Dharmaranyakhanda 112
Dharmāraṇyakhaṇḍa 112
- Language
- Sanskrit
Contents
- 112.164 — 1 part
112.1
etāḥ kaitavakāriṇyo ghanayauvanadurmadāḥ || mohayantyo janaṃ dṛṣṭvā vācānunayakovidāḥ
112.2
ataḥ
parityajetstrīṇāṃ sannidhiṃ sahabhāṣaṇam || nijadharmarato vidvanbrahmacārī viśeṣataḥ
112.3
ato'haṃ notsahe gantuṃ krīḍāsthānaṃ mṛgīdṛśām || ityuktvā
dvijaputrastu nivṛtto dūrataḥ sthitaḥ
112.4
athāsau rājaputrastu kautukāviṣṭamānasaḥ || tāsāṃ vihārapadavīmeka evābhayo yayau
112.5
tatra
gaṃdharvakanyānāṃ madhye tvekā varānanā || dṛṣṭvā''yāṃtaṃ rājaputraṃ ciṃtayāmāsa cetasā
112.6
aho koyamurudārāṃgo yuvā sarvāṃgasundaraḥ || mattamātaṃga
gamano lāvaṇyāmṛtavāridhiḥ
112.7
līlālolaviśālākṣo madhurasmitapeśalaḥ || madanopamarūpaśrīḥ sukumārāṃgalakṣaṇaḥ
112.8
ityāścaryayutā
bālā dūrāddṛṣṭvā nṛpātmajam || sarvāḥ sakhīḥ samālokya vacanaṃ cedamabravīt
112.9
ito vidūre he sakhyo vanamastyekamuttamam || vicitracaṃpa
kāśokapunnāgabakulairyutam
112.10
tatra gatvā vanaṃ sarvāḥ saṃcīya kusumotkaram || bhavatyaḥ punarāyāṃtu tāvattiṣṭhāmyahaṃ tviha
112.11
ityādiṣṭāḥ
sakhīvargo jagāma vipināṃtaram || sāpi gaṃdharvajā tasthau nyastadṛṣṭirnṛpātmaje
112.12
tāṃ samālokya tanvaṃgīṃ navayauvanaśālinīm || bālāṃ
svarūpasaṃpattyā paribhūtatilottamām
112.13
rājaputraḥ samāgamya kautukotphullalocanaḥ || avāpa daivayogena madanasya śaravyathām
112.14
gandharvatanayā sāpi prāptāya nṛpasūnave || utthāya tarasā tasmai pradadau pallavāsanam
112.15
kṛtopacāramāsīnaṃ tamāsādya sumadhyamā || papraccha
tadrūpaguṇairdhvastadhairyākuleṃdriyā
112.16
kastvaṃ kamalapatrākṣa kasmāddeśādihāgataḥ || kasya putra iti premṇā pṛṣṭaḥ sarvaṃ nyavedayat
112.17
vidarbha
rājatanayaṃ vidhvastapitṛmātṛkam || śatrubhiśca hatasthānamātmānaṃ pararāṣṭragam
112.18
sarvamāvedya bhūyastāṃ papraccha nṛpanaṃdanaḥ || kā tvaṃ vāmoru
kiṃ cātra kāryaṃ te kasya cātmajā
112.19
kimavadhyāyasi hṛdā kiṃ vā vaktumihecchasi || ityuktā sā punaḥ prāha śṛṇu rājeṃdrasattama
112.20
astyeko dravikonama gaṃdharvāṇāṃ kulāgraṇīḥ || tasyāhamasmi tanayā nāmnā cāṃśumatī smṛtā
112.21
tvāmāyāṃtaṃ vilokyāhaṃ tvatsaṃbhāṣaṇa
lālasā || tyaktvā sakhījanaṃ sarvamekaivāsmi mahāmate
112.22
sarvasaṃgītavidyāsu na matto'nyāsti kācana || mama yogena tuṣyaṃti sarvā api
surastriyaḥ
112.23
sāhaṃ sarvakalābhijñā jñātasarvajaneṃgitā || tavāhamīpsitaṃ vedmi mayi te saṃgataṃ manaḥ
112.24
tathā mamāpi cautsukyaṃ daivena
pratipāditam || āvayoḥ snehabhedo'tra nābhibhūyāditaḥ param
112.25
iti saṃbhāṣya tenāśu premṇā gandharvanaṃdinī || muktāhāraṃ dadau tasmai
svakucāṃtarabhūṣaṇam
112.26
tamādāyādbhutaṃ hāraṃ sa tasyāḥ praṇayākulaḥ || gāḍhaharṣabharotsiktāmidamāha nṛpātmajaḥ
112.27
satyamuktaṃ tvayā bhīru
tathāpyekaṃ vadāmyaham || tyaktarājyasya niḥsvasya kathaṃ me bhavasi priyā
112.28
sā tvaṃ pitṛmatī bālā vilaṃghya pitṛśāsanam || svacchaṃdā
caraṇaṃ kartuṃ mūḍheva kathamarhasi
112.29
iti tasya vacaḥ śrutvā taṃ pratyāha śucismitā || astu nāma tathaivāhaṃ kariṣye paśya kautukam
112.130
gaccha svabhavanaṃ kāṃta paraśvaḥ prātareva tu || āgaccha punaratraiva kāryamasti ca no mṛṣā
112.31
ityuktvā taṃ nṛpasutaṃ sā saṃgatasakhījanā
apākrāmata cārvāṃgī sa cāpi nṛpanandanaḥ
112.32
sa samabhyetya harṣeṇa dvijaputrasya sannidhim || sarvamākhyāya tenaiva sārdhaṃ svabhavanaṃ yayau
112.33
tāṃ ca viprasatīṃ bhūyo harṣayitvā nṛpātmajaḥ || paraśvo dvijaputreṇa sārdhaṃ tena vanaṃ yayau
112.34
sa tayā pūrvanirdiṣṭaṃ sthānaṃ prāpya
nṛpātmajaḥ || gandharvarājamadrākṣītsvaduhitrā samanvitam
112.35
sa gaṃdharvapatiḥ prāptāvabhinaṃdya kumārakau || upaveśyāsane ramye rājaputramabhāṣata
112.36
gaṃdharva uvāca || || rājeṃdraputra pūrvedyuḥ kailāsaṃ gatavānaham || tatrāpaśyaṃ mahādevaṃ pārvatyā sahitaṃ prabhum
112.37
āhūya māṃ sa
deveśaḥ sarveṣāṃ tridivaukasām || sannidhāvāha bhagavānkaruṇāmṛtavāridhiḥ
112.38
dharmaguptāhvayaḥ kaścidrājaputro'sti bhūtale || akiñcano
bhraṣṭarājyo hṛtadeśaśca śatrubhiḥ
112.39
sa bālo guruvākyena madarcāyāṃ rataḥ sadā || adya tatpitaraḥ sarve māṃ prāptāstatprabhāvataḥ
112.140
tasya tvamapi sāhāyyaṃ kuru gandharvasattama || arthāsau nijarājyastho hataśatrurbhaviṣyati
112.41
ityājñapto maheśena saṃprāpto nijamaṃdiram
anayā mahuhitrā ca bahuśo'bhyarthitastathā
112.42
jñātvemaṃ sakalaṃ śaṃbhorniyogaṃ karuṇātmanaḥ || ādāyemāṃ duhitaraṃ prāpto'smīdaṃ vanāṃtaram
112.43
ata enāṃ prayacchāmi kanyāmaṃśumatīṃ tava || hatvā śatrūnsvarāṣṭre tvāṃ sthāpayāmi śivājñayā
112.44
tasminpure tvamanayā bhuktvā bhogānyathepsi
tān || daśavarṣasahasrānte gantāsi giriśālayam
112.45
tatrāpi mama kanyeyaṃ tvāmeva pratipatsyate || anenaiva svadehena divyena śivasannidhau
112.46
iti gandharvarājastamābhāṣya nṛpanandanam || tasminvane svaduhituḥ pāṇigrahamakārayat
112.47
pāribarhamadāttasmai ratnabhārānmahojjvalān
cūḍāmaṇiṃ candranibhaṃ muktāhārāṃśca bhāsurān
112.48
divyālaṃkāravāsāṃsi kārttasvaraparicchadān || gajānāmayutaṃ bhūyo niyutaṃ nīlavājinām
112.49
syandanānāṃ sahasrāṇi sauvarṇāni mahāṃti ca || punarekaṃ rathaṃ divyaṃ dhanuścendrāyudhopamam
112.50
astrāṇāṃ ca sahasrāṇi tūṇī cākṣayyasāyakau
abhedyaṃ varma sauvarṇaṃ śaktiṃ ca ripumardinīm
112.51
duhituḥ paricaryārthaṃ dāsīpañcasahasrakam || dadau prītamanāstasmai dhanāni vividhāni ca
112.52
gaṃdharvasainyamatyugraṃ caturaṃgasamanvitam || punaśca tatsahāyārthaṃ gandharvādhipatirdadau
112.53
itthaṃ rājendratanayaḥ saṃprāptaḥ śriyamuttamām
abhīṣṭajāyāsahito mumude nijasaṃpadā
112.54
kārayitvā svaduhiturvivāhaṃ samayocitam || yayau vimānamāruhya gaṃdharvādhipatirdivam
112.55
dharmaguptaḥ kṛtodvāhaḥ saha gaṃdharvasenayā || punaḥ svanagaraṃ prāpya jaghāna ripuvāhinīm
112.56
durdharṣaṇaṃ raṇe hatvā śaktyā gaṃdharvasenayā || niḥ
śeṣitārātibalaḥ praviveśa nijaṃ puram
112.57
tatobhiṣiktaiḥ sacivairbrāhmaṇaiśca mahottamaiḥ || ratnasiṃhāsanārūḍhaścakre rājyamakaṇṭakam
112.58
yā vipravaniṃtā pūrvaṃ tamapuṣṇātsvaputravat || saiva mātābhavattasya sa bhrātā dvijanandanaḥ
112.59
gaṃdharvatanayā jāyā vidarbhanagareśvaraḥ || ārādhya
devaṃ giriśaṃ dharmagupto nṛpo'bhavat
112.160
evamanye samārādhya pradoṣe girijāpatim || labhaṃtebhīpsitānkāmāndehāṃte tu parāṃ gatim
112.61
sūta uvāca || || etanmahāvrataṃ puṇyaṃ pradoṣe śaṃkarārcanam || dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yadetat Go to sādhanaṃ param
112.62
ya etacchṛṇuyātpuṇyaṃ māhātmyaṃ
paramādbhutam || pradoṣe śivapūjāṃte kathayedvā samāhitaḥ
112.63
bhavenna tasya dāridryaṃ janmāntaraśateṣvapi || jñānaiśvaryasamāyuktaḥ sonte śivapuraṃ
vrajet
112.164
ye prāpya durlabhataraṃ manujāḥ śarīraṃ kurvaṃti haṃta parameśvarapādapūjām || dhanyāsta eva nijapuṇyajitatrilokāsteṣāṃ padāṃbujarajo bhuvanaṃ
punāti
112.164.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe pradoṣamahimāvarṇanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Brahmottarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vratarāja (Viśvanātha) — Viśvanātha 1711, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit