Dharmaranyakhanda 127
Dharmāraṇyakhaṇḍa 127
- Language
- Sanskrit
Contents
- 127.87 — 1 part
127.1
cha || || sūta uvāca || || evaṃ brahmarṣiṇā
proktāṃ vāṇīṃ pīyūṣasannibhām || ākarṇya mudito rājā prāṃjaliḥ punarabravīt
127.2
rājovāca || || aho satsaṃgamaḥ puṃsāmaśeṣāghapraśo
dhanaḥ || kāmakrodhanihaṃtā ca iṣṭadogdhā janasya hi
127.3
mama māyātamo naṣṭaṃ jñānadṛṣṭiḥ prakāśitā || tava darśanamātreṇa prāyohamamarottamaḥ
127.4
śrutaṃ ca pūrvacaritaṃ bālayoḥ samyagetayoḥ || bhaviṣyadapi pṛcchāmi matputrācaraṇaṃ mune
127.5
asyāyuḥ kati varṣāṇi bhāgyaṃ vada ca kīdṛ
śam || vidyā kīrtiśca śaktiśca śraddhā bhaktiśca kīdṛśī
127.6
etatsarvamaśeṣeṇa mune tvaṃ vaktumarhasi || tava śiṣyosmi bhṛtyosmi śaraṇaṃ tvāṃ gato
smyaham
127.7
parāśara uvāca || || atrāvācyaṃ hi yatkiṃcitkathaṃ śaktosmi śaṃsitum || yacchrutvā dhṛtimaṃtopi viṣādaṃ prāpnuyurjanāḥ
127.8
tathāpi nirvyalīkena bhāvena paripṛcchataḥ || avācyamapi vakṣyāmi tava snehānmahīpate
127.9
amuṣya tvatkumārasya varṣāṇi dvādaśā
ntyeyuḥ || itaḥ paraṃ prapadyeta saptame divase mṛtim
127.10
iti tasya vacaḥ śrutvā kālakūṭamivoditam || mūrcchitaḥ sahasā bhūmau patito nṛpatiḥ
śucā
127.11
tamutthāpya samāśvāsya sa muniḥ karuṇārdradhīḥ || uvāca mā bhairnṛpate punarvakṣyāmi te hitam
127.12
sargātpurā nirālokaṃ
yadekaṃ niṣkalaṃ param || cidānaṃdamayaṃ jyotiḥ sa ādyaḥ kevalaḥ śivaḥ
127.13
sa evādau rajorūpaṃ sṛṣṭvā brahmāṇamātmanā
sṛṣṭikarmaniyuktāya tasmai vedāṃśca dattavān
127.14
punaśca dattavānīśa ātmatattvaikasaṃgraham || sarvopaniṣadāṃ sāraṃ rudrādhyāyaṃ
ca dattavān
127.15
yadekamavyayaṃ sākṣādbrahmajyotiḥ sanātanam || śivātmakaṃ paraṃ tattvaṃ rudrādhyāye pratiṣṭhitam
127.16
sa ātmabhūḥ sṛjadviśvaṃ caturbhirvadanairvirāṭ || sasarja vedāṃścaturo lokānāṃ sthitihetave
127.17
tatrāyaṃ yajuṣāṃ madhye brahmaṇo dakṣi
ṇānmukhāt || aśeṣopaniṣatsāro rudrādhyāyaḥ samudgataḥ
127.18
sa eṣa munibhiḥ sarvairmarīcyatripurogamaiḥ || saha devairdhṛtastebhyastacchiṣyā
jagṛhuśca tam
127.19
tacchiṣyaśiṣyaistatputraistatputraiśca kramāgataiḥ || dhṛto rudrātmakaḥ so'yaṃ vedasāraḥ prasāditaḥ
127.20
eṣa eva paro mantra
eṣa eva paraṃ tapaḥ || rudrādhyāyajapaḥ puṃsāṃ paraṃ kaivalyasādhanam
127.21
mahāpātakinaḥ proktā upapātakinaśca ye || rudrādhyāyajapātsadyaste'pi
yāṃti parāṃ gatim
127.22
bhūyopi brahmaṇā sṛṣṭāḥ sadasanmiśrayonayaḥ || devatiryaṅmanuṣyādyāstataḥ saṃpūritaṃ jagat
127.23
teṣāṃ karmāṇi sṛṣṭā
ni svajanmānuguṇāni ca || lokāsteṣu pravartaṃte bhuṃjate caiva tatphalam
127.24
lokasṛṣṭipravāhārthaṃ svayameva prajāpatiḥ || dharmādharmau sasarjārye
svavakṣaḥpṛṣṭhabhāgataḥ
127.25
dharmamevānutiṣṭhaṃtaḥ puṇyaṃ viṃdaṃti tatphalam || adharmamanutiṣṭhaṃtaste pāpaphalabhoginaḥ
127.26
puṇyakarmaphalaṃ svargo
narakastadviparyayaḥ || tayordvāvadhipau dhātrā kṛtau śatamakhāṃtakau
127.27
kāmaḥ krodhaśca lobhaśca madamānādayaḥ pare || adharmasya sutā āsa
nsarve narakanāyakāḥ
127.28
gurutalpaḥ surāpānaṃ tathānyaḥ pulkasīgamaḥ || kāmasya tanayā hyete pradhānāḥ parikīrtitāḥ
127.29
krodhātpitṛ
vadho jātastathā mātṛvadhaḥ paraḥ || brahmahatyā ca kanyaikā krodhasya tanayā amī
127.30
devasvaharaṇaścaiva brahmasvaharaṇastathā || svarṇasteya iti
tvete lobhasya tanayāḥ smṛtāḥ
127.31
etānāhūya cāṃḍālānyamaḥ pātakanāyakān || narakasya vivṛddhayarthamādhipatyaṃ cakāra ha̍
127.32
te
yamena samādiṣṭā nava pātakanāyakāḥ || te sarve saṃgatā bhūyo ghorāḥ pātakanāyakāḥ
127.33
narakānpālayāmāsuḥ svabhṛtyaiścopapātakaiḥ || rudrā
dhyāye bhuvi prāpte sākṣātkaivalyasādhane
127.34
bhītāḥ pradudruvuḥ sarve te'mī pātakanāyakāḥ || yamaṃ vijñāpayāmāsuḥ sahānyairupapātakaiḥ
127.35
jaya deva mahārāja vayaṃ hi tava kiṃkarāḥ || narakasya vivṛddhayartha sādhikāśaḥ kṛtāstvayā
127.36
adhunā vartituṃ loke na śaktāḥ smo vayaṃ prabho
rudrādhyāyānubhāvena nirdagdhāścaiva vidrutāḥ
127.37
grāmegrāme nadīkūle puṇyeṣvvāyataneṣu ca || rudrajāpye tu paryāpte kathaṃ loke caremahi
127.38
prāyaścittasahasraṃ vai gaṇayāmo na kiṃcana || rudrajāpyākṣarāṇyeva soḍhuṃ bata na śaknumaḥ
127.39
mahāpātakamuruyānāmasmākaṃ lokaghātinām
rudrajāpyaṃ bhayaṃ ghoraṃ rudrajāpyaṃ mahadviṣam
127.40
ato durviṣahaṃ ghoramasmākaṃ vyasanaṃ mahat || rudrajāpyena saṃprāptamapanetuṃ tvamarhasi
127.41
iti
vijñāpitaḥ sākṣādyamaḥ pātakanāyakaiḥ || brahmaṇo'ṃtikamāsādya tasmai sarvaṃ nyavedayat
127.42
devadeva jagannātha tvāmeva śaraṇaṃ gataḥ || tvayā niyukto
martyānāṃ nigrahe pāpakāriṇām
127.43
adhunā pāpino martyā na saṃti pṛthivītale || rudrādhyāyena nihataṃ pātakānāṃ mahatkulam
127.44
pāta
kānāṃ kule naṣṭe narakāḥ śūnyatāṃ gatāḥ || narake śūnyatāṃ yāte mama rājyaṃ hi niṣphalam
127.45
tasmāttvayaiva bhagavannupāyaḥ pariciṃtyatām
yathā me na vihanyeta svāmitvaṃ martyadehinām
127.46
iti vijñāpito dhātā yamena parikhidyatā || rudrajāpyavighātārthamupāyaṃ paryakalpayat
127.47
aśraddhāṃ caiva durbhedhāmavidyāyāḥ sute ubhe || śraddhāmedhāvighātinyau martyeṣu paryacodayat
127.48
tābhyāṃ vimohite loke rudrādhyāyaparāṅmukhe
yamaḥ svasthānamāsādya kṛtārtha iva so'bhavat
127.49
pūrvajanmakṛtaiḥ pāpairjāyaṃte'lpāyuṣo janāḥ || tāni pāpāni naśyaṃti rudraṃ japtavatāṃ
nṛṇām
127.50
kṣīṇeṣu sarvapāpeṣu dīrghamāyurbalaṃ dhṛtiḥ || ārogyaṃ jñānamaiśvaryaṃ vardhate sarvadehinām
127.51
rudrādhyāyena ye devaṃ snāpayaṃti
maheśvaram || tajjalaiḥ kurvataḥ snānaṃ te mṛtyuṃ saṃtaraṃti ca
127.52
rudrādhyāyābhijaptena snānaṃ kurvaṃti ye'mbhasā || teṣāṃ mṛtyubhayaṃ nāsti śivalo
ke mahīyate
127.53
śatarudrābhiṣekeṇa śatāyurjāyate naraḥ || aśeṣapāpanirmuktaḥ śivasya dayito bhavet
127.54
eṣa rudrāvṛtasnānaṃ karotu
tava putrakaḥ || daśavarṣasahasrāṇi modate bhuvi śakravat
127.55
anyāhatabalaiśvaryo hataśatrurnirāmayaḥ || nirdhūtākhilapāpaughaḥ śāstā
rājyamakaṃṭakam
127.56
viprā vedavidaḥ śāṃtāḥ kṛtinaḥ śaṃsitavratāḥ || jñānayajñataponiṣṭhāḥ śivabhaktiparāyaṇāḥ
127.57
rudrādhyāya
japaṃ samyakkurvaṃtu vimalāṃśayāḥ || teṣāṃ japānubhāvena sadyaḥ śreyo bhaviṣyati
127.58
ityuktavaṃtaṃ nṛpatirmahāmuniṃ tameva vavre prathamaṃ kriyāgurum
athāparāṃsatyaktadhanāśayānmunīnāvāhayāmāsa sahasraśaḥ kṣaṇāt
127.59
te viprāḥ śāṃtamanasaḥ sahasraparisaṃmitāḥ || kalaśānāṃ śataṃ sthāpya puṇya
vṛkṣarasairyutam
127.60
rudrādhyāyena saṃsnāpya tamurvīpatiputrakam || vidhivatsnāpayāmāsuḥ saṃprāpte saptame dine
127.61
snāpyamāno munijanaiḥ sa
rājanyakumārakaḥ || akasmādeva saṃtrastaḥ kṣaṇaṃ mūrcchāmavāpa ha
127.62
sahasaiva prabuddho'sau munibhiḥ kṛtarakṣaṇaḥ || provāca kaścitpuruṣo daṃḍahastaḥ
samāgataḥ
127.63
māṃ prahartuṃ kṛtamatirbhīmadaṇḍo bhayānakaḥ || so'pi cānyairmahāvīraiḥ puruṣairabhitāḍitaḥ
127.64
baddhvā pāśena mahatā dūraṃ nīta
ivābhavat || etāvadahamadrākṣaṃ bhavadbhiḥ kṛtarakṣaṇaḥ
127.65
ityuktavaṃtaṃ nṛpatestanūjaṃ dvijasattamāḥ || āśīrbhiḥ pūjayāmāsurbhayaṃ rājñe nyavedayan
127.66
atha sarvānṛṣīñchreṣṭhāndakṣiṇābhirnṛpottamaḥ || pūjayitvā varānnena bhojayitvā ca bhaktitaḥ
127.67
pratigṛhyāśiṣasteṣāṃ munīnāṃ brahmavādi
nām || bhaktyā baṃdhujanaiḥ sārdhaṃ sabhāyāṃ samupāviśat
127.68
tasminsamāgate vīre munibhiḥ saha pārthive || ājagāma mahāyogī devarṣirnāradaḥ
svayam
127.69
tamāgataṃ prekṣya guruṃ munīnāṃ sārdhaṃ sadasyairakhilairmunīṃdraiḥ || praṇamya bhaktyā viniveśya pīṭhe kṛtopacāraṃ nṛpatirbabhāṣe
127.70
rājovāca || || dṛṣṭaṃ kimasti te brahmaṃstrilokyāṃ kiṃcidadbhutam || tanno brūhi vayaṃ sarve tvadvākyāmṛtalālasāḥ
127.71
nārada
uvāca || || adya citraṃ mahaddṛṣṭaṃ vyomnovataratā mayā || tacchṛṇuṣva mahārāja sahaibhirmunipuṃgavaiḥ
127.72
adya mṛtyurihāyāto nihaṃtuṃ tava putrakam
daṃḍahasto durādharṣo lokamūdbhāvayansadā
127.73
īśvaropi viditvainaṃ tvatputraṃ haṃtumāgatam || sahaiva pārṣadaiḥ kaṃcidvīrabhadramacodayat
127.74
sa āga
tya haṭhānmṛtyuṃ tvatputraṃ haṃtumāgatam || gṛhītvā sudṛḍhaṃ baddhvā daṃḍenābhyahanadruṣā
127.75
taṃ nīyamānaṃ jagadīśasaṃnidhiṃ śīghraṃ viditvā bhagavānyamaḥ
svayam || kṛtāṃjalardideva jayetyudīrayanpraṇamya mūrdhnā nijagāda śūlinam
127.76
yama uvāca || || devadeva mahārudra vīrabhadra namo'stu te
nirāgasi kathaṃ mṛtyau kopastava samutthitaḥ
127.77
nijakarmānubaṃdhena rājaputraṃ gatāyuṣam || prahartumudyate mṛtyau koparādho vada prabho
127.78
vīrabhadra uvāca || || daśavarṣasahasrāyuḥ sa rājatanayaḥ katham || vipattimaṃtarāyāti rudrasnānahatāśubhaḥ
127.79
asti cettava saṃdeho madvā
kye'pyanivārite || citraguptaṃ samāhūya praṣṭavyo'dyaiva mā ciram
127.80
nārada uvāca || || athāhūtaścitragupto yamena sahasāgataḥ || āyuḥpra
māṇaṃ tvatsūnoḥ paripṛṣṭaḥ sa cābravīt
127.81
dvādaśābdaṃ ca tasyāyurityuktavātha vimṛśya ca || punarlekhyagataṃ prāha sa varṣāyutajīvitam
127.82
atha
bhīto yamo rājā vīrabhadraṃ praṇamya ca || kathaṃcinmocayāmāsa mṛtyuṃ durvārabaṃdhanāt
127.83
vīrabhadreṇa mukto'tha yamo'gānninajamaṃdiram || vīrabhadraśca
kailāsamahaṃ prāptastavāṃtikam
127.84
atastava kumāro'yaṃ rudrajāpyānubhāvataḥ || mṛtyorbhayaṃ samuttīrya sukhī jāto'yutaṃ samāḥ
127.85
ityuktvā
nṛpamāmaṃtrya nārade tridivaṃ gate || viprāḥ sarve pramuditāḥ svaṃsvaṃ jagmurathāśramam
127.86
itthaṃ kāśmīranṛpatī rudrādhyāyaprabhāvataḥ || nistīryāśeṣaduḥ
khāni kṛtārtho'bhūtsaputrakaḥ
127.87
ye kīrtayaṃti manujāḥ parameśvarasya māhātmyametadatha karṇapuṭaiḥ pibaṃti || te janmakoṭikṛtapāpagaṇairvimuktāḥ śāṃtāḥ
prayāṃti paramaṃ padamiṃdumauleḥ
127.87.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṃḍe rudrādhyāyamahimavarṇanaṃ nāmaika viṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Brahmottarakhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit