Dharmaranya 111
Dharmāraṇya 111
- Language
- Sanskrit
111.1
cha || || sūta uvāca || || ityuktā muninā sādhvī sā vipravaniṃtā punaḥ || taṃ praṇamyatha papraccha śivapūjāvidheḥ kramam
111.2
śāṃḍilya
uvāca || || pakṣadvaye trayodaśyāṃ nirāhāro bhavedyadā || ghaṭītrayādastamayātpūrvaṃ snānaṃ samācaret
111.3
śuklāṃbaradharo dhīro vāgyato niyamānvitaḥ
kṛtasaṃdhyājapavidhiḥ śivapūjāṃ samārabhet
111.4
devasya purataḥ samyagupalipya navāṃbhasā || vidhāya maṃḍalaṃ ramyaṃ dhautavastrādibhirbudhaḥ
111.5
vitā
nādyairaṃlaṃkṛtya phalapuṣpanavāṃkuraiḥ || vicitrapadmamuddhṛtya varṇapaṃcakasaṃyuktam
111.6
tatropaviśya suśubhe bhaktiyuktaḥ sthirāsane || samyaksaṃpāditāśeṣa
pūjopakaraṇaḥ śuciḥ
111.7
āgamoktena maṃtreṇa pīṭhamāmaṃtrayetsudhīḥ || tataḥ kṛtvātmaśuddhiṃ ca bhūtaśuddhyādikaṃ kramāt
111.8
prāṇā
yāmatrayaṃ kṛtvā bījavarṇaiḥ sabiṃdukaiḥ || mātṛkā nyasya vidhivaddhyātvā tāṃ devatāṃ parām
111.9
samāpya mātṛkā bhūyo dhyātvā caiva paraṃ śivam
vāmabhāge guruṃ natvā dakṣiṇe gaṇapaṃ namet
111.10
aṃsoruyugme dharmādīnnyasya nābhau ca pārśvayoḥ || adharmādīnanaṃtādīnhṛdi pīṭhe manuṃ nyaset
111.11
ādhāraśaktimārabhya jñānātmānamanukramāt || uktakrameṇa vinyasya hṛtpadme sādhubhāvite
111.12
navaśaktimaye ramye dhyāyeddevamumāpatim
candrakoṭipratīkāśaṃ trinetraṃ candraśekharam
111.13
āpiṃgalajaṭājūṭaṃ ratnamauli virājitam || nīlagrīvamudārāṃgaṃ nāgahāropaśobhitam
111.14
varadābhayahastaṃ ca dhāriṇaṃ ca paraśvadham || dadhānaṃ nāgavalayakeyūrāṃgadamudrikam
111.15
vyāghracarmaparīdhānaṃ ratnasiṃhāsane sthitam || dhyātvā tadvāma
bhāge ca ciṃtayedgirikanyakām
111.16
bhāsvajjapāprasūnābhāmudayārkasamaprabhām || vidyutpuṃjanibhāṃ tanvīṃ manonayananaṃdinīm
111.17
bāleṃdu
śekharāṃ snigdhāṃ nīlakuṃcitakuntalām || bhṛṃgasaṃghātarucirāṃ nīlālakavirājitām
111.18
maṇikuṃḍalavidyotanmukhamaṃḍalavibhramām || navakuṃkumapaṃ
kāṃkakapoladaladarpaṇam
111.19
madhurasmitavibhrājadaruṇādharapallavām || kaṃbukaṃṭhīṃ śivāmudyatkucapaṃkajakuḍmalām
111.20
pāśāṃkuśābhayābhīṣṭavila
satsucaturbhujām || anekaratnavilasatkaṃkaṇāṃkitamudrikām
111.21
valitrayeṇa vilasaddhemakāṃcīguṇānvitām || raktamālyāṃbaradharāṃ divyacaṃdanaca
rcitām
111.22
dikpālavanitāmaulisaṃnatāṃhrisaroruhām || ratnasiṃhāsanā rūḍhāṃ sarparājaparicchadām
111.23
evaṃ dhyātvā mahādevaṃ devīṃ ca giri
kanyakām || nyāsakrameṇa saṃpūjya devaṃ gaṃdhādibhiḥ kramāt
111.24
paṃcabhirbrahmabhiḥ kuryātproktasthāneṣu vā hṛdi || pṛthakpuṣpāṃjaliṃ dehe mūlena ca
hṛdi tridhā
111.25
punaḥ svayaṃ śivo bhūtvā mūlamaṃtreṇa sādhakaḥ || tataḥ saṃpūjayeddevaṃ bāhyapīṭhe punaḥ kramāt
111.26
saṃkalpaṃ pravadettatra
pūjāraṃbhe samāhitaḥ || kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā ciṃtayeddhṛdi śaṃkaram
111.27
ṛṇapātakadaurbhāgyadāridryavinivṛttaye || aśoṣāghavināśāya prasīda mama
śaṃkara
111.28
duḥkhaśokāgnisaṃtaptaṃ saṃsārabhayapīḍitam || bahurogākulaṃ dīnaṃ trāhi māṃ vṛṣavāhana
111.29
āgaccha devadeveśa mahādevābhayaṃkara
gṛhāṇa saha pārvatyā tava pūjāṃ mayā kṛtām
111.30
iti saṃkalpya vidhivadvāhyapūjāṃ samācaret || guruṃ gaṇapatiṃ caiva yajetsavyāpasavyayoḥ
111.31
kṣetreśamīśakoṇe tu yajedvāstoṣpatiṃ kramāt || vāgdevīṃ ca yajettatra tataḥ kātyāyanīṃ yajet
111.32
dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ ca namo'ntakaiḥ
svarairaiśādikoṇeṣu pīṭhapādānanukramāt || ābhyāṃ biṃduvisargābhyāmadharmādīnprapūjayet
111.33
sattvarūpaiścaturdikṣu madhye'naṃtaṃ satārakam || sattvā
dīṃstriguṇāṃstaṃturūpānūpīṭheṣu vinyaset
111.34
ata ūrdhvacchade māyāṃ saha lakṣmyā śivena ca
111.35
tadaṃte cāṃbujaṃ bhūyaḥ sakalaṃ maṃḍalatrayam
patrakesarakiṃjalkavyāptaṃ tām̐rākṣaraiḥ kramāt
111.36
padmatrayaṃ tathābhyarcya madhye maṃḍalamādarāt || vāmāṃ jyeṣṭhāṃ ca raudrīṃ ca bhāgādyairdikṣu pūjayet
111.37
vāmādyā nava śaktīśca navasvarayutā yajet || hṛdi bījatrayādyena pīṭhamaṃtreṇa cārcayet
111.38
āvṛttaiḥ prathamāṃgaiśca paṃcabhirmūttiśaktibhiḥ
triśaktimūrttibhiścānyairnidhidvayasamanvitaiḥ
111.39
anaṃtādyaiḥ parītām̐śca mātṛbhiśca vṛṣādibhiḥ || siddhibhiścāṇimādyābhiriṃdrādyaiśca sahāyudhaiḥ
111.40
vṛṣabhakṣetracaṃḍeśadurgāśca skaṃdanaṃdinau || gaṇeśaḥ sainyapaścaiva svasvalakṣaṇalakṣitāḥ
111.41
aṇimā mahimā caiva garimā laghimā tathā
īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca prāptiḥ prākāmyameva ca
111.42
aṣṭaiśvaryāṇi coktāni tejorūpāṇi kevalam || paṃcabhirbrahmabhiḥ pūrvaṃ hṛllekhādyādibhiḥ kramāt
111.43
aṃgairumādyairiṃdrādyaiḥ pūjoktā munibhistu taiḥ || umācaṃḍeśvarādīṃśca pūjayeduttarāditaḥ
111.44
evamāvaraṇairyuktaṃ tejorūpaṃ sadāśivam || umayā
sahitaṃ devamupacāraiḥ prapūjayet
111.45
supratiṣṭhitaśaṃkhasya tīrthaiḥ paṃcāmṛtairapi || abhiṣicya mahādevaṃ rudrasūktaiḥ samāhitaḥ
111.46
kalpayedvivi
dhairmaṃtrairāsanādyupacārakān || āsanaṃ kalpayeddemaṃ divyavastrasamanvitam
111.47
arghyamaṣṭaguṇopetaṃ pādyaṃ śuddhodakena ca || tenaivācamanaṃ dadyānmadhuparkaṃ
madhūttaram
111.48
punarācamanaṃ dattvā snānaṃ maṃtraiḥ prakalpayet || upavītaṃ tathā vāso bhūṣaṇāni nivedayet || gaṃdhamaṣṭāṃgasaṃyuktaṃ supūrtaṃ vinivedayet
111.49
tataśca bilvamaṃdārakahlārasarasīruham || dhattūrakaṃ karṇikāraṃ śaṇapuṣpaṃ ca mallikām
111.50
kuśāpāmārgatulasīmādhavīcaṃpakādikam
bṛhatīkaravīrāṇi yathālabdhāni sādhakaḥ
111.51
nivedayetsugaṃdhīni mālyāni vividhāni ca || dhūpaṃ kālāgarūtpannaṃ dīpaṃ ca vimalaṃ śubham
111.52
viśeṣakam || atha pāyasanaivedyaṃ saghṛtaṃ sopadaṃśakam || modakāpūpasaṃyuktaṃ śarkarāguḍasaṃyutam
111.53
madhunāktaṃ dadhiyutaṃ jalapānasamanvitam
tenaiva haviṣā vahnau juhuyānmaṃtrabhāvite
111.54
āgamoktena vidhinā guruvākyaniyaṃtritaḥ || naivedyaṃ śaṃbhave bhūyo dattvā tāṃbūlamuttamam
111.55
dhūpaṃ nīrājanaṃ ramyaṃ chatraṃ darpaṇamuttamam || samarpayitvā vidhivanmaṃtrairvaidikāṃtrikaiḥ
111.56
yadyaśaktaḥ svayaṃ niḥsvo yathāvibhavamarcayet || bhaktyā
dattena gaurīśaḥ puṣpamātreṇa tuṣyati
111.57
athāṃgabhūtānsakalāngaṇeśādīnprapūjayet || stavairnānāvidhaiḥ stutvā sāṣṭāṃgaṃ praṇamedbudhaḥ
111.58
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya vṛṣaṃcaṃḍeśvarādikān || pūjāṃ samarpya vidhivatprārthayedgirijāpatim
111.59
jaya deva jagannātha jaya śaṃkara śāśvata || jaya sarva
surādhyakṣa jaya sarvasurārcita
111.60
jaya sarvaguṇātīta jaya sarvavaraprada || jaya nitya nirādhāra jaya viśvaṃbharāvyaṃya
111.61
jaya viśvaikavandyeśa
jaya nāgeṃdrabhūṣaṇa || jaya gaurīpate śaṃbho jaya caṃdrārdhaśekhara
111.62
jaya koṭyarkasaṃkāśa jayānaṃtaguṇāśraya
111.63
jaya rudra virūpākṣa
jayāciṃtya niraṃjana || jaya nātha kṛpāsiṃdho jaya bharttārtibhañjana || jaya dustarasaṃsārasāgaroktāraṇa prabho
111.64
prasīda me
mahādeva saṃsārāttaṃsya khidyataḥ || sarvapāpabhayaṃ hṛtvā rakṣa māṃ parameśvara
111.65
mahādāridryamagnasya mahāpāpahatasya ca || mahāśo
kavinaṣṭasya mahārogāturasya ca
111.66
ṛṇabhāraparītasya dahyamānasya karmabhiḥ || grahaiḥ prapīḍyamānasya prasīda mama śaṃkara
111.67
daridraḥ
prārthayedevaṃ pūjāṃte girijāpatim || arthāḍhyo vāpi rājā vā prārthayeddevamīśvaram
111.68
dīrghamāyuḥ sadārogyaṃ kośavṛddhirbalonnatiḥ || mamāstu
nityamānandaḥ prasādāttava śaṃkara
111.69
śatravaḥ saṃkṣayaṃ yāṃtu prasīdantu mama grahāḥ || naśyantu dasyavo rāṣṭre janāḥ saṃtu nirāpadaḥ
111.70
durbhikṣamārīsaṃtāpāḥ śamaṃ yāṃtu mahītale || sarvasasyasamṛddhiśca bhūyātsukhamayā diśaḥ
111.71
evamārādhayeddevaṃ pradoṣe girijāpatim || brāhmaṇā
nbhojayetpaścāddakṣiṇābhiśca toṣayet
111.72
sarvapāpakṣayakarī sarvadāridryanāśinī || śivapūjā mayā khyātā sarvābhīṣṭavarapradā
111.73
mahā
pātakasaṃghātamadhikaṃ copapātakam || śivadravyāpaharaṇādanyatsarvaṃ nivārayet
111.74
brahmahatyādipāpānāṃ purāṇeṣu smṛtiṣvapi || prāyaścittāni
dṛṣṭāni na śivadravyahāriṇām
111.75
bahunātra kimuktena ślokārddhena bravīmyaham || brahmahatyāśataṃ vāpi śivapūjā vināśayet
111.76
mayā
kathitametatt pradoṣe śivapūjanam || rahasyaṃ sarvajaṃtūnāmatra nāstyeva saṃśayaḥ
111.77
etābhyāmapi bālābhyāmevaṃ pūjā vidhīyatām || ataḥ saṃva
tsarādeva parāṃ siddhimavāpsyatha
111.78
iti śāṃḍilyavacanamākarṇya dvijabhāminī || tābhyāṃ tu saha bālābhyāṃ praṇāma muneḥ padam
111.79
vipraruyuvāca || || ahamadya kṛtārthāsmi tava darśanamātrataḥ || etau kumārau bhagavaṃstvameva śaraṇaṃ gatau
111.80
eṣa me tanayo
brahmañchucivrata itīritaḥ || eṣa rājasuto nāmnā dharmaguptaḥ kṛto mayā
111.81
etāvahaṃ ca bhagavanbhavaccaraṇakiṃkarāḥ || samuddharāsminpatitānghore
dāridryasāgare
111.82
iti prapannāṃ śaraṇaṃ dvijāṃganāmāśvāsya vākyairamṛtopamānaiḥ || upādideśātha tayoḥ kumārayormuniḥ śivārādhanamaṃtra
vidyām
111.83
athopadiṣṭau muninā kumārau brāhmaṇī ca sā || taṃ praṇamya samāmaṃtrya jagmuste śivamandirāt
111.84
tataḥ prabhṛti tau bālau
munivaryopadeśataḥ || pradoṣe pārvatī śasya pūjāṃ cakraturaṃjasā
111.85
evaṃ pūjayatordevaṃ dvijarājakumārayoḥ || sukhenaiva vyatīyāya tayormāsacatu
ṣṭayam
111.86
kadācidrājaputreṇa vināsau dvijanaṃdanaḥ || snātuṃ gato nadītīre cacāra bahulīlayā
111.87
tatra nirjharanirghātanirbhinne vajra
kuṭṭime || nidhānakalaśaṃ sthūlaṃ prasphuraṃtaṃ dadarśa ha
111.88
taṃ dṛṣṭvā sahasāgatya harṣakautukavihvalaḥ || daivopanaṃ manvāno gṛhītvā śirasā yayau
111.89
sasaṃbhramaṃ samānīya nidhāya kalaśaṃ balāt || nidhāya bhavanasyāṃte mātaraṃ samabhāṣata
111.90
mātarmātarimaṃ paśya prasādaṃ girijāpateḥ
nidhānaṃ kumbharūpeṇa darśitaṃ karuṇātmanā
111.91
atha sā vismitā sādhvī samāhūya nṛpātmajam || svaputraṃ pratinaṃdyāha mānayantī śivārcanam
111.92
śṛṇutāṃ me vacaḥ putrau nidhānakalaśīmimām || samaṃ vibhajya gṛhṇītaṃ mama śāsanagauravāt
111.93
iti māturvacaḥ śrutvā tutoṣa dvija
naṃdanaḥ || pratyāha rājaputrastāṃ visrabdhaḥ śaṃkarārcane
111.94
mātastava sutasyaiva sukṛtena samāgatam || nāhaṃ grahītumicchāmi vibhaktaṃ dhanasaṃca
yam
111.95
ātmanaḥ sukṛtāllabdhaṃ svayameva bhunaktvasau || saṃ eva bhavānīśaḥ kariṣyati kṛpāṃ mayi
111.96
evamarcayatoḥ śaṃbhuṃ bhūyopi
parayā mudā || saṃvatsaro vyatīyāya tasminneva gṛhe tayoḥ
111.97
athaikadā rājasūnuḥ saha tena dvijanmanā || vasaṃtasamaye prāpte vijahāra vanāṃ
tare
111.98
atha dūraṃ gatau kvāpi vane dvijanṛpātmajau || gandharvakanyāḥ krīḍaṃtīḥ śataśastāvapaśyatām
111.99
tāḥ sarvāścārusarvāṃgyo
viharaṃtyo manoharam || dṛṣṭvā dvijātmajo dūrāduvāca nṛpanaṃdanam
111.100
itaḥ puro na gaṃtavyaṃ viharaṃtyagrataḥ striyaḥ || strīsaṃniśrānaṃ vibu
dhāstyajaṃti vimalāṃśayāḥ
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Brahmottarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vratarāja (Viśvanātha) — Viśvanātha 1711, Sanskrit