Dharmaranyakhanda 124
Dharmāraṇyakhaṇḍa 124
- Language
- Sanskrit
Contents
- 124.81 — 1 part
124.1
sūta uvāca || || athāhaṃ saṃpravakṣyāmi sarvadharmottamottamam || umāmaheśvaraṃ nāma vrataṃ sarvārthasiddhidam
124.2
ānartta
saṃbhavaḥ kaścinnāmnā veda̱ratho dvijaḥ || kalatraputrasaṃpanno vidvānuttamavaṃśajaḥ
124.3
tasyaivaṃ vartamānasya brāhmaṇasya gṛhāśrame || babhūva śāradānāma kanyā
kamalalocanā
124.4
tāṃ rūpalakṣaṇopetāṃ bālāṃ dvādaśahāyanām || yayāce padmanābhākhyo mṛtaṃdāraśca sa dvijaḥ
124.5
mahādhanasya śāṃtasya sadā rāja
sakhasya ca || yāñjñābhaṃgabhayāttasya tāṃ kanyāṃ pradadau pitā
124.6
madhyaṃdine kṛtodvāhaḥ sa vipraḥ śvaśurālaye || saṃdhyāmupāsituṃ sāyaṃ sarastaṭamupā
yayau
124.7
upāsya saṃdhyāṃ vidhivatpratyāgacchattamovṛte || mārge daṣṭo bhujaṃgena mamāra nijakarmaṇā
124.8
tasminmṛte kṛtodvāhe sahasā tasya bāṃdhavāḥ
cukruśuḥ śokaṃsaṃtaptau śvaśurāvasya kanyakā
124.9
nirhatya taṃ baṃdhujanā jagmuḥ svaṃ svaṃ niveśanam || śāradā prāptavaidhavyā piturevālaye sthitā
124.10
bhūtācchādanabhojyena bhartrā virahitā satī || nināya katicinmāsānsā bālā pitṛmaṃdire
124.11
ekadā naidhruvo nāma kaścidvṛddhataro muniḥ
andhaḥ śiṣyakaragrāhī tanmaṃdiramupāyayau
124.12
tasminvṛddhe gṛhaṃ prāpte kvāpi yāteṣu baṃdhuṣu || sākṣādivātmano daivaṃ sā bālā samupāgamat
124.13
svāgataṃ te mahābhāga pīṭhesminnupaviśyatām || namaste munināthāya priyaṃ te karavāṇi kim
124.14
ityuktvā bhaktimāsthāya kṛtvā
pādāvanejanam || vījayitvā pariśrāṃtaṃ taṃ muniṃ paryatoṣayat
124.15
śrāṃtaṃ pīṭhe samāveśya kṛtvābhyaṃgaṃ svapāṇinā || kṛtasnānaṃ ca vidhivatkṛtadevā
rcanaṃ munim
124.16
sukhāsanopaviṣṭaṃ taṃ dhūpamālyānulepanaiḥ || arcayitvā varānnena bhojayāmāsa sādaram
124.17
bhuktvā ca samyakchanakaistṛpta
ścānaṃdanirbharaḥ || cakārāṃdhamunistasyai suprītaḥ paramāśiṣam
124.18
vihṛtya bhartrā sahasā ca tena labdhvā sutaṃ sarvaguṇairvariṣṭham || kīrtiṃ ca
loke mahatīmavāpya prasādayogyā bhava devatānām
124.19
ityabhivyāhṛtaṃ tena muninā gatacakṣuṣā || niśamya vismitā bālā pratyuvāca
kṛtāṃjaliḥ
124.20
brahmaṃstvadvacanaṃ satyaṃ kadācinna mṛṣā bhavet || tadetanmaṃdabhāgyāyāḥ kathametatphaliṣyati
124.21
śilādyāmiva
saddṛṣṭiḥ śunakyāmiva satkriyā || viphalā maṃdabhāgyāyāmāśīrbrahmanvidāmapi
124.22
saivāhaṃ vidhavā brahmanduṣkarmaphalabhāginī || tvadā
śīrvacanasyāsya kathaṃ yāṃsyāmi pātratām
124.23
muniruvāca || || tvāmanālakṣya yatproktamaṃdhenāpi mayā'dhunā || tadetatsādhayiṣyāmi
kuru macchāsanaṃ śubhe
124.24
umāmaheśvaraṃ nāma vrataṃ yadi cariṣyasi || tena vratānubhāvena sadyaḥ śreyo'nubhokṣyase
124.25
śāradovāca
tvayopadiṣṭaṃ yatnena cariṣyāmyapi duścaram || tadvrataṃ brūhi me brahmanvidhānaṃ vada vistarāt
124.26
muniruvāca || || caitre vā mārgaśīrṣe vā
śuklapakṣe śubhe dine || vratāraṃbhaṃ prakurvīta yathāvadgūrvanujñayā
124.27
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāmubhayorapi parvaṇoḥ || saṃkalpaṃ vidhivatkṛtvā prātaḥsnānaṃ
samācaret
124.28
santarpya pitṛdevā dīn gatvā svabhavanaṃ prati || maṃḍapaṃ racayeddivyaṃ vitānādyairalaṃkṛtam
124.29
phalapallavapuṣpādyaistoraṇaiśca sama
nvitam || paṃcavarṇaiśca tanmadhye rajobhiḥ padmamuddharet
124.30
caturdaśadalairbāhye dvāviṃśadbhistadaṃtare || tadaṃtaraṃ ṣoḍaśabhiraṣṭabhiśca tadaṃtare
124.31
evaṃ padmaṃ samuddhṛtya paṃcavarṇairmanoramam || caturasraṃ tataḥ kuryādaṃtarvartulamuttamam
124.32
vrīhitaṃḍularāśiṃ ca tanmadhye ca sakūrcakam || kūrcopari susaṃsthā
pya kalaśaṃ vāripūritam
124.33
kalaśopari vinyasya vastraṃ varṇasamanvitam || tasyopariṣṭātsauvarṇyau pratime śivayoḥ śubhe || nidhāya pūjayedbhaktyā
yathāvibhavavistaram
124.34
paṃcāmṛtaistu saṃsnāpya tathā śuddhodakena ca || rudraikādaśakaṃ japtvā paṃcākṣaraśatāṣṭakam
124.35
abhimaṃtrya punaḥ sthāpya
pīṭhamadhye tathārcayet || svayaṃ śuddhāsanāsīno dhautaśuklāṃbaraḥ sudhīḥ
124.36
pīṭhamāmaṃtrya maṃtreṇa prāṇāyāmānsamācaret || saṃkalpaṃ pravadettatra śivā
gre vihitāṃjaliḥ
124.37
yāni pāpāni ghorāṇi janmāṃtaraśateṣu me || teṣāṃ sarvavināśāya śivapūjāṃ samārabhe
124.38
saubhāgyavijayārogyadharmai
śvaryābhivṛddhaye || svargāpavargasiddhayarthaṃ kariṣye śivapūjanam
124.39
iti saṃkalpamuccārya yathāvatsusamāhitaḥ || aṃganyāsaṃ tataḥ kṛtvā dhyāyedīśaṃ
ca pārvatīm
124.40
kuṃdeṃdudhavalākāraṃ nāgābharaṇabhūṣitam || varadābhayahastaṃ ca bibhrāṇaṃ paraśuṃ mṛgam
124.41
sūryakoṭipratīkāśaṃ jagadānaṃdakāra
ṇam || jāhnavījalasaṃparkāddīrghapiṃgajaṭādharam
124.42
urageṃdraphaṇodbhūtamahāmukuṭamaṃḍitam || śītāṃśukhaṃḍavilasatkoṭīrāṃgadabhūṣaṇam
124.43
unmī
ladbhālanayanaṃ tathā sūryeṃdulocanam || nīlakaṃṭhaṃ caturbāhuṃ gajeṃdrājinavāsasam
124.44
ratnasiṃhāsanārūḍhaṃ nāgābharaṇabhūṣitam || devīṃ ca divyavasanāṃ
bālasūryāyutadyutim
124.45
bālaveṣāṃ ca tanvaṃgīṃ bālaśītāṃśuśekharām || pāśāṃkuśavarābhītiṃ bibhratīṃ ca caturbhujām
124.46
prasādasumukhīṃ
maṃbāṃ līlārasavihāriṇīm || lasatkurabakāśokapunnāganavacaṃpakaiḥ
124.47
kṛtāvataṃsāmutaphullamallikotkalitālakām || kāṃcīkalāpaparyastajagha
nābhogaśālinīm
124.48
udārakiṃkiṇīśreṇīnūpurāḍhyapadadvayām || gaṃḍamaṃḍalasaṃsaktaratnakuṃḍalaśobhitām
124.49
biṃbādharānuraktāṃśulasaddaśana
kuḍmalām || mahārharatnagraiveyatārahāravirājitām
124.50
navamāṇikyarucirakaṃkaṇāṃgadamudrikām || raktāṃśukaṃparīdhānāṃ ratnamālyānulepanām
124.51
udyatpīnakucadvaṃdvaniṃditāṃbhojakuṅmalām. || līlālolāsitāpāṃgīṃ bhaktānugrahadāyinīm
124.52
evaṃ dhyātvā tu hṛtpadme jagataḥ pitarau śivau
japtvā tadātmakaṃ maṃtraṃ tadaṃte bahirarcayet
124.53
āvāhya pratimāyugme kalpayedāsanādikam || arghyaṃ ca dadyācchivayormaṃtreṇānena maṃtravit
124.54
namaste pārvatīnātha trailokyavaradarṣabha || tryaṃbakeśa mahādeva gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te
124.55
namaste devadeveśi prapannabhayahāriṇi || aṃbike varade devi
gṛhāṇārghyaṃ śivapriye
124.56
iti trivāramuccārya dadyādarghyaṃ samāhitaḥ || gandhapuṣpākṣatānsamyagdhūpadīpānprakalpayet
124.57
naivedyaṃ
pāyasānnena ghṛtoktaṃ parikalpayet || juhuyānmūlamaṃtreṇa haviraṣṭottaraṃ śatam
124.58
tata udvāsya naivedyaṃ dhūpanīrājanādikam || kṛtvā
nivedya tāṃbūlaṃ namaskuryātsamāhitaḥ
124.59
athābhyarcyopacāreṇa bhojayedvipradaṃpatī
124.60
evaṃ sāyaṃrtanīṃ pūjāṃ kṛtvā viprā
numoditaḥ || bhuṃjīta vāgyato rātrau haviṣyaṃ kṣīrabhāvitam
124.61
evaṃ saṃvatsaraṃ kuryādvrataṃ pakṣadvaye budhaḥ || tataḥ saṃvatsare pūrṇe vratodyā
namācaret
124.62
śatarudrābhiṣekena snāpayetpratime jalaiḥ || āgamoktena mantreṇa saṃpūjya girajāśivau
124.63
savastraṃ sasuvarṇaṃ ca kalaśaṃ prati
mānvitam || dattvācāryāya mahate sadācāraratāya ca || brāhmaṇānbhojayedbhaktyā yathāśaktyābhipūjya ca
124.64
dadyāṃcca dakṣiṇāṃ tebhyo gohiraṇyāṃva
rādikam || bhuṃjīta tadanujñātaḥ saheṣṭajanabaṃdhubhiḥ
124.65
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā vrataṃ trailokyaviśrutam || triḥsaptakulamuddhṛtya bhuktvā bhogānyathepsi
tān
124.66
indrādilokapālānāṃ sthāneṣu ramate dhruvam || brahmaloke ca ramate viṣṇuloke ca śāśvate
124.67
śivalokamatha prāpya tatra kalpaśataṃ
punaḥ || bhuktvā bhogānsuvipulāñchivameva prapadyate
124.68
mahāvratamidaṃ proktaṃ tvamapi śraddhayā cara || atyaṃtadurlabhaṃ vāpi lapsyase ca manoratham
124.69
ityādiṣṭā munīṃdreṇa sā bālā muditā bhṛśam || pratyagrahītsuviśrabdhā tadvākyaṃ sumanoharam
124.70
atha tasyāḥ samāyātāḥ pitṛmātṛ
sahodarāḥ || taṃ muniṃ sukhamāsīnaṃ dadṛśuḥ kṛtabhojanam
124.71
sahasāgatya te sarve namaścakurmahātmane || prasīda naḥ prasīdeti gṛṇaṃtaḥ paryapūja
yan
124.72
śrutvā ca te tayā sādhvyā pūjitaṃ paramaṃ munim || anugrahaṃ vrataṃ tasyai śrutvā harṣaṃ paraṃ yayuḥ
124.73
te kṛtāṃjalayaḥ sarve tamūcurmuni
puṃgavam
124.74
adya dhanyā vayaṃ sarve tavāgamanamātrataḥ || pavitraṃ naḥ kulaṃ sarvaṃ gṛhaṃ ca saphalīkṛtam
124.75
iyaṃ ca śāradā nāma kanyā
vaidhavyamāgatā || kenāpi karmayogena durviṃlaṃdhyena bhūyasā
124.76
saiṣādya tava pādābjaṃ prapannā śaraṇaṃ satī || imāṃ samuddharāsrahyātsughorādduḥkha
sāgarāt
124.77
tvayāpi tāvadatraiva sthātavyaṃ no gṛhāṃtike || asmadgṛhapramaṭhe'pyasminsnānapūjājapocite
124.78
eṣā bālāpi bhagavankurvatī
tvatpadārcanam || vrataṃ tvatsaṃnidhāveva cariṣyati mahāmune
124.79
yāvatsamāptimāyāti vratamasyāstvadaṃtike || uṣitvā tāvadatraiva kṛtārthānkuru
no guro
124.80
evamabhyarthitaḥ sarvaistasyā bhrātṛjanādibhiḥ || tatheti sa muniśreṣṭhastatrovāsa maṃṭhe śubhe
124.81
sāpi tenopadiṣṭena mārgeṇa
girijāśivau || arcayatī vrataṃ samyakcacāra vimalā satī
124.81.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe umāmaheśvaravratācaraṇaṃ nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Brahmottarakhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Vidyārṇavatantra — Sanskrit