77

visṛṣṭau sṛṣṭi-rūpā tvaṃ, sthiti-rūpā ca pālane
tathā saṃhṛti - rūpānte, jagato'sya jaganmaye

7.78

mahā-vidyā mahā-māyā, mahā-medhā mahā-smṛtiḥ
mahā-mohā ca bhavatī, mahā-devī mahā'surī

7.79

prakṛtistvaṃ ca sarvasya, guṇa-traya-vibhāvinī
kāla-rātrirmahā-rātrirmoha-rātriśca dāruṇā

7.80

tvaṃ śrīstvamīśvarī tvaṃ, hrīstvaṃ buddhirbodha-lakṣaṇā
lajjā puṣṭistathā tuṣṭistvaṃ śāntiḥ kṣāntireva ca

7.81

khaḍginī śūlinī ghorā, gadinī cakriṇī tathā
śaṅkhinī cāpinī bāṇa-bhuśuṇḍī-parighāyudhā

7.82

saumyā saumya-tarā'śeṣa-saumyebhyastvati-sundarī
parā'parāṇāṃ paramā, tvameva parameśvarī

7.83

yacca kiñcit kvacid vastu, sadasad vā'khilātmike!
tasya sarvasya yā śaktiḥ, sā tvaṃ kiṃ stūyase tadā

7.84

vidvāṃso'pi vadantyevaṃ, purāṇaiḥ pari-gīyate
druhiṇe sṛṣṭi-śaktiśca, harau pālana-śaktitā
hare saṃhāra-śaktiśca, sūrye śaktiḥ prakāśikā
dharā-dharaṇa-śaktiśca, śeṣe kūrme tathaiva ca
sādyā-śaktiḥ pariṇatā, sarvasminyā pratiṣṭhitā
dāha-śaktistathā vahnau, samīre preraṇātmikā
yayā tvayā jagat-sraṣṭā, jagat-pātā'tti yo jagat
so'pi nidrā-vaśaṃ nītaḥ, kastvāṃ stotumiheśvaraḥ

7.85

viṣṇuḥ śarīra - grahaṇamahamīśāna eva ca
kāritāste yato'tastvāṃ, kaḥ stotuṃ śakti-mān bhavet

7.86

sā tvamitthaṃ prabhāvaiḥ svairudārairdevi! saṃstutā
mohayaitau durādharṣāvasurau madhu - kaiṭabhau

7.87

prabodhaṃ sa jagat - svāmī, nīyatāmacyuto laghu
bodhaśca kriyatāmasya, hantumetau mahā'surau

7.88

ṛṣiruvāca

7.89

evaṃ stutā tadā devī, tāmasī tatra vedhasā
viṣṇoḥ prabodhanārthāya, nihantuṃ madhu-kaiṭabhau

7.90

netrāsya - nāsikā - bāhu - hṛdayebhyastathorasaḥ
nirgamya darśane tasthau, brahmaṇo'vyakta -janmanaḥ

7.91

tvaṃ hi jyotiḥ-svarūpeṇa, saṃsārasya prakāśinī
tathā tamaḥ-svarūpeṇa, chādayantī sadā jagat
uttasthau ca jagannāthastayā mukto janārdanaḥ
ekārṇave'hi-śayanāt, tataḥ sa dadṛśe ca tau

7.92

madhu-kaiṭabhau durātmānāvati-vīrya-parākramau
krodha-raktekṣaṇāvattuṃ, brahmāṇaṃ janitodyamau

7.93

samutthāya tatastābhyāṃ, yuyudhe bhagavān hariḥ
pañca-varṣa-sahasrāṇi, bāhu-praharaṇo vibhuḥ

7.94

tāvapyati-balonmattau, mahā-māyā-vimohitau

7.95

ukta-vantau varo'smatto, vriyatāmiti keśavam

7.96

bhagavānuvāca

7.97

bhavetāmadya me tuṣṭau, mama vadhyāvubhāvapi

7.98

kimanyena vareṇātra, etāvaddhi vṛtaṃ mama

7.99

ṛṣiruvāca

7.100

vañcitābhyāmiti tadā, sarvamāpo-mayaṃ jagat
vilokya tābhyāṃ gadito, bhagavān kamalekṣaṇaḥ

7.101

āvāṃ jahi na yatrorvī, salilena pariplutā

7.102

prītau svastava-yuddhena, ślāghyastvaṃ mṛtyurāvayoḥ
ṛṣiruvāca

7.103

tathetyuktvā bhagavatā, śaṅkha-cakra-gadā-bhṛtā
kṛtvā cakreṇa vai cchinne, jaghane śirasī tayoḥ

7.104

gata-prāṇau tadā jātau, dānavau madhu-kaiṭabhau
sāgaraḥ sakalo vyāptastadā vai medasā tayoḥ
medinīti tato jātaṃ, nāma pṛthvyāḥ samantataḥ
abhakṣyā mṛttikā tena, kāraṇena munīśvarāḥ
evameṣā samutpannā, brahmaṇā saṃstutā svayam
prabhāvamasyā devyāstu, bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te

Linked texts (15)