Dharmaranyakhanda 10
Dharmāraṇyakhaṇḍa 10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.59 — 1 part
10.1
yudhiṣṭhira uvāca || || dharmāraṇyakathāṃ puṇyāṃ śrutvā tṛptirna me vibho || yadāyadā kathayasi tadā
prottasahate manaḥ || ataḥ paraṃ kimabhavatparaṃ kautūhalaṃ hi me
10.2
vyāsa uvāca || || śṛṇu pārtha mahāpuṇyāṃ kathāṃ skaṃdapurāṇajām || sthā
punoktāṃ ca skaṃdāya dharmāraṇyodbhavāṃ śubhām
10.3
sarvatīrthasya phaladāṃ sarvopadravanāśinīm || kailāsaśikharāsīnaṃ devadevaṃ jagadgurūm || paṃcavaktraṃ
daśabhujaṃ trinetraṃ śūlapāṇinam
10.4
kapālakhaṭvāṃgakaraṃ nāgayajñopavītinam || gaṇaiḥ parivṛtaṃ tatra surāsuranamaskṛtam
10.5
nānārūpaguṇairgītaṃ
nāradapramukhairyutam || gaṃdharvaiścāpsarobhiśca sevitaṃ tamumāpatim || tatrasthaṃ ca mahādevaṃ praṇipatyābravītsutaḥ
10.6
skaṃda uvāca || || svāmi
nniṃdrādayo devā brahmādyāścaiva sarvaśaḥ || tava dvāre samāyātāstvaddarśanaikalālasāḥ || kimājñāpayase deva karavāṇi tavāyataḥ
10.7
vyāsa uvāca
skaṃdasya vacanaṃ śrutvā āsanādutthito haraḥ || vṛṣabhaṃ nai samārūḍho gaṃtukāmo'bhavattadā
10.8
gaṃtukāmaṃ śivaṃ dṛṣṭvā skaṃdo vākyamathābravīt
10.9
skaṃda uvāca || || kiṃ kāryaṃ deva devānāṃ yattvamāhūyase tvaram || vṛṣaṃ tyaktvā kṛpāsiṃdho kṛpāsti yadi me vada
10.10
devadānava
yuddhaṃ vā kiṃ kāryaṃ vā mahattaram
10.11
śiva uvāca || || śṛṇuṣvaikāgramanasā yenāhaṃ vyagracetasaḥ || asti sthānaṃ mahāpuṇyaṃ dharmāraṇyaṃ
ca bhūtale
10.12
tatrāpi gaṃtukāmo'haṃ devaiḥ saha ṣaḍānanaḥ
10.13
skaṃda uvāca || || tatra gatvā mahādeva kiṃ kariṣyasi sāṃpratam
tanme brūhi jagannātha kṛtyaṃ sarvamaśeṣataḥ
10.14
śiva uvāca || || śrūyatāṃ vacanaṃ putra manasolhādakāraṇam || āditaḥ sarvvavṛttānāṃ sṛṣṭi
sthitikaraṃ mahat
10.15
paraṃtu pralaye jāte sarvatastamasā vṛtam || āsīdekaṃ tadā brahma nirguṇaṃ bījamavyayam
10.16
nirmitaṃ vai guṇairādau maha
dravyaṃ pracakṣyate
10.17
mahākalpe ca saṃprāpte carācare kṣayaṃ gate || jalarūpī jagannātho ramamāṇastu līlayā
10.18
cirakāle gate sopi pṛthi
vyādisutattvakaiḥ || vṛkṣamatpādayāmāsāyutaśākhāmanoramam
10.19
phalairviśālairākīrṇaṃ skaṃdhakāṃḍādiśobhitam || phalaughāḍhyo jaṭāyukto nyagro
dho viṭapo mahān
10.20
bālabhāvaṃ tataḥ kṛtvā vāsudevo janārdanaḥ || śete'sau vaṭapatreṣu viśvaṃ nirmātumutsukaḥ
10.21
sa nābhikamale viṣṇo
rjāto brahmā hi lokakṛt || sarvaṃ jalamayaṃ paśyannānākāramarūpakam
10.22
taṃ dṛṣṭvā sahasodvegādbrahmā lokapitāmahaḥ || idamāha tadā putra kiṃ karo
mīti niścitam
10.23
khe jajāna tato vāṇī daivātsā cāśarīriṇī || tapastapa vidhe dhātaryathā me darśanaṃ bhavet
10.24
tacchrutvā vacanaṃ tatra
brahmā lokapitāmahaḥ || prātapyata tapo ghoraṃ paramaṃ duṣkaraṃ mahat
10.25
prahasansa tadā bālarūpeṇa kamalāpatiḥ || uvāca madhurāṃ vācaṃ kṛpālurbāla
līlayā
10.26
śrīviṣṇuruvāca || || putra tvaṃ vidhinā cādya kuru brahmāṃḍagolake || pātālaṃ bhūtalaṃ caiva siṃdhusāgarakānanam
10.27
vṛkṣāśca girayo dvipadāḥ paśavastathā || pakṣiṇaścaiva gaṃdharvāḥ siddhā yakṣāśca rākṣasāḥ
10.28
śvāpadādyāśca ye jīvāścaturāśītiyonayaḥ || udbhijāḥ
svedajāścaiva jarāyujāstathāṃḍajāḥ
10.29
ekaviṃśatilakṣāṇi ekaikasya ca yonayaḥ || kuru tvaṃ sakalaṃ cāśu ityuktvāṃtaradhīyata || brahmaṇa nirmitaṃ sarvaṃ
brahmāṃḍaṃ ca yathoditam
10.30
yasminpitāmaho jajñe prabhurekaḥ prajāpatiḥ || sthāṇuḥ suragururbhānuḥ pracetāḥ parameṣṭhinaḥ
10.31
yathā dakṣo dakṣaputrā
stathā saptarṣayaśca ye || tataḥ prajānāṃ patayaḥ prābhavannekaviṃśatiḥ
10.32
puruṣaścāprameyaśca evaṃ vaṃśyarṣayo viduḥ || viśvedevāstathādityā vasava
ścāśvināvapi
10.33
yakṣāḥ piśācāḥ sādhyāśca pitaro guhyakāstathā || tataḥ prasūtā vidvāṃso hyaṣṭau brahmarṣayo'malāḥ
10.34
rājarṣayaśca bahavaḥ
sarve samuditā guṇaiḥ || dyaurāpaḥ pṛthivī vāyuṃraṃtarikṣaṃ diśastathā
10.35
saṃvatsarārataṃvo māsāḥ pakṣāhorātrayaḥ kramāt || kalākāṣṭhāmuhūrtādinime
ṣādilavāstathā
10.36
grahacakraṃ sanakṣatraṃ yugā manvantarādayaḥ || yaccānyadapi tatsarvaṃ saṃbhūtaṃ lokasākṣikam
10.37
yadidaṃ dṛśyate cakraṃ kiṃci
tsthāvarajaṃgamam || punaḥ saṃkṣipyate putra jagatprāpte yugakṣaye
10.38
yathartārvṛttaliṃgāni nāmarūpāṇi paryaye || dṛśyante tāni tānyeva tathā vatsa
yugādikam
10.39
śiva uvāca || || ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kathāṃ paurāṇikīṃ śubhām || brahmaṇaśca tathā putra vaṃśasyaivānukīrtanam
10.40
brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇmaharṣayaḥ || marīcirucyaṃgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ
10.41
marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapāccaramāḥ prajāḥ
prajajñire mahābhāgā dakṣakanyāstrayodaśa
10.42
aditirditirdanuḥ kālā danāyuḥ siṃhikā tathā || krodhā provā vasiṣṭhā ca vinatā kapilā
tathā
10.43
kaṇḍūścaiva sunetrā ca kaśyapāya dadau tadā || adityāṃ dvādaśādityāḥ saṃjātā hi śubhānanāḥ
10.44
sūryādvai dharmarāṭ jajñe te
nedaṃ nirmitaṃ purā || dharmeṇa nirmitaṃ dṛṣṭvā dharmāraṇyamanuttamam || dharmāraṇyamiti proktaṃ yanmayā skanda puṇyadam
10.45
skanda uvāca
dharmāraṇyasya cākhyānaṃ paramaṃ pāvanaṃ tathā || śrotumicchāmi tatsarvaṃ kathayasva maheśvara
10.46
īśvara uvāca || || indrādyāḥ sakalā
devā anvayurbrahmaṇā saha || ahaṃ vai tatra yāsyāmi kṣetraṃ pāpanisūdanam
10.47
skanda uvāca || || ahamapyāgamiṣyāmi taṃ draṣṭuṃ śaśiśe
khara
10.48
sūta uvāca || || tataḥ skandastathā rudraḥ sūryaścaivānilo'nalaḥ || siddhāścaiva sagandharvāstathaivāpsarasaḥ śubhāḥ
10.49
piśācā guhyakāḥ sarve indro varuṇa eva ca || nāgāḥ sarvāḥ samājagmuḥ śukno vācaspatistathā
10.50
grahāḥ sarve sanakṣatrā vasavo'ṣṭau dhruvā
dayaḥ || aṃtarikṣacarāḥ sarve ye cānye nagavāsinaḥ
10.51
brahmādayaḥ surāḥ sarve vaikuṇṭhaṃ parayā mudā || mantraṇārthaṃ tadā brahmā viṣṇuve'mitate
jase
10.52
gatvā tasmiṃśca vaikuṇṭhe brahmā lokapitāmahaḥ || dhyātvā muhūrtamācaṣṭa viṣṇuṃ prati suharṣitaḥ
10.53
brahmovāca || || kṛṣṇa
kṛṣṇa mahābāho kṛpālo parameśvara || sraṣṭā tvaṃ caiva hartā tvaṃ tvameva jagataḥ pitā
10.54
namaste viṣṇave saumya namaste garuḍadhvaja || namaste kama
lākāṃta namaste brahmarūpiṇe
10.55
namaste matsyarūpāya viśvarūpāya vai namaḥ || namaste daityanāśāya bhaktānāmabhayāya ca
10.56
kaṃsaghnāya
namastestu baladaityajite namaḥ || brahmaṇaivaṃ stutaścāsītpratyakṣo'sau janārdanaḥ
10.57
pītāṃbaro ghanaśyāmo nāgariktavāhanaḥ || caturbhujo mahā
tejāḥ śaṃkhacakragadādharaḥ
10.58
stūyamānaḥ suraiḥ sarvaiḥ sa devo'mitavikramaḥ || vidyādharaistathā nāgaiḥ stūyamānaśca sarvaśaḥ
10.59
uttasthau sa
tadā devo bhāskarāmitadīptimān || koṭiratnaprabhābhāsvanmukuṭādivibhūṣitaḥ
10.59.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye viṣṇusamāgamonāmāṣṭamo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit