Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranya 11

Dharmāraṇya 11

Language
Sanskrit

11.1

cha || || vyāsa uvāca || || śrūyatāṃ rājaśā
rdūla puṇyamākhyānamuttamam || stūyamāno jagannātha idaṃ vacanamabravīt

11.2

viṣṇuruvāca || || kimarthamāgatāḥ sarve brahmādyāḥ surasattamāḥ
pṛthivyāṃ kuśalaṃ kaccitkuto vo bhayamāgatam

11.3

tataḥ provāca vai hṛṣṭo brahmā taṃ keśavaṃ vacaḥ || na bhayaṃ vidyate'smākaṃ trailokye sacarācare

11.4

ekavijñāpanāthārya āgato'haṃ tavāṃtike || tadahaṃ saṃpravakṣyāmi tadetacchṛṇu me vacaḥ

11.5

paraṃ 1 tu pūrvaṃ dharmeṇa sthāpitaṃ tīrthamuttamam || taddraṣṭukā
mo'haṃ deva tvatprasādājjanārdana

11.6

tatra tvaṃ devadeveśa gamane kuru mānasam || yathā sattīrthatāṃ yāti dharmāraṇyamanuttamam

11.7

viṣṇuruvāca
sādhusādhu mahābhāgata varyyatāṃ tatra mā ciram || mamāpi cittaṃ tatraiva taddarśanesti lālasam

11.8

vyāsa uvāca || || tārkṣyamāruhya goviṃda
statrāgācchīghrameva hi || tato dharmeṇa te devāḥ seṃdrāḥ sarṣigaṇāstathā

11.9

brahmaviṣṇumaheśāścā dṛṣṭvā dūrānmumoda ca || dharmarājopi tāndṛṣṭvā devā
nviṣṇupurogamān

11.10

āgataḥ svāśramāttatra pūjāṃ pragṛhya tatpuraḥ || āsanādutthitaḥ śīghraṃ saparyādyaṃ pragṛhya ca || ekaikasya cakārātha pūjāṃ caiva
pṛthakpṛthak

11.11

cakāra pūjāṃ vidhivatteṣāṃ tatrārkanaṃdanaḥ || āsaneṣūpaveśyātha pūjāṃ kṛtvā garīyasīm

11.12

yama uvāca
tīryarūpamidaṃ kṣetraṃ prasādāddevakīsuta || tvattoṣavidhinā cādya kṛpayā ca śivasya ca

11.13

adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ tapaḥ || adya
me saphalaṃ sthānaṃ kājeśānī samāgamāt

11.14

vyāsa uvāca || || evaṃ stutastadā viṣṇuḥ provāca madhuraṃ vacaḥ || tuṣṭo'smi dharma
rājeṃdra ahaṃ stotreṇa te vibho

11.15

kiṃcitprārthaya matto'haṃ karomi tava vāṃchitam || yatte'styabhīpsitaṃ tubhyaṃ taddadāmi na saṃśayaḥ

11.16

yama uvāca || || yadi tuṣṭo'si deveśa vāṃchitaṃ kuruṣe yadi || dharmāraṇye mahāpuṇye ṛṣīṇāmāśramānkuru

11.17

vasanti vāḍavā yatra yajaṃti caiva
yājñikāḥ || vedanirghoṣasaṃyuktaṃ bhāti tattīrthamuttamam

11.18

abrāhmaṇamidaṃ tīrthaṃ pīḍayiṣyaṃti jantavaḥ || tasmāttvaṃ vāḍavāñchaure samānaya ṛṣī
nbahūn || dharmāraṇyaṃ yathā bhāti trailokye sacarācare

11.19

tato viṣṇuḥ sahasrākṣaḥ sahasraśīrṣaḥ sahasrapāt || sahasraśastadā rūpaṃ kṛta
vāndharmavatsalaḥ || yasminsthāne ca ye viprāḥ sadācārāḥ śubhravratāḥ

11.20

aśeṣadharmakuśalāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ || tapojñāne mahākhyātā
brahmayajñaparāyaṇāḥ || sthāpitā ṛṣayaḥ sarve sahasrāṇyaṣṭādaśaiva tu

11.21

nānādeśātsamānīya sthāpitāstatra taiḥ suraiḥ || āśramāṃśca
bahūṃstatra kājeśairapi nirmitān

11.22

dharmopadeśātkṛṣṇena brahmaṇā ca śivena ca || svesve sthāne yathāyogye sthāpayāmāsa keśavaḥ

11.23

yudhiṣṭhira uvāca || || kasminvaṃśe samutpannā brāhmaṇā vedapāragāḥ || sthāpitāḥ saparīvārāḥ putrapautrasamāvṛtāḥ || śiṣyaiśca bahubhiryuktā
agnihotraparāyaṇāḥ || teṣāṃ sthānāni nāmāni yathāvacca vadasva me

11.24

vyāsa uvāca || || śrūyatāṃ nṛpaśārdūla
dharmāraṇyanivāsinām

11.25

mahātmanāṃ brāhmaṇānāmṛṣīṇāmūrdhvaretasām || teṣāṃ vai putrapautrāṇāṃ nāmāni ca vadāmyaham

11.26

caturviṃśatigotrāṇi dvijānāṃ pāṃḍavarṣabha || teṣāṃ śākhāḥ praśākhāśca putrapautrādayastathā

11.27

jajñire bahavaḥ putrāḥ śataśo'tha
sahasraśaḥ || caturviṃśatimukhyānāṃ nāmāni pravadāmi te || dvijānāmṛṣayaḥ proktāḥ pravarāṇi tathā śrṛṇu

11.28

bhāradvājastathā vatsaḥ
kauśikaḥ kuśa eva ca || śāṃḍilyaḥ kāśyapaścaiva gautamaśchāṃdhanastathā

11.29

jātūkarṇyastathā vatso vasiṣṭho dhāraṇastathā || ātreyo
bhāṃḍilaścaiva laukikāśca itaḥ param

11.30

kṛṣṇāyanopamanyuśca gārgyamudgalamauṣakāḥ || puṇyāsranaḥ parāśaraḥ kauṃḍinyaśca tataḥ param

11.31

tathā gānyāsanaścaiva pravarāṇi caturviṃśatiḥ || jāmadagnyasya gotrasya pravarāḥ paṃca eva hi

11.32

bhārgavaścyavanāpnuvānaurvaśca jamadagnikaḥ
paṃcaite pravarā rājanvikhyātā lokaviśrutāḥ

11.33

evaṃ gotrasamutpannā vāḍavā vedapāragāḥ || dvijapūjākriyāyuktā nānākatukriyāparāḥ

11.34

guṇe
nasaṃhitā āsan ṣaṭkarmaniratāśca ye || evaṃvidhā mahābhāgā nānādeśabhavā dvijāḥ

11.35

bhāmevasaṃ tṛtīyaṃ ca pravarāḥ paṃca eva hi || bhārgavacyā
vanāpnuvānaurvajāmadagnyasaṃyutāḥ || ātreyo'rcanānasaśca śyāvākhyeti tṛtīyakaḥ

11.36

asmingotre bhavā viprā duṣṭāḥ kuṭilagāminaḥ || dhanino
dharmaniṣṭhāśca vedavedāṃgapāragāḥ

11.37

dānabhogaratāḥ sarve śrautasmārteṣu saṃmatāḥ || māṃḍavyagotre vijñeyāḥ pravaraiḥ paṃcabhiryutāḥ

11.38

bhārgavaścyāvano
'triścāpnuvānaurvastathaiva ca || asmingotre bhavā viprāḥ śrutismṛtiparāyaṇāḥ

11.39

rogiṇo lobhino duṣṭā yajane yājane ratāḥ || brahmakriyā
parāḥ sarve māṃḍavyāḥ kurusattama

11.40

gārgyasya gotre ye jātāsteṣāṃ tu pravarāstrayaḥ || aṃgirāścāṃbarīṣaśca yauvanāśvastṛtīyakaḥ

11.41

asmi
ngotre samutpannāḥ sadvṛttāḥ satyabhāṣiṇaḥ || śāṃtāśca bhinnavarṇāśca nirddhanāśca kucailinaḥ

11.42

saṃgavātsalyayuktāśca vedaśāstreṣu niścalāḥ
vatsagotre dvijā bhūpa pravarāḥ paṃca eva hi

11.43

bhārgavaścyavanāpnuvānaurvaśca jamadagnikaḥ || ebhistu paṃca vikhyātā dvijā brahmasvarūpiṇaḥ

11.44

śāṃtā dāṃtāḥ suśīlāśca dharmaputraiḥ susaṃyutāḥ || vedādhyayanahīnāśca kuśalāḥ sarvakarmasu

11.45

surūpāśca sadācārāḥ sarvadharmeṣu niṣṭhitāḥ|| dānadharma
ratāḥ sarve annadā jaladā dvijāḥ

11.46

dayālavaḥ suśīlāśca sarvabhūtahite ratāḥ || kāśyapā brāhmaṇā rājanpravaratrayasaṃyutāḥ

11.47

kāśyapa
ścāpavatsāro naidhruvaśca tṛtīyakaḥ || vedajñā gauravarṇāśca naiṣṭhikā yajñakārakāḥ

11.48

priyavāsā mahādakṣā gurubhaktiratāḥ sadā || pratiṣṭhāmānava
ntaśca sarvabhūtahite ratāḥ

11.49

yajaṃte ca mahāyajñānkāśyapeyā dvijātayaḥ|| dhārīṇasagotrajāśca pravaraistribhiranvitāḥ

11.50

agastirdārviśetāśca
dṛdhyavāhanasaṃjñakāḥ || asmingotre ca ye jātā dharmakarmasamāśritāḥ

11.51

karmakrūrāśca te sarve tathaivodariṇastu te || laṃbakarṇā mahādaṃṣṭrā
dvijā dhanaparāyaṇāḥ

11.52

krodhino dveṣiṇaścaiva sarvasattvabhayaṃkarāḥ || laugākṣasodbhavā ye vai vāḍavāḥ satyasaṃśritāḥ

11.53

pravarāśca trayasteṣāṃ tattvajñānasvarūpakāḥ || kaśyapaścaiva vatsaśca vasiṣṭhaśca tṛtīyakaḥ

11.54

sadācārāstu vikhyātā vaiṣṇavā bahuvṛttayaḥ || romabhirbahubhirvyāptāḥ kṛṣṇavarṇāstu vāḍavāḥ

11.55

śāṃtā dāṃtāḥ suśīlāśca svadāraniratāḥ sadā || kuśikasagotre ye
jātāḥ pravaraistribhiranvitāḥ

11.56

viśvāmitro devarāta audalaśca trayaśca ye || asmingotre tu ye jātā durbalā dīnamānasāḥ

11.57

asatyabhāṣiṇo viprāḥ surūpā nṛpasattamāḥ || sarvvavidyākuśalineo brāhmaṇā brahmasattamāḥ

11.58

upamanyusagotreyāḥ pravaratrayasaṃyutāḥ || vasiṣṭhaśca
bharadvājastvindrapramada eva vā

11.59

asmingotre tu ye viprāḥ krūrāḥ kuṭilagāminaḥ || dūṣaṇā dveṣiṇastucchāḥ sarvasaṃgrahatatparāḥ

11.60

kalahotpādane dakṣā dhanino māninastathā || sarvadaiva praduṣṭāśca duṣṭasaṃgaratāstathā

11.61

rogiṇo durbalāścaiva vṛttyupakalpavarjitāḥ || vātsyagotre bhavā
viprāḥ pravaraiḥ paṃcabhiryutāḥ

11.62

bhārgavacyāvanāpnuvānaurvvaśca jamadagnikaḥ || asmingotre bhavā viprāḥ sthūlāśca bahubuddhayaḥ

11.63

sarvakarmaratāścaiva sarvadharmeṣu niścalāḥ || vedaśāstrārthanipuṇā yajane yājane ratāḥ

11.64

sadācārāḥ surūpāśca buddhito dīrghadarśinaḥ || vātsyāyanasagotreyāḥ
pravaraiḥ paṃcabhiryutāḥ

11.65

bhārgavacyāvanāpnuvānaurvvaśca jamadagnikaḥ || pūrvoktāḥ pravarāścāsya kathitāstava bhārata

11.66

asmingotre tu ye
jātā pākayajñaratāḥ sadā || lobhinaḥ krodhinaścaiva prajāyante bahuprajāḥ

11.67

snānadānādiniratāḥ sarvadāśca jiteṃdriyāḥ || vāpīkūpataḍāgānāṃ
karttāraśca sahasraśaḥ || vrataśīlā guṇajñāśca mūrkhā vedavivarjitāḥ

11.68

kauśikavaṃśe ye jātāḥ pravaratrayasaṃyutāḥ || viśvāmitro'ghamarṣī ca
kauśikaśca tṛtīyakaḥ

11.69

asmingotre ca ye jātā brāhmaṇā brahmavedinaḥ || śāṃtā dāṃtāḥ suśīlāśca sarvadharmaparāyaṇāḥ

11.70

aputriṇa
stathā rūkṣāstejohīnā dvijottamāḥ || bhāradvājasagotreyāḥ pravaraiḥ paṃcabhiryutāḥ

11.71

āṃgiraso bārhaspatyo bhāradvājastu sainyasaḥ || gārgyaścai
veti vijñeyāḥ pravarāḥ paṃca eva ca

11.72

asmingotre ca ye jātā vāḍavā dhaninaḥ śubhāḥ || vastrālaṃkaraṇopetā dvijabhaktiparāyaṇāḥ

11.73

brahmabhojyaparāḥ sarve sarvadharmaparāyaṇāḥ || kāśyapagotre ye jātāḥ pravaratrayasaṃyutāḥ

11.74

kāśyapaścāpavatsāro raibhyeti viśrutāstrayaḥ || asmingotre bhavā viprā raktākṣāḥ krūradṛṣṭayaḥ

11.75

jihvālaulyaratāḥ sarve sarve te pāramārthinaḥ || nirdhanā rogiṇaścaite taskarāsṛtabhāṣiṇaḥ

11.76

śāstrārthavidinaḥ sarve vedasmṛtivivarjitāḥ || śunakeṣu ca ye jātā viprā dhyānaparāyaṇāḥ

11.77

tapasvino yoginaśca vedavedāṃgapāragāḥ
sādhavaśca sadācārā viṣṇubhaktiparāyaṇāḥ

11.78

hrasvakāyā bhinnavarṇā bahurāmā dvijottamāḥ || dayālāḥ saralāḥ śāṃtā brahmabhojyaparāyaṇāḥ

11.79

śaunakaseṣu ye jātāḥ pravaratrayasaṃyutāḥ || bhārgavaśaunahotreti gātsyaipramada iti trayaḥ

11.80

asminvaṃśe samutpannā vāḍavā duḥsahā
nṛpa || mahotkaṭā mahākāyāḥ pralaṃbāśca madoddhatāḥ

11.81

kṛśarūpāḥ kṛṣṇavarṇāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ || bahubhujo mānino dakṣā rāga
dveṣopavarjitāḥ

11.82

suvastrabhūṣārūpā vai brāhmaṇā brahmavādinaḥ || vasiṣṭhagotre ye jātāḥ pravaratrayasaṃyutāḥ

11.83

vasiṣṭho bhāradvājaśca
indrapramada eva ca || asmingotre bhavā viprā vedavedāṃgapāragāḥ

11.84

yājñikā yajñaśīlāśca susvarāḥ sukhinastathā || dveṣiṇo dhanavaṃtaśca
putriṇo guṇinastathā

11.85

viśālahṛdayā rājañchūrāḥ śatrunibarhaṇāḥ || gautamasagotre ye jātāḥ pravarāḥ paṃca eva hi

11.86

kautsagāgryomavāhāśca asito devalastathā || asmingotre ca ye jātā viprāḥ paramapāvanāḥ

11.87

paropakāriṇaḥ sarve śrutismṛti
parāyaṇāḥ || bakāsanāśca kuṭilāśchadmavṛttiparāstathā

11.88

nānāśāstrārthanipuṇā nānābharaṇabhūṣitāḥ || vṛkṣādikarmakuśalā dīrgharoṣāśca
rogiṇaḥ

11.89

āṃgirasagotre ye jātāḥ pravaratrayasaṃyutāḥ || āṃgirasoṃbarīṣaśca yauvanāśvastṛtīyakaḥ

11.90

asmingotre ca ye jātāḥ satya
saṃbhāṣiṇastathā || jiteṃdriyāḥ surūpāśca alpāhārāḥ śubhānanāḥ

11.91

mahāvratāḥ purāṇajñā mahādānaparāyaṇāḥ || nirdveṣiṇo lobhayutā vedādhya
yanatatparāḥ

11.92

dīrghadarśinamahātejomahāmāyāvimohitāḥ || śāṃḍilasagotreye pravaratrayasaṃyutāḥ

11.93

asito devalaścaiva śāṃḍilastu
tṛtīyakaḥ || asmingotre mahābhāgāḥ kubjāśca dvijasattamāḥ

11.94

netrarogī mahāduṣṭā mahātyāgā anāyuṣaḥ || kalahotpādane dakṣāḥ sarvasaṃgraha
tatparāḥ

11.95

malinā māninaścaiva jyotiḥśāstraviśāradāḥ || ātreyasagotre ye jātāḥ paṃcapravarasaṃyutāḥ

11.96

ātreyo'rcanānasaśyāvāśvoṃgira
so'triśca || asminvaṃśe ca ye jātā dvijāste sūryavarcasaḥ

11.97

caṃdravacchītalāḥ sarve dharmāraṇye vyavasthitāḥ || sadācārā mahādakṣāḥ śrutiśāstra
parāyaṇāḥ

11.98

yājñikāśca śubhācārāḥ satyaśaucaparāyaṇāḥ || dharmajñā dānaśīlāśca nirmalāśca mahotsukāḥ

11.99

tapaḥsvādhyāyaniratā
nyāyadharmaparāyaṇāḥ

11.100

yudhiṣṭhira uvāca || || kathayasva mahābāho dharmāraṇyakathāmṛtam || yacchrutvā mucyate pāpāda ghorādbrahmavadhādapi

Linked texts (2)