Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 104

Dharmāraṇyakhaṇḍa 104

Language
Sanskrit

104.1

sūta uvāca || || athānyadapi vakṣyāmi māhātmyaṃ tripuradviṣaḥ || śrutamātreṇa yenāśu chidyaṃte sarvasaṃśayāḥ

104.2

ataḥ parataraṃ
nāsti kiṃcitpāpaviśodhanam || sarvānaṃdakaraṃ śrīmatsarvakāmārthasādham

104.3

dīrghāyurvijayaṃrogyabhuktimuktiphalapradam || yadananyena bhāvena mahe
śārādhanaṃ param

104.4

ārdrāṇāmapi śuṣkāṇāmalpānāṃ mahatāmapi || etadeva vinirdiṣṭaṃ prāyaścittamathottam

104.5

sarvakāle'pyabhedyānāma
ghānāṃ kṣayakāraṇam || mahāmunivinirdiṣṭaiḥ prāyaścittairathottamaiḥ

104.6

idameva paraṃ śreyaḥ sarvaśāstraviniścitam || yadbhaktyā parameśasya pūjanaṃ paramo
dayam

104.7

jānatā'jānatā vāpi yena kenāpi hetunā || yatkiṃcidapi devāya kṛtaṃ karma vimuktidam

104.8

māghe kṛṣṇacaturdaśyāmupavāso'ti
durlabhaḥ || tatrāpi durlabhaṃ manye rātrau jāgaraṇaṃ nṛṇām

104.9

atīva durlabhaṃ manye śivaliṃgasya darśanam || sudurlabhataraṃ manye pūjanaṃ parameśituḥ

104.10

bhavakoṭiśatotpannapuṇyarāśivipākaṃtaḥ || labhyate vā punastatra bilvapatrārcanaṃ vibhoḥ

104.11

varṣāṇāmayutaṃ yena snātaṃ gaṃgāririñjale
sakṛdvilvārcanenaiva tatphalaṃ labhate naraḥ

104.12

yaॉniyāni tu puṇyāni līnānīha yugeyuge || māghe'sitacaturdaśyāṃ tāni tiṣṭhaṃti kṛtsnaśaḥ

104.13

etāmeva praśaṃsaṃti loke brahmādayaḥ surāḥ || munayaśca vaśiṣṭhādyā māghe'sitacaturdaśīm

104.14

atropavāsaḥ kenāpi kṛtaḥ kratuśatādhikaiḥ
rātrau jāgaraṇaṃ puṇyaṃ kalpakoṭitapo'dhikam

104.15

ekena bilvapatreṇa śivaliṃgārcanaṃ kṛtam || trailokye tasya puṇyasya ko vā sāhaśyamiccha
ti

104.16

atrānuvarṇyate gāthā puṇyā paramaśobhanā || gopanīyāpi kāruṇyādgautamena prakāśitā

104.17

ikṣvākuvaṃśajaḥ śrīmānrām̐jā parama
dhārmikaḥ || āsīnmitrasahonāma śreṣṭhaḥ sarvadhanurbhṛtām

104.18

sa rājā sakalāstrajñaḥ śāstrajñaḥ śrutipāragaḥ || vīro'tyaṃtabalotsāho nityodyogī
dayānidhiḥ

104.19

puṇyānāmiva saṃghātastejasāmiva paṃjaraḥ || āścaryāṇāmiva kṣetraṃ yasya mūrtirvirājate

104.20

hṛdayaṃ dayayākrāṃtaṃ śriyākrāṃtaṃ
ca tadvapuḥ || caraṇau yasya sāmaṃtacūḍāmaṇimarīcibhiḥ

104.21

ekadā mṛgayākelilolupaḥ sa mahīpatiḥ || viveśa gahvaraṃ ghoraṃ balena mahatāvṛttaḥ

104.22

tatra vivyādha viśikhaiḥ śārdūlāngavayānmṛgān || rurūṃnvarāhanmahiṣānmṛgeṃdrānapi bhūriśaḥ

104.23

sa rathī mṛgayāsakto gahanaṃ daṃśita
śvaran || kamapi jvalanākāraṃ nijaghāna niśācaram

104.24

tasyānujaḥ śucāviṣṭo dṛṣṭvā dūre tirohitaḥ || bhrātaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā ciṃtayāmāsa
cetasā

104.25

nanveṣa rājā durddharṣo devānāṃ rakṣasāmapi || chadmanaiva prajetavyo mama śatrurna cānyathā

104.26

iti vyavasitaḥ pāpo rākṣaso
manujākṛtiḥ || āsasāda nṛpaśreṣṭhamutpāta iva mūrtimān

104.27

taṃ vinamrākṛtiṃ dṛṣṭvā bhṛtyatāṃ kartumāgatam || cakre mahānasādhyakṣamajñānātsa
mahīpatiḥ

104.28

atha tasminvane rājā kiṃcitkālaṃ vihṛtya saḥ || nivṛtto mṛgayāṃ hitvā svapurīṃ punarāyayau

104.29

tasya rājeṃdramukhyasya
madayaṃtītināmataḥ || damayaṃtī nalasyeva viditā vallabhā satī

104.30

etasminsamaye rājā nimaṃtrya munipuṃgavam || vaśiṣṭhaṃ gṛhamāninye
saṃprāpte pitṛvāsare

104.31

rakṣasā sūdarūpeṇa saṃmiśritanarāmiṣam || śākāmiṣaṃ puraḥ kṣitaṃ dṛṣṭvā gururathābravīt

104.32

dhigdhiṅnarāmiṣaṃ rājaṃ
stvayaitacchadmakāriṇā || khalenopahṛtaṃ me'dya aṃtī rakṣo bhaviṣyasi

104.33

rakṣaḥkṛtamavijñāya śaptaivaiṃ sa gurustataḥ || punarvimṛśya taṃ śāpaṃ cakāra
dvādaśābdikam

104.34

rājāpi kopitaḥ prāha yadidaṃ me na ceṣṭitam || na jñātaṃ ca vṛthā śapto guruṃ caiva śapāmyaham

104.35

ityapoṃjalinādāya
guruṃ śaptuṃ samudyataḥ || patitvā pādayostasya madayaṃtī nyavārayat

104.36

tato nivṛttaḥ śāpācca tasyā vacanagauravāt || tatyāja pādayoraṃbhaḥ pādau
kalmaṣatāṃ gatau

104.37

kalmaṣāṃghririti khyātastataḥ prabhṛti pārthivaḥ || babhūva guruśāpena rākṣaso vanagocaraḥ

104.38

sa bibhradrākṣasaṃ rūpaṃ ghoraṃ kālāṃ
takopamam || cakhāda vividhānjaṃtūnmānuṣādīnvanecaraḥ

104.39

sa kadācidvane kvāpi ramamāṇau kiśorakau || apaśyadaṃtakākāro navoḍhau munidaṃpatī

104.40

rākṣaso mānuṣāhāraḥ kiśoraṃ muninaṃdanam || jagdhuṃ jagrāha śāpārto vyāghro mṛgaśiśuṃ yathā

104.41

rakṣogṛhītaṃ bharttāraṃ dṛṣṭvā bhītātha tatpriyā
uvāca karuṇaṃ bālā kraṃdaṃtī bhṛśavepitā

104.42

bhobho māmā kṛthāḥ pāpaṃ sūryavaṃśayaśodhara || madayaṃtīpatistvaṃ hi rājeṃdro na tu rākṣasaḥ

104.43

na
khāda mama bhartāraṃ prāṇātpriyatamaṃ prabho || ārttānāṃ śaraṇātttāṃnāṃ tvameva hi yato gatiḥ

104.44

pāpānāmiva saṃghātaiḥ kiṃ me duṣṭairjaḍāsubhiḥ || dehena
cātibhāreṇa vinā bhartrā mahātmanā

104.45

malīmasena pāpena pāṃcabhautena kiṃ sukham || bāloyaṃ vedavicchāṃtastapasvī bahuśāstravit

104.46

ato'sya prāṇadānena jagadrakṣā tvayā kṛtā || kṛpāṃ kuru mahārāja bālāyāṃ brāhmaṇastriyām

104.47

anāthakṛpaṇārteṣu sacṛṇāḥ khalu sādhavaḥ
itthamabhyarthitaḥ so'pi puruṣādaḥ sa nirghṛṇaḥ

104.48

cakhāda śira utkṛtya vipraputraṃ durāśayaḥ || atha sādhvī kṛśā dīnā vilapya bhṛśaduḥkhitā

104.49

āhṛtya bharturasthīni citāṃ cakre tatholbaṇām || bhartāramanugacchaṃtī saṃviśaṃtī hutāśanam

104.50

rājānaṃ rākṣasākāraṃ śāpāstreṇa
jaghāna tam || rere pārthiva pāpātmaṃstvayā me bhakṣitaḥ patiḥ

104.51

ataḥ pativratāyāstvaṃ śāpaṃ bhuṃkṣva yatholbaṇam || adyaprabhṛti nārīṣu
yadā tvamapi saṃgataḥ || tadā mṛtistavetyuktvā viveśa jvalanaṃ satī

104.52

so'pi rājā guroḥ śāpamupabhujya kṛtāvadhim || punaḥ svarūpamādāya
svagṛhaṃ mudito yayau

104.53

jñātvā viprasatīśāpaṃ tatpatnī ratilālasam || patiṃ nivārayāmāsa vaidhavyādatibibhyatī

104.54

anapatyaḥ sa
nirviṇṇo rājyabhogeṣu pārthivaḥ || visṛjya sakalāṃ lakṣmīṃ yayau bhūyo'pi kānanam

104.55

sūryavaṃśapratiṣṭhityai vaśiṣṭho munisattamaḥ || tasyāmutpā
dayāmāsa madayaṃtyāṃ sutottamam

104.56

visṛṣṭarājyo rājāpi vicaransakalāṃ mahīm || āyāṃtīṃ pṛṣṭhato'paśyatpiśācīṃ ghorarūpiṇīm

104.57

sā hi mūrtimatī ghorā brahmahatyā duratyayā || yadāsau śāpavibhraṣṭo muniputramabhakṣayat

104.58

tenātmakarmaṇā yāṃtīṃ brahmahatyāṃ sa pṛṣṭhataḥ
bubudhe munivaryāṇāmupadeśena bhūpatiḥ

104.59

tasyā nirveśamanvicchanrājā nirviṇṇamānasaḥ || nānākṣetrāṇi tīrthāni cacāra bahuvatsaram

104.60

yadā sarveṣu tīrtheṣu snātvāpi ca muhurmuhuḥ || na nivṛttā brahmahatyā mithilāmāyayau tadā || bāhyodyānagatastasyāśritayā parayārditaḥ

104.61

dadarśa munimāyāṃtaṃ gautamaṃ vimalāśayam || hutāśanamivāśeṣatapasvijanasevitam

104.62

vivasvaṃtamivātyaṃtaṃ ghanadoṣatamomudam
śaśāṃkamiva niḥśaṃkamavadātaguṇodayam

104.63

maheśvaramiva śrīmadvijarājakalādharam || śāṃtaṃ śiṣyagaṇopetaṃ tapasāmekabhājanam

104.64

upasṛtya sa rājeṃdraḥ praṇanāma muhurmuhuḥ || gautamo'pi muniśreṣṭho rājānaṃ ravivaṃśajam

104.65

abhinaṃdya muniḥ prītyā saṃsmitaṃ samabhāṣata

104.66

gautama uvāca || || kaccitte kuśalaṃ rājankaccitte padamavyayam

104.67

kuśalinyaḥ prajāḥ kaccidavarodhajanopi vā || kimartha
miha saṃprāpto visṛjya sakalāṃ śriyam

104.68

kiṃ ca dhyāyasi bho rājandīrghamuṣṇaṃ ca niḥśvasan

104.69

rājovāca || || sarve
kuśalino brahmanvayaṃ tvadanukaṃpayā || rājñāmuttamavaṃśyānāṃ brahmyāyattā hi saṃpadaḥ || kiṃ nu māṃ bādhate tveṣā piśācī ghorarūpiṇī

104.70

ala
kṣitā madgurairbhartsayaṃtī padepade || yanmayā śāpadagdhena kṛtamaṃho duratyayam || na śāṃtirjāyate tasya prāyaścittasahasrakaiḥ

104.71

iṣṭāśca vividhā
yajñāḥ kośasarvasvadakṣiṇāḥ || saritsarāṃsi srotāni yāni pūjyāni bhūtale || niṣevitāni sarvāṇi kṣetrāṇi bhramatā mayā

104.72

japtānya
khilamaṃtrāṇi dhyātāḥ sakaladevatāḥ || mahāvratāni cīrṇāni parṇamūlaphalāśinā

104.73

tāni sarvāṇi kurvaṃti svasthaṃ māṃ na kadācana || adya
me janmasāphalyaṃ saṃprāptamiva lakṣyate

104.74

yatastvaddarśanādeva mamātmānaṃdabhāgabhūt || anviccham̐llabhate kvāpi varṣapūgairmanoratham

104.75

ityevaṃ
janavādo'pi saṃprāpto mayi satyatām || ājanmasaṃcitānāṃ tu puṇyānāmudayodaye

104.76

yaddvānbhavabhītānāṃ trātā nayanagocaraḥ
kasmāddeśādihāyāto bhavānbhavabhayāpahaḥ

104.77

dūrabhramaṇaviśrāṃtaṃ śaṃke tvāmiha cāgatam || dṛṣṭvāścaryamivātyarthaṃ muditosi mukhaśriyā

104.78

ānaṃdayasi me cetaḥ premṇā saṃbhāṣaṇārdiva || adya me tava pādābjaśaraṇasya kṛtainaṃsaḥ || śāṃtiṃ kuru mahābhāga yenāhaṃ sukhamāpnuyām

104.79

iti tena
samādiṣṭo gautamaḥ karuṇānidhiḥ || samādideśa ghorāṇāmaghānāṃ sādhu niṣkṛtim

104.80

gautama uvāca || || sādhu rājeṃdra dhanyo'si mahā
ghebhyo bhayaṃ tyaja

104.81

śive trātāri bhaktānāṃ kva bhayaṃ śaraṇaiṣiṇām || śṛṇu rājanmahābhāga kṣetramanyatpratiṣṭhitam

104.82

mahāpātakasaṃhāri gokarṇā
khyaṃ manoramam || yatra sthitirna pāpānāṃ mṛdvadryo mahatāmapi

104.83

smṛto hyaśeṣapāpaghno yatra saṃnihitaḥ śivaḥ || yathā kailāsaśikhare yathā maṃdā
ramūrddhani

104.84

nivāso niścitaḥ śaṃbhostathā gokarṇamaṇḍale || nāgninā na śaśāṃkena na tārāgrahenāyakaiḥ

104.85

tamo nistīryate samya
gyathā savitṛdarśanāt || tathaiva netarestīrthairna ca kṣetrairmanoramaiḥ

104.86

sadyaḥ pāpaviśuddhiḥ syādyathā gokarṇadarśanāt || api pāpaśataṃ kṛtvā brahma
hatyādi mānavaḥ

104.87

sakṛtpraviśya gokarṇaṃ na bibheti hyaicātkvacit || tatra sarve mahātmānastapasā śāṃtimām̐gatāḥ

104.88

indropeṃdraviriṃccādyaiḥ
sevyate siddhikāṃkṣibhiḥ || tatraikena dinenāpi yatkṛtaṃ vratamuttamam

104.89

tadanyatrābdalakṣeṇa kṛṃtaṃ bhavati tatsamam || yatraidrabrahmaviṣṇuvādidevānāṃ
hitaikāmyayā

104.90

mahābalābhidhānena devaḥ saṃnihitaḥ svayam || ghoreṇa tapasā labdhaṃ rāvaṇāravyena rakṣasā

104.91

talliṃgaṃ sthāpayāmāsa
gokarṇe gaṇanāyakaḥ || indro brahmā mukundaśca viśvedevā marudgaṇāḥ

104.92

ādityā vasavo dasrau śaśāṃkaśca divāṃkaraḥ || ete vimānagatayo
devāste saha pārṣadaiḥ

104.93

pūrvadvāraṃ niṣevante devadevasya śūlinaḥ || yonyo mṛtyuḥ svayaṃ sākṣāccitraguptaśca pāvakaḥ

104.94

pitṛbhiḥ saha rudraiśca
dakṣiṇadvāramāśritaḥ || varuṇaḥ saritāṃ nātho gaṃgādisaritāṃ gaṇaiḥ

104.95

āsevate mahādevaṃ paścimadvāramāśritaḥ || tathā vāyuḥ kuberaśca deveśī bhadraka
rṇikā

104.96

mātṛbhiścaṃḍikādyābhiruttaradvāramāśritā || viśvāvasuścitrarathaścitraseno mahābalaḥ

104.97

saha gandharvavarge̍śca pūjayaṃti mahābala
m || raṃbhā ghṛtācī menā ca pūrvacittistilottamā

104.98

nṛtyaṃti purataḥ śambhorurvaśyādyāḥ surastriyaḥ || vaśiṣṭhaḥ kaśyapaḥ kaṇvo viśvāmitro mahā
tapāḥ

104.99

jaiminiśca bharadvājo jābāliḥ kraturaṃgirāḥ || ete vayaṃ ca rājeṃdra sarve brahmarṣayo'malāḥ

104.100

devaṃ mahābalaṃ bhaktyā samaṃtātparyu
pāsmahe || marīcinā sahātriśca dakṣādyāśca munīśvarāḥ

Linked texts (5)