Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 125

Dharmāraṇyakhaṇḍa 125

Language
Sanskrit

Contents

125.1

cha || || sūta uvāca || || evaṃ mahāvrataṃ tasyāścaraṃtyā gurusaṃnidhau || saṃvatsaro
vyatīyāya niyamāsaktacetasaḥ

125.2

saṃvatsarāṃte sā bālā tatraiva pitṛmaṃdire || cakārodyāpanaṃ samyagviprabhojanapūrvakam

125.3

dattvā ca dakṣiṇāṃ
tebhyo brāhmaṇebhyo yathārhataḥ || visṛjya tānramaskṛtya pitṛbhyāmabhinaṃditā

125.4

upoṣitā svayaṃ tasmindine niyamamāśritā || jajāpa paramaṃ
maṃtramupadiṣṭaṃ mahātmanā

125.5

atha pradoṣasamaye prāpte saṃpūjya śaṃkaram || tasmingṛhāṃtikamaṭhe gurostasya ca sannidhau

125.6

japār puzzle ratā
sādhvī dhyāyantī parameśvaram || tasmiñjāgaraṇe rātrāvupaviṣṭā śivāṃtike

125.7

yugmam || tasyāṃ rātrau tayā sārdhaṃ sa munirjagadaṃbikām || japadhyāna
tapobhiśca toṣayāmāsa pārvatīm

125.8

tasyāśca bhaktyā vratabhāvitāyā munestapoyogasamādhinā ca || tuṣṭā bhavānī jagadekamātā prādurbabhūvā
kṛtasāṃdramūrtiḥ

125.9

prādurbhūtā yadā gaurī tayoragre jaganmayī || andho'pi tatkṣaṇādeva muniḥ prāpa dṛśordvayam

125.10

tāṃ vīkṣya jagatāṃ dhātrī
māvirbhūtāṃ puraḥsthitām || nipetatustatpadayoḥ sa muniḥ sā ca kanyakā

125.11

tau bhaktibhāvocchvasitāmalāśāyāvānaṃdabāṣpokṣita
sarvagātrau || utthāpya devī kṛpayā pariplutā premṇā babhāṣe mṛduvalgubhāṣiṇī

125.12

devyuvāca || || prītāsmi te muniśreṣṭha vatse
prītāsmi te'naghe || kiṃ vā dadāmyabhimataṃ devānāmati durlabham

125.13

muniruvāca || || eṣā tu śāradā nāma kanyā tu
gatabhartṛkā || mayā pratiśrutaṃ cāsyai tuṣṭena gatacakṣuṣā

125.14

saha bhartrā ciraṃ kālaṃ vihṛtya sutamuttamam || labhasveti mayā
proktaṃ satyaṃ kuru namo'stu te

125.15

śrīdevyuvāca || || eṣā pūrvabhave bālā drāviḍasya dvijanmanaḥ || āsīddvitīyā duhitā
bhāminī nāma viśrutā

125.16

sā bhartṛpreyasī nityaṃ rūpamādhuryapeśalā || bhartāraṃ vaśamāninye rūpavaśyādikaitavaiḥ

125.17

asyāṃ cāsaktahṛdayaḥ sa vipro mohayaṃtritaḥ || kadācidapi naivāgājjyeṣṭhapatnīṃ pativratām

125.18

anabhyāgamanādbhartuḥ sā nārī
putravarjitā || sadā śokena saṃtaptā kālena nidhanaṃ gatā

125.19

asyā gṛhasamīpastho yaḥ kaścidbrāhmaṇo yuvā || imāṃ vīkṣyātha cārvaṃgīṃ
kāmārtaḥ karamagrahīt

125.20

anayā roṣatāmrākṣyā sa viprastu nivāritaḥ || imāṃ smarandivānaktaṃ nidhanaṃ pratyapadyata

125.21

eṣā saṃmohya
bhartāraṃ jyeṣṭhapatnyāṃ parāṅmukham || cakāra tena pāpena bhave'sminvidhavā'bhavat

125.22

yāḥ kurvaṃti striyo loke jāyāpatyośca vipriyam || tāsāṃ
kaumāravaidhavyamekaviṃśatijanmasu

125.23

yadetayā pūrvabhave matpūjā mahatī kṛtā || tena puṇyena tatpāpaṃ naṣṭaṃ sarvaṃ tadaiva hi

125.24

yo vipro
virahārtaḥ sanmṛtaḥ kāmavimohitaḥ || so'syāḥ pāṇigrahaṃ kṛtvā bhave'sminnidhanaṃ gataḥ

125.25

prāgjanmapatiretasyāḥ pāṃḍyarāṣṭreṣu so'dhunā
jāto vipravaraḥ śrīmānsadāraḥ saparicchadaḥ

125.26

tena bhartrā pratiniśaṃ saiṣā premṇābhisaṃgatā || svapne ratisukhaṃ yātu śreṣṭhaṃ jāgaraṇādapi

125.27

ṣaṣṭyuttaratriśatayojanadūrasaṃstho deśādito dvijavaraḥ sa ca karmagatyā || enāṃ vadhūṃ pratiniśaṃ manasobhirāmāṃ svapneṣu paśyati ciraṃ ratimāda
dhānaḥ

125.28

saiṣā vai svapnasaṃgatatyā patyuḥ pratiniśaṃ satī || kālena lapsyate putraṃ vedavedāṃgapāragam

125.29

etasyāṃ tanayaṃ jātamātma
naścirasaṃgamāt || so'pi vipro'niśaṃ svapne drakṣyati premabhāvitam

125.30

anayārādhitā pūrve bhave sāhaṃ mahāmune || asyaiva varadānāya
prādurbhūtāsmi sāṃpratam

125.31

sūta uvāca || || athovāca mahādevī tāṃ bālāṃ prati sādaram || ayi vatse mahābhāge śṛṇu me paramaṃ vacaḥ

125.32

yadā kadāpi bhartāraṃ kvāpi deśe purātanam || drakṣyasi svapnadṛṣṭaṃ prākjñāsyase tvaṃ vicakṣaṇā

125.33

tvāṃ drakṣyati sa vipropi sunayāṃ
svapnalakṣaṇām || tadā parasparālāpo yuvayoḥ saṃbhaviṣyati

125.34

tadā svatanayaṃ bhadre tasmai dehi bahuśrutam || phalamasya vratasyāgryaṃ tasya
haste samarpaya

125.35

tataḥ prabhṛti tasyaiva vaśe tiṣṭha sumadhyame || yuvayordehikaḥ saṃgo mābhūtsvapnaratāhate

125.36

kālātpaṃcatvamāpanne tasmi
nbrāhmaṇasattame || agniṃ praviśya tenaiva saha yāsyasi matpadam

125.37

putraste bhavitā subhru sarvalokamanoramaḥ || saṃpadaśca bhaviṣyaṃti prāpsyate
paramaṃ padam

125.38

sūta uvāca || || ityuktvā trijaganmātā dattvā tasyai manoratham || tayoḥ saṃpaśyatoreva kṣaṇenādarśanaṃ gatā

125.39

sāpi bālā varaṃ labdhvā pārvatyāḥ karuṇānidheḥ || avāpa paramānaṃdaṃ pūjayāmāsa taṃ gurum

125.40

tasyāṃ rātryāṃ vyatī
tāyāṃ sa munirlabdhalocanaḥ || tasyāḥ pitrośca tatsarvaṃ rahasyamācaṣṭa dharmavit

125.41

atha sarvānupāmaṃtrya śāradāṃ ca yaśasvinīm
vidhāyānugrahaṃ teṣāṃ yayau svairagatirmuniḥ

125.42

evaṃ dineṣu gacchatsu sā bālā ca pratikṣaṇam || bhartuḥ samāgamaṃ lebhe svapne sukha
vivardhanam

125.43

gauryā varaṃpradānena śāradā viśadavratā || dadhāra garbhaṃ svapnepi bhartuḥ saṃgānubhāvataḥ

125.44

tāṃ śrutvā bhartṛ
rahitāṃ śāradāṃ garbhiṇīṃ satīm || sarve dhigiti procustāṃ jāriṇīti jagurjanāḥ

125.45

saṃparetasya tadbharturye jātikulabāṃdhavāḥ || tāṃ vārtāṃ duḥ
sahāṃ śrutvā yayustatpitṛmaṃdiram

125.46

atha sarve samāyātā grāmavṛddhāśca paṃḍitāḥ || samājaṃ cakrire tatra kulavṛddhaiḥ samanvitam

125.47

antarvatnīṃ samāhūya śāradāṃ vinatānanām || atarjayansusaṃkruddhāḥ kecidāsanparāṅmukhāḥ

125.48

ayi jāriṇi durbuddhe kimetatte
viceṣṭitam || asmatkule suduṣkīrtiṃ kṛtavatyasi bāliśe

125.49

iti saṃtarjayaṃtaste grāmavṛddhā manīṣiṇaḥ || sarve samaṃtrayāmāsuḥ
kiṃ kurma iti bhāṣiṇaḥ

125.50

tatrocuḥ ke ca vṛddhāstāṃ bālāṃ prati vinirdayāḥ || eṣā pāpamatirbālā kuladvayavināśinī

125.51

kṛtvāsyāḥ keśavapanaṃ chittvā karṇau ca nāsikām || nirvāsyatāṃ bahirgrāmātparityajya svagotrataḥ

125.52

iti sarve samālocya tāṃ
tathā kartumudyatāḥ || athāṃtarikṣe saṃbhūtā śuśruve vāgagocarā

125.53

anayā na kṛtaṃ pāpaṃ na caiva kuladūṣaṇam || vratabhaṃgo na caitasyāssucaritreya
maṃganā

125.54

itaḥ paramiyaṃ nārī jāriṇīti vadaṃti ye || teṣāṃ doṣavimūḍhānāṃ sadyo jihvā vidīryate

125.55

ityaṃtarikṣe janitāṃ vāṇīṃ śru
tvā'śarīriṇīm || sarve prajahṛṣustasyā jananījanakādayaḥ

125.56

tataḥ sasaṃbhramāḥ sarve grāmavṛddhāḥ sabhājanāḥ || muhūrtaṃ maunamālaṃbya bhītā stasthuradho
mukhāḥ

125.57

tatra kecidaviśvastā mithyāvāṇītyavādiṣuḥ|| teṣāṃ jihvā dvidhā bhinnā vavamuste kṛmīnkṣaṇāt

125.58

tataḥ saṃpūjayāmāsu stāṃ bālāṃ
jñātibāṃdhavāḥ || bāṃdhavāṃśca striyo vṛddhāḥ śaśaṃsuḥ sādhusādhviti

125.59

mumucuḥ kecidānaṃdabāṣpabiṃdūnkulottamāḥ || kulastriyaḥ pramuditāstāṃ
muddiśya samāśvasan

125.60

atha tatrāpare procurdevo vadati nānṛtam || kathameṣāṃ dadhau garbhaṃ śīlānna calitā dhruvam

125.61

iti sarvānsabhyajanā
nsaṃśayāviṣṭacetasaḥ || vilokya vṛddhastatraiko sarvajño lokatattvavit

125.62

māyāmayamidaṃ viśvaṃ dṛśyate śrūyate ca yat || kiṃ bhāvyaṃ kimabhāvyaṃ
vā saṃsāre'sminkṣaṇātmake

125.63

anirhūpyamabhūtārthaṃ māyayā jāyate sphuṭam || īśvarasya vaśe māyā tasyaṃ ko veda ceṣṭitam

125.64

yūpaketośca
rājarṣeḥ śukraṃ nipatitaṃ jale || saśukaṃ tajjalaṃ pītvā veśyā garbhaṃ dadhau kila

125.65

munervibhāṃḍakasyāpi śukraṃ pītvā sahāṃbhasā || hariṇī garbhiṇī
bhūtvā ṛṣyaśṛṃgamasūta

125.66

surāṣṭrasya tathā rājñaḥ karaṃ spṛṣṭvā mṛgāṃganā || tatkṣaṇādgarbhiṇī bhūtvā muniṃ prāsūta tāpasam

125.67

tathā satyavatī
nārī śapharīgarbhasaṃbhavā || tathaiva mahiṣīgarbho jātaśca mahiṣāsuraḥ

125.68

tathā saṃti purā nāryaḥ kāruṇyādgarbhasaṃbhavāḥ|| tathā hi vasudevena rohiṇyā
stanayo'bhavat

125.69

devatānāṃ maharṣīṇāṃ śāpena ca vareṇa ca || ayuktamapi yatkarma yujyate nātra saṃśayaḥ

125.70

sāṃbasya jaṭharājjātaṃ musalaṃ
muniśāpataḥ || yuvanāśvasya garbho'bhūnmunīnāṃ maṃtragauravāt

125.71

nūnameṣāpi kalyāṇī maharṣeḥ pādasevanāt || mahāvratānubhāvācca dhatte garbhamaniṃ
ditā

125.72

asminnarthe rahasyenāṃ satyaṃ pṛcchaṃtu yoṣitaḥ || tato nivṛttasaṃdeho bhaviṣyati mahājanaḥ

125.73

tatastadvacanādeva tāmapṛcchanstriyo
mithaḥ || tābhyaḥ śaśaṃsa tatsarvaṃ sā svavṛttaṃ mahādbhutam

125.74

vijānaṃtastataḥ sarve mānayitvā ca tāṃ satīm || modamānāḥ praśaṃsaṃtaḥ prayayuḥ svaṃ
svamālyam

125.75

atha kāle śubhe prāpte śāradā vimalāreadśayā || asūta tanayaṃ bālā bālārkasamatejasam

125.76

sa kumāro mahodāralakṣaṇaḥ
kamalekṣaṇaḥ || avāpya mahatīṃ vidyāṃ bālya eva mahāmatiḥ

125.77

athopanīto guruṇā kāle lokamanoramaḥ || sa śāradeya eveti loke khyāti
mavāpa ha

125.78

ṛgvedrāṣṭame varṣe navame yajuṣāṃ gaṇam || daśame sāmavedaṃ ca līlayādhyagamatsudhīḥ

125.79

atha trilokamahite saṃprāpte śivapa
rvaṇi || gokarṇaṃ prayayuḥ sarve janāḥ saṃrvanivāsinaḥ

125.80

śāradāpi svaputreṇa gokarṇaṃ prayayau satī

125.81

tatrāpaśyatsamāyātaṃ sadā svapreṣu
lakṣitam || pūrvajanmani bharttāraṃ dvijabaṃdhujanāvṛtam

125.82

taṃ dṛṣṭvā premanirviṇṇā pulakāṃkitavigrahā || niruddhabāṣpaprasarā tasthau tannyastalocanā

125.83

sa ca vipro'pi tāṃ dṛṣṭvā rūpalakṣaṇalakṣitām || svapne sadā bhujyamānāmātmano ratidāyinīm

125.84

taṃ kumāramapi svapne dṛṣṭvā cātma
śarīrajam || vilokya vismayāviṣṭastadaṃtikamupāyayau

125.85

bhadre tvāṃ praṣṭumicchāmi yatkiṃcinmanasi sthitam || iti prathamamābhāṣya rahaḥ
sthānaṃ nināya tām

125.86

kā tvaṃ kaṃthaya vāmoru kasya bhāryāsi suvrate || ko deśaḥ kasya vā putrī kinnāmetyabravīcca tām

125.87

iti tena
samāpṛṣṭā sā nārī bāṣpalocanā || vyāṃjahārātmano vṛttaṃ bālye vaidhavyakāraṇam

125.88

punaḥ papraccha tāṃ bālāṃ putraḥ kasyāyamuttamaḥ || kathaṃ
dhṛto vā jaṭhare bālo'yaṃ caṃdrasannibhaḥ

125.89

śāradovāca || || eṣa me tanayaḥ svāminsarvavidyāviśāradaḥ|| śāradeya iti prokto mama nāmnaiva
kalpitaḥ

125.90

iti tasyā vacaḥ śrutvā vihasya brāhmaṇottamaḥ || provāca kaṣṭātkaṣṭaṃ hi caritaṃ tava bhāmini

125.91

pāṇigrahaṇamātraṃ te kṛtvā
bharttā mṛtaḥ kila || kathaṃ cāyaṃ suto jātastasya kāraṇamucyatām

125.92

iti tenoditāṃ vāṇīmākarṇyātīva lajjitā || kṣaṇaṃ cāśru
mukhī bhūtvā dhairyāditthamabhāṣata

125.93

śāradovāca || || tadalaṃ parihāsoktyā tvaṃ māṃ vetsi mahāmate || tvāmahaṃ vedmi cārthe'sminpramāṇaṃ
mana āvayoḥ

125.94

ityuktvā sarvamāvedya devyā dattaṃ varādikam || vratasyārthaṃ kumāraṃ taṃ dadau tasmai dhṛtavratam

125.95

so'pi pramudito
vipraḥ kumāraṃ pratigṛhya tam || pitroranumatenaiva tāṃ nināya nijālayam

125.96

sāpi sthitvā bahūnmāsāṃstasya viprasya maṃdire || tasminkālavaśaṃ
prāpte praviśyāgniṃ tamanvagāt

125.97

tatastau daṃpatī bhūtvā vimānaṃ divyamāsthitau || divyabhogasamāyuktau jagmatuḥ śivamandiram

125.98

ityeta
tatpuṇyamākhyānaṃ mayā samanuvarṇitam || paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ samyagbhuktimuktiphalapradam

125.99

āyurārogyasaṃpattidhanadhānyavivarddhanam || strīṇāṃ
maṃgalasaubhāgyasaṃtānasukhasādhanam

125.100

etanmahākhyānamaghaughanāśanaṃ gaurīmaheśavratapuṇyakīrtanam || bhaktyā sakṛdyaḥ śṛṇuyācca kīrttayedbhuktvā
sa bhogānapadameti śāśvatam

125.100.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe śāradākhyānavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)