Dharmaranyakhanda 125
Dharmāraṇyakhaṇḍa 125
- Language
- Sanskrit
Contents
- 125.100 — 1 part
125.1
cha || || sūta uvāca || || evaṃ mahāvrataṃ tasyāścaraṃtyā gurusaṃnidhau || saṃvatsaro
vyatīyāya niyamāsaktacetasaḥ
125.2
saṃvatsarāṃte sā bālā tatraiva pitṛmaṃdire || cakārodyāpanaṃ samyagviprabhojanapūrvakam
125.3
dattvā ca dakṣiṇāṃ
tebhyo brāhmaṇebhyo yathārhataḥ || visṛjya tānramaskṛtya pitṛbhyāmabhinaṃditā
125.4
upoṣitā svayaṃ tasmindine niyamamāśritā || jajāpa paramaṃ
maṃtramupadiṣṭaṃ mahātmanā
125.5
atha pradoṣasamaye prāpte saṃpūjya śaṃkaram || tasmingṛhāṃtikamaṭhe gurostasya ca sannidhau
125.6
japār puzzle ratā
sādhvī dhyāyantī parameśvaram || tasmiñjāgaraṇe rātrāvupaviṣṭā śivāṃtike
125.7
yugmam || tasyāṃ rātrau tayā sārdhaṃ sa munirjagadaṃbikām || japadhyāna
tapobhiśca toṣayāmāsa pārvatīm
125.8
tasyāśca bhaktyā vratabhāvitāyā munestapoyogasamādhinā ca || tuṣṭā bhavānī jagadekamātā prādurbabhūvā
kṛtasāṃdramūrtiḥ
125.9
prādurbhūtā yadā gaurī tayoragre jaganmayī || andho'pi tatkṣaṇādeva muniḥ prāpa dṛśordvayam
125.10
tāṃ vīkṣya jagatāṃ dhātrī
māvirbhūtāṃ puraḥsthitām || nipetatustatpadayoḥ sa muniḥ sā ca kanyakā
125.11
tau bhaktibhāvocchvasitāmalāśāyāvānaṃdabāṣpokṣita
sarvagātrau || utthāpya devī kṛpayā pariplutā premṇā babhāṣe mṛduvalgubhāṣiṇī
125.12
devyuvāca || || prītāsmi te muniśreṣṭha vatse
prītāsmi te'naghe || kiṃ vā dadāmyabhimataṃ devānāmati durlabham
125.13
muniruvāca || || eṣā tu śāradā nāma kanyā tu
gatabhartṛkā || mayā pratiśrutaṃ cāsyai tuṣṭena gatacakṣuṣā
125.14
saha bhartrā ciraṃ kālaṃ vihṛtya sutamuttamam || labhasveti mayā
proktaṃ satyaṃ kuru namo'stu te
125.15
śrīdevyuvāca || || eṣā pūrvabhave bālā drāviḍasya dvijanmanaḥ || āsīddvitīyā duhitā
bhāminī nāma viśrutā
125.16
sā bhartṛpreyasī nityaṃ rūpamādhuryapeśalā || bhartāraṃ vaśamāninye rūpavaśyādikaitavaiḥ
125.17
asyāṃ cāsaktahṛdayaḥ sa vipro mohayaṃtritaḥ || kadācidapi naivāgājjyeṣṭhapatnīṃ pativratām
125.18
anabhyāgamanādbhartuḥ sā nārī
putravarjitā || sadā śokena saṃtaptā kālena nidhanaṃ gatā
125.19
asyā gṛhasamīpastho yaḥ kaścidbrāhmaṇo yuvā || imāṃ vīkṣyātha cārvaṃgīṃ
kāmārtaḥ karamagrahīt
125.20
anayā roṣatāmrākṣyā sa viprastu nivāritaḥ || imāṃ smarandivānaktaṃ nidhanaṃ pratyapadyata
125.21
eṣā saṃmohya
bhartāraṃ jyeṣṭhapatnyāṃ parāṅmukham || cakāra tena pāpena bhave'sminvidhavā'bhavat
125.22
yāḥ kurvaṃti striyo loke jāyāpatyośca vipriyam || tāsāṃ
kaumāravaidhavyamekaviṃśatijanmasu
125.23
yadetayā pūrvabhave matpūjā mahatī kṛtā || tena puṇyena tatpāpaṃ naṣṭaṃ sarvaṃ tadaiva hi
125.24
yo vipro
virahārtaḥ sanmṛtaḥ kāmavimohitaḥ || so'syāḥ pāṇigrahaṃ kṛtvā bhave'sminnidhanaṃ gataḥ
125.25
prāgjanmapatiretasyāḥ pāṃḍyarāṣṭreṣu so'dhunā
jāto vipravaraḥ śrīmānsadāraḥ saparicchadaḥ
125.26
tena bhartrā pratiniśaṃ saiṣā premṇābhisaṃgatā || svapne ratisukhaṃ yātu śreṣṭhaṃ jāgaraṇādapi
125.27
ṣaṣṭyuttaratriśatayojanadūrasaṃstho deśādito dvijavaraḥ sa ca karmagatyā || enāṃ vadhūṃ pratiniśaṃ manasobhirāmāṃ svapneṣu paśyati ciraṃ ratimāda
dhānaḥ
125.28
saiṣā vai svapnasaṃgatatyā patyuḥ pratiniśaṃ satī || kālena lapsyate putraṃ vedavedāṃgapāragam
125.29
etasyāṃ tanayaṃ jātamātma
naścirasaṃgamāt || so'pi vipro'niśaṃ svapne drakṣyati premabhāvitam
125.30
anayārādhitā pūrve bhave sāhaṃ mahāmune || asyaiva varadānāya
prādurbhūtāsmi sāṃpratam
125.31
sūta uvāca || || athovāca mahādevī tāṃ bālāṃ prati sādaram || ayi vatse mahābhāge śṛṇu me paramaṃ vacaḥ
125.32
yadā kadāpi bhartāraṃ kvāpi deśe purātanam || drakṣyasi svapnadṛṣṭaṃ prākjñāsyase tvaṃ vicakṣaṇā
125.33
tvāṃ drakṣyati sa vipropi sunayāṃ
svapnalakṣaṇām || tadā parasparālāpo yuvayoḥ saṃbhaviṣyati
125.34
tadā svatanayaṃ bhadre tasmai dehi bahuśrutam || phalamasya vratasyāgryaṃ tasya
haste samarpaya
125.35
tataḥ prabhṛti tasyaiva vaśe tiṣṭha sumadhyame || yuvayordehikaḥ saṃgo mābhūtsvapnaratāhate
125.36
kālātpaṃcatvamāpanne tasmi
nbrāhmaṇasattame || agniṃ praviśya tenaiva saha yāsyasi matpadam
125.37
putraste bhavitā subhru sarvalokamanoramaḥ || saṃpadaśca bhaviṣyaṃti prāpsyate
paramaṃ padam
125.38
sūta uvāca || || ityuktvā trijaganmātā dattvā tasyai manoratham || tayoḥ saṃpaśyatoreva kṣaṇenādarśanaṃ gatā
125.39
sāpi bālā varaṃ labdhvā pārvatyāḥ karuṇānidheḥ || avāpa paramānaṃdaṃ pūjayāmāsa taṃ gurum
125.40
tasyāṃ rātryāṃ vyatī
tāyāṃ sa munirlabdhalocanaḥ || tasyāḥ pitrośca tatsarvaṃ rahasyamācaṣṭa dharmavit
125.41
atha sarvānupāmaṃtrya śāradāṃ ca yaśasvinīm
vidhāyānugrahaṃ teṣāṃ yayau svairagatirmuniḥ
125.42
evaṃ dineṣu gacchatsu sā bālā ca pratikṣaṇam || bhartuḥ samāgamaṃ lebhe svapne sukha
vivardhanam
125.43
gauryā varaṃpradānena śāradā viśadavratā || dadhāra garbhaṃ svapnepi bhartuḥ saṃgānubhāvataḥ
125.44
tāṃ śrutvā bhartṛ
rahitāṃ śāradāṃ garbhiṇīṃ satīm || sarve dhigiti procustāṃ jāriṇīti jagurjanāḥ
125.45
saṃparetasya tadbharturye jātikulabāṃdhavāḥ || tāṃ vārtāṃ duḥ
sahāṃ śrutvā yayustatpitṛmaṃdiram
125.46
atha sarve samāyātā grāmavṛddhāśca paṃḍitāḥ || samājaṃ cakrire tatra kulavṛddhaiḥ samanvitam
125.47
antarvatnīṃ samāhūya śāradāṃ vinatānanām || atarjayansusaṃkruddhāḥ kecidāsanparāṅmukhāḥ
125.48
ayi jāriṇi durbuddhe kimetatte
viceṣṭitam || asmatkule suduṣkīrtiṃ kṛtavatyasi bāliśe
125.49
iti saṃtarjayaṃtaste grāmavṛddhā manīṣiṇaḥ || sarve samaṃtrayāmāsuḥ
kiṃ kurma iti bhāṣiṇaḥ
125.50
tatrocuḥ ke ca vṛddhāstāṃ bālāṃ prati vinirdayāḥ || eṣā pāpamatirbālā kuladvayavināśinī
125.51
kṛtvāsyāḥ keśavapanaṃ chittvā karṇau ca nāsikām || nirvāsyatāṃ bahirgrāmātparityajya svagotrataḥ
125.52
iti sarve samālocya tāṃ
tathā kartumudyatāḥ || athāṃtarikṣe saṃbhūtā śuśruve vāgagocarā
125.53
anayā na kṛtaṃ pāpaṃ na caiva kuladūṣaṇam || vratabhaṃgo na caitasyāssucaritreya
maṃganā
125.54
itaḥ paramiyaṃ nārī jāriṇīti vadaṃti ye || teṣāṃ doṣavimūḍhānāṃ sadyo jihvā vidīryate
125.55
ityaṃtarikṣe janitāṃ vāṇīṃ śru
tvā'śarīriṇīm || sarve prajahṛṣustasyā jananījanakādayaḥ
125.56
tataḥ sasaṃbhramāḥ sarve grāmavṛddhāḥ sabhājanāḥ || muhūrtaṃ maunamālaṃbya bhītā stasthuradho
mukhāḥ
125.57
tatra kecidaviśvastā mithyāvāṇītyavādiṣuḥ|| teṣāṃ jihvā dvidhā bhinnā vavamuste kṛmīnkṣaṇāt
125.58
tataḥ saṃpūjayāmāsu stāṃ bālāṃ
jñātibāṃdhavāḥ || bāṃdhavāṃśca striyo vṛddhāḥ śaśaṃsuḥ sādhusādhviti
125.59
mumucuḥ kecidānaṃdabāṣpabiṃdūnkulottamāḥ || kulastriyaḥ pramuditāstāṃ
muddiśya samāśvasan
125.60
atha tatrāpare procurdevo vadati nānṛtam || kathameṣāṃ dadhau garbhaṃ śīlānna calitā dhruvam
125.61
iti sarvānsabhyajanā
nsaṃśayāviṣṭacetasaḥ || vilokya vṛddhastatraiko sarvajño lokatattvavit
125.62
māyāmayamidaṃ viśvaṃ dṛśyate śrūyate ca yat || kiṃ bhāvyaṃ kimabhāvyaṃ
vā saṃsāre'sminkṣaṇātmake
125.63
anirhūpyamabhūtārthaṃ māyayā jāyate sphuṭam || īśvarasya vaśe māyā tasyaṃ ko veda ceṣṭitam
125.64
yūpaketośca
rājarṣeḥ śukraṃ nipatitaṃ jale || saśukaṃ tajjalaṃ pītvā veśyā garbhaṃ dadhau kila
125.65
munervibhāṃḍakasyāpi śukraṃ pītvā sahāṃbhasā || hariṇī garbhiṇī
bhūtvā ṛṣyaśṛṃgamasūta
125.66
surāṣṭrasya tathā rājñaḥ karaṃ spṛṣṭvā mṛgāṃganā || tatkṣaṇādgarbhiṇī bhūtvā muniṃ prāsūta tāpasam
125.67
tathā satyavatī
nārī śapharīgarbhasaṃbhavā || tathaiva mahiṣīgarbho jātaśca mahiṣāsuraḥ
125.68
tathā saṃti purā nāryaḥ kāruṇyādgarbhasaṃbhavāḥ|| tathā hi vasudevena rohiṇyā
stanayo'bhavat
125.69
devatānāṃ maharṣīṇāṃ śāpena ca vareṇa ca || ayuktamapi yatkarma yujyate nātra saṃśayaḥ
125.70
sāṃbasya jaṭharājjātaṃ musalaṃ
muniśāpataḥ || yuvanāśvasya garbho'bhūnmunīnāṃ maṃtragauravāt
125.71
nūnameṣāpi kalyāṇī maharṣeḥ pādasevanāt || mahāvratānubhāvācca dhatte garbhamaniṃ
ditā
125.72
asminnarthe rahasyenāṃ satyaṃ pṛcchaṃtu yoṣitaḥ || tato nivṛttasaṃdeho bhaviṣyati mahājanaḥ
125.73
tatastadvacanādeva tāmapṛcchanstriyo
mithaḥ || tābhyaḥ śaśaṃsa tatsarvaṃ sā svavṛttaṃ mahādbhutam
125.74
vijānaṃtastataḥ sarve mānayitvā ca tāṃ satīm || modamānāḥ praśaṃsaṃtaḥ prayayuḥ svaṃ
svamālyam
125.75
atha kāle śubhe prāpte śāradā vimalāreadśayā || asūta tanayaṃ bālā bālārkasamatejasam
125.76
sa kumāro mahodāralakṣaṇaḥ
kamalekṣaṇaḥ || avāpya mahatīṃ vidyāṃ bālya eva mahāmatiḥ
125.77
athopanīto guruṇā kāle lokamanoramaḥ || sa śāradeya eveti loke khyāti
mavāpa ha
125.78
ṛgvedrāṣṭame varṣe navame yajuṣāṃ gaṇam || daśame sāmavedaṃ ca līlayādhyagamatsudhīḥ
125.79
atha trilokamahite saṃprāpte śivapa
rvaṇi || gokarṇaṃ prayayuḥ sarve janāḥ saṃrvanivāsinaḥ
125.80
śāradāpi svaputreṇa gokarṇaṃ prayayau satī
125.81
tatrāpaśyatsamāyātaṃ sadā svapreṣu
lakṣitam || pūrvajanmani bharttāraṃ dvijabaṃdhujanāvṛtam
125.82
taṃ dṛṣṭvā premanirviṇṇā pulakāṃkitavigrahā || niruddhabāṣpaprasarā tasthau tannyastalocanā
125.83
sa ca vipro'pi tāṃ dṛṣṭvā rūpalakṣaṇalakṣitām || svapne sadā bhujyamānāmātmano ratidāyinīm
125.84
taṃ kumāramapi svapne dṛṣṭvā cātma
śarīrajam || vilokya vismayāviṣṭastadaṃtikamupāyayau
125.85
bhadre tvāṃ praṣṭumicchāmi yatkiṃcinmanasi sthitam || iti prathamamābhāṣya rahaḥ
sthānaṃ nināya tām
125.86
kā tvaṃ kaṃthaya vāmoru kasya bhāryāsi suvrate || ko deśaḥ kasya vā putrī kinnāmetyabravīcca tām
125.87
iti tena
samāpṛṣṭā sā nārī bāṣpalocanā || vyāṃjahārātmano vṛttaṃ bālye vaidhavyakāraṇam
125.88
punaḥ papraccha tāṃ bālāṃ putraḥ kasyāyamuttamaḥ || kathaṃ
dhṛto vā jaṭhare bālo'yaṃ caṃdrasannibhaḥ
125.89
śāradovāca || || eṣa me tanayaḥ svāminsarvavidyāviśāradaḥ|| śāradeya iti prokto mama nāmnaiva
kalpitaḥ
125.90
iti tasyā vacaḥ śrutvā vihasya brāhmaṇottamaḥ || provāca kaṣṭātkaṣṭaṃ hi caritaṃ tava bhāmini
125.91
pāṇigrahaṇamātraṃ te kṛtvā
bharttā mṛtaḥ kila || kathaṃ cāyaṃ suto jātastasya kāraṇamucyatām
125.92
iti tenoditāṃ vāṇīmākarṇyātīva lajjitā || kṣaṇaṃ cāśru
mukhī bhūtvā dhairyāditthamabhāṣata
125.93
śāradovāca || || tadalaṃ parihāsoktyā tvaṃ māṃ vetsi mahāmate || tvāmahaṃ vedmi cārthe'sminpramāṇaṃ
mana āvayoḥ
125.94
ityuktvā sarvamāvedya devyā dattaṃ varādikam || vratasyārthaṃ kumāraṃ taṃ dadau tasmai dhṛtavratam
125.95
so'pi pramudito
vipraḥ kumāraṃ pratigṛhya tam || pitroranumatenaiva tāṃ nināya nijālayam
125.96
sāpi sthitvā bahūnmāsāṃstasya viprasya maṃdire || tasminkālavaśaṃ
prāpte praviśyāgniṃ tamanvagāt
125.97
tatastau daṃpatī bhūtvā vimānaṃ divyamāsthitau || divyabhogasamāyuktau jagmatuḥ śivamandiram
125.98
ityeta
tatpuṇyamākhyānaṃ mayā samanuvarṇitam || paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ samyagbhuktimuktiphalapradam
125.99
āyurārogyasaṃpattidhanadhānyavivarddhanam || strīṇāṃ
maṃgalasaubhāgyasaṃtānasukhasādhanam
125.100
etanmahākhyānamaghaughanāśanaṃ gaurīmaheśavratapuṇyakīrtanam || bhaktyā sakṛdyaḥ śṛṇuyācca kīrttayedbhuktvā
sa bhogānapadameti śāśvatam
125.100.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe śāradākhyānavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Brahmottarakhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit