Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 13

Dharmāraṇyakhaṇḍa 13

Language
Sanskrit

Contents

13.1

cha|| || vyāsa uvāca || || śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ dharmāraṇye śubhaṃ matam || yadidaṃ kathayiṣyāmi aśoṣāghaughanāśanam

13.2

ajeśena tadā rājanpreritena svayaṃbhuvā || kāmadhenuḥ samāhūtā kathayāmāsa tāṃ prati

13.3

viprebhyo'nucarāndehi ekaikasmai dvijātaye || dvau dvau
śuddhātmakau caivaṃ dehi mātaḥ prasīda me

13.4

tathetyuktvā mahādhenuḥ kṣīreṇollekhayaddharām || huṃkārāttasya niṣkrāṃtāḥ śikhāsūtradharā narāḥ

13.5

ṣaṭ
triṃśacca sahasrāṇi vaṇijaśca mahābalāḥ || sopavītā mahādakṣāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ

13.6

dvijabhaktisamāyuktā brahmaṇyaste taponvitāḥ || purāṇajñāḥ
sadācārā dhārmikā brahmabhojakāḥ

13.7

svarge devāḥ praśaṃsaṃti dharmāraṇyanivāsinaḥ || tapo'dhyayanadāneṣu sarvakālepyatīṃdriyāḥ

13.8

ekaikasmai
dvijāyaiva dattaṃ jātu caradvayam || vāḍavasya ca yadgotraṃ purā proktaṃ mahīpate

13.9

parasparaṃ ca tadgotraṃ tasya cānucarasya ca || iti kṛtvā vyavasthāṃ ca
nyavasaṃstatra bhūmiṣu

13.10

tataśca śiṣyatā devairdattā cānucarānbhuvi || brahmaṇā kathitaṃ sarvaṃ teṣāmanuhitāya vai

13.11

kurudhvaṃ vacanaṃ caiṣāṃ daddhvaṃ ca
yadicchitam || samitpuṣpakuśādīni ānayadhvaṃ dinedine

13.12

anujñayaiṣāṃ vartadhvaṃ māvajñāṃ kuruta kvacit || jātakaṃ nāmakaraṇaṃ tathātra
prāśanaṃ śubham

13.13

kṣauraṃ caivopanayanaṃ mahānāmnyādikaṃ tathā || kriyākarmādikaṃ yacca vrataṃ dānopavāsakam

13.14

anujñayaiṣāṃ kartavyaṃ kājeśā
idamabruvan || anujñayā vinaiṣāṃ yaḥ kāryamārabhate yadi

13.15

darśaṃ vā śrāddhakāryaṃ vā śubhaṃ vā yadi vā'śubham || dāridryaṃ putraśokaṃ ca kīrtināśaṃ
tathaiva ca

13.16

rogairnipīḍyate nityaṃ na kvacitsukhamāpnuyuḥ || tatheti ca tato devāḥ śakrādyāḥ surasattamāḥ

13.17

stutiṃ kurvaṃti te sarve kāma
dhenoḥ puraḥ sthitāḥ || kṛtakṛtyāstadā devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

13.18

tvaṃ mātā sarvadevānāṃ tvaṃ ca yajñasya kāraṇam || tvaṃ tīrthaṃ sarvatīrthānāṃ nama
ste'stu sadānaghe

13.19

śaśisūryāruṇā yasyā lalāṭe vṛṣabhadhvajaḥ || sarasvatī ca huṃkāre sarve nāgāśca kaṃbale

13.20

khurapṛṣṭhe ca gandharvā
vedāścatvāra eva ca || mukhāgre sarvatīrthāni sthāvarāṇi carāṇi ca

13.21

evaṃvidhaiśca bahuśo vacanaistoṣitā ca sā || suprasannā tadā dhenuḥ kiṃ
karomīti cābravīt

13.22

devā ūcuḥ || || sṛṣṭāḥ sarve tvayā mātardevyaite'nucarāḥ śubhāḥ || tvatprasādānmahābhāge brāhmaṇāḥ sukhino'
bhavan

13.23

tato'sau surabhī rājangatā nākaṃ yaśasvinī || brahmaviṣṇumaheśādyāstatraivāṃtaradhustataḥ

13.24

yudhiṣṭhira uvāca || || abhā
ryāste mahātejā gojā anucarāstathā || udvāhitāḥ kathaṃ brahmantsutāsteṣāṃ kadā'bhavan

13.25

vyāsa uvāca || || parigrahārthaṃ
vai teṣāṃ rudreṇa ca yamena ca || gandharvakanyā āhṛtya dārāstatropakalpitāḥ

13.26

yudhiṣṭhira uvāca || || ko vā gandharvarājāsau kiṃnāmā
kutra vā sthitaḥ || kiyanmātrāstasya kanyāḥ kimācārā bravīhi me

13.27

vyāsa uvāca || || viśvāvasuriti khyāto gandharvādhi patirnṛ
pa || ṣaṣṭikanyāsrahasrāṇi āsate tasya veśmani

13.28

aṃtarikṣe gṛhaṃ tasya gaṃdharvanagaraṃ śubham || yauvanasthāḥ surūpāśca kanyā gandharvajāḥ
śubhāḥ

13.29

rudrasyānucarau rājanbhṛṃdī bhṛṃgī śubhānanau || pūrvadṛṣṭāśca tāḥ kanyāḥ kathayāmāsatuḥ śivam

13.30

dṛṣṭāḥ purā mahādeva
gandharvanagare vibho || viśvāvasugṛhe kanyā asaṃkhyatāḥ sahasraśaḥ

13.31

tā ānīya balādeva gobhujebhyaḥ prayaccha bho || evaṃ śrutvā tato deva
tripuraghnaḥ sadāśivaḥ

13.32

preṣayāmāsa dūtaṃ tu vijayaṃ nāma bhārata || sa tatra gatvā yatrāste viśvāvasudariṃdamaḥ

13.33

uvāca vacanaṃ
caiva pathyaṃ caiva śiveritam || dharmāraṇye mahābhāga kājeśena vinirmitāḥ

13.34

sthāpitā vāḍavāstatra vedavedāṃgapāragāḥ || teṣāṃ vai paricaryārthaṃ
kāmadhenuśca prārthitā

13.35

tayā kṛtāḥ śubhācārā vaṇijaste tvayonijāḥ || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi kumārāste mahābalāḥ

13.36

śivena
preṣito'haṃ vai tvatsamīpamupāgataḥ || kanyārthaṃ hi mahābhāga dehidehītyuvāca ha

13.37

gandharva uvāca || || devānāṃ caiva sarveṣāṃ gandharvāṇāṃ
mahāmate || parityajya kathaṃ loke mānuṣāṇāṃ dadāmi vai

13.38

śrutvā tu vacanaṃ tasya nivṛtto vijayastadā || kathayāmāsa tatsarvaṃ gandharva
caritaṃ mahat

13.39

vyāsa uvāca || || tataḥ kopasamāviṣṭo bhagavām̐llokaśaṃkaraḥ || vṛṣabhe ca samārūḍhaḥ śūlahastaḥ sadāśivaḥ

13.40

bhūtapretapiśācādyaiḥ sahasrairāvṛtaḥ prabhuḥ || tato devāstathā nāgā bhūtavetālakhecarāḥ

13.41

krodhena mahatāviṣṭāḥ samājagmuḥ sahasraśaḥ || hāhākāro
mahānāsīttasminsainye visarpati

13.42

prakaṃpitā dharādevī diśāpālā bhayāturaḥ || ghorā vātāstadā'śāṃtāḥ śabdaṃ kurvaṃti diggajāḥ

13.43

vyāsa uvāca || || tadāgataṃ mahāsainyaṃ dṛṣṭvā bhayavilo litam || gandharvanagarātsarve vineśuste diśo daśa

13.44

gandharvarājo
nagaraṃ tyaktvā meruṃ gato nṛpa || tāḥ kanyā yauvanopetā rūpaudāryasamanvitāḥ

13.45

gṛhītvā pradadau sarvā vaṇigbhyaśca tadā nṛpa || vedo
ktena vidhānena tathā vai devasannidhau

13.46

ājyabhāgaṃ tadā dattvā gandharvāya gavātmajāḥ || devānāṃ pūrvajānāṃ ca sūryācaṃdramasostathā

13.47

yamāya mṛtyave caiva ājyabhāgaṃ tadā daduḥ || dattvājyabhāgānvidhivadvavrei te śubhavratāḥ

13.48

tataḥ prabhṛti gāndharvavivāhe samupasthite
ājyabhāgaṃ pragṛhṇanti adyāpi sarvato bhṛśam

13.49

ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi kumārā yannyavedayan || teṣāṃ putrāśca pautrāśca śataśo'tha
sahasraśaḥ

13.50

ata eva hi tāḥ sarvā dāsatve hi vinirmitāḥ || kṣatriyāśca mahāvīrā kiṃkaratve hi nirmitāḥ

13.51

tato devāstadā
rājañjagmuḥ sarve yathātathā || gate deve dvijāḥ sarve sthāne'sminnivasaṃti te

13.52

putrapautrayutā rājannivasaṃtyakutobhayāḥ || paṭhaṃti vedānvedāṅgāḥ
kvacicchāstrārthamuddhiran

13.53

kecidviṣṇuṃ japaṃtīha śivaṃ kecijjapaṃtti hi || brahmāṇaṃ ca japaṃtyeke yamasūktaṃ hi kecana

13.54

yajaṃti yāja
kāścaiva agnihotramupāsate || svāhākārasvadhākāravaṣaṭkāraiśca suvrata

13.55

śabdairāpūryate sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram || vaṇijaśca mahādakṣā
dvijaśuśrūṣotsukāḥ

13.56

dharmāraṇye śubhe divye te vasaṃta suniṣṭhitāḥ || annapānādikaṃ sarva samitkuśaphalādikam

13.57

āpūrayanhi
jātīnāṃ vaṇijaste gavātmajāḥ

13.58

puṣpopahāranicayaṃ snānavastrādidhāvanam || upalādikanirmāṇaṃ mārjanādiśubhakriyāḥ

13.59

vaṇi
kstriyaḥ prakurvaṃti kaṃḍanaṃ peṣaṇādikam || śuśrūṣaṃti ca tānviprānkājeśavacanena hi

13.60

svasthā jātāstadā sarve dvijā harṣaparāyaṇāḥ
kājeśadīnupāsaṃta divārātrau hi saṃdhyayoḥ

13.60.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāra ṇyamāhātmye vaṇikaparigrahavarṇanaṃnāma daśamo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)