Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 128

Dharmāraṇyakhaṇḍa 128

Language
Sanskrit

128.1

sūta uvāca || || evaṃ śivatamaḥ paṃthāḥ śivenaiva pradarśitaḥ || nṛṇāṃ saṃsṛtibaddhānāṃ sadyo muktikaraḥ paraḥ

128.2

atha
durmedhasāṃ puṃsāṃ vedeṣvanadhikāriṇām || strīṇāṃ dvijātibaṃdhūnāṃ sarveṣāṃ ca śarīriṇām

128.3

eṣa sādhāraṇaḥ paṃthāḥ sākṣātkaivalyasādhanaḥ || mahāmuni
janaiḥ sevyo devairapi supūjitaḥ

128.4

yatkathāśravaṇaṃ śaṃbhoḥ saṃsārabhayanāśanam || sadyomuktikaraṃ ślāghyaṃ pavitraṃ sarvadehinām

128.5

ajñānatimirāṃdhānāṃ
dīpo'yajñānasiddhidaḥ || bhavaroganibaddhānāṃ susevyaṃ paramauṣadham

128.6

mahāpātakaśailānāṃ vajraghātaṃsudāruṇam || bharjanaṃ karmabījānāṃ sādhanaṃ sarva
saṃpadām

128.7

ye śṛṇvaṃti sadā śambhoḥ kathāṃ bhuvanapāvanīm || te vai manuṣyā lokesmintarudrā eva na saṃśayaḥ

128.8

śṛṇvatāṃ śūlino gāthāṃ
tathā kīrtayatāṃ satām || teṣāṃ pādarajāṃsyeva tīrthāni munayo jaguḥ

128.9

tasmānniḥśreyasaṃ gantuṃ yebhivāṃchaṃti dehinaḥ || te śṛṇvaṃtu sadā bhaktyā
śaivīṃ paurāṇikīṃ kathām

128.10

yadyaśaktaḥ sadā śrotuṃ kathāṃ paurāṇikīṃ naraḥ || muhūrtaṃ vāpi śṛṇuyānniyatātmā dinedine

128.11

atha pratidinaṃ
śrotumaśakto yadi mānavaḥ || puṇyamāseṣu vā puṇye dine puṇyatithiṣvapi

128.12

yaḥ śṛṇoti kathāṃ ramyāṃ purāṇaiḥ samudīritām || sa nistarati
saṃsāraṃ dagdhvā karmamahāṭavīm

128.13

muhūrtaṃ vā tadarddhaṃ vā kṣaṇaṃ vā pāvanīṃ kathām || ye śṛṇvaṃti sadā bhaktyā na teṣāmasti durgatiḥ

128.14

yatphalaṃ sarvayajñeṣu sarvadāneṣu yatphalam || sakṛtpurāṇaśravaṇāttatphalaṃ viṃdate naraḥ

128.15

kalau yuge viśeṣeṇa purāṇaśravaṇādṛte || nāsti dharmaḥ
paraḥ puṃsāṃ nāsti muktipathaḥ paraḥ

128.16

purāṇaśravaṇācchaṃbhornāsti saṃkīrtanaṃ param || ata eva manuṣyāṇāṃ kalpadrumamahāphalam

128.17

kalau hīnāyuṣo martyā durbalāḥ śramapīḍitāḥ || durmedhaso duḥkhabhājo dharmācāravivarjitāḥ

128.18

iti saṃciṃtya kṛpayā bhagavānbādarāyaṇaḥ
hitāya teṣāṃ vidadhe purāṇākhyaṃ sudhārasam

128.19

pibannevāmṛtaṃ yannādetatsyādajarāmaraḥ || śambhoḥ kathāmṛtaṃ kuryātkulamevājarāmaram

128.20

bālo yuvā daridro vā vṛddho vā durbalo'pi vā || purāṇajñaḥ sadā vandyaḥ pūjyaśca sukṛtārthibhiḥ

128.21

nīcabuddhiṃ na kurvīta purāṇajñe kadācana
yasya vakrāṃbujādvāṇī kāmadhenuḥ śarīriṇām

128.22

guravaḥ saṃti lokeṣu janmatò guṇatastathā || teṣāmapi ca sarveṣāṃ purāṇajñaḥ paro guruḥ

128.23

bhavakoṭisahasreṣu bhūtvābhūtvāvasīdati || yo dadātyapunarvṛttiṃ ko'nyastasmātparo guruḥ

128.24

purāṇajñaḥ śucirdāṃtaḥ śāṃto vijitamatsaraḥ
sādhuḥ kāruṇyavānvāgmī vadetpuṇyakathāṃ sudhīḥ

128.25

vyāsāsanaṃ samārūḍho yadā paurāṇikò dvijaḥ || asamāptaprasaṃgaśca namaskuryānna kasya
cit

128.26

ye dhūrtā ye ca durvṛttā ye cānye vijigīṣavaḥ || teṣāṃ kuṭilavṛttīnāmagre naiva vadetkathām

128.27

na durjanasamākīrṇe na
śūdraśvāpadāvṛte || deśe na dyūtasadane vadetpuṇyakathāṃ sudhīḥ

128.28

sadgrāme sujanākīrṇe sukṣetre devālaye || puṇye nadanadītīre vadetpuṇya kathāṃ
sudhīḥ

128.29

śivabhaktisamāyuktā nānyakāryeṣu lālasāḥ || vāgyatāḥ suśravo'vyagrāḥ śrotāraḥ puṇyabhāginaḥ

128.30

abhaktā ye kathāṃ
puṇyāṃ śṛṇvaṃti manujādhamāḥ || teṣāṃ puṇyaphalaṃ nāsti duḥkhaṃ syājjanmajanmani

128.31

purāṇaṃ ye tvasaṃpūjya tāṃbūlādyairupāyanaiḥ || śṛṇvaṃti ca
kathāṃ bhaktyā daridrāḥ syurna pāpinaḥ

128.32

kathāyāṃ kīrtyamānāyāṃ ye gacchaṃtyanyato narāḥ || bhogāṃtare praṇaśyaṃti teṣāṃ dārāśca saṃpadaḥ

128.33

soṣṇīṣamastakā ye ca kathāṃ śṛṇvaṃti pāvanīm || te balākāḥ prajāyante pāpino manujādhamāḥ

128.34

tāṃbūlaṃ bhakṣayanto ye kathāṃ śṛṇvaṃti
pāvanīm || svaviṣṭhāṃ khādayaṃtyetānnarake yamakiṃkarāḥ

128.35

ye ca tuṃgāsanārūḍhāḥ kathāṃ śṛṇvaṃti dāṃbhikāḥ || akṣayānnarakānbhuktvā te bhavaṃtyeva
vāyasāḥ

128.36

ye ca vīrāsanārūḍhā ye caṃ maṃcakasaṃsthitāḥ || śṛṇvaṃti satkathāṃ te vai bhavantyanṛjupādapāḥ

128.37

asaṃ praṇamya śṛṇvaṃto viṣavṛkṣā
bhavaṃti te || kathāṃ śayānāḥ śṛṇvanto bhavantyajagarrā narāḥ

128.38

yaḥ śṛṇoti kathāṃ vaktuḥ samānāsanamāśritaḥ || gurutalpasamaṃ pāpaṃ saṃprāpya narakaṃ
vrajet

128.39

ye niṃdaṃti purāṇajñaṃ kathāṃ vā pāpahāriṇīm || te vai janmaśataṃ martyāḥ śunakāḥ saṃbhavaṃti ca

128.40

kathāyāṃ vartamānā yāṃ ye
vadaṃti narādhamāḥ || te gardabhāḥ prajāyante kṛkalāsāstataḥ param

128.41

kadācidapi ye puṇyāṃ na śṛṇvaṃti kathāṃ narāḥ || te bhuktvā narakānghorānbha
vaṃti vanasūkarāḥ

128.42

ye kathāmanumodante kīrtyamānāṃ narottamāḥ || aśṛṇvaṃto'pi te yāṃti śāśvataṃ paramaṃ padam

128.43

kathāyāṃ kīrtya
mānāyāṃ vighnaṃ kurvaṃti ye śaṭhāḥ || koṭyabdānnarakānbhuktvā bhavaṃti grāmasūkarāḥ

128.44

ye śrāvayati manujānpuṇyāṃ paurāṇikīṃ kathām
kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ tiṣṭhaṃti brahmaṇaḥ padam

128.45

āsanārthaṃ prayacchaṃti purāṇajñasya ye narāḥ || kambalājinavāsāṃsi maṃcaṃ phalakame
va ca

128.46

svargalokaṃ samāsādya bhuktvā bhogānyathepsitān || sthitvā brahmādilokeṣu padaṃ yāṃti nirāmayam

128.47

purāṇajñasya yacchaṃti
ye sūtravasanaṃ navam || bhogino jñānasaṃpannāste bhavaṃti bhavebhave

128.48

ye mahāpātakairyuktā upapātakinaśca ye || purāṇaśravaṇādeva te yāṃti paramaṃ padam

128.49

atra vakṣye mahāpuṇyamitihāsaṃ dvijottamāḥ || śṛṇvatāṃ sarvapāpaghnaṃ vicitraṃ sumanoharam

128.50

dakṣiṇāpathamadhye vai grāmo bāṣkalasaṃ
jñitaḥ || tatra saṃti janāḥ sarve mūḍhāḥ karmavivarjitāḥ

128.51

na tatra brāhmaṇācārāḥ śrutismṛtiparāṅmukhāḥ || japasvādhyāyarahitāḥ parastrī
viṣayāturāḥ

128.52

kṛṣīvalāḥ śastradharā nirdevā jihmavṛttayaḥ || na jānaṃti paraṃ dharmaṃ jñānavairāgyalakṣaṇam

128.53

striyaśca pāpaniratāḥ svairi
ṇyaḥ kāmalālasāḥ|| durbuddhayaḥ kuṭilagāḥ saddhatācāravarjitāḥ

128.54

tatraiko viduro nāma durātmā brāhmaṇādhamaḥ || āsīdveśyāpatiryoṃ'sau sadā
ro'pi kumārgagaḥ

128.55

svapatnīṃ biṃdulāṃ nāma hitvā pratiniśaṃ tathā || veśyābhavanamāsādya ramate smarapīḍitaḥ

128.56

sāpi tasyāṃganā rātrau
viyuktā navayauvanā || asahaṃtī smarāveśaṃ reme jāreṇa saṃgatā

128.57

tāṃ kadācidurācārāṃ jāreṇa saha saṃgatām || dṛṣṭvā tasyāḥ patiḥ krodhādabhi
dudrāva sattvaraḥ

128.58

jāre palāyite patnīṃ gṛhītvā sa durāśayaḥ || saṃtāḍya muṣṭibaṃdhena muhurmuhuratāḍayat

128.59

sā nārī pīḍitā bhartrā kupitā
prāha nirbhayā || bhavānpratiniśaṃ veśyāṃ ramate kā gatirmama

128.60

ahaṃ rūpavatī yoṣā navayauvanaśālinī || kathaṃ sahiṣye kāmārtā tava saṃgativa
rjitā

128.61

ityuktaḥ sa tayā tanvyā provāca brāhmaṇādhamaḥ || yuktameva tvayoktaṃ hi tasmādvakṣyāmi te hitam

128.62

jārebhyo dhanamākṛṣya
tebhyo dehi parāṃ ratim || taddhanaṃ dehi me sarvaṃ paṇyastrīṇāṃ dadāmi tat

128.63

evaṃ saṃpūryate kāmo mamāpi ca varānane || tatheti bhartṛvacanaṃ pratija
grāha sā vadhūḥ

128.64

evaṃ tayostu daṃpatyordurācārapravṛttayoḥ || kālena nidhanaṃ prāptaḥ sa vipro vṛṣalīpatiḥ

128.65

mṛte bhartari sā nārī putraiḥ
saha nijālaye || uvāsa suciraṃ kālaṃ kiṃcidutkrāṃtayauvanā

128.66

ekadā daivayogena saṃprāpte puṇyaparvaṇi || sā nārī baṃdhubhiḥ sārdhaṃ gokarṇa kṣetra
māyayau

128.67

tatra tīrthajale snātvā kasmiṃściddevālaye || śuśrāva devamukhyānāṃ puṇyāṃ paurāṇikīṃ kathām

128.68

yoṣitāṃ jārasaktānāṃ narake
yamakiṃkarāḥ || saṃtaptalohaparighaṃ kṣipaṃti smaramandire

128.69

iti paurāṇikenoktāṃ sā śrutvā dharmasaṃhitām || tamuvāca rahasyeṣā bhītā brāhmaṇapuṃ
gavam

128.70

brahmanpāpamajānaṃtyā mayācāritamulbaṇam || yauvane kāmacāreṇa kauṭilyena pravartitam

128.71

idaṃ tvadvacanaṃ śrutvā purāṇārthavijṛṃbhi
tam || bhītirme mahatī jātā śarīraṃ vepate muhuḥ

128.72

dhiṅmāṃ duriṃdriyāsaktāṃ pāpāṃ smaravimohitām || alpasya yatsukhasyārthe ghoraṃ yāsyāmi
durgatim

128.73

kathaṃ paśyāmi maraṇe yamadūtānbhayaṃkarān || kathaṃ pāśairbalātkaṃṭhe badhyamānā dhṛtiṃ labhe

128.74

kathaṃ sahiṣye narake khaṃḍaśo
dehakṛṃtanam || punaḥ kathaṃ patiṣyāmi saṃtaptā kṣārakardame

128.75

kathaṃ ca yonilakṣeṣu krimīkīṭakhagādiṣu || paribhramāmi duḥkhaughātpīḍyamānā
niraṃtaram

128.76

kathaṃ ca rocate mahyamadyaprabhṛti bhojanam || rātrau kathaṃ ca seviṣye nidrāṃ duḥkhapariplutā

128.77

hāhā hatāsmi dagdhāsmi
vidīrṇahṛdayāsmi ca || hā vidhe māṃ mahāpāpe dattvā buddhimapātayaḥ

128.78

patatastuṃgaśailāgrācchūlākrāṃtasya dehinaḥ || yadduḥkhaṃ jāyate ghoraṃ tasmā
tkoṭiguṇaṃ mama

128.79

aśvamedhāyutaṃ kṛtvā gaṃgāṃ snātvā śataṃ samāḥ || na śuddhirjāyate prāyo matpāpasya garīyasaḥ

128.80

kiṃ karomi kva ga
cchāmi kaṃ vā śaraṇamāśraye || ko vā māṃ trāyate loke pataṃtīṃ narakārṇave

128.81

tvameva me gururbrahmaṃstvaṃ mātā tvaṃ pitāsi ca || uddharoddhara māṃ dīnāṃ
tvāmeva śaraṇaṃ gatām

128.82

iti tāṃ jātanirvedāṃ patitāṃ caraṇadvaye || utthāpya kṛpayā dhīmānbabhāṣe dvijapuṃgavaḥ

128.83

brāhmaṇa uvāca
diṣṭyā kāle prabuddhāsi śrutvemāṃ mahatīṃ kathām || mābhaiṣīstava vakṣyāmi gatiṃ caiva sukhāvahām

128.84

satkathāśravaṇādeva jātā te gatirīdṛśī
iṃdriyārtheṣu vairāgyaṃ paścāttāpo mahānabhūt

128.85

paścāttāpo hi sarveṣāmaghānāṃ niṣkṛtiḥ parā || tenaiva kurute sadyaḥ prāyaścittaṃ sudhīrnaraḥ

128.86

prāyaścittāni sarvāṇi kṛtvā ca vidhivatpunaḥ || apaścāttāpino martyā na yāṃti gatimuttamām

128.87

satkathāśravaṇānnityaṃ saṃyāti paramāṃ
gatim || puṇyakṣetranivāsācca cittaśuddhiḥ prajāyate

128.88

yathā satkathayā nityaṃ saṃyāti paramāṃ gatim || tathānyaiḥ sadbhūtairjaṃtornabhavenmatiruttamā

128.89

yathā muhuḥ śodhyamāno darpaṇo nirmalo bhavet || tathā satkathayā ceto viśuddhiṃ paramāṃ vrajet

128.90

viśuddhe cetasi nṛṇāṃ dhyānaṃ sidhyatyu
māpateḥ || dhyānena sarvaṃ malinaṃ manovākkāyasaṃbhṛtam

128.91

sadyo vidhūya kṛtino yāṃti śambhoḥ paraṃ padam || ataḥ saṃnyastapuṇyānāṃ satkathā
sādhanaṃ param

128.92

kathayā sidhyati dhyānaṃ dhyānātkaivalyamuttamam || asiddhaparamadhyānaḥ kathāmetāṃ śṛṇoti yaḥ || so'nyajanmani saṃprāpya
dhyānaṃ yātiparāṃ gatim

128.93

nāmoccāraṇamātreṇa japtvā maṃtramajāmilaḥ || paścāttāpasamāyuktastvavāpa paramāṃ gatim

128.94

sarveṣāṃ śreyasāṃ
bījaṃ satkathāśravaṇaṃ nṛṇām || yastadvihīnaḥ sa paśuḥ kathaṃ mucyeta bandhanāt

128.95

atastvamapi sarvebhyo viṣayebhyo nivṛttadhīḥ || bhaktiṃ parāṃ
samādhāya satkathāṃ śṛṇu sarvadā || śṛṇvaṃtyāḥ satkathāṃ nityaṃ cetaste śuddhimeṣyati

128.96

tena dhyāyasi viśveśaṃ tato muktimavāpsyasi
dhyāyataḥ śivapādābjaṃ muktirekena janmanā

128.97

bhaviṣyati na sandehaḥ satyaṃsatyaṃ vadāmyaham || ityuktā tena vipreṇa sā nārī bāṣpasaṃkulā

128.98

patitvā pādayostasya kṛtārthāsmītyabhāṣata || tasminneva mahākṣetre tasmādeva dvijottamāt

128.99

śuśrāva satkathāṃ sāṃdhvīṃ kaivalyaphala
dāyinīm || sa uvāca dvijastasyai kathāṃ vairāgyabṛṃhitām

128.100

yāṃ śrutvā manujaḥ sadyastyajedviṣayavāsanām || tasyāścittaṃ yathā śuddhaṃ
vairāgyarasaigaṃ yathā

Linked texts (8)